къебгын

АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)

ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС

КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ

• IPA [qʹe:'bɣǝn]

ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ

• къе- + [бг] + -ы + -н

СПРЯЖЕНЭ

Глагол лъэмыӏэс "къебгын"-м и спряженэ

Инфинитив (масдар)
щыӀэныгъэ:	къебгын
щымыӀэныгъэ:	къемыбгын

Инфинитив (масдар) щхьэкӀэ зэхъуэкӀа	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъебгын	укъебгын	къебгын	дыкъебгын	фыкъебгын	къебгын(хэ)
щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбгын	укъемыбгын	къемыбгын	дыкъемыбгын	фыкъемыбгын	къемыбгын(хэ)

унафэ наклоненэ	уэ	фэ
щыӀэныгъэ:	къебг!	фыкъебг!
щымыӀэныгъэ:	укъемыбг!	фыкъемыбг!

Ре-кӀэ унафэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъребг	укъребг	къребг	дыкъребг	фыкъребг	къребг
щымыӀэныгъэ:	сыкъремыбг	укъремыбг	къремыбг	дыкъремыбг	фыкъремыбг	къремыбг

ЗэраӀуатэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъобг(ыр)	укъобг(ыр)	къобг(ыр)	дыкъобг(ыр)	фыкъобг(ыр)	къобг(хэ)(р)
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебгыркъым	укъебгыркъым	къебгыркъым	дыкъебгыркъым	фыкъебгыркъым	къебг(хэ)ркъым
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебг(ыр)т	укъебг(ыр)т	къебг(ыр)т	дыкъебг(ыр)т	фыкъебг(ыр)т	къебг(ыр)т / къебгхэ(р)т
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъебг(ыр)тэкъым	укъебг(ыр)тэкъым	къебг(ыр)тэкъым	дыкъебг(ыр)тэкъым	фыкъебг(ыр)тэкъым	къебг(ыр)тэкъым / къебгхэ(р)тэкъым
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебгащ	укъебгащ	къебгащ	дыкъебгащ	фыкъебгащ	къебга(хэ)щ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъебгакъым	укъебгакъым	къебгакъым	дыкъебгакъым	фыкъебгакъым	къебга(хэ)къым
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебгат	укъебгат	къебгат	дыкъебгат	фыкъебгат	къебга(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъебгатэкъым	укъебгатэкъым	къебгатэкъым	дыкъебгатэкъым	фыкъебгатэкъым	къебга(хэ)тэкъым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебгыгъащ	укъебгыгъащ	къебгыгъащ	дыкъебгыгъащ	фыкъебгыгъащ	къебгыгъа(хэ)щ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебгыгъакъым	укъебгыгъакъым	къебгыгъакъым	дыкъебгыгъакъым	фыкъебгыгъакъым	къебгыгъа(хэ)къым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебгыгъат	укъебгыгъат	къебгыгъат	дыкъебгыгъат	фыкъебгыгъат	къебгыгъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебгыгъатэкъым	укъебгыгъатэкъым	къебгыгъатэкъым	дыкъебгыгъатэкъым	фыкъебгыгъатэкъым	къебгыгъа(хэ)тэкъым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	сыкъебгщ	укъебгщ	къебгщ	дыкъебгщ	фыкъебгщ	къебг(хэ)щ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	сыкъебгкъым	укъебгкъым	къебгкъым	дыкъебгкъым	фыкъебгкъым	къебг(хэ)къым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	сыкъебгт	укъебгт	къебгт	дыкъебгт	фыкъебгт	къебг(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	сыкъебгтэкъым	укъебгтэкъым	къебгтэкъым	дыкъебгтэкъым	фыкъебгтэкъым	къебг(хэ)тэкъым
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебгынщ	укъебгынщ	къебгынщ	дыкъебгынщ	фыкъебгынщ	къебгын(хэ)щ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебгынкъым	укъебгынкъым	къебгынкъым	дыкъебгынкъым	фыкъебгынкъым	къебгын(хэ)къым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебгынущ	укъебгынущ	къебгынущ	дыкъебгынущ	фыкъебгынущ	къебгыну(хэ)щ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебгынукъым	укъебгынукъым	къебгынукъым	дыкъебгынукъым	фыкъебгынукъым	къебгыну(хэ)къым

ЗэрыупщӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебгрэ	укъебгрэ	къебгрэ	дыкъебгрэ	фыкъебгрэ	къебг(хэ)рэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебгыркъэ	укъебгыркъэ	къебгыркъэ	дыкъебгыркъэ	фыкъебгыркъэ	къебгыркъэ / къебгхэркъэ
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебг(ыр)т	укъебг(ыр)т	къебг(ыр)т	дыкъебг(ыр)т	фыкъебг(ыр)т	къебг(ыр)т / къебгхэ(р)т
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъебг(ыр)тэкъэ	укъебг(ыр)тэкъэ	къебг(ыр)тэкъэ	дыкъебг(ыр)тэкъэ	фыкъебг(ыр)тэкъэ	къебг(ыр)тэкъэ / къебгхэ(р)тэкъэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебга	укъебга	къебга	дыкъебга	фыкъебга	къебга(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъебгакъэ	укъебгакъэ	къебгакъэ	дыкъебгакъэ	фыкъебгакъэ	къебга(хэ)къэ
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебгат	укъебгат	къебгат	дыкъебгат	фыкъебгат	къебга(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъебгатэкъэ	укъебгатэкъэ	къебгатэкъэ	дыкъебгатэкъэ	фыкъебгатэкъэ	къебга(хэ)тэкъэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебгыгъа	укъебгыгъа	къебгыгъа	дыкъебгыгъа	фыкъебгыгъа	къебгыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебгыгъакъэ	укъебгыгъакъэ	къебгыгъакъэ	дыкъебгыгъакъэ	фыкъебгыгъакъэ	къебгыгъа(хэ)къэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебгыгъат	укъебгыгъат	къебгыгъат	дыкъебгыгъат	фыкъебгыгъат	къебгыгъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъебгыгъатэкъэ	укъебгыгъатэкъэ	къебгыгъатэкъэ	дыкъебгыгъатэкъэ	фыкъебгыгъатэкъэ	къебгыгъа(хэ)тэкъэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	сыкъебг	укъебг	къебг	дыкъебг	фыкъебг	къебг(хэ)
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	сыкъебгкъэ	укъебгкъэ	къебгкъэ	дыкъебгкъэ	фыкъебгкъэ	къебг(хэ)къэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	сыкъебгт	укъебгт	къебгт	дыкъебгт	фыкъебгт	къебг(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	сыкъебгтэкъэ	укъебгтэкъэ	къебгтэкъэ	дыкъебгтэкъэ	фыкъебгтэкъэ	къебг(хэ)тэкъэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебгын	укъебгын	къебгын	дыкъебгын	фыкъебгын	къебгын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебгынкъэ	укъебгынкъэ	къебгынкъэ	дыкъебгынкъэ	фыкъебгынкъэ	къебгын(хэ)къэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебгыну	укъебгыну	къебгыну	дыкъебгыну	фыкъебгыну	къебгыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебгынукъэ	укъебгынукъэ	къебгынукъэ	дыкъебгынукъэ	фыкъебгынукъэ	къебгыну(хэ)къэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебгмэ	укъебгмэ	къебгмэ	дыкъебгмэ	фыкъебгмэ	къебг(хэ)мэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбгмэ	укъемыбгмэ	къемыбгмэ	дыкъемыбгмэ	фыкъемыбгмэ	къемыбг(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебгамэ	укъебгамэ	къебгамэ	дыкъебгамэ	фыкъебгамэ	къебга(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбгамэ	укъемыбгамэ	къемыбгамэ	дыкъемыбгамэ	фыкъемыбгамэ	къемыбга(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъебгыгъамэ	укъебгыгъамэ	къебгыгъамэ	дыкъебгыгъамэ	фыкъебгыгъамэ	къебгыгъа(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбгыгъамэ	укъемыбгыгъамэ	къемыбгыгъамэ	дыкъемыбгыгъамэ	фыкъемыбгыгъамэ	къемыбгыгъа(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебгынмэ	укъебгынмэ	къебгынмэ	дыкъебгынмэ	фыкъебгынмэ	къебгын(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбгынмэ	укъемыбгынмэ	къемыбгынмэ	дыкъемыбгынмэ	фыкъемыбгынмэ	къемыбгын(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебгынумэ	укъебгынумэ	къебгынумэ	дыкъебгынумэ	фыкъебгынумэ	къебгыну(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбгынумэ	укъемыбгынумэ	къемыбгынумэ	дыкъемыбгынумэ	фыкъемыбгынумэ	къемыбгыну(хэ)мэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебгтэмэ	укъебгтэмэ	къебгтэмэ	дыкъебгтэмэ	фыкъебгтэмэ	къебг(хэ)тэмэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбгтэмэ	укъемыбгтэмэ	къемыбгтэмэ	дыкъемыбгтэмэ	фыкъемыбгтэмэ	къемыбг(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебгатэмэ	укъебгатэмэ	къебгатэмэ	дыкъебгатэмэ	фыкъебгатэмэ	къебга(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбгатэмэ	укъемыбгатэмэ	къемыбгатэмэ	дыкъемыбгатэмэ	фыкъемыбгатэмэ	къемыбга(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъебгыгъатэмэ	укъебгыгъатэмэ	къебгыгъатэмэ	дыкъебгыгъатэмэ	фыкъебгыгъатэмэ	къебгыгъа(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбгыгъатэмэ	укъемыбгыгъатэмэ	къемыбгыгъатэмэ	дыкъемыбгыгъатэмэ	фыкъемыбгыгъатэмэ	къемыбгыгъа(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебгынтэмэ	укъебгынтэмэ	къебгынтэмэ	дыкъебгынтэмэ	фыкъебгынтэмэ	къебгын(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбгынтэмэ	укъемыбгынтэмэ	къемыбгынтэмэ	дыкъемыбгынтэмэ	фыкъемыбгынтэмэ	къемыбгын(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебгынутэмэ	укъебгынутэмэ	къебгынутэмэ	дыкъебгынутэмэ	фыкъебгынутэмэ	къебгыну(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбгынутэмэ	укъемыбгынутэмэ	къемыбгынутэмэ	дыкъемыбгынутэмэ	фыкъемыбгынутэмэ	къемыбгыну(хэ)тэмэ

сослагательнэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебгынт	укъебгынт	къебгынт	дыкъебгынт	фыкъебгынт	къебгын(хэ)т
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебгынтэкъым	укъебгынтэкъым	къебгынтэкъым	дыкъебгынтэкъым	фыкъебгынтэкъым	къебгын(хэ)тэкъым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебгынут	укъебгынут	къебгынут	дыкъебгынут	фыкъебгынут	къебгыну(хэ)т
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебгынутэкъым	укъебгынутэкъым	къебгынутэкъым	дыкъебгынутэкъым	фыкъебгынутэкъым	къебгыну(хэ)тэкъым

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебгми	укъебгми	къебгми	дыкъебгми	фыкъебгми	къебг(хэ)ми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбгми	укъемыбгми	къемыбгми	дыкъемыбгми	фыкъемыбгми	къемыбг(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебгами	укъебгами	къебгами	дыкъебгами	фыкъебгами	къебга(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбгами	укъемыбгами	къемыбгами	дыкъемыбгами	фыкъемыбгами	къемыбга(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъебгыгъами	укъебгыгъами	къебгыгъами	дыкъебгыгъами	фыкъебгыгъами	къебгыгъа(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбгыгъами	укъемыбгыгъами	къемыбгыгъами	дыкъемыбгыгъами	фыкъемыбгыгъами	къемыбгыгъа(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебгынми	укъебгынми	къебгынми	дыкъебгынми	фыкъебгынми	къебгын(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбгынми	укъемыбгынми	къемыбгынми	дыкъемыбгынми	фыкъемыбгынми	къемыбгын(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебгынуми	укъебгынуми	къебгынуми	дыкъебгынуми	фыкъебгынуми	къебгыну(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбгынуми	укъемыбгынуми	къемыбгынуми	дыкъемыбгынуми	фыкъемыбгынуми	къемыбгыну(хэ)ми

