къебыхъуэкӏын

АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)

ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС

КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ

• IPA [qʹe:bǝχʷɐ'tʹʂǝn]

ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ

• къе- + [быхъу] + -э + -кӏ + -ы + -н

СПРЯЖЕНЭ

Глагол лъэмыӏэс "къебыхъуэкӏын"-м и спряженэ

Инфинитив (масдар)
щыӀэныгъэ:	къебыхъуэкӏын
щымыӀэныгъэ:	къемыбыхъуэкӏын

Инфинитив (масдар) щхьэкӀэ зэхъуэкӀа	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏын	укъебыхъуэкӏын	къебыхъуэкӏын	дыкъебыхъуэкӏын	фыкъебыхъуэкӏын	къебыхъуэкӏын(хэ)
щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбыхъуэкӏын	укъемыбыхъуэкӏын	къемыбыхъуэкӏын	дыкъемыбыхъуэкӏын	фыкъемыбыхъуэкӏын	къемыбыхъуэкӏын(хэ)

унафэ наклоненэ	уэ	фэ
щыӀэныгъэ:	къебыхъуэкӏ!	фыкъебыхъуэкӏ!
щымыӀэныгъэ:	укъемыбыхъуэкӏ!	фыкъемыбыхъуэкӏ!

Ре-кӀэ унафэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъребыхъуэкӏ	укъребыхъуэкӏ	къребыхъуэкӏ	дыкъребыхъуэкӏ	фыкъребыхъуэкӏ	къребыхъуэкӏ
щымыӀэныгъэ:	сыкъремыбыхъуэкӏ	укъремыбыхъуэкӏ	къремыбыхъуэкӏ	дыкъремыбыхъуэкӏ	фыкъремыбыхъуэкӏ	къремыбыхъуэкӏ

ЗэраӀуатэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъобыхъуэкӏ(ыр)	укъобыхъуэкӏ(ыр)	къобыхъуэкӏ(ыр)	дыкъобыхъуэкӏ(ыр)	фыкъобыхъуэкӏ(ыр)	къобыхъуэкӏ(хэ)(р)
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏыркъым	укъебыхъуэкӏыркъым	къебыхъуэкӏыркъым	дыкъебыхъуэкӏыркъым	фыкъебыхъуэкӏыркъым	къебыхъуэкӏ(хэ)ркъым
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏ(ыр)т	укъебыхъуэкӏ(ыр)т	къебыхъуэкӏ(ыр)т	дыкъебыхъуэкӏ(ыр)т	фыкъебыхъуэкӏ(ыр)т	къебыхъуэкӏ(ыр)т / къебыхъуэкӏхэ(р)т
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏ(ыр)тэкъым	укъебыхъуэкӏ(ыр)тэкъым	къебыхъуэкӏ(ыр)тэкъым	дыкъебыхъуэкӏ(ыр)тэкъым	фыкъебыхъуэкӏ(ыр)тэкъым	къебыхъуэкӏ(ыр)тэкъым / къебыхъуэкӏхэ(р)тэкъым
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏащ	укъебыхъуэкӏащ	къебыхъуэкӏащ	дыкъебыхъуэкӏащ	фыкъебыхъуэкӏащ	къебыхъуэкӏа(хэ)щ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏакъым	укъебыхъуэкӏакъым	къебыхъуэкӏакъым	дыкъебыхъуэкӏакъым	фыкъебыхъуэкӏакъым	къебыхъуэкӏа(хэ)къым
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏат	укъебыхъуэкӏат	къебыхъуэкӏат	дыкъебыхъуэкӏат	фыкъебыхъуэкӏат	къебыхъуэкӏа(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏатэкъым	укъебыхъуэкӏатэкъым	къебыхъуэкӏатэкъым	дыкъебыхъуэкӏатэкъым	фыкъебыхъуэкӏатэкъым	къебыхъуэкӏа(хэ)тэкъым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏыгъащ	укъебыхъуэкӏыгъащ	къебыхъуэкӏыгъащ	дыкъебыхъуэкӏыгъащ	фыкъебыхъуэкӏыгъащ	къебыхъуэкӏыгъа(хэ)щ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏыгъакъым	укъебыхъуэкӏыгъакъым	къебыхъуэкӏыгъакъым	дыкъебыхъуэкӏыгъакъым	фыкъебыхъуэкӏыгъакъым	къебыхъуэкӏыгъа(хэ)къым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏыгъат	укъебыхъуэкӏыгъат	къебыхъуэкӏыгъат	дыкъебыхъуэкӏыгъат	фыкъебыхъуэкӏыгъат	къебыхъуэкӏыгъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏыгъатэкъым	укъебыхъуэкӏыгъатэкъым	къебыхъуэкӏыгъатэкъым	дыкъебыхъуэкӏыгъатэкъым	фыкъебыхъуэкӏыгъатэкъым	къебыхъуэкӏыгъа(хэ)тэкъым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏщ	укъебыхъуэкӏщ	къебыхъуэкӏщ	дыкъебыхъуэкӏщ	фыкъебыхъуэкӏщ	къебыхъуэкӏ(хэ)щ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏкъым	укъебыхъуэкӏкъым	къебыхъуэкӏкъым	дыкъебыхъуэкӏкъым	фыкъебыхъуэкӏкъым	къебыхъуэкӏ(хэ)къым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏт	укъебыхъуэкӏт	къебыхъуэкӏт	дыкъебыхъуэкӏт	фыкъебыхъуэкӏт	къебыхъуэкӏ(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏтэкъым	укъебыхъуэкӏтэкъым	къебыхъуэкӏтэкъым	дыкъебыхъуэкӏтэкъым	фыкъебыхъуэкӏтэкъым	къебыхъуэкӏ(хэ)тэкъым
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏынщ	укъебыхъуэкӏынщ	къебыхъуэкӏынщ	дыкъебыхъуэкӏынщ	фыкъебыхъуэкӏынщ	къебыхъуэкӏын(хэ)щ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏынкъым	укъебыхъуэкӏынкъым	къебыхъуэкӏынкъым	дыкъебыхъуэкӏынкъым	фыкъебыхъуэкӏынкъым	къебыхъуэкӏын(хэ)къым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏынущ	укъебыхъуэкӏынущ	къебыхъуэкӏынущ	дыкъебыхъуэкӏынущ	фыкъебыхъуэкӏынущ	къебыхъуэкӏыну(хэ)щ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏынукъым	укъебыхъуэкӏынукъым	къебыхъуэкӏынукъым	дыкъебыхъуэкӏынукъым	фыкъебыхъуэкӏынукъым	къебыхъуэкӏыну(хэ)къым

ЗэрыупщӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏрэ	укъебыхъуэкӏрэ	къебыхъуэкӏрэ	дыкъебыхъуэкӏрэ	фыкъебыхъуэкӏрэ	къебыхъуэкӏ(хэ)рэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏыркъэ	укъебыхъуэкӏыркъэ	къебыхъуэкӏыркъэ	дыкъебыхъуэкӏыркъэ	фыкъебыхъуэкӏыркъэ	къебыхъуэкӏыркъэ / къебыхъуэкӏхэркъэ
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏ(ыр)т	укъебыхъуэкӏ(ыр)т	къебыхъуэкӏ(ыр)т	дыкъебыхъуэкӏ(ыр)т	фыкъебыхъуэкӏ(ыр)т	къебыхъуэкӏ(ыр)т / къебыхъуэкӏхэ(р)т
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏ(ыр)тэкъэ	укъебыхъуэкӏ(ыр)тэкъэ	къебыхъуэкӏ(ыр)тэкъэ	дыкъебыхъуэкӏ(ыр)тэкъэ	фыкъебыхъуэкӏ(ыр)тэкъэ	къебыхъуэкӏ(ыр)тэкъэ / къебыхъуэкӏхэ(р)тэкъэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏа	укъебыхъуэкӏа	къебыхъуэкӏа	дыкъебыхъуэкӏа	фыкъебыхъуэкӏа	къебыхъуэкӏа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏакъэ	укъебыхъуэкӏакъэ	къебыхъуэкӏакъэ	дыкъебыхъуэкӏакъэ	фыкъебыхъуэкӏакъэ	къебыхъуэкӏа(хэ)къэ
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏат	укъебыхъуэкӏат	къебыхъуэкӏат	дыкъебыхъуэкӏат	фыкъебыхъуэкӏат	къебыхъуэкӏа(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏатэкъэ	укъебыхъуэкӏатэкъэ	къебыхъуэкӏатэкъэ	дыкъебыхъуэкӏатэкъэ	фыкъебыхъуэкӏатэкъэ	къебыхъуэкӏа(хэ)тэкъэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏыгъа	укъебыхъуэкӏыгъа	къебыхъуэкӏыгъа	дыкъебыхъуэкӏыгъа	фыкъебыхъуэкӏыгъа	къебыхъуэкӏыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏыгъакъэ	укъебыхъуэкӏыгъакъэ	къебыхъуэкӏыгъакъэ	дыкъебыхъуэкӏыгъакъэ	фыкъебыхъуэкӏыгъакъэ	къебыхъуэкӏыгъа(хэ)къэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏыгъат	укъебыхъуэкӏыгъат	къебыхъуэкӏыгъат	дыкъебыхъуэкӏыгъат	фыкъебыхъуэкӏыгъат	къебыхъуэкӏыгъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏыгъатэкъэ	укъебыхъуэкӏыгъатэкъэ	къебыхъуэкӏыгъатэкъэ	дыкъебыхъуэкӏыгъатэкъэ	фыкъебыхъуэкӏыгъатэкъэ	къебыхъуэкӏыгъа(хэ)тэкъэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏ	укъебыхъуэкӏ	къебыхъуэкӏ	дыкъебыхъуэкӏ	фыкъебыхъуэкӏ	къебыхъуэкӏ(хэ)
