къыхэуэн

АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)

ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС

КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ

• IPA [qʹǝxɐ'wɐn]

ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ

• къы- + хэ- + [у] + -э + -н

СПРЯЖЕНЭ

Глагол лъэмыӏэс "къыхэуэн"-м и спряженэ

Инфинитив (масдар)
щыӀэныгъэ:	къыхэуэн
щымыӀэныгъэ:	къыхэмыуэн

Инфинитив (масдар) щхьэкӀэ зэхъуэкӀа	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэн	укъыхэуэн	къыхэуэн	дыкъыхэуэн	фыкъыхэуэн	къыхэуэн(хэ)
щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыуэн	укъыхэмыуэн	къыхэмыуэн	дыкъыхэмыуэн	фыкъыхэмыуэн	къыхэмыуэн(хэ)

унафэ наклоненэ	уэ	фэ
щыӀэныгъэ:	къыхэуэ!	фыкъыхэуэ!
щымыӀэныгъэ:	укъыхэмыуэ!	фыкъыхэмыуэ!

Ре-кӀэ унафэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъыхреуэ	укъыхреуэ	къыхреуэ	дыкъыхреуэ	фыкъыхреуэ	къыхреуэ
щымыӀэныгъэ:	сыкъыхремыуэ	укъыхремыуэ	къыхремыуэ	дыкъыхремыуэ	фыкъыхремыуэ	къыхремыуэ

ЗэраӀуатэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхоуэ(р)	укъыхоуэ(р)	къыхоуэ(р)	дыкъыхоуэ(р)	фыкъыхоуэ(р)	къыхоуэ(хэ)(р)
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэркъым	укъыхэуэркъым	къыхэуэркъым	дыкъыхэуэркъым	фыкъыхэуэркъым	къыхэуэ(хэ)ркъым
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэ(р)т	укъыхэуэ(р)т	къыхэуэ(р)т	дыкъыхэуэ(р)т	фыкъыхэуэ(р)т	къыхэуэ(хэ)(р)т
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэ(р)тэкъым	укъыхэуэ(р)тэкъым	къыхэуэ(р)тэкъым	дыкъыхэуэ(р)тэкъым	фыкъыхэуэ(р)тэкъым	къыхэуэ(хэ)(р)тэкъым
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуащ	укъыхэуащ	къыхэуащ	дыкъыхэуащ	фыкъыхэуащ	къыхэуа(хэ)щ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуакъым	укъыхэуакъым	къыхэуакъым	дыкъыхэуакъым	фыкъыхэуакъым	къыхэуа(хэ)къым
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуат	укъыхэуат	къыхэуат	дыкъыхэуат	фыкъыхэуат	къыхэуа(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуатэкъым	укъыхэуатэкъым	къыхэуатэкъым	дыкъыхэуатэкъым	фыкъыхэуатэкъым	къыхэуа(хэ)тэкъым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэгъащ	укъыхэуэгъащ	къыхэуэгъащ	дыкъыхэуэгъащ	фыкъыхэуэгъащ	къыхэуэгъа(хэ)щ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэгъакъым	укъыхэуэгъакъым	къыхэуэгъакъым	дыкъыхэуэгъакъым	фыкъыхэуэгъакъым	къыхэуэгъа(хэ)къым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэгъат	укъыхэуэгъат	къыхэуэгъат	дыкъыхэуэгъат	фыкъыхэуэгъат	къыхэуэгъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэгъатэкъым	укъыхэуэгъатэкъым	къыхэуэгъатэкъым	дыкъыхэуэгъатэкъым	фыкъыхэуэгъатэкъым	къыхэуэгъа(хэ)тэкъым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэщ	укъыхэуэщ	къыхэуэщ	дыкъыхэуэщ	фыкъыхэуэщ	къыхэуэ(хэ)щ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэкъым	укъыхэуэкъым	къыхэуэкъым	дыкъыхэуэкъым	фыкъыхэуэкъым	къыхэуэ(хэ)къым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэт	укъыхэуэт	къыхэуэт	дыкъыхэуэт	фыкъыхэуэт	къыхэуэ(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэтэкъым	укъыхэуэтэкъым	къыхэуэтэкъым	дыкъыхэуэтэкъым	фыкъыхэуэтэкъым	къыхэуэ(хэ)тэкъым
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэнщ	укъыхэуэнщ	къыхэуэнщ	дыкъыхэуэнщ	фыкъыхэуэнщ	къыхэуэн(хэ)щ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэнкъым	укъыхэуэнкъым	къыхэуэнкъым	дыкъыхэуэнкъым	фыкъыхэуэнкъым	къыхэуэн(хэ)къым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэнущ	укъыхэуэнущ	къыхэуэнущ	дыкъыхэуэнущ	фыкъыхэуэнущ	къыхэуэну(хэ)щ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэнукъым	укъыхэуэнукъым	къыхэуэнукъым	дыкъыхэуэнукъым	фыкъыхэуэнукъым	къыхэуэну(хэ)къым

ЗэрыупщӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэрэ	укъыхэуэрэ	къыхэуэрэ	дыкъыхэуэрэ	фыкъыхэуэрэ	къыхэуэ(хэ)рэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэркъэ	укъыхэуэркъэ	къыхэуэркъэ	дыкъыхэуэркъэ	фыкъыхэуэркъэ	къыхэуэ(хэ)ркъэ
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэ(р)т	укъыхэуэ(р)т	къыхэуэ(р)т	дыкъыхэуэ(р)т	фыкъыхэуэ(р)т	къыхэуэ(хэ)(р)т
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэ(р)тэкъэ	укъыхэуэ(р)тэкъэ	къыхэуэ(р)тэкъэ	дыкъыхэуэ(р)тэкъэ	фыкъыхэуэ(р)тэкъэ	къыхэуэ(хэ)(р)тэкъэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуа	укъыхэуа	къыхэуа	дыкъыхэуа	фыкъыхэуа	къыхэуа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуакъэ	укъыхэуакъэ	къыхэуакъэ	дыкъыхэуакъэ	фыкъыхэуакъэ	къыхэуа(хэ)къэ
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуат	укъыхэуат	къыхэуат	дыкъыхэуат	фыкъыхэуат	къыхэуа(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуатэкъэ	укъыхэуатэкъэ	къыхэуатэкъэ	дыкъыхэуатэкъэ	фыкъыхэуатэкъэ	къыхэуа(хэ)тэкъэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэгъа	укъыхэуэгъа	къыхэуэгъа	дыкъыхэуэгъа	фыкъыхэуэгъа	къыхэуэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэгъакъэ	укъыхэуэгъакъэ	къыхэуэгъакъэ	дыкъыхэуэгъакъэ	фыкъыхэуэгъакъэ	къыхэуэгъа(хэ)къэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэгъат	укъыхэуэгъат	къыхэуэгъат	дыкъыхэуэгъат	фыкъыхэуэгъат	къыхэуэгъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэгъатэкъэ	укъыхэуэгъатэкъэ	къыхэуэгъатэкъэ	дыкъыхэуэгъатэкъэ	фыкъыхэуэгъатэкъэ	къыхэуэгъа(хэ)тэкъэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэ	укъыхэуэ	къыхэуэ	дыкъыхэуэ	фыкъыхэуэ	къыхэуэ(хэ)
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэкъэ	укъыхэуэкъэ	къыхэуэкъэ	дыкъыхэуэкъэ	фыкъыхэуэкъэ	къыхэуэ(хэ)къэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэт	укъыхэуэт	къыхэуэт	дыкъыхэуэт	фыкъыхэуэт	къыхэуэ(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэтэкъэ	укъыхэуэтэкъэ	къыхэуэтэкъэ	дыкъыхэуэтэкъэ	фыкъыхэуэтэкъэ	къыхэуэ(хэ)тэкъэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэн	укъыхэуэн	къыхэуэн	дыкъыхэуэн	фыкъыхэуэн	къыхэуэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэнкъэ	укъыхэуэнкъэ	къыхэуэнкъэ	дыкъыхэуэнкъэ	фыкъыхэуэнкъэ	къыхэуэн(хэ)къэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэну	укъыхэуэну	къыхэуэну	дыкъыхэуэну	фыкъыхэуэну	къыхэуэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэнукъэ	укъыхэуэнукъэ	къыхэуэнукъэ	дыкъыхэуэнукъэ	фыкъыхэуэнукъэ	къыхэуэну(хэ)къэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэмэ	укъыхэуэмэ	къыхэуэмэ	дыкъыхэуэмэ	фыкъыхэуэмэ	къыхэуэ(хэ)мэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыуэмэ	укъыхэмыуэмэ	къыхэмыуэмэ	дыкъыхэмыуэмэ	фыкъыхэмыуэмэ	къыхэмыуэ(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуамэ	укъыхэуамэ	къыхэуамэ	дыкъыхэуамэ	фыкъыхэуамэ	къыхэуа(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыуамэ	укъыхэмыуамэ	къыхэмыуамэ	дыкъыхэмыуамэ	фыкъыхэмыуамэ	мыуа(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэгъамэ	укъыхэуэгъамэ	къыхэуэгъамэ	дыкъыхэуэгъамэ	фыкъыхэуэгъамэ	къыхэуэгъа(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыуэгъамэ	укъыхэмыуэгъамэ	къыхэмыуэгъамэ	дыкъыхэмыуэгъамэ	фыкъыхэмыуэгъамэ	къыхэмыуэгъа(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэнмэ	укъыхэуэнмэ	къыхэуэнмэ	дыкъыхэуэнмэ	фыкъыхэуэнмэ	къыхэуэн(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыуэнмэ	укъыхэмыуэнмэ	къыхэмыуэнмэ	дыкъыхэмыуэнмэ	фыкъыхэмыуэнмэ	къыхэмыуэн(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэнумэ	укъыхэуэнумэ	къыхэуэнумэ	дыкъыхэуэнумэ	фыкъыхэуэнумэ	къыхэуэну(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыуэнумэ	укъыхэмыуэнумэ	къыхэмыуэнумэ	дыкъыхэмыуэнумэ	фыкъыхэмыуэнумэ	къыхэмыуэну(хэ)мэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэтэмэ	укъыхэуэтэмэ	къыхэуэтэмэ	дыкъыхэуэтэмэ	фыкъыхэуэтэмэ	къыхэуэ(хэ)тэмэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыуэтэмэ	укъыхэмыуэтэмэ	къыхэмыуэтэмэ	дыкъыхэмыуэтэмэ	фыкъыхэмыуэтэмэ	къыхэмыуэ(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуатэмэ	укъыхэуатэмэ	къыхэуатэмэ	дыкъыхэуатэмэ	фыкъыхэуатэмэ	къыхэуа(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыуатэмэ	укъыхэмыуатэмэ	къыхэмыуатэмэ	дыкъыхэмыуатэмэ	фыкъыхэмыуатэмэ	къыхэмыуа(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэгъатэмэ	укъыхэуэгъатэмэ	къыхэуэгъатэмэ	дыкъыхэуэгъатэмэ	фыкъыхэуэгъатэмэ	къыхэуэгъа(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыуэгъатэмэ	укъыхэмыуэгъатэмэ	къыхэмыуэгъатэмэ	дыкъыхэмыуэгъатэмэ	фыкъыхэмыуэгъатэмэ	къыхэмыуэгъа(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэнтэмэ	укъыхэуэнтэмэ	къыхэуэнтэмэ	дыкъыхэуэнтэмэ	фыкъыхэуэнтэмэ	къыхэуэн(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыуэнтэмэ	укъыхэмыуэнтэмэ	къыхэмыуэнтэмэ	дыкъыхэмыуэнтэмэ	фыкъыхэмыуэнтэмэ	къыхэмыуэн(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэнутэмэ	укъыхэуэнутэмэ	къыхэуэнутэмэ	дыкъыхэуэнутэмэ	фыкъыхэуэнутэмэ	къыхэуэну(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыуэнутэмэ	укъыхэмыуэнутэмэ	къыхэмыуэнутэмэ	дыкъыхэмыуэнутэмэ	фыкъыхэмыуэнутэмэ	къыхэмыуэну(хэ)тэмэ

сослагательнэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэнт	укъыхэуэнт	къыхэуэнт	дыкъыхэуэнт	фыкъыхэуэнт	къыхэуэн(хэ)т
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэнтэкъым	укъыхэуэнтэкъым	къыхэуэнтэкъым	дыкъыхэуэнтэкъым	фыкъыхэуэнтэкъым	къыхэуэн(хэ)тэкъым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэнут	укъыхэуэнут	къыхэуэнут	дыкъыхэуэнут	фыкъыхэуэнут	къыхэуэну(хэ)т
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэнутэкъым	укъыхэуэнутэкъым	къыхэуэнутэкъым	дыкъыхэуэнутэкъым	фыкъыхэуэнутэкъым	къыхэуэну(хэ)тэкъым

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэми	укъыхэуэми	къыхэуэми	дыкъыхэуэми	фыкъыхэуэми	къыхэуэ(хэ)ми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыуэми	укъыхэмыуэми	къыхэмыуэми	дыкъыхэмыуэми	фыкъыхэмыуэми	къыхэмыуэ(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуами	укъыхэуами	къыхэуами	дыкъыхэуами	фыкъыхэуами	къыхэуа(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыуами	укъыхэмыуами	къыхэмыуами	дыкъыхэмыуами	фыкъыхэмыуами	къыхэмыуа(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэгъами	укъыхэуэгъами	къыхэуэгъами	дыкъыхэуэгъами	фыкъыхэуэгъами	къыхэуэгъа(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыуэгъами	укъыхэмыуэгъами	къыхэмыуэгъами	дыкъыхэмыуэгъами	фыкъыхэмыуэгъами	къыхэмыуэгъа(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэнми	укъыхэуэнми	къыхэуэнми	дыкъыхэуэнми	фыкъыхэуэнми	къыхэуэн(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыуэнми	укъыхэмыуэнми	къыхэмыуэнми	дыкъыхэмыуэнми	фыкъыхэмыуэнми	къыхэмыуэн(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэнуми	укъыхэуэнуми	къыхэуэнуми	дыкъыхэуэнуми	фыкъыхэуэнуми	къыхэуэну(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыуэнуми	укъыхэмыуэнуми	къыхэмыуэнуми	дыкъыхэмыуэнуми	фыкъыхэмыуэнуми	къыхэмыуэну(хэ)ми

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэтэми	укъыхэуэтэми	къыхэуэтэми	дыкъыхэуэтэми	фыкъыхэуэтэми	къыхэуэ(хэ)тэми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыуэтэми	укъыхэмыуэтэми	къыхэмыуэтэми	дыкъыхэмыуэтэми	фыкъыхэмыуэтэми	къыхэмыуэ(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуатэми	укъыхэуатэми	къыхэуатэми	дыкъыхэуатэми	фыкъыхэуатэми	къыхэуа(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыуатэми	укъыхэмыуатэми	къыхэмыуатэми	дыкъыхэмыуатэми	фыкъыхэмыуатэми	къыхэмыуа(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэгъатэми	укъыхэуэгъатэми	къыхэуэгъатэми	дыкъыхэуэгъатэми	фыкъыхэуэгъатэми	къыхэуэгъа(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыуэгъатэми	укъыхэмыуэгъатэми	къыхэмыуэгъатэми	дыкъыхэмыуэгъатэми	фыкъыхэмыуэгъатэми	къыхэмыуэгъа(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэнтэми	укъыхэуэнтэми	къыхэуэнтэми	дыкъыхэуэнтэми	фыкъыхэуэнтэми	къыхэуэн(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыуэнтэми	укъыхэмыуэнтэми	къыхэмыуэнтэми	дыкъыхэмыуэнтэми	фыкъыхэмыуэнтэми	къыхэмыуэн(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуэнутэми	укъыхэуэнутэми	къыхэуэнутэми	дыкъыхэуэнутэми	фыкъыхэуэнутэми	къыхэуэну(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыуэнутэми	укъыхэмыуэнутэми	къыхэмыуэнутэми	дыкъыхэмыуэнутэми	фыкъыхэмыуэнутэми	къыхэмыуэну(хэ)тэми

гъэщӀэгъуэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуаи	укъыхэуаи	къыхэуаи	дыкъыхэуаи	фыкъыхэуаи	къыхэуаи
щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуакъыми	укъыхэуакъыми	къыхэуакъыми	дыкъыхэуакъыми	фыкъыхэуакъыми	къыхэуакъыми

фӀэфӀыныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуащэрэт	укъыхэуащэрэт	къыхэуащэрэт	дыкъыхэуащэрэт	фыкъыхэуащэрэт	къыхэуащэрэт
щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыуащэрэт	укъыхэмыуащэрэт	къыхэмыуащэрэт	дыкъыхэмыуащэрэт	фыкъыхэмыуащэрэт	къыхэмыуащэрэт

