псы
Appearance
АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)
[зэгъэзэхуэжын]- псы (1)
- псы (1)
- псы (2)
- псы (2)
ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ЩЫӀЭЦӀЭ
[зэгъэзэхуэжын]ЭТИМОЛОГИЕ
[зэгъэзэхуэжын]КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ
[зэгъэзэхуэжын]- IPA [psǝ]
ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ
[зэгъэзэхуэжын]- [пс] + -ы
СКЛОНЕНЭ
[зэгъэзэхуэжын]| Закъуэ бжыгъэ | Куэд бжыгъэ | |||
|---|---|---|---|---|
| Мыбелджылы | Белджылы | Мыбелджылы | Белджылы | |
| Именительнэ: | псы | псыр | -- | псыхэр |
| Эргативнэ: | псы | псым | -- | псыхэм |
| Послеложнэ: | псыкӀэ | псымкӀэ | псыхэкӀэ | псыхэмкӀэ |
| Обстоятельственнэ: | псыуэ | псырауэ | псыхэу | псыхэрауэ |
| еигъэ формэхэр | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| сипс | уипс | ипс | дипс | фипс | япс |
МЫХЬЭНЭ
[зэгъэзэхуэжын]- Псыежэх, тенджыз, гуэл сытхэр къэзыгъэхъу ущызэкӀэщӀэплъ ткӀуаткӀуэ.
- Псыежэх.
ЩАПХЪЭХЭР
[зэгъэзэхуэжын]- Шыгъу зышхар псы йофэж. Псалъэжьхэр
- Псыр псэ пылъхьэжщ. Псалъэжьхэр
- Лъагъуэхэш ажэжьхэр псы уэрым пэмылъэщу ирихьэжьэрэ хъушэр абы кӀэлъелъэрышэмэ, куэд итхъэлэнкӀэ хъунут. Теунэ Хьэчим
- Псы икӀыгъуэм унэмысу уи кӀэр думыхъей. Псалъэжьхэр
Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр
| Адыгэбзэ, Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, | «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984 | нап. 41 |
|---|---|---|
| адыгэбзэ | урысыбзэ/русский | инджылыбзэ/English |
| Бабыщ анэм и шырхэр псым ишащ. | Мать-утка повела своих утят на реку. | The mother duck has taken her ducklings to the river. |
| нап. 42 | ||
| Абы Нартшу псы иритащ. | Нартшу дал ему воды. | Nartshu has given it some water. |
| нап. 44 | ||
| Умар пылым псы иритащ. | Умар дал слону воды. | Wumar has given the elephant some water. |
| Пылыр псы йофэ. | Слон пьет воду. | The elephant is drinking some water. |
| нап. 52 | ||
| Жыг хадэм псы зэпрож. | Река течет через сад. | A river flows through the orchard. |
| Псыр жыгым и сэбэпщ. | Вода деревьям полезная. | The water is good for the trees. |
| нап. 70 | ||
| Бабыщыр псым йос. | Утка плавает в реке. | The ducks are swimming on the river. |
| нап. 75 | ||
| Абыхэм я хьэсэхэм псы траутхэ, хуабжьу йолэжь. | Они поливают свои грядки и напряжённо работают. | They are sprinkling their patches with water (and) working hard (on them). |
| нап. 76 | ||
| Къаз анэжьхэм я шырхэр псым яшащ. | Мать-гуси повели своих гусят на реку. | The mother geese have taken their goslings to the river. |
| Къазхэр псым тесщ. | Гуси сидят на воде. | The geese are sitting on the water. |
| Ахэр псым щос. | Они плавают в реке. | They are swimming in the water. |
| Къазхэм псым хьэмбылу къыхах. | Гуси достают червей из воды. | The geese are pulling worms out of the water. |
| Сыт къазхэм псым къыхахыр? | Что гуси достают из воды? | What are the geese pulling out of the water? |
| нап. 78 | ||
| Ди къуажэр Налшык псы Ӏуфэм Ӏусщ. | Наша деревня стоит на берегу реки Нальчик. | Our village is beside the bank of the Nalchik River. |
| Псыр къуршым къыщожьэ. | Река начитается в горах. | The river begins in the mountains. |
| Къуршыщхьэм уэшх къыщешхмэ, ди псыр ину къоу. | Когда дождь падает на вершины гор, наша река разливается. | When rain falls on the mountain tops, our river rises. |
| Псым мывэ куэд кърехьэх. | Река приносит вниз много камней. | The river brings down with it a lot of stones. |
