щӏэн
Appearance
АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)
[зэгъэзэхуэжын]ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС
[зэгъэзэхуэжын]ЭТИМОЛОГИЕ
[зэгъэзэхуэжын]КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ
[зэгъэзэхуэжын]- IPA [ɕʹɐn]
ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ
[зэгъэзэхуэжын]- [щӀ] + -э + -н
СПРЯЖЕНЭ
[зэгъэзэхуэжын]МЫХЬЭНЭ
[зэгъэзэхуэжын]- Зыгуэрым щыгъуэзэн.
- Зыгуэрым (п. п. щӀэныгъэм) ущыгъуазэу, зыгуэр къыбгурыӀуэу, зэхэпщӀыкӀыу щытын.
- Зыгуэр (п. п. Ӏуэху) зэрагъэзащӀэм щыгъуэзэн, зыгуэр блэжьыфу щытын.
- Зыгуэр къыбгурыӀуэу, уи акъылым къиубыду щытын.
ЩАПХЪЭХЭР
[зэгъэзэхуэжын]- Тетым фӀыуэ ищӀэрт Бэрокъуэр езым хуэмылӀэ, щымышынэ зэрыхъуу псори зэрыщыгъупщэжынур. Теунэ Хьэчим
ПСАЛЪЭ ЗЭПХАХЭР
[зэгъэзэхуэжын]- Куэдым ящӀэн.
- И пэжыпӀэр щӀэн.
- Бзэ куэд щӀэн.
- ЛэжьэкӀэ щӀэн.
НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР
[зэгъэзэхуэжын]ИНДЖЫЛЫБЗЭ
[зэгъэзэхуэжын]- щӏэн: 1. know, have information about sb or sth 2. know sth, possess knowledge of sth 3. know sth, know how to do sth 4. know, understand, be aware of sth
- Куэдым ящӀэн: many (should) know
- И пэжыпӀэр щӀэн: know the real truth about sth
- Бзэ куэд щӀэн: know a lot of languages
- ЛэжьэкӀэ щӀэн: know how to do sth
УРЫСЫБЗЭ
[зэгъэзэхуэжын]- щӏэн: 1. знать что-л., иметь сведения о ком-чем-л. 2. знать что-л., обладать знанием чего-л. 3. знать что-л., уметь что-л. делать 4. знать, понимать, сознавать что-л.
- Куэдым ящӀэн: многим знать
- И пэжыпӀэр щӀэн: знать подлинную правду о чем-л.
- Бзэ куэд щӀэн: знать много языков
- ЛэжьэкӀэ щӀэн: знать как работать
псалъафэ зэпыщӀахэр
Алыхьым ещӀэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: who knows? God only knows.
Урысыбзэ: бог [его] знает
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Алыхьыр пщӀэмэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: for God’s sake!
Урысыбзэ: ради бога!
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
БИБЛИОГРАФИЕ
АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)
[зэгъэзэхуэжын]ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС
[зэгъэзэхуэжын]ЭТИМОЛОГИЕ
[зэгъэзэхуэжын]КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ
[зэгъэзэхуэжын]- IPA [ɕʹɐn]
ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ
[зэгъэзэхуэжын]- [щӀ] + -э + -н
СПРЯЖЕНЭ
[зэгъэзэхуэжын]МЫХЬЭНЭ
[зэгъэзэхуэжын]- Зыгуэр лэжьын.
- Хэпсауэ уелэжьурэ зыгуэр къэгъэкӀын.
ЩАПХЪЭХЭР
[зэгъэзэхуэжын]- Ӏэгъуапэм пэжыр щыбгъэпщкӀууэ Бей бзаджэм жиӀэр умыщӀэ. ПащӀэ Бэчмырзэ
- Уижь жиӀэр щӀэи, уи щӀэ ищӀыр шхы. Псалъэжьхэр
- Хъуэжэ зэгуэрым ху куэд ищӀащ. ӀуэрыӀуатэ, фольклор
Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр
| Адыгэбзэ, Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, | «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984 | нап. 106 |
|---|---|---|
| адыгэбзэ | урысыбзэ/русский | инджылыбзэ/English |
| Сыт Самихь ищӀэр? | Что делает Самихь? | What does Samikh do? |
| нап. 107 | ||
| Гъатхэм хадэ ящӀэ. | Весной занимаются огородом. | In spring people work in the garden. |
| Нанэрэ Чэсэмрэ нащэ хьэсэ ящӀащ. | Бабушка и Часам ухаживали за грядкой огурцов. | Grandmother and Chasam have tended their cucumber patch. |
| нап. 111 | ||
| Сыт мамэ ищӀэр? | Что делает мама? | What does Mama do? |
| нап. 114 | ||
| Сыт кхъухьымкӀэ ящӀэр? | Что делают с помощью кораблей? | What do people do with ships? |
ПСАЛЪЭ ЗЭПХАХЭР
[зэгъэзэхуэжын]- щыщӏэн (щещӏэ)
НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР
[зэгъэзэхуэжын]ИНДЖЫЛЫБЗЭ
[зэгъэзэхуэжын]- щӏэн: 1. do sth, be engaged in doing sth, be busy doing sth 2. cultivate, grow, raise
- щыщӏэн (щещӏэ): be busy doing sth swh.
