къебзеин

АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)

ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС

КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ

• IPA [qʹe:bze:'jǝn]

ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ

• къе- + [бзей] + -ы + -н

СПРЯЖЕНЭ

Глагол лъэмыӏэс "къебзеин"-м и спряженэ

Инфинитив (масдар)
щыӀэныгъэ:	къебзеин
щымыӀэныгъэ:	къэмыбзеин

Инфинитив (масдар) щхьэкӀэ зэхъуэкӀа	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъебзеин	укъебзеин	къебзеин	дыкъебзеин	фыкъебзеин	къебзеин(хэ)
щымыӀэныгъэ:	сыкъэмыбзеин	укъэмыбзеин	къэмыбзеин	дыкъэмыбзеин	фыкъэмыбзеин	къэмыбзеин(хэ)

унафэ наклоненэ	уэ	фэ
щыӀэныгъэ:	къебзей!	фыкъебзей!
щымыӀэныгъэ:	укъэмыбзей!	фыкъэмыбзей!

Ре-кӀэ унафэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъребзей	укъребзей	къребзей	дыкъребзей	фыкъребзей	къребзей
щымыӀэныгъэ:	сыкъремыбзей	укъремыбзей	къремыбзей	дыкъремыбзей	фыкъремыбзей	къремыбзей

ЗэраӀуатэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъобзей(р)	укъобзей(р)	къобзей(р)	дыкъобзей(р)	фыкъобзей(р)	къобзей(хэ)(р)
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебзейркъым	укъебзейркъым	къебзейркъым	дыкъебзейркъым	фыкъебзейркъым	къебзей(хэ)ркъым
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебзейрт	укъебзейрт	къебзейрт	дыкъебзейрт	фыкъебзейрт	къебзейрт / къебзей(хэ)рт
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъебзейртэкъым	укъебзейртэкъым	къебзейртэкъым	дыкъебзейртэкъым	фыкъебзейртэкъым	къебзейртэкъым / къебзе(хэ)ртэкъым
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебзеящ	укъебзеящ	къебзеящ	дыкъебзеящ	фыкъебзеящ	къебзея(хэ)щ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъебзеякъым	укъебзеякъым	къебзеякъым	дыкъебзеякъым	фыкъебзеякъым	къебзея(хэ)къым
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебзеят	укъебзеят	къебзеят	дыкъебзеят	фыкъебзеят	къебзея(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъебзеятэкъым	укъебзеятэкъым	къебзеятэкъым	дыкъебзеятэкъым	фыкъебзеятэкъым	къебзея(хэ)тэкъым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебзеигъащ	укъебзеигъащ	къебзеигъащ	дыкъебзеигъащ	фыкъебзеигъащ	къебзеигъа(хэ)щ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебзеигъакъым	укъебзеигъакъым	къебзеигъакъым	дыкъебзеигъакъым	фыкъебзеигъакъым	къебзеигъа(хэ)къым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебзеигъат	укъебзеигъат	къебзеигъат	дыкъебзеигъат	фыкъебзеигъат	къебзеигъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебзеигъатэкъым	укъебзеигъатэкъым	къебзеигъатэкъым	дыкъебзеигъатэкъым	фыкъебзеигъатэкъым	къебзеигъа(хэ)тэкъым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	сыкъебзейщ	укъебзейщ	къебзейщ	дыкъебзейщ	фыкъебзейщ	къебзей(хэ)щ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	сыкъебзейкъым	укъебзейкъым	къебзейкъым	дыкъебзейкъым	фыкъебзейкъым	къебзей(хэ)къым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	сыкъебзейт	укъебзейт	къебзейт	дыкъебзейт	фыкъебзейт	къебзей(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	сыкъебзейтэкъым	укъебзейтэкъым	къебзейтэкъым	дыкъебзейтэкъым	фыкъебзейтэкъым	къебзей(хэ)тэкъым
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебзеинщ	укъебзеинщ	къебзеинщ	дыкъебзеинщ	фыкъебзеинщ	къебзеин(хэ)щ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебзеинкъым	укъебзеинкъым	къебзеинкъым	дыкъебзеинкъым	фыкъебзеинкъым	къебзеин(хэ)къым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебзеинущ	укъебзеинущ	къебзеинущ	дыкъебзеинущ	фыкъебзеинущ	къебзеину(хэ)щ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебзеинукъым	укъебзеинукъым	къебзеинукъым	дыкъебзеинукъым	фыкъебзеинукъым	къебзеину(хэ)къым

ЗэрыупщӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебзейрэ	укъебзейрэ	къебзейрэ	дыкъебзейрэ	фыкъебзейрэ	къебзей(хэ)рэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебзейркъэ	укъебзейркъэ	къебзейркъэ	дыкъебзейркъэ	фыкъебзейркъэ	къебзейркъэ / къебзейхэркъэ
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебзейрт	укъебзейрт	къебзейрт	дыкъебзейрт	фыкъебзейрт	къебзейрт / къебзей(хэ)рт
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъебзейртэкъэ	укъебзейртэкъэ	къебзейртэкъэ	дыкъебзейртэкъэ	фыкъебзейртэкъэ	къебзейртэкъэ / къебзе(хэ)ртэкъэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебзея	укъебзея	къебзея	дыкъебзея	фыкъебзея	къебзея(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъебзеякъэ	укъебзеякъэ	къебзеякъэ	дыкъебзеякъэ	фыкъебзеякъэ	къебзея(хэ)къэ
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебзеят	укъебзеят	къебзеят	дыкъебзеят	фыкъебзеят	къебзея(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъебзеятэкъэ	укъебзеятэкъэ	къебзеятэкъэ	дыкъебзеятэкъэ	фыкъебзеятэкъэ	къебзея(хэ)тэкъэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебзеигъа	укъебзеигъа	къебзеигъа	дыкъебзеигъа	фыкъебзеигъа	къебзеигъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебзеигъакъэ	укъебзеигъакъэ	къебзеигъакъэ	дыкъебзеигъакъэ	фыкъебзеигъакъэ	къебзеигъа(хэ)къэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебзеигъат	укъебзеигъат	къебзеигъат	дыкъебзеигъат	фыкъебзеигъат	къебзеигъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъебзеигъатэкъэ	укъебзеигъатэкъэ	къебзеигъатэкъэ	дыкъебзеигъатэкъэ	фыкъебзеигъатэкъэ	къебзеигъа(хэ)тэкъэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	сыкъебзей	укъебзей	къебзей	дыкъебзей	фыкъебзей	къебзей(хэ)
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	сыкъебзейкъэ	укъебзейкъэ	къебзейкъэ	дыкъебзейкъэ	фыкъебзейкъэ	къебзей(хэ)къэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	сыкъебзейт	укъебзейт	къебзейт	дыкъебзейт	фыкъебзейт	къебзей(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	сыкъебзейтэкъэ	укъебзейтэкъэ	къебзейтэкъэ	дыкъебзейтэкъэ	фыкъебзейтэкъэ	къебзей(хэ)тэкъэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебзеин	укъебзеин	къебзеин	дыкъебзеин	фыкъебзеин	къебзеин(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебзеинкъэ	укъебзеинкъэ	къебзеинкъэ	дыкъебзеинкъэ	фыкъебзеинкъэ	къебзеин(хэ)къэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебзеину	укъебзеину	къебзеину	дыкъебзеину	фыкъебзеину	къебзеину(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебзеинукъэ	укъебзеинукъэ	къебзеинукъэ	дыкъебзеинукъэ	фыкъебзеинукъэ	къебзеину(хэ)къэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебзеймэ	укъебзеймэ	къебзеймэ	дыкъебзеймэ	фыкъебзеймэ	къебзей(хэ)мэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъэмыбзеймэ	укъэмыбзеймэ	къэмыбзеймэ	дыкъэмыбзеймэ	фыкъэмыбзеймэ	къэмыбзей(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебзеямэ	укъебзеямэ	къебзеямэ	дыкъебзеямэ	фыкъебзеямэ	къебзея(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъэмыбзеямэ	укъэмыбзеямэ	къэмыбзеямэ	дыкъэмыбзеямэ	фыкъэмыбзеямэ	къэмыбзея(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъебзеигъамэ	укъебзеигъамэ	къебзеигъамэ	дыкъебзеигъамэ	фыкъебзеигъамэ	къебзеигъа(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъэмыбзеигъамэ	укъэмыбзеигъамэ	къэмыбзеигъамэ	дыкъэмыбзеигъамэ	фыкъэмыбзеигъамэ	къэмыбзеигъа(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебзеинмэ	укъебзеинмэ	къебзеинмэ	дыкъебзеинмэ	фыкъебзеинмэ	къебзеин(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъэмыбзеинмэ	укъэмыбзеинмэ	къэмыбзеинмэ	дыкъэмыбзеинмэ	фыкъэмыбзеинмэ	къэмыбзеин(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебзеинумэ	укъебзеинумэ	къебзеинумэ	дыкъебзеинумэ	фыкъебзеинумэ	къебзеину(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъэмыбзеинумэ	укъэмыбзеинумэ	къэмыбзеинумэ	дыкъэмыбзеинумэ	фыкъэмыбзеинумэ	къэмыбзеину(хэ)мэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебзейтэмэ	укъебзейтэмэ	къебзейтэмэ	дыкъебзейтэмэ	фыкъебзейтэмэ	къебзей(хэ)тэмэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъэмыбзейтэмэ	укъэмыбзейтэмэ	къэмыбзейтэмэ	дыкъэмыбзейтэмэ	фыкъэмыбзейтэмэ	къэмыбзей(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебзеятэмэ	укъебзеятэмэ	къебзеятэмэ	дыкъебзеятэмэ	фыкъебзеятэмэ	къебзея(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъэмыбзеятэмэ	укъэмыбзеятэмэ	къэмыбзеятэмэ	дыкъэмыбзеятэмэ	фыкъэмыбзеятэмэ	къэмыбзея(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъебзеигъатэмэ	укъебзеигъатэмэ	къебзеигъатэмэ	дыкъебзеигъатэмэ	фыкъебзеигъатэмэ	къебзеигъа(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъэмыбзеигъатэмэ	укъэмыбзеигъатэмэ	къэмыбзеигъатэмэ	дыкъэмыбзеигъатэмэ	фыкъэмыбзеигъатэмэ	къэмыбзеигъа(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебзеинтэмэ	укъебзеинтэмэ	къебзеинтэмэ	дыкъебзеинтэмэ	фыкъебзеинтэмэ	къебзеин(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъэмыбзеинтэмэ	укъэмыбзеинтэмэ	къэмыбзеинтэмэ	дыкъэмыбзеинтэмэ	фыкъэмыбзеинтэмэ	къэмыбзеин(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебзеинутэмэ	укъебзеинутэмэ	къебзеинутэмэ	дыкъебзеинутэмэ	фыкъебзеинутэмэ	къебзеину(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъэмыбзеинутэмэ	укъэмыбзеинутэмэ	къэмыбзеинутэмэ	дыкъэмыбзеинутэмэ	фыкъэмыбзеинутэмэ	къэмыбзеину(хэ)тэмэ

сослагательнэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебзеинт	укъебзеинт	къебзеинт	дыкъебзеинт	фыкъебзеинт	къебзеин(хэ)т
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебзеинтэкъым	укъебзеинтэкъым	къебзеинтэкъым	дыкъебзеинтэкъым	фыкъебзеинтэкъым	къебзеин(хэ)тэкъым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебзеинут	укъебзеинут	къебзеинут	дыкъебзеинут	фыкъебзеинут	къебзеину(хэ)т
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебзеинутэкъым	укъебзеинутэкъым	къебзеинутэкъым	дыкъебзеинутэкъым	фыкъебзеинутэкъым	къебзеину(хэ)тэкъым

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебзейми	укъебзейми	къебзейми	дыкъебзейми	фыкъебзейми	къебзей(хэ)ми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъэмыбзейми	укъэмыбзейми	къэмыбзейми	дыкъэмыбзейми	фыкъэмыбзейми	къэмыбзей(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебзеями	укъебзеями	къебзеями	дыкъебзеями	фыкъебзеями	къебзея(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъэмыбзеями	укъэмыбзеями	къэмыбзеями	дыкъэмыбзеями	фыкъэмыбзеями	къэмыбзея(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъебзеигъами	укъебзеигъами	къебзеигъами	дыкъебзеигъами	фыкъебзеигъами	къебзеигъа(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъэмыбзеигъами	укъэмыбзеигъами	къэмыбзеигъами	дыкъэмыбзеигъами	фыкъэмыбзеигъами	къэмыбзеигъа(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебзеинми	укъебзеинми	къебзеинми	дыкъебзеинми	фыкъебзеинми	къебзеин(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъэмыбзеинми	укъэмыбзеинми	къэмыбзеинми	дыкъэмыбзеинми	фыкъэмыбзеинми	къэмыбзеин(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебзеинуми	укъебзеинуми	къебзеинуми	дыкъебзеинуми	фыкъебзеинуми	къебзеину(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъэмыбзеинуми	укъэмыбзеинуми	къэмыбзеинуми	дыкъэмыбзеинуми	фыкъэмыбзеинуми	къэмыбзеину(хэ)ми