шэч къытехьэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуагъэнщ	укъыхэуагъэнщ	къыхэуагъэнщ	дыкъыхэуагъэнщ	фыкъыхэуагъэнщ	къыхэуагъэнщ
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуагъэнкъым	укъыхэуагъэнкъым	къыхэуагъэнкъым	дыкъыхэуагъэнкъым	фыкъыхэуагъэнкъым	къыхэуагъэнкъым
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуагъэнт	укъыхэуагъэнт	къыхэуагъэнт	дыкъыхэуагъэнт	фыкъыхэуагъэнт	къыхэуагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуагъэнтэкъым	укъыхэуагъэнтэкъым	къыхэуагъэнтэкъым	дыкъыхэуагъэнтэкъым	фыкъыхэуагъэнтэкъым	къыхэуагъэнтэкъым
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуагъэн	укъыхэуагъэн	къыхэуагъэн	дыкъыхэуагъэн	фыкъыхэуагъэн	къыхэуагъэн
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуагъэнкъэ	укъыхэуагъэнкъэ	къыхэуагъэнкъэ	дыкъыхэуагъэнкъэ	фыкъыхэуагъэнкъэ	къыхэуагъэнкъэ
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуагъэнт	укъыхэуагъэнт	къыхэуагъэнт	дыкъыхэуагъэнт	фыкъыхэуагъэнт	къыхэуагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуагъэнтэкъэ	укъыхэуагъэнтэкъэ	къыхэуагъэнтэкъэ	дыкъыхэуагъэнтэкъэ	фыкъыхэуагъэнтэкъэ	къыхэуагъэнтэкъэ
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуагъэнущ	укъыхэуагъэнущ	къыхэуагъэнущ	дыкъыхэуагъэнущ	фыкъыхэуагъэнущ	къыхэуагъэнущ
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуагъэнукъым	укъыхэуагъэнукъым	къыхэуагъэнукъым	дыкъыхэуагъэнукъым	фыкъыхэуагъэнукъым	къыхэуагъэнукъым
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуагъэнут	укъыхэуагъэнут	къыхэуагъэнут	дыкъыхэуагъэнут	фыкъыхэуагъэнут	къыхэуагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуагъэнутэкъым	укъыхэуагъэнутэкъым	къыхэуагъэнутэкъым	дыкъыхэуагъэнутэкъым	фыкъыхэуагъэнутэкъым	къыхэуагъэнутэкъым
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуагъэну	укъыхэуагъэну	къыхэуагъэну	дыкъыхэуагъэну	фыкъыхэуагъэну	къыхэуагъэну
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуагъэнукъэ	укъыхэуагъэнукъэ	къыхэуагъэнукъэ	дыкъыхэуагъэнукъэ	фыкъыхэуагъэнукъэ	къыхэуагъэнукъэ
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэуагъэнут	укъыхэуагъэнут	къыхэуагъэнут	дыкъыхэуагъэнут	фыкъыхэуагъэнут	къыхэуагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэуагъэнутэкъэ	укъыхэуагъэнутэкъэ	къыхэуагъэнутэкъэ	дыкъыхэуагъэнутэкъэ	фыкъыхэуагъэнутэкъэ	къыхэуагъэнутэкъэ