| Къубатий сымэ мывэ къуэлэнхэр псым къыхах. | Кубатий и другие достают разноцветные камни из реки. | Kwubati and other remove the colourful stones from the river. |
| Дэнэ къыщежьэрэ Налшыкыпс? | Где начинается река Нальчик? | Where does the Nalchik River begin? |
| нап. 80 | ||
| Ди псым лъэмыж телъщ. | Есть мост через нашу реку. | There is a bridge over our river. |
| Псыр щтауэ мыл джафэщ. | Когда река замерзла, лед становится гладким. | When the river has frozen, the ice is smooth. |
| нап. 83 | ||
| Псыри хуабэщ. | И вода теплая | The water is warm, too. |
| Дэ гъэмахуэм дыгъэм зыдогъажьэ, псым дыхэсщ. | Летом мы загораем на солнце, сидим в воде | In summer we sunbathe and sit in the water. |
| Багъ псым хэсщ. | Баг сидит в воде. | Bagh is sitting in the water. |
| нап. 89 | ||
| Шумахуэ псы къихьащ. | Шумахо приносил воду. | Shumakhwa fetched water. |
| Хъудэ Ӏэщыр псы иригъэфащ. | Хода поил скот водой. | Khwyda watered the livestock. |
| нап. 91 | ||
| Ди къуажэм псы блож. | Река течет через нашу деревню. | A river flows through our village. |
| Псым бдзэжьей хэсщ. | В реке водится рыба. | There are fish in the river. |
| Бдзэжьейр псым хэсщ. | В Рыба живёт в воде. | Fish in water. |
| нап. 93 | ||
| КъуакӀэм псы щожэх. | Река течет по ложбине. | A stream flows down through the hollow. |
| Былымхэм псыр ираф. | Скот пьёт воду. | The cattle drink the water. |
| нап. 95 | ||
| Псыр сэбэпщ. | Вода полезная. | Water is Useful. |
| Псыр ираф. | Воду пьют. | People drink water. |
| ПсыкӀэ шхын ягъэхьэзыр. | В воде готовят пищу. | People prepare food with water. |
| Псыр къэкӀыгъэхэм щӀагъэлъадэ. | Водой поливают растения. | People water plants with it. |
| Псыр Ӏэщхэм ираф. | Воду пьёт скот. | Livestock drinks water. |
| Дэ псыкӀэ зыдогъэпскӀ. | Мы моемся в воде. | We bathe with water. |
| Псым къыхэкӀ бахъэр уэшхыу щӀым къытошхэ. | Пар, выходящий из воды, дождём падает на землю. | The steam that rises from water falls to the ground as rain. |
| Псыр къабзэу зехьэн хуейщ. | Надо держать воду чистой. | Water should be kept clean. |
| Псым хъеру сыт иӀэр? | Какая польза есть у воды? | What are the benefits of water? |
| Псыр дауэ зехьэн хуей? | Как необходимо держать воду? | How should water be kept? |
| Псым щӀыр егъэщӀэращӀэ. | Вода украшает землю. | Water makes the Earth beautiful. |
| нап. 98 | ||
| Псы Ӏуфэхэм къыщыдокӀухь. | Мы ходим по берегам рек. | We walk along the river bank. |
| нап. 107 | ||
| Абы зыбжанэрэ нащэр ипщӀащ, пщыхьэщхьэкӀэрэ псы щӀикӀащ. | Она несколько раз прополола огурцы и вечером поливала водой. | She has weeded the cucumbers several times and watered them in the evenings. |
| Чэсэм нащэм псы щӀекӀэ. | Часам поливает огурцы водой. | Chasam waters the cucumbers. |
| нап. 114 | ||
| Кхъухьыр тенджызхэм, псышхуэхэм щызокӀуэ. | Корабль плавает по морям и крупным водоёмам. | Ships travel on seas and large bodies of water. |
| Кхъухьыр псым тетщ. | Корабль стоит в воде. | The ship is standing in the water. |
ПСАЛЪЭ ЗЭПХАХЭР
[зэгъэзэхуэжын]- псышхуэ
НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР
[зэгъэзэхуэжын]ИНДЖЫЛЫБЗЭ
[зэгъэзэхуэжын]- псы: 1. water 2. river, stream
- псышхуэ: a large body of water
УРЫСЫБЗЭ
[зэгъэзэхуэжын]- псы: 1. вода 2. река
- псышхуэ: большой водоём
псалъафэ зэпыщӀахэр
Псибл икӀын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: sink into oblivion (literally : be beyond the seven rivers)
Урысыбзэ: кануть в вечность (букв. оно уже за семью реками).