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебзейтэми	укъебзейтэми	къебзейтэми	дыкъебзейтэми	фыкъебзейтэми	къебзей(хэ)тэми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъэмыбзейтэми	укъэмыбзейтэми	къэмыбзейтэми	дыкъэмыбзейтэми	фыкъэмыбзейтэми	къэмыбзей(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебзеятэми	укъебзеятэми	къебзеятэми	дыкъебзеятэми	фыкъебзеятэми	къебзея(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъэмыбзеятэми	укъэмыбзеятэми	къэмыбзеятэми	дыкъэмыбзеятэми	фыкъэмыбзеятэми	къэмыбзея(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъебзеигъатэми	укъебзеигъатэми	къебзеигъатэми	дыкъебзеигъатэми	фыкъебзеигъатэми	къебзеигъа(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъэмыбзеигъатэми	укъэмыбзеигъатэми	къэмыбзеигъатэми	дыкъэмыбзеигъатэми	фыкъэмыбзеигъатэми	къэмыбзеигъа(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебзеинтэми	укъебзеинтэми	къебзеинтэми	дыкъебзеинтэми	фыкъебзеинтэми	къебзеин(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъэмыбзеинтэми	укъэмыбзеинтэми	къэмыбзеинтэми	дыкъэмыбзеинтэми	фыкъэмыбзеинтэми	къэмыбзеин(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебзеинутэми	укъебзеинутэми	къебзеинутэми	дыкъебзеинутэми	фыкъебзеинутэми	къебзеину(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъэмыбзеинутэми	укъэмыбзеинутэми	къэмыбзеинутэми	дыкъэмыбзеинутэми	фыкъэмыбзеинутэми	къэмыбзеину(хэ)тэми

гъэщӀэгъбзеиныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъебзеяи	укъебзеяи	къебзеяи	дыкъебзеяи	фыкъебзеяи	къебзеяи
щымыӀэныгъэ:	сыкъэмыбзеяи	укъэмыбзеяи	къэмыбзеяи	дыкъэмыбзеяи	фыкъэмыбзеяи	къэмыбзеяи

фӀэфӀыныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъебзеящэрэт	укъебзеящэрэт	къебзеящэрэт	дыкъебзеящэрэт	фыкъебзеящэрэт	къебзеящэрэт
щымыӀэныгъэ:	сыкъэмыбзеящэрэт	укъэмыбзеящэрэт	къэмыбзеящэрэт	дыкъэмыбзеящэрэт	фыкъэмыбзеящэрэт	къэмыбзеящэрэт

шэч къытехьэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъебзеягъэнщ	укъебзеягъэнщ	къебзеягъэнщ	дыкъебзеягъэнщ	фыкъебзеягъэнщ	къебзеягъэнщ
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъебзеягъэнкъым	укъебзеягъэнкъым	къебзеягъэнкъым	дыкъебзеягъэнкъым	фыкъебзеягъэнкъым	къебзеягъэнкъым
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъебзеягъэнт	укъебзеягъэнт	къебзеягъэнт	дыкъебзеягъэнт	фыкъебзеягъэнт	къебзеягъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъебзеягъэнтэкъым	укъебзеягъэнтэкъым	къебзеягъэнтэкъым	дыкъебзеягъэнтэкъым	фыкъебзеягъэнтэкъым	къебзеягъэнтэкъым
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъебзеягъэн	укъебзеягъэн	къебзеягъэн	дыкъебзеягъэн	фыкъебзеягъэн	къебзеягъэн
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъебзеягъэнкъэ	укъебзеягъэнкъэ	къебзеягъэнкъэ	дыкъебзеягъэнкъэ	фыкъебзеягъэнкъэ	къебзеягъэнкъэ
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъебзеягъэнт	укъебзеягъэнт	къебзеягъэнт	дыкъебзеягъэнт	фыкъебзеягъэнт	къебзеягъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъебзеягъэнтэкъэ	укъебзеягъэнтэкъэ	къебзеягъэнтэкъэ	дыкъебзеягъэнтэкъэ	фыкъебзеягъэнтэкъэ	къебзеягъэнтэкъэ
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъебзеягъэнбзей	укъебзеягъэнбзей	къебзеягъэнбзей	дыкъебзеягъэнбзей	фыкъебзеягъэнбзей	къебзеягъэнбзей
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъебзеягъэнукъым	укъебзеягъэнукъым	къебзеягъэнукъым	дыкъебзеягъэнукъым	фыкъебзеягъэнукъым	къебзеягъэнукъым
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъебзеягъэнут	укъебзеягъэнут	къебзеягъэнут	дыкъебзеягъэнут	фыкъебзеягъэнут	къебзеягъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъебзеягъэнутэкъым	укъебзеягъэнутэкъым	къебзеягъэнутэкъым	дыкъебзеягъэнутэкъым	фыкъебзеягъэнутэкъым	къебзеягъэнутэкъым
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъебзеягъэну	укъебзеягъэну	къебзеягъэну	дыкъебзеягъэну	фыкъебзеягъэну	къебзеягъэну
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъебзеягъэнукъэ	укъебзеягъэнукъэ	къебзеягъэнукъэ	дыкъебзеягъэнукъэ	фыкъебзеягъэнукъэ	къебзеягъэнукъэ
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъебзеягъэнут	укъебзеягъэнут	къебзеягъэнут	дыкъебзеягъэнут	фыкъебзеягъэнут	къебзеягъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъебзеягъэнутэкъэ	укъебзеягъэнутэкъэ	къебзеягъэнутэкъэ	дыкъебзеягъэнутэкъэ	фыкъебзеягъэнутэкъэ	къебзеягъэнутэкъэ

