мэ

АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)

ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ЧАСТИЦЭ

ЭТИМОЛОГИЕ

КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ

IPA [mɐ]

ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ

[м] + -э

МЫХЬЭНЭ

Къащтэ, сӀых.
Мэ-тӀэ, хъуащ иджы.

ЩАПХЪЭХЭР

Мэ, мы къэбыр фызотри, фхьыи, зэгуэвупщӀыкӀ. ӀуэрыӀуатэ, фольклор

Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр

Адыгэбзэ, Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь,	«Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984	нап. 17
адыгэбзэ	урысыбзэ/русский	инджылыбзэ/English
Мэ, мамэ, лэныстэ.	Мама, возьми ножницы.	Mother, here are scissors.
Мамэ, мэ Ӏуданэ.	Мама, возьми нитку.	Mother, here is some thread.
Мэ, мамэ, мастэ.	Мама, возьми иголку.	Mother, here is a needle.
Мэ, мамэ, мыӀэрысэ.	Мама, возьми яблоко.	Mother, have an apple.
Мамэ, мэ бостей.	Мама, возьми платье.	Mother, here is a dress.
		нап. 18
Нанэ, мэ нэгъуджэ.	Бабушка, возьми очки.	Grandmother, here are the glasses.
Нану, мэ къэрэндащ.	Малыш, возьми карандаш.	Little one, here are some pencils.
		нап. 19
Мэ, нанэ, жызум.	Бабушка, возьми виноград.	Grandmother, have some grapes.
Нанэ, мэ кхъужь.	Бабушка, возьми грушу.	Grandmother, have a pear.
Нану, мэ мыӀэрысэ.	Малыш, возьми яблоко.	Little One, have an apple.
Нанэ, мэ хъарбыз.	Бабушка, возьми арбуз.	Grandmother, have a watermelon.
Нану, мэ тхылъ.	Малыш, возьми книгу.	Little One, here is a book.
		нап. 20
Умар, мэ тхылъ.	Умар, возьми книгу.	Wumar, here is a book.
Умар, мэ топ.	Умар, возьми мяч.	Wumar, here is a ball.
		нап. 21
Маш, мэ шэ.	Маш, возьми молоко.	Mash, have some milk.
Маш, мэ шейныч	Маш, возьми чайник.	Mash, here is the teakettle.
		нап. 23
Маш, мэ тхылъ!	Маш, возьми книгу!	Mash, here is a book!
		нап. 28
Мэ, Нуржан, шэ!	Возьми, Нуржан, молоко!	Nurzhan, have some milk!
		нап. 29
Мэ, Заур зэ.	Возьми, Заур, кизил.	Zaur, have some cornelian cherries.
Мис зэ. Мэ, Анзор, зэ.	Вот кизил. Возьми, Анзор, кизил.	Here are some cornelian cherries. Anzor, have some cornelian cherries.
		нап. 31
Нанэ, мэ зэ.	Бабушка, возьми кизил.	Grandmother, have some cornelian cherries.
Мэ, мамэ, зэ.	Возьми, мама, кизил.	Mother, have some cornelian cherries.
		нап. 35
Мадинэ, мэ мастэ.	Мадина, вот иголка.	Madina, here is a needle.
Дадусэ, мэ Ӏуданэ.	Дадуса, вот нитка	Dadusa, here is some thread.

ПСАЛЪЭ ЗЭПХАХЭР

Мэ, мыр къащти Ӏух.
Мэ, гур уфэрэкӀащ.

НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР

ИНДЖЫЛЫБЗЭ

мэ: 1. Here! Here you are! Take this! 2. How’s that for you! Now what do you think about that! For goodness sake! What a pretty business that is!
Мэ, мыр къащти Ӏух: here, take this and open it.
Мэ, гур уфэрэкӀащ: Goodness!

УРЫСЫБЗЭ

мэ: 1. на, возьми 2. на тебе, вот тебе раз
Мэ, мыр къащти Ӏух: here take this and open it.
Мэ, гур уфэрэкӀащ:

БИБЛИОГРАФИЕ

Библиографием еплъын

АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)

ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ЩЫӀЭЦӀЭ

ЭТИМОЛОГИЕ

КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ

IPA [mɐ]

ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ

[м] + -э

СКЛОНЕНЭ

	Закъуэ бжыгъэ		Куэд бжыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	мэ	мэр	--	мэхэр
Эргативнэ:	мэ	мэм	--	мэхэм
Послеложнэ:	мэкӀэ	мэмкӀэ	мэхэкӀэ	мэхэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	мэуэ	мэрауэ	мэхэу	мэхэрауэ

МЫХЬЭНЭ

Пкъыгъуэ щхьэхуэхэм къапихыу ущыпамэкӀэ къыпщӀихьэр.