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Пщэдджыжьым ХьэтӀутӀэ псы гъэвакӀэ зэхэпща хьэкъуртыр ишхри лӀыщӀапӀэм къэкӀуащ. Жаным Борис
Псы гъэва
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: boiled water
Урысыбзэ: кипячёная вода.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Псы игъэжыхьыжын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: destroy completely
Урысыбзэ: разорить дотла, подчистую что-л.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ЖьакӀэжь и лъапсэм псы идгъэжыхьыжынщи ди Сэтэней гуащэ дахэр тхьыжынщ, - яжриӀащ Уэзырмэс нартхэм. Нартхэр
Псы мэхын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: be thirsty
Урысыбзэ: испытывать жажду.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Псы утхъуам бдзэжьей къыщыубыдын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: catch fish in muddy water
Урысыбзэ: в мутной воде ловить рыбу.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ЦейлъэщӀым псы хуабжьу хыхьэри, шыдым и хьэлъэр куэдкӀэ нэхъ уэндэгъу хъуащ. Япэу лъэбакъуэ зычахэр, сборник
Псы хыхьэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: be saturated with water
Урысыбзэ: пропитаться водой.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Псы хуэлӀэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: be thirsty
Урысыбзэ: испытывать жажду.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Ажэр псы хуэлӀэ хъуати, бгым ехри псыкъуийм бгъэдыхьащ. Япэу лъэбакъуэ зычахэр, сборник
Псы щӀэгъэуэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: flood, submerge, drown, inundate
Урысыбзэ: затопить.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Псы щӀэуауэ къэнэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: be left with nothing, be ruined, be bankrupt
Урысыбзэ: остаться ни с чем, разориться.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Псым итхьэлэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: drown
Урысыбзэ: утонуть.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Бдзэжьей цӀыкӀу псышхуэ итхьэлэрэ? Псалъэжьхэр
Инжыдж узэпрыкӀ хъуну псытэкъым - шыбэри Ӏэщ хъушэри итхьэлащ. Нартхэр
Псым иубыдын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: be thirsty
Урысыбзэ: испытывать жажду.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Пхъэри ислъхьауэ, тӀэкӀуи сешауэ, псым сиубыдати, адэ.. къуэмкӀэ сежьащ. Елгъэр Кашиф
Псым тхъу техын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: engage in idle activities or chatter, waste words (skim butter from water)
Урысыбзэ: переливать из пустого в порожнее (букв. с воды снимать коровье масло).
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Псым хуэдэу къэфэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: dance smoothly (literally: dance like water)
Урысыбзэ: танцевать плавно (букв. танцевать как вода).
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Псым хуэдэу уаулъагъу!
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: may people value you like water
Урысыбзэ: Чтоб тебя (люди) стали ценить так же, как и воду!
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Псым щӀилъэфэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: sink, go to the bottom
Урысыбзэ: пойти ко дну, утонуть.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Псыр щӀэкӀын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: dry out, dry up
Урысыбзэ: высыхать.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
псы бабыщ
[зэгъэзэхуэжын]- псы бабыщ
- псы бабыщ
Мыхьэнэ: Шэд къамылылъэхэм щыпеэу бабыщыщхъуэ.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: gadwall
Псы бабыщым и лыр ӀэфӀщ. Gadwall meat is very tasty.
Урысыбзэ: серая утка
Псы бабыщым и лыр ӀэфӀщ. Мясо серой утки очень вкусное.
Псалъэ зэпхахэр:
Псы бабыщым и лыр ӀэфӀщ.