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебгтэми	укъебгтэми	къебгтэми	дыкъебгтэми	фыкъебгтэми	къебг(хэ)тэми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбгтэми	укъемыбгтэми	къемыбгтэми	дыкъемыбгтэми	фыкъемыбгтэми	къемыбг(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебгатэми	укъебгатэми	къебгатэми	дыкъебгатэми	фыкъебгатэми	къебга(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбгатэми	укъемыбгатэми	къемыбгатэми	дыкъемыбгатэми	фыкъемыбгатэми	къемыбга(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъебгыгъатэми	укъебгыгъатэми	къебгыгъатэми	дыкъебгыгъатэми	фыкъебгыгъатэми	къебгыгъа(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбгыгъатэми	укъемыбгыгъатэми	къемыбгыгъатэми	дыкъемыбгыгъатэми	фыкъемыбгыгъатэми	къемыбгыгъа(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебгынтэми	укъебгынтэми	къебгынтэми	дыкъебгынтэми	фыкъебгынтэми	къебгын(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбгынтэми	укъемыбгынтэми	къемыбгынтэми	дыкъемыбгынтэми	фыкъемыбгынтэми	къемыбгын(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебгынутэми	укъебгынутэми	къебгынутэми	дыкъебгынутэми	фыкъебгынутэми	къебгыну(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбгынутэми	укъемыбгынутэми	къемыбгынутэми	дыкъемыбгынутэми	фыкъемыбгынутэми	къемыбгыну(хэ)тэми

гъэщӀэгъуэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъебгаи	укъебгаи	къебгаи	дыкъебгаи	фыкъебгаи	къебгаи
щымыӀэныгъэ:	сыкъебгакъыми	укъебгакъыми	къебгакъыми	дыкъебгакъыми	фыкъебгакъыми	къебгакъыми

фӀэфӀыныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъебгащэрэт	укъебгащэрэт	къебгащэрэт	дыкъебгащэрэт	фыкъебгащэрэт	къебгащэрэт
щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбгащэрэт	укъемыбгащэрэт	къемыбгащэрэт	дыкъемыбгащэрэт	фыкъемыбгащэрэт	къемыбгащэрэт

шэч къытехьэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъебгагъэнщ	укъебгагъэнщ	къебгагъэнщ	дыкъебгагъэнщ	фыкъебгагъэнщ	къебгагъэнщ
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъебгагъэнкъым	укъебгагъэнкъым	къебгагъэнкъым	дыкъебгагъэнкъым	фыкъебгагъэнкъым	къебгагъэнкъым
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъебгагъэнт	укъебгагъэнт	къебгагъэнт	дыкъебгагъэнт	фыкъебгагъэнт	къебгагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъебгагъэнтэкъым	укъебгагъэнтэкъым	къебгагъэнтэкъым	дыкъебгагъэнтэкъым	фыкъебгагъэнтэкъым	къебгагъэнтэкъым
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъебгагъэн	укъебгагъэн	къебгагъэн	дыкъебгагъэн	фыкъебгагъэн	къебгагъэн
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъебгагъэнкъэ	укъебгагъэнкъэ	къебгагъэнкъэ	дыкъебгагъэнкъэ	фыкъебгагъэнкъэ	къебгагъэнкъэ
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъебгагъэнт	укъебгагъэнт	къебгагъэнт	дыкъебгагъэнт	фыкъебгагъэнт	къебгагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъебгагъэнтэкъэ	укъебгагъэнтэкъэ	къебгагъэнтэкъэ	дыкъебгагъэнтэкъэ	фыкъебгагъэнтэкъэ	къебгагъэнтэкъэ
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъебгагъэнбг	укъебгагъэнбг	къебгагъэнбг	дыкъебгагъэнбг	фыкъебгагъэнбг	къебгагъэнбг
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъебгагъэнукъым	укъебгагъэнукъым	къебгагъэнукъым	дыкъебгагъэнукъым	фыкъебгагъэнукъым	къебгагъэнукъым
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъебгагъэнут	укъебгагъэнут	къебгагъэнут	дыкъебгагъэнут	фыкъебгагъэнут	къебгагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъебгагъэнутэкъым	укъебгагъэнутэкъым	къебгагъэнутэкъым	дыкъебгагъэнутэкъым	фыкъебгагъэнутэкъым	къебгагъэнутэкъым
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъебгагъэну	укъебгагъэну	къебгагъэну	дыкъебгагъэну	фыкъебгагъэну	къебгагъэну
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъебгагъэнукъэ	укъебгагъэнукъэ	къебгагъэнукъэ	дыкъебгагъэнукъэ	фыкъебгагъэнукъэ	къебгагъэнукъэ
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъебгагъэнут	укъебгагъэнут	къебгагъэнут	дыкъебгагъэнут	фыкъебгагъэнут	къебгагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъебгагъэнутэкъэ	укъебгагъэнутэкъэ	къебгагъэнутэкъэ	дыкъебгагъэнутэкъэ	фыкъебгагъэнутэкъэ	къебгагъэнутэкъэ

