махуэ
Appearance
АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)
ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ЩЫӀЭЦӀЭ
ЭТИМОЛОГИЕ
КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ
- IPA ['mɑ:xʷɐ]
ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ
- [маху] + -э
СКЛОНЕНЭ
| Закъуэ бжыгъэ | Куэд бжыгъэ | |||
|---|---|---|---|---|
| Мыбелджылы | Белджылы | Мыбелджылы | Белджылы | |
| Именительнэ: | махуэ | махуэр | -- | махуэхэр |
| Эргативнэ: | махуэ | махуэм | -- | махуэхэм |
| Послеложнэ: | махуэкӀэ | махуэмкӀэ | махуэхэкӀэ | махуэхэмкӀэ |
| Обстоятельственнэ: | махуэу | махуэрауэ | махуэхэу | махуэхэрауэ |
МЫХЬЭНЭ
- Дыгъэр къыщыкъуэкӀымрэ щыкъухьэжымрэ яку дэлъ зэман, а зэманым къриубыдэ.
- Сыхьэт 24 хъу зэман мардэ.
- Зы Ӏуэхугъуэ гуэрым и зэман тэмэм; календарым и зэман пыухыкӀа.
ЩАПХЪЭХЭР
- Зэгуэрым Батэрэз зы махуэ гъуэгуанэкӀэ ӀукӀауэ хуей мэз ин бэлыхьым къыщыхутащ. Нартхэр
Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр
| Адыгэбзэ, Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, | «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984 | нап. 64 |
|---|---|---|
| адыгэбзэ | урысыбзэ/русский | инджылыбзэ/English |
| Кэлэмэтрэ Хьикмэтрэ махуэм пыӀэ щырыщ ядыф. | Каламат и Хикмат шьют по три шляпы в день. | Kalamat and Hikmat can each sew three hats a day. |
| нап. 84 | ||
| Лэжьэгъуэ махуэщ. | Сегодня – рабочий день. | It is a workday. |
| нап. 94 | ||
| ЩӀымахуэм махуэр кӀэщӀщ, жэщыр кӀыхьщ. | Зимой, день короткий и ночь длинная. | In winter the day is short and the night is long. |
| нап. 109 | ||
| Зы махуэ гуэрым а тӀум джэгун щӀадзащ. | Однажды, эти двое начали играть. | One day the two (of them) began to play. |
| нап. 112 | ||
| Дунейр щыхуабэм деж, махуэм Ӏэщыр мэхъуакӀуэ, жэщым бэкхъым щӀэтщ. | Когда погода теплая, днём скот пасётся, а ночью находится в коровнике. | When the weather is warm, during the day the cattle graze, (and) at night they are in the cowshed. |
| нап. 116 | ||
| Сэ а махуэм зы блын и лъабжьэ зящ. | В тот день, я побелил низ одной стены. | That day I whitewashed the bottom of one wall. |
ПСАЛЪЭ ЗЭПХАХЭР
- Мэрем махуэ.
- ЗэныбжьэгъуитӀыр щызэхуэзэну махуэмкӀэ зэгурыӀуащ.
НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР
ИНДЖЫЛЫБЗЭ
- махуэ: 1. day (not night) 2. day (24 hour period) 3. day, date (of the month)
- Мэрем махуэ: Friday
- ЗэныбжьэгъуитӀыр щызэхуэзэну махуэмкӀэ зэгурыӀуащ: the two friends agreed on what day to meet.
УРЫСЫБЗЭ
- махуэ: 1. День || дневной 2. день (сутки) 3. день (дата)
- Мэрем махуэ: пятница
- ЗэныбжьэгъуитӀыр щызэхуэзэну махуэмкӀэ зэгурыӀуащ: два друга согласились о дне встречи.
псалъафэ зэпыщӀахэр
Махуэ енкӀэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: all day, the whole day
Урысыбзэ: целый день.
Псалъэ зэпхахэр:
МахуэенкӀэ пэплъэн.
Щапхъэхэр:
Уи махуэ фӀыуэ!
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: Good day!
Урысыбзэ: добрый день!
