тхьэкӏумэ
Appearance
АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)
[зэгъэзэхуэжын]- тхьэкӏумэ
ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ЩЫӀЭЦӀЭ
[зэгъэзэхуэжын]ЭТИМОЛОГИЕ
[зэгъэзэхуэжын]КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ
[зэгъэзэхуэжын]- IPA [tħɐ'kʹʷǝmɐ]
ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ
[зэгъэзэхуэжын]- [тхьэкӀум] + -э
СКЛОНЕНЭ
[зэгъэзэхуэжын]| Закъуэ бжыгъэ | Куэд бжыгъэ | |||
|---|---|---|---|---|
| Мыбелджылы | Белджылы | Мыбелджылы | Белджылы | |
| Именительнэ: | тхьэкӀумэ | тхьэкӀумэр | -- | тхьэкӀумэхэр |
| Эргативнэ: | тхьэкӀумэ | тхьэкӀумэм | -- | тхьэкӀумэхэм |
| Послеложнэ: | тхьэкӀумэкӀэ | тхьэкӀумэмкӀэ | тхьэкӀумэхэкӀэ | тхьэкӀумэхэмкӀэ |
| Обстоятельственнэ: | тхьэкӀумэу | тхьэкӀумэрауэ | тхьэкӀумэхэу | тхьэкӀумэхэрауэ |
МЫХЬЭНЭ
[зэгъэзэхуэжын]- ЦӀыхумрэ тхы къупщхьэ зиӀэ псэущхьэхэмрэ зэрыдаӀуэ орган.
- Псэуалъэ блыным ищхьэм дэкӀуэу трахукӀ чий бгъузэ цӀыкӀу, мыдэкӀэ къытегъэщӀеикӀауэ.
ЩАПХЪЭХЭР
[зэгъэзэхуэжын]- ТхьэкӀумэм зэхих нэхърэ нэм илъагъу. Псалъэжьхэр
Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр
| Адыгэбзэ, Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, | «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984 | нап. 106 |
|---|---|---|
| адыгэбзэ | урысыбзэ/русский | инджылыбзэ/English |
| Абы и тхьэкӀумэ цӀыкӀухэр мэпӀий. | Его маленькие уши торчат. | Its little ears stick out. |
ПСАЛЪЭ ЗЭПХАХЭР
[зэгъэзэхуэжын]- Чийм къыхэщӀыкӀа тхьэкӀумэ.
НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР
[зэгъэзэхуэжын]ИНДЖЫЛЫБЗЭ
[зэгъэзэхуэжын]- тхьэкӏумэ: 1. ear 2. wicker roof cornice (made of hay, straw)
- Чийм къыхэщӀыкӀа тхьэкӀумэ: wicker roof cornice
УРЫСЫБЗЭ
[зэгъэзэхуэжын]- тхьэкӏумэ: 1. ухо 2. плетёный карниз крыши (из сена, соломы)
- Чийм къыхэщӀыкӀа тхьэкӀумэ: плетёный карниз крыши
псалъафэ зэпыщӀахэр
ТхьэкӀумэ яшэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: they don’t serve mass twice for the deaf (literally: they are selling ears)
Урысыбзэ: глухому обедню два раза не служат (букв. продают уши).
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ТхьэкӀумэ Ӏув
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: uncomprehending (literally with thick ears)
Урысыбзэ: непонятливый (букв. толстые уши).
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ТхьэкӀумэ ӀувкӀэ къызэджэу зы махуэ жылэм щысхьынкъым. ӀуэрыӀуатэ, фольклор
И тхьэкӀумэм блимыгъэкӀыу
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: listen attentively, not missing anything
ЩӀалэр даӀуэрт зы псалъэ и тхьэкӀумэм блимыгъэкӀыу. The youth listened attentively, not missing a word.
Урысыбзэ: слушать внимательно, ничего не пропуская.
ЩӀалэр даӀуэрт зы псалъэ и тхьэкӀумэм блимыгъэкӀыу. Мальчик слушал внимательно, ничего не пропуская .
