дзэ

АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)

• 
  дзэ

ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ЩЫӀЭЦӀЭ

КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ

• IPA [dzɐ]

ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ

• [дз] + -э

СКЛОНЕНЭ

	Закъуэ бжыгъэ		Куэд бжыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	дзэ	дзэр	--	дзэхэр
Эргативнэ:	дзэ	дзэм	--	дзэхэм
Послеложнэ:	дзэкӀэ	дзэмкӀэ	дзэхэкӀэ	дзэхэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	дзэуэ	дзэрауэ	дзэхэу	дзэхэрауэ

МЫХЬЭНЭ

1. Шхыныр ирашхыу, ирагъэныщкӀуу дзэлым къыхэкӀ къупщхьэхэкӀ цӀыкӀухэр.
2. Дзэ щӀыкӀэу жьэдэха, дзэм ещхьу, щӀа гуэр.
3. ИрыпаупщӀӀауэ къагъэсэбэп гуэрым и жаныпӀэ.

ЩАПХЪЭХЭР

• ЗэкъуэшитӀрэ дзитӀ зыӀутрэ. Псалъэжьхэр

Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр

Адыгэбзэ, Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь,	«Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984	нап. 92
адыгэбзэ	урысыбзэ/русский	инджылыбзэ/English
КӀэпхъым дзэ жан Ӏутщ.	У белки острые зубы.	The squirrel has got sharp teeth.

ПСАЛЪЭ ЗЭПХАХЭР

• Дзэр къэкӀын.
• Дзэр Ӏухун.
• Пхъэхым и дзэр ӀущӀыкӀащ.
• Сэм и дзэ.

НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР

ИНДЖЫЛЫБЗЭ

• дзэ: 1. tooth (people and animals) 2. tooth (saw) 3. blade (knive, etc.)
• Дзэр къэкӀын: grow (a tooth)
• Дзэр Ӏухун: fall out (a tooth)
• Пхъэхым и дзэр ӀущӀыкӀащ: a saw tooth broke.
• Сэм и дзэ: knife blade

УРЫСЫБЗЭ

• дзэ: 1. зуб (у человека, животных) 2. зуб, зубец (напр. пилы) 3. лезвие (ножа и т. п.)
• Дзэр къэкӀын: расти (зуб)
• Дзэр Ӏухун: выпасть (зуб)
• Пхъэхым и дзэр ӀущӀыкӀащ: сломался зуб у пилы.
• Сэм и дзэ: лезвие ножа

НЭГЪУЭЩӀ БЗЭХЭР:

• адыгеибзэ (кӀахыбзэ) (ady):
  
• азэрбайджаныбзэ (az):
  
• армяныбзэ (ермэлыбзэ) (hy):
  
• башкирыбзэ (ba):
  
• грузиныбзэ (куржыбзэ, сонэбзэ) (ka):
  
• иврит (he): ‎
  
• къэрэшей-балъкъэрыбзэ (kbc):
  
• нэмыцэбзэ (de):
  
• персыбзэ (fa): ‎
  
• тыркубзэ (tr): 1. diş 2. ordu
  
• французыбзэ (франджыбзэ) (fr):
  
• хьэрыпыбзэ (ar):
  

псалъафэ зэпыщӀахэр

- Дзэр зэрыгъэшхын

  Мыхьэнэ: 
  НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
     Инджылыбзэ: to gnash your teeth, be very angry
     Урысыбзэ: скрежетать зубами; злиться.
  Псалъэ зэпхахэр:
  Щапхъэхэр:
     ТекӀуэныгъэм зеубгъур, бийхэм я дзэр зэрагъэшх.  Къэбэрдей, альманах

     Дыгъужьыжьыр къэгузэвауэ и дзэхэр зэрегъэшх.  ӀуэрыӀуатэ, фольклор

     Трам и дзэр зэригъэшхыу къыжьэдэкӀа псалъэхэр Аслъэн и тхьэкӀумэм къиӀуащ.  Ӏуащхьэмахуэ, журнал (художественный)