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Махуэ шэджагъуэу
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: in broad daylight
Урысыбзэ: средь бела дня.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Махуэм зибзыжын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: become clear or cloudless (about the day)
Урысыбзэ: проясниться - о дне.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Махуэм кӀэрыхун
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: become shorter (about the day)
Урысыбзэ: становиться короче - о дне.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Махуэм кӀэричын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: become shorter (about the day)
Урысыбзэ: становиться короче - о дне.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Махуэпс емыгъэфэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: be the death (of); worry to death; hound to death
Урысыбзэ: сжить кого-л. со света (со свету); уничтожить кого-л.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Дзу сыкъищӀауэ уафэм сабэр дрепхъей, махуэпс сримыгъэфэну тхьэ еӀуэ. Къашыргъэ ХьэпащӀэ
Махуэр гъэкӀуэдын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: lose a day
Урысыбзэ: потерять день.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Уи махуэр кӀыхь ухъу!
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: may your day be good (long)
Урысыбзэ: Будь добрым твой день!
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Махуэр кӀуэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: go by – about a day
Урысыбзэ: пройти - о дне.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Мис апхуэдэу макӀуэр махуэр, Сыт къащыщӀми яфӀэзахуэу. КӀыщокъуэ Алим
Махуэр къытеункӀыфӀэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: make the day dark, unfortunate
Урысыбзэ: омрачиться, стать несчастным.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
[И] махуэр къыхуэкӀуэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: befall sb (fate)
Урысыбзэ: постичь чью-л. участь.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Дэтхэнэ зыми ищӀэжт Бот и махуэр къыхуэкӀуэнкӀэ зэрыхъунур. Шортэн Аскэрбий
[И] махуитӀ зэхуэмыдэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: become painful
Урысыбзэ: быть болезненным.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
БИБЛИОГРАФИЕ
АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)
ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ПЛЪЫФЭЦӀЭ
ЭТИМОЛОГИЕ
КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ
- IPA ['mɑ:xʷɐ]
ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ
- [маху] + -э
СКЛОНЕНЭ
| Закъуэ бжыгъэ | Куэд бжыгъэ | |||
|---|---|---|---|---|
| Мыбелджылы | Белджылы | Мыбелджылы | Белджылы | |
| Именительнэ: | махуэ | махуэр | -- | махуэхэр |
| Эргативнэ: | махуэ | махуэм | -- | махуэхэм |
| Послеложнэ: | махуэкӀэ | махуэмкӀэ | махуэхэкӀэ | махуэхэмкӀэ |
| Обстоятельственнэ: | махуэу | махуэрауэ | махуэхэу | махуэхэрауэ |
МЫХЬЭНЭ
- Угъурлы, насыпыфӀэ.
ЩАПХЪЭХЭР
- - Теувэнущ ар гъуэгу захуэ, ухъу уэ, щӀалэр, щӀалэ махуэ. КӀыщокъуэ Алим
ПСАЛЪЭ ЗЭПХАХЭР
НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР
ИНДЖЫЛЫБЗЭ
- махуэ: good, fortunate, bright
УРЫСЫБЗЭ
- махуэ: добрый, счастливый
псалъафэ зэпыщӀахэр
Бжэгъулъэ махуэ хэтӀэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: drive a lucky stake
Урысыбзэ: вбить счастливый кол
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Гъуэгу махуэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: bon voyage! have a pleasant trip!
Урысыбзэ: счастливого пути!
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Жьэ махуэ ипсэлъыкӀын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: say sth that brings good luck
Урысыбзэ: сказать что-л. к счастью
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Жьыщхьэ махуэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: reach a happy old age
Урысыбзэ: обрести счастливую старость
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Илъэсищэ щрикъу махуэр езы дадэм щыгъупщами, ящӀэр псоми жьыщхьэ махуэр къызэрыхъурэ дапщэ хъуами. КӀыщокъуэ Алим
Лъапэ махуэ къипхьауэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: may there be good fortune in your home
Урысыбзэ: да будет счастье в вашем доме!
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Лъапэ махуэ къыухьэжьэж!
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: a wish for health and good fortune – when addressing a person who has recovered from an illness.
Урысыбзэ: пожелание здоровья, счастья – при обращении к выздоровевшему.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Лъапэ махуэ къыщӀыухьэ!
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: may your arrival bring good fortune!
Урысыбзэ: да будет твой приход счастливым!
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Махуэ ухъу!
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: I wish you good luck.
Урысыбзэ: Пусть принесёт тебе счастье!
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Махуэ хуэхъун
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: turn out to be successful, lucky or fortunate for sb
Урысыбзэ: оказаться удачным, счастливым для кого-л.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
БИБЛИОГРАФИЕ