Щапхъэхэр:
псы бзу
[зэгъэзэхуэжын]- псы бзу
- псы бзу
Мыхьэнэ: Зи дамэхэр кӀэщӀ, бзу гъуабжэ кӀагуэ лъакъуэ кӀыхь цӀыкӀу.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: white-throated dipper
Псы бзур нэхъыбэрэ щыгъуалъхьэр псы Ӏуфэ пабжьэ зэгъуэкӀхэрщ.the dipper nests mostly in the uninhabited thickets along riverbanks.
Урысыбзэ: оляпка, водяной воробей
Псы бзур нэхъыбэрэ щыгъуалъхьэр псы Ӏуфэ пабжьэ зэгъуэкӀхэрщ. Гнедовье оляпки преимущественно безлюдные заросли у речных берегов
Псалъэ зэпхахэр:
Псы бзур нэхъыбэрэ щыгъуалъхьэр псы Ӏуфэ пабжьэ зэгъуэкӀхэрщ.
Щапхъэхэр:
псы бланэ
[зэгъэзэхуэжын]- псы бланэ
- псы бланэ
Мыхьэнэ: ЩӀыӀубнэфым ещхьыфэ дзыгъуэ лъэпкъ.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: beaver
Псы бланэр нэхъыбэрэ мэзым щӀэж псыхэм щопсэу. Beavers mostly live in rivers that flow through forests
Урысыбзэ: бобр
Псы бланэр нэхъыбэрэ мэзым щӀэж псыхэм щопсэу. Бобры преимущественно живут в реках, текущих через лес.
Псалъэ зэпхахэр:
Псы бланэр нэхъыбэрэ мэзым щӀэж псыхэм щопсэу.
Щапхъэхэр:
псы дэгъэуэхыпӀэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Псыр зыхуей кӀэнауэм щыдагъэлъадэ, щагуэш щӀапӀэ.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: place where water is directed along certain channels
Псы дэгъэуэхыпӀэ щӀын. make a water distribution point
Урысыбзэ: место пуска воды по определённым руслам
Псы дэгъэуэхыпӀэ щӀын. сделать место пуска воды по определённым руслам
Псалъэ зэпхахэр:
Псы дэгъэуэхыпӀэ щӀын.
Щапхъэхэр:
псы джэд
[зэгъэзэхуэжын]- псы джэд
Мыхьэнэ: Шэдыр зи псэупӀэ джэд лъэпкъ.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: Eurasian coot
Урысыбзэ: лысуха (птица)
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Псы джэд псым итхьэлэкъым, мэлыхъуэхьэ дыгъужьым ихькъым. Псалъэжьхэр
псы дзыгъуэ
[зэгъэзэхуэжын]- псы дзыгъуэ
- псы дзыгъуэ
Мыхьэнэ: Псым щыпсэу дзыгъуэ.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: European water vole
Псы дзыгъуэм пыт кӀэ кӀэщӀыр щескӀэ къегъэсэбэп. The European water vole’s short tail is used when swimming.
Урысыбзэ: водяная полёвка (водяная крыса)
Псы дзыгъуэм пыт кӀэ кӀэщӀыр щескӀэ къегъэсэбэп. Короткий хвост водяной полёвки используется при плавании.
Псалъэ зэпхахэр:
Псы дзыгъуэм пыт кӀэ кӀэщӀыр щескӀэ къегъэсэбэп.
Щапхъэхэр:
псы ефапӀэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Ӏэщыр псы щрагъафэу псыежэх, гуэл с. ху. яӀэ щӀыпӀэ хэха.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: watering place, watering hole
Шыхэр псы ефапӀэм хун: Herd the horse to the watering hold.
Урысыбзэ: водопой
Шыхэр псы ефапӀэм хун: Гнать лошадей на водопой.
Псалъэ зэпхахэр:
Шыхэр псы ефапӀэм хун.
Щапхъэхэр:
псы жапӀэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Псыр щежэх къуакӀэ
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: riverbed
Урысыбзэ: русло
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Псы жапӀэу дэ тхуащӀахэм Тэрч ӀурыщӀэу тетщи къожэр. ПащӀэ Бэчмырзэ
псы зешапӀэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Псыр бжьамийхэмкӀэ зэрызэрашэ ухуэныгъэ.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: plumbing, water pipes, running water
Къуажэхэм псы зешапӀэхэр щащӀащ. Running water has been installed in the villages.
