адыгэ
Appearance
АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)
[зэгъэзэхуэжын]ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ЩЫӀЭЦӀЭ
[зэгъэзэхуэжын]ЭТИМОЛОГИЕ
[зэгъэзэхуэжын]КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ
- IPA [ɐ'dǝɣɐ]:
ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ
[зэгъэзэхуэжын]- [адыг] + -э
СКЛОНЕНЭ
[зэгъэзэхуэжын]| Закъуэ бжыгъэ | Куэд бжыгъэ | |||
|---|---|---|---|---|
| Мыбелджылы | Белджылы | Мыбелджылы | Белджылы | |
| Именительнэ: | адыгэ | адыгэр | -- | адыгэхэр |
| Эргативнэ: | адыгэ | адыгэм | -- | адыгэхэм |
| Послеложнэ: | адыгэкӀэ | адыгэмкӀэ | адыгэхэкӀэ | адыгэхэмкӀэ |
| Обстоятельственнэ: | адыгэу | адыгэрауэ | адыгэхэу | адыгэхэрауэ |
МЫХЬЭНЭ
[зэгъэзэхуэжын]- Адыгэ лъэпкъхэр (адыгейхэр, къэбэрдейхэр, шэрджэсхэр) зэрызэджэж цӀэ.
ЩАПХЪЭХЭР
[зэгъэзэхуэжын]- Дэ, адыгэхэм, ди нэхъыжьыр ди гъуазэщ. Адыгэ ӀуэрыӀуатэхэр, сборник
- Адыгэм я нэхъ мыгъуэми шыгъурэ пӀастэрэ уигъэшхынщ. Псалъэжьхэр
Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр
| Адыгэбзэ, Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, | «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984 | нап. 62 |
|---|---|---|
| адыгэбзэ | урысыбзэ/русский | инджылыбзэ/English |
| Адыгэ фащэ. | Кабардинский национальный костюм. | Kabardian national costume. |
| Ашэмэз адыгэ фащэ иӀэщ. | Ашамаз имеет кабардинский национальный костюм. | Ashamaz has a Kabardian national costume. |
| Дахэуэси адыгэ фащэ иӀэщ. | Дахауас также имеет кабардинский национальный костюм. | Dakhawas has a Kabardian national costume. |
| Адыгэ фащэр дахэщ. | Кабардинский национальный костюм красивый. | The Kabardian national costume is beautiful. |
| Мыр адыгэ фащэщ. | Это кабардинский национальный костюм. | This is a Kabardian national costume. |
| Мыри адыгэ фащэщ. | Это тоже кабардинский национальный костюм. | This is a Kabardian national costume, too. |
| нап. 100 | ||
| Адыгэ пӀастэ. | Кабардинская паста. | Kabardian Hominy. |
| Адыгэ пӀастэр ерыскъы дэгъуэщ. | Кабардинская паста – отличная еда. | Kabardian hominy is an excellent food. |
| Адыгэ пӀастэр сытым къыхащӀыкӀрэ? | Из чего готовится кабардинская паста? | What is Kabardian hominy made from? |
| нап. 102 | ||
| Адыгэ цейри къызыхащӀыкӀыр цыщ. | Кабардинская черкеска готовится из шерсти. | Circassian coats are also made of wool. |
ПСАЛЪЭ ЗЭПХАХЭР
[зэгъэзэхуэжын]НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР
[зэгъэзэхуэжын]ИНДЖЫЛЫБЗЭ
[зэгъэзэхуэжын]- адыгэ: Adyghe (name given to themselves by the Adygeans, Kabardians, and Cherkesses (Circassians).
УРЫСЫБЗЭ
[зэгъэзэхуэжын]- адыгэ: адыги (самоназвание адыгейцев, кабардинцев и черкесов)
псалъафэ зэпыщӀахэр
адыгэ къамэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Адыгэхэм нэхъ зэрахьэу щыта къамэ лӀэужьыгъуэ (къамалъэм и Ӏумрэ и кӀэмрэ дыжьынкӀэ гъэщӀэрэщӀащ, и кур лъахъстэн фӀыцӀэщ).