Псалъэ зэпхахэр:
ЩӀалэр даӀуэрт зы псалъэ и тхьэкӀумэм блимыгъэкӀыу.
Щапхъэхэр:
ТхьэкӀумэм жьы иужын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: stop (about ringing in the ears due to a loud noise)
Урысыбзэ: перестать звенеть в ушах (от шума, гама).
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
[И] тхьэкӀумэм имыгъэхьэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: miss what sb is saying, leave sth without attention.
Урысыбзэ: пропустить мимо ушей, оставить без внимания и ответа что-л.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ТхьэкӀумэм имыкӀыжын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: resound in one`s ears (about sb’s words, cries)
Урысыбзэ: стоять долго в ушах (о чьих-л. словах, крике).
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Хьэпакъ и тхьэкӀумэм икӀыжыркъым абы щыгъуэ и анэр зэрылъэӀуауэф щытар.. Ӏуащхьэмахуэ, журнал (художественный)
[И] тхьэкӀумэм имыкӀын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: resound in one’s ears
Урысыбзэ: стоять в ушах.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Зи кхъуэ кӀуэдам кхъуэ кӀий макъ и тхьэкӀумэм икӀыркъым. Псалъэжьхэр
[И] тхьэкӀумэм имыхьэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: miss what sb is saying, leave sth without attention.
Урысыбзэ: пропустить мимо ушей, оставить без внимания и ответа что-л.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Ар [щӀалэр] зэрыкӀияр иджыри си тхьэкӀумэм итщ. Къэбэрдей, альманах
ТхьэкӀумэм итын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: resound in one’s ears
Урысыбзэ: стоять в ушах.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ТхьэкӀумэм ихъуцэцэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: whisper sth in sb’s ear, tell sb about sth in secret.
Урысыбзэ: шепнуть что-л. на ухо кому-л., по секрету сообщить о чём-л.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Абдейм зыр зым и тхьэкӀумэм ихъуцацэу щӀадзащ, къумыкъу дыщэкӀым и щӀапӀэжь бгынэжам дыщэ гулъэ къыщыщӀатӀыкӀауэ зэрапхъуэ жаӀэу. Жаным Борис
ТхьэкӀумэм ицырхъэн
[зэгъэзэхуэжын]1.
Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: reach sb’s ears
Урысыбзэ: дойти до чьего-л. слуха
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
2.
Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: catch sth out of the corner of your ear.
Урысыбзэ: уловить что-л. краем уха.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
[И] тхьэкӀумэм иӀуэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: reach sb’s ears
Урысыбзэ: дойти до чьего-л. слуха
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Унэхъунум и тхьэкӀумэм гуо макъ иӀуэжыркъым. Псалъэжьхэр
2.
Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: catch sth out of the corner of your ear.
Урысыбзэ: уловить что-л. краем уха.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ТхьэкӀумэм иӀущэщэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: whisper sth in sb’s ear, tell sb about sth in secret.
Урысыбзэ: шепнуть что-л. на ухо кому-л., по секрету сообщить о чём-л.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ТхьэкӀумэм къицырхъэн
[зэгъэзэхуэжын]1.
Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: reach sb’s ears
Урысыбзэ: дойти до чьего-л. слуха
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
2.
Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: catch sth out of the corner of your ear.
Урысыбзэ: уловить что-л. краем уха.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ЯпэмкӀэ зыри щыӀэ хуэдэкъым, ауэ фоч къэгъапкӀэ Ӏэуэлъауэ [Хьэждал] и тхьэкӀумэм къоцырхъэ. Къашыргъэ ХьэпащӀэ
ТхьэкӀумэм къищтэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: be audible
Урысыбзэ: быть слышным.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ТхьэкӀумэм къиӀуэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: reach sb’s ears
Урысыбзэ: дойти до чьего-л. слуха.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Дыгъужь къугъ макъ абы [Исмел] и тхьэкӀумэм къиӀуащ. Теунэ Хьэчим
ТхьэкӀумэм цӀыв игъэпщхьэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: become deaf to everything, try not to hear anything, pretend not to hear anything.