[И] дзэр зэтеуэн

  Мыхьэнэ: 
  НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
     Инджылыбзэ: chatter (teeth from the cold)
     Урысыбзэ: стучать зубами (от холода)
  Псалъэ зэпхахэр:
  Щапхъэхэр:
     ЩӀалэ цӀыкӀур пӀыщӀати, и дзэр зэтеуэрт.  ӀуэрыӀуатэ, фольклор

Дзэр лъын

  Мыхьэнэ: 
  НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
     Инджылыбзэ: be angry
     Урысыбзэ: злиться.
  Псалъэ зэпхахэр:
  Щапхъэхэр:
     Мэжид къэкӀуауэ и дзэр елъри щысщ, занщӀэу узэӀуридзэнуи тхьэ щеӀуэж.  Къашыргъэ ХьэпащӀэ

Дзэр хуэлъын

  Мыхьэнэ: 
  НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
     Инджылыбзэ: hold a grudge against sb., be out to get sb.
     Урысыбзэ: точить зубы на кого-л.
  Псалъэ зэпхахэр:
  Щапхъэхэр:

Дзэр шын

  Мыхьэнэ: 
  НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
     Инджылыбзэ: be to too shy (to say or do sth), hesitate to do sth
     Урысыбзэ: стесняться (сказать, сделать что-л.), не решаться на что-л.
  Псалъэ зэпхахэр:
  Щапхъэхэр:
     Ӏуэхур зытетыр жесӀэнут щӀалэми, си дзэр мэш.  Къэбэрдей, альманах

И дзэр ӀулӀыкӀын

  Мыхьэнэ: 
  НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
     Инджылыбзэ: let warm up up (about a cold liquid)
     Урысыбзэ: дать согреться (о холодной жидкости)
  Псалъэ зэпхахэр:
  Щапхъэхэр:
     - А псыр щӀыӀэӀуэщ, и дзэр ӀумылӀыкӀыу уемыфэ, - жриӀащ Ӏэминат ипхъу цӀыкӀум.  Ӏуащхьэмахуэ, журнал (художественный)

БИБЛИОГРАФИЕ

Библиографием еплъын

АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)

ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ЩЫӀЭЦӀЭ

КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ

• IPA [dzɐ]

ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ

• [дз] + -э

СКЛОНЕНЭ

	Закъуэ бжыгъэ		Куэд бжыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	дзэ	дзэр	--	дзэхэр
Эргативнэ:	дзэ	дзэм	--	дзэхэм
Послеложнэ:	дзэкӀэ	дзэмкӀэ	дзэхэкӀэ	дзэхэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	дзэуэ	дзэрауэ	дзэхэу	дзэхэрауэ

МЫХЬЭНЭ

1. Зауэ хуэӀухуэщӀэм хуэгъэхьэзыра, хузэщӀэузэда и къарухэр.

ЩАПХЪЭХЭР

• Хъаным и дзэр унэ къэсыху цӀыху плӀырыплӀу къуажэм ятриугуэшащ. Нэгумэ Шорэ
• Зым тӀур и дзэщ. Псалъэжьхэр

НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР

ИНДЖЫЛЫБЗЭ

• дзэ: army, troops

УРЫСЫБЗЭ

• дзэ: войско

псалъафэ зэпыщӀахэр

Дзэм ираджэн

  Мыхьэнэ: 
  НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
     Инджылыбзэ: to draft or conscript into the army
     Урысыбзэ: призывать в армию.
  Псалъэ зэпхахэр:
  Щапхъэхэр:

Дзэ фӀыцӀэ

  Мыхьэнэ: 
  НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
     Инджылыбзэ: horde
     Урысыбзэ: полчище
  Псалъэ зэпхахэр:
  Щапхъэхэр:

БИБЛИОГРАФИЕ

Библиографием еплъын