ЩАПХЪЭХЭР

Лы гъэвам и мэри джэд лыбжьэм и мэри зэхыхьэжауэ чэф уащӀыным хуэдэт. КӀыщокъуэ Алим

Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр

Адыгэбзэ, Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь,	«Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984	нап. 53
адыгэбзэ	урысыбзэ/русский	инджылыбзэ/English
Гыныхум и мэр дахэщ.	У пастернака красивый запах.	Parsnip has a pleasant aroma.

ПСАЛЪЭ ЗЭПХАХЭР

НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР

ИНДЖЫЛЫБЗЭ

мэ: smell, aroma, odour, scent, fragrance, stench

УРЫСЫБЗЭ

мэ: запах

псалъафэ зэпыщӀахэр

Мэ къэун

  Мыхьэнэ: 
  НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
     Инджылыбзэ: reach – about a smell or scent; begin to smell of sth
     Урысыбзэ: донестись - о запахе, запахнуть.
  Псалъэ зэпхахэр:
  Щапхъэхэр:

Мэ къэщтэн

  Мыхьэнэ: 
  НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
     Инджылыбзэ: to begin smelling (rot), spoil, go off (about food products)
     Урысыбзэ: запахнуть чем-л. (протухнуть), испортиться (чаще о продуктах).
  Псалъэ зэпхахэр:
  Щапхъэхэр:
     - Лым мэ къищтащ, — жери Хъуэжэ къыӀуокӀыж.  ӀуэрыӀуатэ, фольклор

Мэ къыкӀэрихын

  Мыхьэнэ: 
  НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
     Инджылыбзэ: smell, give off an odour
     Урысыбзэ: пахнуть.
  Псалъэ зэпхахэр:
  Щапхъэхэр:
     ЛӀым гынымэрэ тутынымэрэ къыкӀэрихын хуейщ. ӀуэрыӀуатэ, фольклор

     Удз гъэгъа Ӏэрамэр къащтэри, мэ дахэ дыдэ къыкӀэрихырт. Къэбэрдей ӀуэрыӀуатэ, сборник

[И] мэ къыщӀихьакъым

  Мыхьэнэ: 
  НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
     Инджылыбзэ: no comparison, nothing of the sort, noting in common
     Урысыбзэ: никакого сравнения, ничего сходного, общего.
  Псалъэ зэпхахэр:
  Щапхъэхэр:

Мэ къыпех

  Мыхьэнэ: 
  НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
     Инджылыбзэ: have an odour, smell, scent (about flowers)
     Урысыбзэ: пахнуть (о цветах).
  Псалъэ зэпхахэр:
     Удз гъэгъам мэ гуакӀуэ къыпех.
  Щапхъэхэр:

Мэ къыщӀихьэн

  Мыхьэнэ: 
  НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
     Инджылыбзэ: to sense, pick up a scent 
     Урысыбзэ: почуять что-л.
  Псалъэ зэпхахэр:
  Щапхъэхэр:
     ПцӀы хэлътэкъым, зыгуэрым и мэ къащӀихьат абыхэм.  КӀыщокъуэ Алим

Мэ Ӏурыуэн (къыӀурыуэн)

  Мыхьэнэ: 
  НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
     Инджылыбзэ: begin smelling, sense an (acrid) odour
     Урысыбзэ: услышать, почуять (резкий) запах.
  Псалъэ зэпхахэр:
  Щапхъэхэр:

Мэ пыун

  Мыхьэнэ: 
  НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
     Инджылыбзэ: to have a smell or odour
     Урысыбзэ: пахнуть.
  Псалъэ зэпхахэр:
  Щапхъэхэр:

Мэ щыун

  Мыхьэнэ: 
  НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
     Инджылыбзэ: be compromised
     Урысыбзэ: быть скомпрометированным.
  Псалъэ зэпхахэр:
  Щапхъэхэр:

И мэ щыун

  Мыхьэнэ: 
  НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
     Инджылыбзэ: have a proximity, relationship or similarity to sb or sth
     Урысыбзэ: иметь какую-л. близость, какое-л. отношение или сходство с кем-чем-л.
  Псалъэ зэпхахэр:
  Щапхъэхэр:
     КъурӀэныр школым щӀэдмыхъэу хъунукъым жыфӀати, къурӀэн дэнэ къэна, фи мэ зыщыуа щӀэдгъэхьэнукъым.  КӀыщокъуэ Алим

[И] мэр кӀуэн

  Мыхьэнэ: 
  НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
     Инджылыбзэ: to vanish, disappear (about an odour or smell)
     Урысыбзэ: пропасть - о запахе.
  Псалъэ зэпхахэр:
  Щапхъэхэр:

БИБЛИОГРАФИЕ

Библиографием еплъын