Урысыбзэ: водопровод
Къуажэхэм псы зешапӀэхэр щащӀащ. В деревнях установлен водопровод.
Псалъэ зэпхахэр:
Къуажэхэм псы зешапӀэхэр щащӀащ.
Щапхъэхэр:
псы ина
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Уэшх нэужьым, уэсыр щыткӀукӀэ е псы къытеуа нэужь кумблӀэмбхэм къинэ псы.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: puddle
Машинэм псы инахэр иутхыурэ мажэ. The car drove, splashing water from the puddles.
Урысыбзэ: лужа
Машинэм псы инахэр иутхыурэ мажэ. Машина ехал, разбрызгивая воду из луж.
Псалъэ зэпхахэр:
Машинэм псы инахэр иутхыурэ мажэ.
Щапхъэхэр:
псы куу
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Зи гущӀыӀумрэ зи лъащӀэмрэ зэпэӀэщӀэ псы.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: deep-water, diving, deep-sea
Урысыбзэ: глубоководный
Псы куухэм кхъухь щызокӀуэ. Ships sail in deep-water rivers.
Псалъэ зэпхахэр:
Псы куухэм кхъухь щызокӀуэ. Корабли плавают по глубоководным рекам.
Щапхъэхэр:
псы кӀантӀэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Псыежэх цӀыкӀу.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: stream, rivulet, creek, brook
Урысыбзэ: ручей
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
псы кӀэнтхъ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Псы кӀэкъинэ.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: insignificant amount of remaining water (after damming or drying)
Псы кӀэнтхъ икӀутын. The remaining water retreated.
Урысыбзэ: незначительный остаток воды (после запруды или пересыхания)
Псы кӀэнтхъ икӀутын. Остаточные воды отступили.
Псалъэ зэпхахэр:
Псы кӀэнтхъ икӀутын.
Щапхъэхэр:
псы къиуа
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Уэсымрэ мылымрэ куэду ткӀууэ е уэшхышхуэ къешхыу псыр ину къежэхыныгъэ.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: flood, inundation
Псы къиуам нэри пэри ихьу йожэх. the flood flows, sweeping away everything in its path
Псы къиуам хэхуэн: find oneself in a flood
Урысыбзэ: разлив, половодье
Псы къиуам нэри пэри ихьу йожэх. половодье течет, сметая все на своем пути
Псы къиуам хэхуэн: попасть в наводнение
Псалъэ зэпхахэр:
Псы къиуам нэри пэри ихьу йожэх.
Псы къиуам хэхуэн.
Щапхъэхэр:
псы къыпыжыпӀэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Псыр къыщыпыж, къызыпыж.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: drain, drainage, drainpipe, gutter
Псы къыпыжыпӀэр пыщтыкӀат: the end of the drainpipe froze.
Псы къыпыжыпӀэм пэгун щӀэгъэувэн: put a bucket under a drain.
Урысыбзэ: водосток
Псы къыпыжыпӀэр пыщтыкӀат: конец водостока замёрзло.
Псы къыпыжыпӀэм пэгун щӀэгъэувэн: поставить ведро под водосток
Псалъэ зэпхахэр:
Псы къыпыжыпӀэр пыщтыкӀат.
Псы къыпыжыпӀэм пэгун щӀэгъэувэн.
Щапхъэхэр:
псы къыхэжыпӀэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Псыежэхым и къежьапӀэ.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: source of a river
Урысыбзэ: исток реки
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
псы къуэкӀий
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Псыр щежэх къуакӀэ; псы жапӀэ.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: riverbed, watercourse, channel
Урысыбзэ: русло
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Темботрэ Исуфрэ шыгъуэгу щхьэгъубжэмкӀэ долъ, бжыхьым щхьэдолъыхри псы къуэкӀийм долъадэ. Щомахуэ Амырхъан
псы нэпкъ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Псы Ӏуфэ задэ.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: a sheer, steep bank.