Причастиехэр	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
Зылэжь (субъектнэ) причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыхэуэ	укъыхэуэ	къыхэуэ	дыкъыхэуэ	фыкъыхэуэ	къыхэуэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыуэ	укъыхэмыуэ	къыхэмыуэ	дыкъыхэмыуэ	фыкъыхэмыуэ	къыхэмыуэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыхэуа	укъыхэуа	къыхэуа	дыкъыхэуа	фыкъыхэуа	къыхэуа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыуа	укъыхэмыуа	къыхэмыуа	дыкъыхэмыуа	фыкъыхэмыуа	къыхэмыуа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыхэуэгъа	укъыхэуэгъа	къыхэуэгъа	дыкъыхэуэгъа	фыкъыхэуэгъа	къыхэуэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыуэгъа	укъыхэмыуэгъа	къыхэмыуэгъа	дыкъыхэмыуэгъа	фыкъыхэмыуэгъа	къыхэмыуэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыхэуэн	укъыхэуэн	къыхэуэн	дыкъыхэуэн	фыкъыхэуэн	къыхэуэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыуэн	укъыхэмыуэн	къыхэмыуэн	дыкъыхэмыуэн	фыкъыхэмыуэн	къыхэмыуэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыхэуэну	укъыхэуэну	къыхэуэну	дыкъыхэуэну	фыкъыхэуэну	къыхэуэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыуэну	укъыхэмыуэну	къыхэмыуэну	дыкъыхэмыуэну	фыкъыхэмыуэну	къыхэмыуэну(хэ)
Лэжьыгъэм и къэхъукӀэр зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэуэ	укъызэрыхэуэ	къызэрыхэуэ	дыкъызэрыхэуэ	фыкъызэрыхэуэ	къызэрыхэуэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэмыуэ	укъызэрыхэмыуэ	къызэрыхэмыуэ	дыкъызэрыхэмыуэ	фыкъызэрыхэмыуэ	мыкъызэрыхэуэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэуа	укъызэрыхэуа	къызэрыхэуа	дыкъызэрыхэуа	фыкъызэрыхэуа	къызэрыхэуа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэмыуа	укъызэрыхэмыуа	къызэрыхэмыуа	дыкъызэрыхэмыуа	фыкъызэрыхэмыуа	къызэрыхэмыуа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэуэгъа	укъызэрыхэуэгъа	къызэрыхэуэгъа	дыкъызэрыхэуэгъа	фыкъызэрыхэуэгъа	къызэрыхэуэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэмыуэгъа	укъызэрыхэмыуэгъа	къызэрыхэмыуэгъа	дыкъызэрыхэмыуэгъа	фыкъызэрыхэмыуэгъа	къызэрыхэмыуэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэуэн	укъызэрыхэуэн	къызэрыхэуэн	дыкъызэрыхэуэн	фыкъызэрыхэуэн	къызэрыхэуэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэмыуэн	укъызэрыхэмыуэн	къызэрыхэмыуэн	дыкъызэрыхэмыуэн	фыкъызэрыхэмыуэн	къызэрыхэмыуэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэуэну	укъызэрыхэуэну	къызэрыхэуэну	дыкъызэрыхэуэну	фыкъызэрыхэуэну	къызэрыхэуэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэмыуэну	укъызэрыхэмыуэну	къызэрыхэмыуэну	дыкъызэрыхэмыуэну	фыкъызэрыхэмыуэну	къызэрыхэмыуэну(хэ)
Зэман/щӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщыхэуэ	укъыщыхэуэ	къыщыхэуэ	дыкъыщыхэуэ	фыкъыщыхэуэ	къыщыхэуэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщыхэмыуэ	укъыщыхэмыуэ	къыщыхэмыуэ	дыкъыщыхэмыуэ	фыкъыщыхэмыуэ	къыщыхэмыуэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщыхэуа	укъыщыхэуа	къыщыхэуа	дыкъыщыхэуа	фыкъыщыхэуа	къыщыхэуа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщыхэмыуа	укъыщыхэмыуа	къыщыхэмыуа	дыкъыщыхэмыуа	фыкъыщыхэмыуа	къыщыхэмыуа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщыхэуэгъа	укъыщыхэуэгъа	къыщыхэуэгъа	дыкъыщыхэуэгъа	фыкъыщыхэуэгъа	къыщыхэуэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщыхэмыуэгъа	укъыщыхэмыуэгъа	къыщыхэмыуэгъа	дыкъыщыхэмыуэгъа	фыкъыщыхэмыуэгъа	къыщыхэмыуэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщыхэуэн	укъыщыхэуэн	къыщыхэуэн	дыкъыщыхэуэн	фыкъыщыхэуэн	къыщыхэуэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщыхэмыуэн	укъыщыхэмыуэн	къыщыхэмыуэн	дыкъыщыхэмыуэн	фыкъыщыхэмыуэн	къыщыхэмыуэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщыхэуэну	укъыщыхэуэну	къыщыхэуэну	дыкъыщыхэуэну	фыкъыщыхэуэну	къыщыхэуэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщыхэмыуэну	укъыщыхэмыуэну	къыщыхэмыуэну	дыкъыщыхэмыуэну	фыкъыщыхэмыуэну	къыщыхэмыуэну(хэ)
ЩӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздыхэуэ	укъыздыхэуэ	къыздыхэуэ	дыкъыздыхэуэ	фыкъыздыхэуэ	къыздыхэуэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздыхэмыуэ	укъыздыхэмыуэ	къыздыхэмыуэ	дыкъыздыхэмыуэ	фыкъыздыхэмыуэ	къыздыхэмыуэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздыхэуа	укъыздыхэуа	къыздыхэуа	дыкъыздыхэуа	фыкъыздыхэуа	къыздыхэуа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздыхэмыуа	укъыздыхэмыуа	къыздыхэмыуа	дыкъыздыхэмыуа	фыкъыздыхэмыуа	къыздыхэмыуа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздыхэуэгъа	укъыздыхэуэгъа	къыздыхэуэгъа	дыкъыздыхэуэгъа	фыкъыздыхэуэгъа	къыздыхэуэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздыхэмыуэгъа	укъыздыхэмыуэгъа	къыздыхэмыуэгъа	дыкъыздыхэмыуэгъа	фыкъыздыхэмыуэгъа	къыздыхэмыуэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздыхэуэн	укъыздыхэуэн	къыздыхэуэн	дыкъыздыхэуэн	фыкъыздыхэуэн	къыздыхэуэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздыхэмыуэн	укъыздыхэмыуэн	къыздыхэмыуэн	дыкъыздыхэмыуэн	фыкъыздыхэмыуэн	къыздыхэмыуэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздыхэуэну	укъыздыхэуэну	къыздыхэуэну	дыкъыздыхэуэну	фыкъыздыхэуэну	къыздыхэуэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздыхэмыуэну	укъыздыхэмыуэну	къыздыхэмыуэну	дыкъыздыхэмыуэну	фыкъыздыхэмыуэну	къыздыхэмыуэну(хэ)
Щхьэусыгъуэ, мурад зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэуэ	укъыщӀыхэуэ	къыщӀыхэуэ	дыкъыщӀыхэуэ	фыкъыщӀыхэуэ	къыщӀыхэуэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэмыуэ	укъыщӀыхэмыуэ	къыщӀыхэмыуэ	дыкъыщӀыхэмыуэ	фыкъыщӀыхэмыуэ	къыщӀыхэмыуэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэуа	укъыщӀыхэуа	къыщӀыхэуа	дыкъыщӀыхэуа	фыкъыщӀыхэуа	къыщӀыхэуа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэмыуа	укъыщӀыхэмыуа	къыщӀыхэмыуа	дыкъыщӀыхэмыуа	фыкъыщӀыхэмыуа	къыщӀыхэмыуа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэуэгъа	укъыщӀыхэуэгъа	къыщӀыхэуэгъа	дыкъыщӀыхэуэгъа	фыкъыщӀыхэуэгъа	къыщӀыхэуэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэмыуэгъа	укъыщӀыхэмыуэгъа	къыщӀыхэмыуэгъа	дыкъыщӀыхэмыуэгъа	фыкъыщӀыхэмыуэгъа	къыщӀыхэмыуэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэуэн	укъыщӀыхэуэн	къыщӀыхэуэн	дыкъыщӀыхэуэн	фыкъыщӀыхэуэн	къыщӀыхэуэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэмыуэн	укъыщӀыхэмыуэн	къыщӀыхэмыуэн	дыкъыщӀыхэмыуэн	фыкъыщӀыхэмыуэн	къыщӀыхэмыуэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэуэну	укъыщӀыхэуэну	къыщӀыхэуэну	дыкъыщӀыхэуэну	фыкъыщӀыхэуэну	къыщӀыхэуэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэмыуэну	укъыщӀыхэмыуэну	къыщӀыхэмыуэну	дыкъыщӀыхэмыуэну	фыкъыщӀыхэмыуэну	къыщӀыхэмыуэну(хэ)