УРЫСЫБЗЭ
[зэгъэзэхуэжын]- щӏэн: 1. делать что-л., заниматься чем-л. 2. возделывать, выращивать что-л.
- щыщӏэн (щещӏэ): заниматься чем-л. где-л.
псалъафэ зэпыщӀахэр
Къулыкъу щӀэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: have or occupy a post or position
Урысыбзэ: находиться на каком-л. посту, на какой-л. должности
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Псапэ щӀэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: do good deeds
Урысыбзэ: заниматься благодеянием
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Суд щӀэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: hold or conduct a trial
Урысыбзэ: вершить суд, вести судебный процесс
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Хьэрычэт щӀэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: 1. take the initiative 2. try
Урысыбзэ: 1. проявлять инициативу 2. стараться
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
[И] щӀэн имыщӀэжу
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: not knowing what to do
Урысыбзэ: не зная что делать.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ИщӀэнур ищӀащ
[зэгъэзэхуэжын]1.
Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: he is done for; he's had it ; his goose is cooked
Сымаджэм ищӀэнур ищӀащ, нобэ-ныжэбэщ. Today or tonight, the patient is done for.
Урысыбзэ: [его] песенка спета.
Сымаджэм ищӀэнур ищӀащ, нобэ-ныжэбэщ. Сегодня-сегодня ночью, песенка пациента спета.
Псалъэ зэпхахэр:
Сымаджэм ищӀэнур ищӀащ, нобэ-ныжэбэщ.
Щапхъэхэр:
2.
Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: [he] grew (has grown) up fast
Сабий щхьэкӀэ, губзыгъэщ, ищӀэнур ищӀащ. Even though he's a boy, he's clever: he has grown up fast.
Урысыбзэ: [он] рано повзрослел.
Сабий щхьэкӀэ, губзыгъэщ, ищӀэнур ищӀащ. Хоть и мальчик, он умный: он рано повзрослел.
Псалъэ зэпхахэр:
Сабий щхьэкӀэ, губзыгъэщ, ищӀэнур ищӀащ.
Щапхъэхэр:
БИБЛИОГРАФИЕ
АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)
[зэгъэзэхуэжын]ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС
[зэгъэзэхуэжын]ЭТИМОЛОГИЕ
[зэгъэзэхуэжын]КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ
[зэгъэзэхуэжын]- IPA [ɕʹɐn]
ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ
[зэгъэзэхуэжын]- [щӀ] + -э + -н
СПРЯЖЕНЭ
[зэгъэзэхуэжын]МЫХЬЭНЭ
[зэгъэзэхуэжын]- Еплъ "псалъафэ зэпыщӀахэр".
ЩАПХЪЭХЭР
[зэгъэзэхуэжын]Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр
| Адыгэбзэ, Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, | «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984 | нап. 111 |
|---|---|---|
| адыгэбзэ | урысыбзэ/русский | инджылыбзэ/English |
| Куэд мыщӀэу сыдэфу сесэнущ. | Скоро я научусь умению шить. | Soon I will learn to sew. |
ПСАЛЪЭ ЗЭПХАХЭР
[зэгъэзэхуэжын]НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР
[зэгъэзэхуэжын]ИНДЖЫЛЫБЗЭ
[зэгъэзэхуэжын]- щӏэн: See "псалъафэ зэпыщӀахэр"
УРЫСЫБЗЭ
[зэгъэзэхуэжын]- щӏэн: См. "псалъафэ зэпыщӀахэр"
псалъафэ зэпыщӀахэр
зыбжанэ щӀэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: pass – about a relatively long period of time.
Урысыбзэ: пройти – о довольно большом промежутке времени
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Зыкъом щӀэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: pass – about a relatively long period of time.
Урысыбзэ: пройти – о довольно большом промежутке времени
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
МащӀэ щӀакъым
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: a long time ago, a lot of water has flowed under the bridge
Урысыбзэ: давным-давно, не мало воды утекло
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Ӏэджэ щӀэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: a long time ago, a lot of water has flowed under the bridge
Урысыбзэ: давным-давно, не мало воды утекло
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
БИБЛИОГРАФИЕ