Урысыбзэ: обрывистый крутой берег
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
псы ныджэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Псы къыщиуам деж щӀигъанэ щӀыналъэр.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: floodplain, riverbottom
Урысыбзэ: пойма реки
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Си наджэ-къаджэм псы ныджэ пшахъуэр яубэ... Къэбэрдей поэзием и антологие
псы уэрыпӀэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Псыежэхыр нэхъ щыуэр щӀыпӀэ.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: rapids, whitewater (in a river)
Псы уэрыпӀэм щынэсым, шур шым кърихьэхащ. Reaching the rapids, the horseman led the horse down.
Урысыбзэ: стремнина (в реке)
Псы уэрыпӀэм щынэсым, шур шым кърихьэхащ. Доехав до стремнины, всадник отвел лошадь вниз.
Псалъэ зэпхахэр:
Псы уэрыпӀэм щынэсым, шур шым кърихьэхащ.
Щапхъэхэр:
псы хэлъэдапӀэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Псы ежэхыр тенджызым, гуэлым е нэгъуэщӀ псыежэхым щыхэхуэж щӀыпӀэ.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: the mouth of a river, estuary
Урысыбзэ: устье реки
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
псы хэхуапӀэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Псы ежэхыр тенджызым, гуэлым е нэгъуэщӀ псыежэхым щыхэхуэж щӀыпӀэ.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: the mouth of a river, estuary
Урысыбзэ: устье реки
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
псы хэхуэжыпӀэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Псы ежэхыр тенджызым, гуэлым е нэгъуэщӀ псыежэхым щыхэхуэж щӀыпӀэ.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: the mouth of a river, estuary
Урысыбзэ: устье реки
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
псы хущхъуэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Уз гуэрхэм зэреӀэзэ псы.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: healing water, a medicinal spring
Урысыбзэ: целебная вода, лечебный источник
Ди республикэр псы хущхъуэхэмкӀэ къулейщ.
Псалъэ зэпхахэр:
Ди республикэр псы хущхъуэхэмкӀэ къулейщ.
Щапхъэхэр:
псы хьэлывэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Кхъуейлъалъэ, кӀэртӀоф с. ху. дэлъу гъэва хьэлывэ цӀыкӀу.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: varenik (a kind of dumpling)
Псы хьэлывэ щӀын. make vareniks (dumplings)
Урысыбзэ: вареник
Псы хьэлывэ щӀын. делать вареники
Псалъэ зэпхахэр:
Псы хьэлывэ щӀын.
Щапхъэхэр:
псы хъумапӀэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Псы щахъумэн папщӀэ ящӀа гуэл ӀэрыщӀ.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: reservoir, storage pond
Урысыбзэ: водохранилище
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
псы шындырхъуо
[зэгъэзэхуэжын]- псы шындырхъуо
- псы шындырхъуо
Мыхьэнэ: КӀэ пӀащӀэ зиӀэ, псым щесыф, шындырхъуом ещхь псэущхьэ.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: newt (tailed amphibian)
Урысыбзэ: тритон (хвостатое земноводное)
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
псы щхьэл
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Псым игъэхьэжэ щхьэл.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: watermill
Урысыбзэ: водяная мельница
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
псы щӀагъ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Псым и лъащӀэ.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: bottom of a river, bed of a river
Псыр къабзэти, псы щӀагъым щӀэлъ псори плъагъурт. The water was clear, you could see everything on the bottom.
Урысыбзэ: дно (реки)
Псыр къабзэти, псы щӀагъым щӀэлъ псори плъагъурт. Вода прозрачная, можно видеть все на дне.
Псалъэ зэпхахэр:
Псыр къабзэти, псы щӀагъым щӀэлъ псори плъагъурт.
Щапхъэхэр:
псы щӀагъ кхъухь
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Псы щӀагъым щызекӀуэ кхъухь.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: submarine
Псы щӀагъ кхъухьым къулыкъу щыщӀэн. Serve on a submarine.
Урысыбзэ: подводная лодка
Псы щӀагъ кхъухьым къулыкъу щыщӀэн. Служить на подводной лодке
Псалъэ зэпхахэр:
Псы щӀагъ кхъухьым къулыкъу щыщӀэн.