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: Circassian, Cherkess dagger
Урысыбзэ: адыгский кинжал
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
адыгэ къэб
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Адыгэхэм хадэм щыхасэ къэб лъэпкъыгъуэ (и тхьэмпэхэр инщ, гъуэжьу мэгъагъэ, къэб къыщӀэкӀэхэр хъурейщ, шэжыпсыфэщ).
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: Circassian pumpkin
Урысыбзэ: тыква
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
адыгэ пхъэӀэщэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: щӀыр зэравэ мэкъумэш Ӏэмэпсымэ.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: Circassian plough
Урысыбзэ: адыгский плуг, соха
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
адыгэ унэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Адыгэхэм япэм ящӀу щыта унэ кӀыхь, и гупэ псом кӀэлындор (пырхъуэ) ирикӀуэу Ӏуту.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: Circassian house (long with a wide corridor along the whole front)
Абы я пщӀантӀэм адыгэ унэ кӀыхъ дэтт. In their courtyard there stands a long Circassian house.
Урысыбзэ: адыгский дом (удлинённой формы с широким коридором по всей его передней части)
Абы я пщӀантӀэм адыгэ унэ кӀыхъ дэтт. У них в дворе стоит длинный адыгский дом.
Псалъэ зэпхахэр:
Абы я пщӀантӀэм адыгэ унэ кӀыхъ дэтт.
Щапхъэхэр:
адыгэ фащэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Адыгэхэм зэрахьэ лъэпкъ щыгъыныгъуэхэр.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: Circassian national costume
Урысыбзэ: адыгская национальная одежда
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
— Дауэ сщӀыну, — игукӀэ жиӀэу лӀыжьым адыгэ фащэ къыхуахьар щетӀагъэ. ХьэхъупащӀэ Хьэжбэчыр
адыгэ хабзэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Адыгэхэм я дуней тетыкӀэ, я хьэл-щэн, я нэмыс, я зэхущытыкӀэ.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: Circassian etiquette
Урысыбзэ: адыгский этикет
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Михаил Ивановичыр адыгэ хабзэм щыгъуазэти, тхъэмадэ тӀысыпӀэр иубыдын идакъым: — Ар хъункъым, сэр нэхърэ нэхъыжь мыбы щӀэсщ. Теунэ Хьэчим
Адыгэ хабзэ хуэщӀэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: to observe Circassian etiquette with respect to sb.
Урысыбзэ: соблюдать адыгский этикет по отношению к кому-л.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
адыгэ цей
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Хьэзырхэр и бгъэм тедарэ и бгыр идыкӀауэ адыгэ цӀыхухъу щыгъын щӀыӀутелъ.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: a Cherkess men’s over-garment, cherkeska, chokha
Урысыбзэ: черкеска
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
адыгэ цӀыхубз
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Адыгэ хабзэм щӀапӀыкӀа, адыгэ нэмыс зыхзлъ цӀыхубз.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: a woman brought up in the traditions of Circassian etiquette.
Урысыбзэ: женщина, воспитанная в традициях адыгского этикета
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
адыгэ шхын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Адыгэхэм я лъэпкъ шхыныгъуэхэр.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: Circassian national dishes
Ӏэнэр адыгэ шхынхэмкӀэ узэдат. The were a lot of Kabardian national dishes on the table.
Урысыбзэ: адыгское национальное блюдо
Ӏэнэр адыгэ шхынхэмкӀэ узэдат. На столе было много кабардинских национальных блюд.
Псалъэ зэпхахэр:
Ӏэнэр адыгэ шхынхэмкӀэ узэдат.
Щапхъэхэр:
адыгэ Ӏэнэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Лъакъуищ щӀэту адыгэхэм зэрахьэ Ӏэнэ хъурей.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: a Circassian three-legged table
Урысыбзэ: адыгский трёхногий столик
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
БИБЛИОГРАФИЕ