зехьэн
Appearance
АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)
[зэгъэзэхуэжын]ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС
[зэгъэзэхуэжын]ЭТИМОЛОГИЕ
[зэгъэзэхуэжын]КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ
[зэгъэзэхуэжын]- IPA [ze:'ħɐn]
ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ
[зэгъэзэхуэжын]- зэ- + е- + [хь] + -э + -н
СПРЯЖЕНЭ
[зэгъэзэхуэжын]МЫХЬЭНЭ
[зэгъэзэхуэжын]- Зыгуэр къехьэкӀын, пӀыгъыу къэкӀухьын.
- Жьым зэрихуэн, зэридзэн, кърихьэкӀын.
- Зыгуэр щыгъагъын (пыӀэ, цей, вакъэ сыт хуэдэхэр).
- Зыгуэрым и унафэщӀу щытын.
- Зыгуэр хъумэн.
- Зыгуэр къэгъэсэбэпын.
- Зыгуэрым кӀэлъыплъын, зыхуей хуэгъэзэн.
ЩАПХЪЭХЭР
[зэгъэзэхуэжын]- Дунейр.. зэщӀищтауэ жьапщэ бзаджэм пшахъуэр гъуэжькурийуэ зэрихьэрт. Нартхэр
- Астемыр и цейр щыгъащ илэжьэхукӀэ, иужьым Тембот хуадыжми, къэнар Лу зыкъомрэ зэрихьэ хъунут. КӀыщокъуэ Алим
- Чэщей бжэмышххэр иджыри къэс [КӀукӀуэ и] адэшхуэм зэрехьэ. Ӏуащхьэмахуэ, журнал (художественный)
Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр
| Адыгэбзэ, Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, | «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984 | нап. 51 |
|---|---|---|
| адыгэбзэ | урысыбзэ/русский | инджылыбзэ/English |
| Хьэту ахэр зэрехьэ. | Хату смотрит за ними. | Hatu takes care of them. |
| Хьэту хьэхэр зэрехьэ. | Хату смотрит за собаками. | Hatu takes care of the dogs. |
| нап. 56 | ||
| Ӏэмин сымэ Ӏэщхэр зэрахьэ. | Амин и другие смотрят за скотом. | Аmin and others take care of sheep. |
| нап. 72 | ||
| Зэреджэ и хьэпшыпхэр абы тэмэму зэрехьэ. | Она хорошо заботится о своих школьных вещах. | She takes good care of her study materials. |
| нап. 90 | ||
| Бадзэхэм уз Ӏейхэр зэрахьэ. | Мухи разносят ужасные болезни. | Flies carry horrible diseases. |
| Сыт бадзэхэм зэрахьэр? | Что разносят мухи? | What do flies carry? |
| нап. 95 | ||
| Псыр къабзэу зехьэн хуейщ. | Надо держать воду чистой. | Water should be kept clean. |
| Псыр дауэ зехьэн хуей? | Как необходимо держать воду? | How should water be kept? |
| нап. 103 | ||
| Цацэ и щхьэцыр къабзэу зэрехьэ. | Цаца держит свои волосы чистыми. | Tsatsa keeps her hair clean. |
| Дауэ зэрихьэрэ Цацэ и щхьэцыр? | Какими держит Цаца свои волосы? | How does Tsatsa keep her hair? |
| нап. 110 | ||
| Зэрихьа лӀыгъэм папщӀэ Лъэпщ дамыгъэ лъапӀэхэр къыхуагъэфэщащ. | За проявленную храбрость, Тлэпш был удостоен дорогими знаками различия. | For the bravery he exhibited, Tlepsh was awarded high (dear) medals. |
| нап. 116 | ||
| ЯтӀэ зетхьащ. | Глиной побелили. | We have whitewashed (our house). |
ПСАЛЪЭ ЗЭПХАХЭР
[зэгъэзэхуэжын]- Хьэлъэ зехьэн.
- Колхозыр зехьэн.
- ӀуэхущӀапэр зехьэн.