Щапхъэхэр:
псы ӀэфӀ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Газ зыхэт, пхъэщхьэмыщхьэпс ӀэфӀ зыхэкӀа псы.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: soda pop, carbonated drinks made from syrup
Урысыбзэ: газированная вода с сиропом
Псы ӀэфӀ ефэн: drink soda pop
Псалъэ зэпхахэр:
Псы ӀэфӀ ефэн: пить газированную воду с сиропом.
Щапхъэхэр:
псы Ӏуб
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Псы ткӀуэпс, гъаткӀуэ, псы еӀубыгъуэ.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: a sip of water
Урысыбзэ: глоток воды
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Пхъэру къажэм псы Ӏуб ягъуэткъым. ӀуэрыӀуатэ, фольклор
Дыгъужьыгъуэ хьэкхъуафэм итым щыщу зы псы Ӏуби сӀухуакъым. Нартхэр
псы Ӏуфэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Псыежэхыр зыдэт къуэм и джабитӀ псым хуэгъэзар.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: riverbank
Урысыбзэ: берег реки
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
КӀукӀуэ нэпкъым ехри псы Ӏуфэм Ӏулъ мывэ гуэрым тетӀысхьащ. Ӏуащхьэмахуэ, журнал (художественный)
Псы Ӏуфэм Ӏусым икӀыпӀэр ещӀэ. Псалъэжьхэр
Псы Ӏуфэ мылу зыӀуегъэхын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: get, go out of sight, leave
Урысыбзэ: убраться, уйти с глаз долой.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Псы Ӏуфэ мылу ӀугъэсыкӀын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: make sb get out of sight, leave
Урысыбзэ: заставить кого-л. уйти, убраться.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Пщы ябгэм и гъунэгъуу хамэ гуэр къэтӀысамэ, псы Ӏуфэ мылу ӀуигъэсыкӀырт. Къэбэрдей таурыхъхэр, сборник
псы Ӏуфэ бзу
[зэгъэзэхуэжын]- псы Ӏуфэ бзу
- псы Ӏуфэ бзу
Мыхьэнэ: Псыхъуэм дэсырей бзу кӀэ кӀыхь цӀыкӀу; мывэкӀэпыс.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: wagtail (bird)
Урысыбзэ: трясогузка (птица)
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
БИБЛИОГРАФИЕ
АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)
[зэгъэзэхуэжын]- псы
- псы
ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ЩЫӀЭЦӀЭ
[зэгъэзэхуэжын]ЭТИМОЛОГИЕ
[зэгъэзэхуэжын]КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ
[зэгъэзэхуэжын]- IPA [psǝ]
ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ
[зэгъэзэхуэжын]- [пс] + -ы
СКЛОНЕНЭ
[зэгъэзэхуэжын]| Закъуэ бжыгъэ | Куэд бжыгъэ | |||
|---|---|---|---|---|
| Мыбелджылы | Белджылы | Мыбелджылы | Белджылы | |
| Именительнэ: | псы | псыр | -- | псыхэр |
| Эргативнэ: | псы | псым | -- | псыхэм |
| Послеложнэ: | псыкӀэ | псымкӀэ | псыхэкӀэ | псыхэмкӀэ |
| Обстоятельственнэ: | псыуэ | псырауэ | псыхэу | псыхэрауэ |
| еигъэ формэхэр | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| сипс | уипс | ипс | дипс | фипс | япс |
МЫХЬЭНЭ
[зэгъэзэхуэжын]- Зыгуэр зэрыщӀапхэ, зэрыкӀэращӀэ кӀапсэ псыгъуэ (къызэрыкӀуэ хабзэр псалъэ зэхэлъым и зы Ӏыхьэущ: гъуэншэдж щхьэпс, лъэпс, лъэгупс).
- Сумкэ, портфель с. ху. яӀэ убыдыпӀэ.
ЩАПХЪЭХЭР
[зэгъэзэхуэжын]ПСАЛЪЭ ЗЭПХАХЭР
[зэгъэзэхуэжын]НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР
[зэгъэзэхуэжын]ИНДЖЫЛЫБЗЭ
[зэгъэзэхуэжын]- псы: 1. string, cord 2. handle of sth
УРЫСЫБЗЭ
[зэгъэзэхуэжын]- псы: 1. шнурок 2. ручка чего-л.
БИБЛИОГРАФИЕ