Причастиехэр	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
Зылэжь (субъектнэ) причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъебг	укъебг	къебг	дыкъебг	фыкъебг	къебг(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыбг	укъемыбг	къемыбг	дыкъемыбг	фыкъемыбг	къемыбг(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъебга	укъебга	къебга	дыкъебга	фыкъебга	къебга(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыбга	укъемыбга	къемыбга	дыкъемыбга	фыкъемыбга	къемыбга(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъебгыгъа	укъебгыгъа	къебгыгъа	дыкъебгыгъа	фыкъебгыгъа	къебгыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыбгыгъа	укъемыбгыгъа	къемыбгыгъа	дыкъемыбгыгъа	фыкъемыбгыгъа	къемыбгыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъебгын	укъебгын	къебгын	дыкъебгын	фыкъебгын	къебгын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыбгын	укъемыбгын	къемыбгын	дыкъемыбгын	фыкъемыбгын	къемыбгын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъебгыну	укъебгыну	къебгыну	дыкъебгыну	фыкъебгыну	къебгыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыбгыну	укъемыбгыну	къемыбгыну	дыкъемыбгыну	фыкъемыбгыну	къемыбгыну(хэ)

Зэлэжь (объектнэ) причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	къызэбг
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыбг
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къызэбга
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыбга
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къызэбгыгъа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыбгыгъа
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къызэбгын
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыбгын
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къызэбгыну
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыбгыну

Лэжьыгъэм и къэхъукъ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэребг	укъызэребг	къызэребг	дыкъызэребг	фыкъызэребг	къызэребг(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыбг	укъызэремыбг	къызэремыбг	дыкъызэремыбг	фыкъызэремыбг	къызэремыбг(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэребга	укъызэребга	къызэребга	дыкъызэребга	фыкъызэребга	къызэребга(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыбга	укъызэремыбга	къызэремыбга	дыкъызэремыбга	фыкъызэремыбга	къызэремыбга(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэребгыгъа	укъызэребгыгъа	къызэребгыгъа	дыкъызэребгыгъа	фыкъызэребгыгъа	къызэребгыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыбгыгъа	укъызэремыбгыгъа	къызэремыбгыгъа	дыкъызэремыбгыгъа	фыкъызэремыбгыгъа	къызэремыбгыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэребгын	укъызэребгын	къызэребгын	дыкъызэребгын	фыкъызэребгын	къызэребгын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыбгын	укъызэремыбгын	къызэремыбгын	дыкъызэремыбгын	фыкъызэремыбгын	къызэремыбгын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэребгыну	укъызэребгыну	къызэребгыну	дыкъызэребгыну	фыкъызэребгыну	къызэребгыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыбгыну	укъызэремыбгыну	къызэремыбгыну	дыкъызэремыбгыну	фыкъызэремыбгыну	къызэремыбгыну(хэ)
Зэман/щӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщебг	укъыщебг	къыщебг	дыкъыщебг	фыкъыщебг	къыщебг(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыбг	укъыщемыбг	къыщемыбг	дыкъыщемыбг	фыкъыщемыбг	къыщемыбг(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщебга	укъыщебга	къыщебга	дыкъыщебга	фыкъыщебга	къыщебга(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыбга	укъыщемыбга	къыщемыбга	дыкъыщемыбга	фыкъыщемыбга	къыщемыбга(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщебгыгъа	укъыщебгыгъа	къыщебгыгъа	дыкъыщебгыгъа	фыкъыщебгыгъа	къыщебгыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыбгыгъа	укъыщемыбгыгъа	къыщемыбгыгъа	дыкъыщемыбгыгъа	фыкъыщемыбгыгъа	къыщемыбгыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщебгын	укъыщебгын	къыщебгын	дыкъыщебгын	фыкъыщебгын	къыщебгын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыбгын	укъыщемыбгын	къыщемыбгын	дыкъыщемыбгын	фыкъыщемыбгын	къыщемыбгын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщебгыну	укъыщебгыну	къыщебгыну	дыкъыщебгыну	фыкъыщебгыну	къыщебгыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыбгыну	укъыщемыбгыну	къыщемыбгыну	дыкъыщемыбгыну	фыкъыщемыбгыну	къыщемыбгыну(хэ)
ЩӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздебг	укъыздебг	къыздебг	дыкъыздебг	фыкъыздебг	къыздебг(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыбг	укъыздемыбг	къыздемыбг	дыкъыздемыбг	фыкъыздемыбг	къыздемыбг(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздебга	укъыздебга	къыздебга	дыкъыздебга	фыкъыздебга	къыздебга(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыбга	укъыздемыбга	къыздемыбга	дыкъыздемыбга	фыкъыздемыбга	къыздемыбга(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздебгыгъа	укъыздебгыгъа	къыздебгыгъа	дыкъыздебгыгъа	фыкъыздебгыгъа	къыздебгыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыбгыгъа	укъыздемыбгыгъа	къыздемыбгыгъа	дыкъыздемыбгыгъа	фыкъыздемыбгыгъа	къыздемыбгыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздебгын	укъыздебгын	къыздебгын	дыкъыздебгын	фыкъыздебгын	къыздебгын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыбгын	укъыздемыбгын	къыздемыбгын	дыкъыздемыбгын	фыкъыздемыбгын	къыздемыбгын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздебгыну	укъыздебгыну	къыздебгыну	дыкъыздебгыну	фыкъыздебгыну	къыздебгыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыбгыну	укъыздемыбгыну	къыздемыбгыну	дыкъыздемыбгыну	фыкъыздемыбгыну	къыздемыбгыну(хэ)
Щхьэусыгъуэ, мурад зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀебг	укъыщӀебг	къыщӀебг	дыкъыщӀебг	фыкъыщӀебг	къыщӀебг(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыбг	укъыщӀемыбг	къыщӀемыбг	дыкъыщӀемыбг	фыкъыщӀемыбг	къыщӀемыбг(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀебга	укъыщӀебгӀебга	къыщӀебга	дыкъыщӀебга	фыкъыщӀебга	къыщӀебга(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыбга	укъыщӀемыбга	къыщӀемыбга	дыкъыщӀемыбга	фыкъыщӀемыбга	къыщӀемыбга(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀебгыгъа	укъыщӀебгыгъа	къыщӀебгыгъа	дыкъыщӀебгыгъа	фыкъыщӀебгыгъа	къыщӀебгыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыбгыгъа	укъыщӀемыбгыгъа	къыщӀемыбгыгъа	дыкъыщӀемыбгыгъа	фыкъыщӀемыбгыгъа	къыщӀемыбгыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀебгын	укъыщӀебгын	къыщӀебгын	дыкъыщӀебгын	фыкъыщӀебгын	къыщӀебгын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыбгын	укъыщӀемыбгын	къыщӀемыбгын	дыкъыщӀемыбгын	фыкъыщӀемыбгын	къыщӀемыбгын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀебгыну	укъыщӀебгыну	къыщӀебгыну	дыкъыщӀебгыну	фыкъыщӀебгыну	къыщӀебгыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыбгыну	укъыщӀемыбгыну	къыщӀемыбгыну	дыкъыщӀемыбгыну	фыкъыщӀемыбгыну	къыщӀемыбгыну(хэ)

Деепричастиехэр	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъебгыу	укъебгыу	къебгыу	дыкъебгыу	фыкъебгыу	къебгыу / къебгхэу
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыбгыу	укъемыбгыу	къемыбгыу	дыкъемыбгыу	фыкъемыбгыу	къемыбгыу / къебгхэу
блэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъебгауэ	укъебгауэ	къебгауэ	дыкъебгауэ	фыкъебгауэ	къебгауэ / къебгахэу
блэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыбгауэ	укъемыбгауэ	къемыбгауэ	дыкъемыбгауэ	фыкъемыбгауэ	къемыбгауэ / къемыбгахэу
-урэ-кӀэ деепричастие - щыӀэныгъэ	сыкъебгыурэ	укъебгыурэ	къебгыурэ	дыкъебгыурэ	фыкъебгыурэ	къебгыурэ / къебгхэурэ къебг(хэ)урэ
-урэ-кӀэ деепричастие - щымыӀэныгъэ	сыкъемыбгыурэ	укъемыбгыурэ	къемыбгыурэ	дыкъемыбгыурэ	фыкъемыбгыурэ	къемыбгыурэ / къемыбгхэурэ

Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ -- ит зэман щыӀэныгъэ фащэ			Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ
	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
Подлежащэ
сэ	--	сыпкъобг	сыкъобг	--	сыфкъобг	сакъобг(хэ)
уэ	ускъобг	--	укъобг	уткъобг	--	уакъобг(хэ)
ар	скъобг	пкъобг	къобг	ткъобг	фкъобг	якъобг(хэ)
дэ	--	дыпкъобг	дыкъобг	--	дыфкъобг	дакъобг(хэ)
фэ	фыскъобг	--	фыкъобг	фыткъобг	--	факъобг(хэ)
ахэр	скъобг	пкъобг	къобг	ткъобг	фкъобг	якъобг(хэ)

Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ -- ит зэман щыӀэныгъэ фащэ			Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ
	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
Подлежащэ
сэ	--	сыпкъе[бгрэ]	сыкъе[бгрэ]	--	сыфкъе[бгрэ]	сакъе[бг(хэ)рэ]
уэ	ускъе[бгрэ]	--	укъе[бгрэ]	уткъе[бгрэ]	--	уакъе[бг(хэ)рэ]
ар	скъе[бгрэ]	пкъе[бгрэ]	къе[бгрэ]	ткъе[бгрэ]	фкъе[бгрэ]	якъе[бг(хэ)рэ]
дэ	--	дыпкъе[бгрэ]	дыкъе[бгрэ]	--	дыфкъе[бгрэ]	дакъе[бг(хэ)рэ]
фэ	фыскъе[бгрэ]	--	фыпъэкъе[бгрэ]	фыткъе[бгрэ]	--	факъе[бг(хэ)рэ]
ахэр	скъе[бгрэ]	пкъе[бгрэ]	къе[бгрэ]	ткъе[бгрэ]	фкъе[бгрэ]	якъе[бг(хэ)рэ]

		-ы-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[бг]	[бг]ыр	--	[бг]хэр
Эргативнэ:	[бг]	[бг]ым	--	[бг]хэм
Послеложнэ:	[бг]кӀэ	[бг]ымкӀэ	[бг]хэкӀэ	[бг]хэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[бг]ыу	[бг]ырауэ	[бг]хэу	[бг]хэрауэ

		-а-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[бг]а	[бг]ар	--	[бг]ахэр
Эргативнэ:	[бг]а	[бг]ам	--	[бг]ахэм
Послеложнэ:	[бг]акӀэ	[бг]амкӀэ	[бг]ахэкӀэ	[бг]ахэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[бг]ауэ	[бг]арауэ	[бг]ахэу	[бг]ахэрауэ

		-ын-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[бг]ын	[бг]ыныр	--	[бг]ынхэр
Эргативнэ:	[бг]ын	[бг]ыным	--	[бг]ынхэм
Послеложнэ:	[бг]ынкӀэ	[бг]ынымкӀэ	[бг]ынхэкӀэ	[бг]ынхэмкӀэ
'Обстоятельственнэ:	[бг]ыну	[бг]ынырауэ	[бг]ынхэу	[бг]ынхэрауэ

		-ыну-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[бг]ыну	[бг]ынур	--	[бг]ынухэр
Эргативнэ:	[бг]ыну	[бг]ынум	--	[бг]ынухэм
Послеложнэ:	[бг]ынукӀэ	[бг]ынумкӀэ	[бг]ынухэкӀэ	[бг]ынухэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[бг]ынууэ	[бг]ынурауэ	[бг]ынухэу	[бг]ынухэрауэ

МЫХЬЭНЭ

1. Зыгуэрым екӀэ хуэупсэн, е къылъысащэрэт жыӀэн, ебгын.

ЩАПХЪЭХЭР

• КхъыӀэ, гуащэ, апхуэдизрэ укъызэмыбгыу псы тӀэкӀу къысхущӀэхьэ. Щомахуэ Амырхъан

НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР

ИНДЖЫЛЫБЗЭ

• къебгын: curse sb or sth, swear at sb or sth.

УРЫСЫБЗЭ

• къебгын: проклясть кого-что-л.

БИБЛИОГРАФИЕ

Библиографием еплъын