Урысыбзэ: стать глухим ко всему, стараться ничего не слышать; делать вид, что ничего не слышишь.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ТхьэкӀумэм Ӏусын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: drone on to sb about sth
Урысыбзэ: прожжужать уши кому-л.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
УвыӀэгъуэ симыӀэу уи тхьэкӀумэм сыӀусщи. итӀани къыбгурыӀуакъым. Ӏуащхьэмахуэ, журнал (художественный)
ТхьэкӀумэр вуун
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: make a ringing, a noise in sb’s ears
Урысыбзэ: звенеть, шуметь в ушах от чего-л.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ТхьэкӀумэр гъэжанын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: prick up one’s ears, listen carefully, be all ears.
Урысыбзэ: навострить уши, слушать внимательно, обратиться в слух.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ТхьэкӀумэр гъэкӀын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: prick up one’s ears, listen carefully, be all ears.
Урысыбзэ: навострить уши, слушать внимательно, обратиться в слух.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Я тхьэкӀумэхэр гъэкӀауэ абы [Мурат жиӀэм] щӀэдэӀурт. Къашыргъэ ХьэпащӀэ
ТхьэкӀумэр зэблэгъэплъын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: twitch ears (usually about horses)
Урысыбзэ: прясть ушами (чаще о лошадях).
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Щытщ Ӏэнкуну шы зытесыр, И тхьэкӀумэр зэблигъэплъу. КӀыщокъуэ Алим
И тхьэкӀумэр иричын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: deafen sb (with shouts)
Урысыбзэ: оглушить кого-л. (криком и т. п.).
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ТхьэкӀумэхэр тегъэлӀэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: let your ears droop (about a dog)
Урысыбзэ: опустить уши (напр. о собаке).
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ТхьэкӀумэр тегъэхуауэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: be all ears
Урысыбзэ: обратившись в слух.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ТхьэкӀумэр удэгун
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: drone on to sb about sth
Урысыбзэ: прожжужать все уши кому-л.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ТхьэкӀумэр ӀуэнтӀэн (хуэӀуэнтӀэн)
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: give sb a strict warning about sth
Урысыбзэ: строго-настрого предупредить кого-л. о чём-л.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ТхьэкӀумитӀымкӀэ зэхэхын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: hear sth with your own ears
Урысыбзэ: слышать что-л. собственными ушами.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
тхьэкӀумэ вей
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: ТхьэкӀумэм ирищӀэ фӀейр.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: ear wax
Урысыбзэ: сера (ушная)
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
тхьэкӀумэ дакъэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: ТхьэкӀумэм и къыхэкӀыпӀэ, тхьэкӀумэ лъабжьэ.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: base of the auricle
ТхьэкӀумэ узым имыгъэжеин. The base of the auricle hurts.
Урысыбзэ: основание ушной раковины
ТхьэкӀумэ дакъэр узын. Болит основание ушной раковины.
Псалъэ зэпхахэр:
ТхьэкӀумэ дакъэр узын.
Щапхъэхэр:
тхьэкӀумэ жан
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: with acute hearing (about people)
Урысыбзэ: с острым слухом (о человеке)
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
тхьэкӀумэ жьажьэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: ЩӀагъуэу зэхэзымых, дэгу-дэгуу щыт.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: hard of hearding
Урысыбзэ: тугоухий, глуховатый
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
тхьэкӀумэ тхьэгъу
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: earrings
Урысыбзэ: серьги
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
тхьэкӀумэ уз
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: ТхьэкӀумэм къефыкӀ узыгъуэ.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: ear inflammation
ТхьэкӀумэ узым имыгъэжеин. Not sleep because of an ear inflammation
Урысыбзэ: воспаление уха
ТхьэкӀумэ узым имыгъэжеин. Не спать из-за воспаления уха
Псалъэ зэпхахэр:
ТхьэкӀумэ узым имыгъэжеин.
Щапхъэхэр:
БИБЛИОГРАФИЕ