- Ӏэдэуадэ зехьэн.
- Унагъуэ зехьэн.
- Сымаджэ зехьэн.
- Тхылъыр зефхьэ къабзэлъабзэу, фыхуэсакъыу.
НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР
[зэгъэзэхуэжын]ИНДЖЫЛЫБЗЭ
[зэгъэзэхуэжын]- зехьэн: 1. carry sth (regulary, at different times and in different directions) 2. to wave or blow (in the wind) 3. wear, have on (clothes, footwear) 4. manage, conduct or run sth 5. keep, observe, hold on to, protect 6. use, employ or work with sth, 7. take care of sb or sth, look after sb., support
- Хьэлъэ зехьэн: carry a load
- Колхозыр зехьэн: manage a kolkhoz (collective farm)
- ӀуэхущӀапэр зехьэн: manage an organisation
- Ӏэдэуадэ зехьэн: used, employ, work with tools
- Унагъуэ зехьэн: take care of, support a family
- Сымаджэ зехьэн: take care of a patient (sick person)
- Тхылъыр зефхьэ къабзэлъабзэу, фыхуэсакъыу: handle the book with care, keep it very clean.
УРЫСЫБЗЭ
[зэгъэзэхуэжын]- зехьэн: 1. носить кого-что-л. 2. развевать (ветром) 3. носить что-л. (одежду, обувь) 4. управлять, руководить чём-л. 5. хранить, беречь что-л. 6. пользоваться чём-л., иметь что-л. в обиходе 7. заботиться о ком-чём-л., ухаживать за кем-чем-л.
- Хьэлъэ зехьэн: носить груз
- Колхозыр зехьэн: управлять колхозом
- ӀуэхущӀапэр зехьэн: управлять учреждением или организацией
- Ӏэдэуадэ зехьэн: пользоваться инструментом
- Унагъуэ зехьэн: заботиться о семься
- Сымаджэ зехьэн: смотреть, ухаживать за больным.
- Тхылъыр зефхьэ къабзэлъабзэу, фыхуэсакъыу: обращайтесь с книгой осторожно, держите ее очень чистой.
псалъафэ зэпыщӀахэр
Бзэгу зехьэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: be an informer, a sneak, a tattletale,
Урысыбзэ: быть доносчиком, ябедой
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Залымыгъэ зехьэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: to be unfair, cruel; exhibit violence, lawlessness
Урысыбзэ: быть несправедливым, жестоким; проявлять насилие, беззаконие
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Къулыкъу зехьэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: occupy a post, position or job
Урысыбзэ: находиться на каком-л. посту, на какой-л. должности
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Лей зехьэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: 1) exhibit injustice 2) commit evil or violence
Урысыбзэ: 1. проявлять несправедливость 2) творить зло, насилие
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ЛӀыгъэ зехьэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: do sth brave, commit a manly act
Урысыбзэ: совершить мужественный поступок
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Напэншагъэ зехьэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: do sth shameful
Урысыбзэ: делать что-л. постыдное
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
УнэцӀэ зехьэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: bear sb’s last name
Урысыбзэ: носить чью-л. фамилию
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Хабзэ зехьэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: to observe or keep traditions
Урысыбзэ: соблюдать традиции, обычаи
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ЦӀэ зехьэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: have, bear a name, be called or named
Урысыбзэ: носить имя
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Щэху зехьэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: keep things to oneself, be secretive
Урысыбзэ: секретничать
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Щхьэр зехьэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: be desperate
Урысыбзэ: быть в отчаянии
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ЯтӀэ зехьэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: smear with clay; whitewash a building
Урысыбзэ: мазать глиной и побелить какое-л. помещение
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ӀэкӀэ зехьэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: carry in your arms
Урысыбзэ: носить на руках
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Ӏуэху зехьэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: do business, run or conduct affairs
Урысыбзэ: вершить дела
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
БИБЛИОГРАФИЕ