Деепричастиехэр	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыхэуэу	укъыхэуэу	къыхэуэу	дыкъыхэуэу	фыкъыхэуэу	къыхэуэ(хэ)у
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыуэу	укъыхэмыуэу	къыхэмыуэу	дыкъыхэмыуэу	фыкъыхэмыуэу	къыхэмыуэ(хэ)у
блэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыхэуауэ	укъыхэуауэ	къыхэуауэ	дыкъыхэуауэ	фыкъыхэуауэ	къыхэуауэ / къыхэуа(хэ)у
блэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыуауэ	укъыхэмыуауэ	къыхэмыуауэ	дыкъыхэмыуауэ	фыкъыхэмыуауэ	къыхэмыуауэ(хэ) / къыхэмыуа(хэ)у
жрэ-кӀэ деепричастие - щыӀэныгъэ	сыкъыхэуэурэ	укъыхэуэурэ	къыхэуэурэ	дыкъыхэуэурэ	фыкъыхэуэурэ	къыхэуэ(хэ)урэ
жрэ-кӀэ деепричастие - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыуэурэ	укъыхэмыуэурэ	къыхэмыуэурэ	дыкъыхэмыуэурэ	фыкъыхэмыуэурэ	къыхэмыуэ(хэ)урэ

Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ -- ит зэман щыӀэныгъэ фащэ			Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ
	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
Подлежащэ
сэ	--	сыкъыпхоуэ	сыкъыхоуэ	--	сыкъыфхоуэ	сыкъахоуэ
уэ	укъысхоуэ	--	укъыхоуэ	укъытхоуэ	--	укъахоуэ
ар	къысхоуэ	къыпхоуэ	къыхоуэ	къытхоуэ	къыфхоуэ	къахоуэ
дэ	--	дыкъыпхоуэ	дыкъыхоуэ	--	дыкъыфхоуэ	дыкъахоуэ
фэ	фыкъысхоуэ	--	фыкъыхоуэ	фыткъыхоуэ	--	фыкъахоуэ
ахэр	къысхоуэ(хэ)	къыпхоуэ(хэ)	къыхоуэ(хэ)	къытхоуэ(хэ)	къыфхоуэ(хэ)	къахоуэ(хэ)

		-э-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[у]э	[у]эр	--	[у]эхэр
Эргативнэ:	[у]э	[у]эм	--	[у]эхэм
Послеложнэ:	[у]экӀэ	[у]эмкӀэ	[у]эхэкӀэ	[у]эхэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[у]эуэ	[у]эрауэ	[у]эхэу	[у]эхэрауэ

		-а-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[у]а	[у]ар	--	[у]ахэр
Эргативнэ:	[у]а	[у]ам	--	[у]ахэм
Послеложнэ:	[у]акӀэ	[у]амкӀэ	[у]ахэкӀэ	[у]ахэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[у]ауэ	[у]арауэ	[у]ахэу	[у]ахэрауэ

		-эн-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[у]эн	[у]эныр	--	[у]энхэр
Эргативнэ:	[у]эн	[у]эным	--	[у]энхэм
Послеложнэ:	[у]энкӀэ	[у]энымкӀэ	[у]энхэкӀэ	[у]энхэмкӀэ
'Обстоятельственнэ:	[у]эну	[у]энырауэ	[у]энхэу	[у]энхэрауэ

		-эну-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[у]эну	[у]энур	--	[у]энухэр
Эргативнэ:	[у]эну	[у]энум	--	[у]энухэм
Послеложнэ:	[у]энукӀэ	[у]энумкӀэ	[у]энухэкӀэ	[у]энухэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[у]энууэ	[у]энурауэ	[у]энухэу	[у]энухэрауэ

МЫХЬЭНЭ

1. ПапцӀэ гуэр Ӏэпкълъэпкъым къыхыхьэн, къыхэлъэдэн.
2. Къыхэлъэдэн, къыхэузыкӀын.
3. Удын къедзын, шэр къахэдзэн, къатегъэлъэлъэн.
4. Зэран къыхэхъухьын.

ЩАПХЪЭХЭР

• Хьэсанш лӀы пхъашэр дзэ фӀыцӀэм къыхоуэ. ӀуэрыӀуатэ, фольклор

ПСАЛЪЭ ЗЭПХАХЭР

• Лъакъуэм банэ къыхэуэн
• Ӏэпэ шын хъуар къыхоуэ.
• Ӏуэхум къыхэуэн.
• къыщыхэуэн (къыщыхоуэ)

НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР

ИНДЖЫЛЫБЗЭ

• къыхэуэн: 1. pierce, make a hole in sth 2. feel, experience (sharp, acute pain) 3. shoot at sb or sth 4. Interfere in sth.
• Лъакъуэм банэ къыхэуэн: prick your foot on a thorn
• Ӏэпэ шын хъуар къыхоуэ: my festering finger throbs.
• Ӏуэхум къыхэуэн: interfere in sth
• къыщыхэуэн (къыщыхоуэ): prick yourself on sth

УРЫСЫБЗЭ

• къыхэуэн: 1. вонзиться во что-л. 2. кольнуть (об острой боли) 3. бить, стрелять в кого-что-л. 4. вмешаться во что-л.
• Лъакъуэм банэ къыхэуэн: наступить на колючку
• Ӏэпэ шын хъуар къыхоуэ: нагноившийся палец колет
• Ӏуэхум къыхэуэн: вмешаться в дело
• къыщыхэуэн (къыщыхоуэ): наколоться на чём-л.

псалъафэ зэпыщӀахэр

Гур къыхэуэн

  Мыхьэнэ: 
  НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
     Инджылыбзэ: stab in the heart, strike in the heart
     Урысыбзэ: кольнуть в сердце
  Псалъэ зэпхахэр:
     II.
  Щапхъэхэр:

КъуацэкӀэ къыхэуэн (Ӏуэхум)

  Мыхьэнэ: 
  НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
     Инджылыбзэ: aggravate sth, make sth worse
     Урысыбзэ: усугубить что-л.
  Псалъэ зэпхахэр:
  Щапхъэхэр:

БИБЛИОГРАФИЕ

Библиографием еплъын