Причастиехэр	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
Зылэжь (субъектнэ) причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъебзей	укъебзей	къебзей	дыкъебзей	фыкъебзей	къебзей(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъэмыбзей	укъэмыбзей	къэмыбзей	дыкъэмыбзей	фыкъэмыбзей	къэмыбзей(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъебзея	укъебзея	къебзея	дыкъебзея	фыкъебзея	къебзея(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъэмыбзея	укъэмыбзея	къэмыбзея	дыкъэмыбзея	фыкъэмыбзея	къэмыбзея(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъебзеигъа	укъебзеигъа	къебзеигъа	дыкъебзеигъа	фыкъебзеигъа	къебзеигъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъэмыбзеигъа	укъэмыбзеигъа	къэмыбзеигъа	дыкъэмыбзеигъа	фыкъэмыбзеигъа	къэмыбзеигъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъебзеин	укъебзеин	къебзеин	дыкъебзеин	фыкъебзеин	къебзеин(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъэмыбзеин	укъэмыбзеин	къэмыбзеин	дыкъэмыбзеин	фыкъэмыбзеин	къэмыбзеин(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъебзеину	укъебзеину	къебзеину	дыкъебзеину	фыкъебзеину	къебзеину(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъэмыбзеину	укъэмыбзеину	къэмыбзеину	дыкъэмыбзеину	фыкъэмыбзеину	къэмыбзеину(хэ)

Зэлэжь (объектнэ) причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	къызэбзей
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыбзей
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къызэбзея
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыбзея
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къызэбзеигъа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыбзеигъа
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къызэбзеин
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыбзеин
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къызэбзеину
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыбзеину

Лэжьыгъэм и къэхъукӀэр зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэребзей	укъызэребзей	къызэребзей	дыкъызэребзей	фыкъызэребзей	къызэребзей(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыбзей	укъызэремыбзей	къызэремыбзей	дыкъызэремыбзей	фыкъызэремыбзей	къызэремыбзей(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэребзея	укъызэребзея	къызэребзея	дыкъызэребзея	фыкъызэребзея	къызэребзея(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыбзея	укъызэремыбзея	къызэремыбзея	дыкъызэремыбзея	фыкъызэремыбзея	къызэремыбзея(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэребзеигъа	укъызэребзеигъа	къызэребзеигъа	дыкъызэребзеигъа	фыкъызэребзеигъа	къызэребзеигъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыбзеигъа	укъызэремыбзеигъа	къызэремыбзеигъа	дыкъызэремыбзеигъа	фыкъызэремыбзеигъа	къызэремыбзеигъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэребзеин	укъызэребзеин	къызэребзеин	дыкъызэребзеин	фыкъызэребзеин	къызэребзеин(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыбзеин	укъызэремыбзеин	къызэремыбзеин	дыкъызэремыбзеин	фыкъызэремыбзеин	къызэремыбзеин(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэребзеину	укъызэребзеину	къызэребзеину	дыкъызэребзеину	фыкъызэребзеину	къызэребзеину(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыбзеину	укъызэремыбзеину	къызэремыбзеину	дыкъызэремыбзеину	фыкъызэремыбзеину	къызэремыбзеину(хэ)
Зэман/щӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщебзей	укъыщебзей	къыщебзей	дыкъыщебзей	фыкъыщебзей	къыщебзей(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыбзей	укъыщемыбзей	къыщемыбзей	дыкъыщемыбзей	фыкъыщемыбзей	къыщемыбзей(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщебзея	укъыщебзея	къыщебзея	дыкъыщебзея	фыкъыщебзея	къыщебзея(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыбзея	укъыщемыбзея	къыщемыбзея	дыкъыщемыбзея	фыкъыщемыбзея	къыщемыбзея(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщебзеигъа	укъыщебзеигъа	къыщебзеигъа	дыкъыщебзеигъа	фыкъыщебзеигъа	къыщебзеигъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыбзеигъа	укъыщемыбзеигъа	къыщемыбзеигъа	дыкъыщемыбзеигъа	фыкъыщемыбзеигъа	къыщемыбзеигъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщебзеин	укъыщебзеин	къыщебзеин	дыкъыщебзеин	фыкъыщебзеин	къыщебзеин(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыбзеин	укъыщемыбзеин	къыщемыбзеин	дыкъыщемыбзеин	фыкъыщемыбзеин	къыщемыбзеин(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщебзеину	укъыщебзеину	къыщебзеину	дыкъыщебзеину	фыкъыщебзеину	къыщебзеину(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыбзеину	укъыщемыбзеину	къыщемыбзеину	дыкъыщемыбзеину	фыкъыщемыбзеину	къыщемыбзеину(хэ)
ЩӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздебзей	укъыздебзей	къыздебзей	дыкъыздебзей	фыкъыздебзей	къыздебзей(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыбзей	укъыздемыбзей	къыздемыбзей	дыкъыздемыбзей	фыкъыздемыбзей	къыздемыбзей(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздебзея	укъыздебзея	къыздебзея	дыкъыздебзея	фыкъыздебзея	къыздебзея(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыбзея	укъыздемыбзея	къыздемыбзея	дыкъыздемыбзея	фыкъыздемыбзея	къыздемыбзея(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздебзеигъа	укъыздебзеигъа	къыздебзеигъа	дыкъыздебзеигъа	фыкъыздебзеигъа	къыздебзеигъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыбзеигъа	укъыздемыбзеигъа	къыздемыбзеигъа	дыкъыздемыбзеигъа	фыкъыздемыбзеигъа	къыздемыбзеигъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздебзеин	укъыздебзеин	къыздебзеин	дыкъыздебзеин	фыкъыздебзеин	къыздебзеин(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыбзеин	укъыздемыбзеин	къыздемыбзеин	дыкъыздемыбзеин	фыкъыздемыбзеин	къыздемыбзеин(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздебзеину	укъыздебзеину	къыздебзеину	дыкъыздебзеину	фыкъыздебзеину	къыздебзеину(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыбзеину	укъыздемыбзеину	къыздемыбзеину	дыкъыздемыбзеину	фыкъыздемыбзеину	къыздемыбзеину(хэ)
Щхьэусыгъуэ, мурад зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀебзей	укъыщӀебзей	къыщӀебзей	дыкъыщӀебзей	фыкъыщӀебзей	къыщӀебзей(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыбзей	укъыщӀемыбзей	къыщӀемыбзей	дыкъыщӀемыбзей	фыкъыщӀемыбзей	къыщӀемыбзей(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀебзея	укъыщӀебзеӀэбзея	къыщӀебзея	дыкъыщӀебзея	фыкъыщӀебзея	къыщӀебзея(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыбзея	укъыщӀемыбзея	къыщӀемыбзея	дыкъыщӀемыбзея	фыкъыщӀемыбзея	къыщӀемыбзея(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀебзеигъа	укъыщӀебзеигъа	къыщӀебзеигъа	дыкъыщӀебзеигъа	фыкъыщӀебзеигъа	къыщӀебзеигъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыбзеигъа	укъыщӀемыбзеигъа	къыщӀемыбзеигъа	дыкъыщӀемыбзеигъа	фыкъыщӀемыбзеигъа	къыщӀемыбзеигъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀебзеин	укъыщӀебзеин	къыщӀебзеин	дыкъыщӀебзеин	фыкъыщӀебзеин	къыщӀебзеин(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыбзеин	укъыщӀемыбзеин	къыщӀемыбзеин	дыкъыщӀемыбзеин	фыкъыщӀемыбзеин	къыщӀемыбзеин(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀебзеину	укъыщӀебзеину	къыщӀебзеину	дыкъыщӀебзеину	фыкъыщӀебзеину	къыщӀебзеину(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыбзеину	укъыщӀемыбзеину	къыщӀемыбзеину	дыкъыщӀемыбзеину	фыкъыщӀемыбзеину	къыщӀемыбзеину(хэ)

Деепричастиехэр	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъебзейуэ	укъебзейуэ	къебзейуэ	дыкъебзейуэ	фыкъебзейуэ	къебзей(хэ)у
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъэмыбзейуэ	укъэмыбзейуэ	къэмыбзейуэ	дыкъэмыбзейуэ	фыкъэмыбзейуэ	къэмыбзей(хэ)у
блэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъебзеяуэ	укъебзеяуэ	къебзеяуэ	дыкъебзеяуэ	фыкъебзеяуэ	къебзеяуэ / къебзеяхэу
блэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъэмыбзеяуэ	укъэмыбзеяуэ	къэмыбзеяуэ	дыкъэмыбзеяуэ	фыкъэмыбзеяуэ	къэмыбзеяуэ / къэмыбзеяхэу
-урэ-кӀэ деепричастие - щыӀэныгъэ	сыкъебзейурэ	укъебзейурэ	къебзейурэ	дыкъебзейурэ	фыкъебзейурэ	къебзе(хэ)йурэ
-урэ-кӀэ деепричастие - щымыӀэныгъэ	сыкъэмыбзейурэ	укъэмыбзейурэ	къэмыбзейурэ	дыкъэмыбзейурэ	фыкъэмыбзейурэ	къэмыбзей(хэ)урэ

		-ы-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[бзе]й	[бзе]йр	--	[бзе]йхэр
Эргативнэ:	[бзе]й	[бзе]йм	--	[бзе]йхэм
Послеложнэ:	[бзе]йкӀэ	[бзе]ймкӀэ	[бзе]йхэкӀэ	[бзе]йхэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[бзе]йуэ	[бзе]йрауэ	[бзе]йхэу	[бзе]йхэрауэ

		-а-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[бзе]я	[бзе]яр	--	[бзе]яхэр
Эргативнэ:	[бзе]я	[бзе]ям	--	[бзе]яхэм
Послеложнэ:	[бзе]якӀэ	[бзе]ямкӀэ	[бзе]яхэкӀэ	[бзе]яхэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[бзе]яуэ	[бзе]ярауэ	[бзе]яхэу	[бзе]яхэрауэ

		-ын-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[бзе]ин	[бзе]иныр	--	[бзе]инхэр
Эргативнэ:	[бзе]ин	[бзе]иным	--	[бзе]инхэм
Послеложнэ:	[бзе]инкӀэ	[бзе]инымкӀэ	[бзе]инхэкӀэ	[бзе]инхэмкӀэ
'Обстоятельственнэ:	[бзе]ину	[бзе]инырауэ	[бзе]инхэу	[бзе]инхэрауэ

		-ыну-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[бзе]ину	[бзе]инур	--	[бзе]инухэр
Эргативнэ:	[бзе]ину	[бзе]инум	--	[бзе]инухэм
Послеложнэ:	[бзе]инукӀэ	[бзе]инумкӀэ	[бзе]инухэкӀэ	[бзе]инухэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[бзе]инууэ	[бзе]инурауэ	[бзе]инухэу	[бзе]инухэрауэ

МЫХЬЭНЭ

1. Бзэгур зыгуэрым дэлъэфэхын, ебзеин.

ЩАПХЪЭХЭР

• Къыспежьащ мыбанэу хьэ Мыщэжьыр, КъысхуищӀауэ ӀэплӀэ къызобзей. Балъкъэр Фоусэт

НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР

ИНДЖЫЛЫБЗЭ

• къебзеин: lick sb or sth (with the tongue)

УРЫСЫБЗЭ

• къебзеин: лизнуть кого-что-л.

БИБЛИОГРАФИЕ

Библиографием еплъын