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏкъэ	укъебыхъуэкӏкъэ	къебыхъуэкӏкъэ	дыкъебыхъуэкӏкъэ	фыкъебыхъуэкӏкъэ	къебыхъуэкӏ(хэ)къэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏт	укъебыхъуэкӏт	къебыхъуэкӏт	дыкъебыхъуэкӏт	фыкъебыхъуэкӏт	къебыхъуэкӏ(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏтэкъэ	укъебыхъуэкӏтэкъэ	къебыхъуэкӏтэкъэ	дыкъебыхъуэкӏтэкъэ	фыкъебыхъуэкӏтэкъэ	къебыхъуэкӏ(хэ)тэкъэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏын	укъебыхъуэкӏын	къебыхъуэкӏын	дыкъебыхъуэкӏын	фыкъебыхъуэкӏын	къебыхъуэкӏын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏынкъэ	укъебыхъуэкӏынкъэ	къебыхъуэкӏынкъэ	дыкъебыхъуэкӏынкъэ	фыкъебыхъуэкӏынкъэ	къебыхъуэкӏын(хэ)къэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏыну	укъебыхъуэкӏыну	къебыхъуэкӏыну	дыкъебыхъуэкӏыну	фыкъебыхъуэкӏыну	къебыхъуэкӏыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏынукъэ	укъебыхъуэкӏынукъэ	къебыхъуэкӏынукъэ	дыкъебыхъуэкӏынукъэ	фыкъебыхъуэкӏынукъэ	къебыхъуэкӏыну(хэ)къэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏмэ	укъебыхъуэкӏмэ	къебыхъуэкӏмэ	дыкъебыхъуэкӏмэ	фыкъебыхъуэкӏмэ	къебыхъуэкӏ(хэ)мэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбыхъуэкӏмэ	укъемыбыхъуэкӏмэ	къемыбыхъуэкӏмэ	дыкъемыбыхъуэкӏмэ	фыкъемыбыхъуэкӏмэ	къемыбыхъуэкӏ(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏамэ	укъебыхъуэкӏамэ	къебыхъуэкӏамэ	дыкъебыхъуэкӏамэ	фыкъебыхъуэкӏамэ	къебыхъуэкӏа(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбыхъуэкӏамэ	укъемыбыхъуэкӏамэ	къемыбыхъуэкӏамэ	дыкъемыбыхъуэкӏамэ	фыкъемыбыхъуэкӏамэ	къемыбыхъуэкӏа(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏыгъамэ	укъебыхъуэкӏыгъамэ	къебыхъуэкӏыгъамэ	дыкъебыхъуэкӏыгъамэ	фыкъебыхъуэкӏыгъамэ	къебыхъуэкӏыгъа(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбыхъуэкӏыгъамэ	укъемыбыхъуэкӏыгъамэ	къемыбыхъуэкӏыгъамэ	дыкъемыбыхъуэкӏыгъамэ	фыкъемыбыхъуэкӏыгъамэ	къемыбыхъуэкӏыгъа(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏынмэ	укъебыхъуэкӏынмэ	къебыхъуэкӏынмэ	дыкъебыхъуэкӏынмэ	фыкъебыхъуэкӏынмэ	къебыхъуэкӏын(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбыхъуэкӏынмэ	укъемыбыхъуэкӏынмэ	къемыбыхъуэкӏынмэ	дыкъемыбыхъуэкӏынмэ	фыкъемыбыхъуэкӏынмэ	къемыбыхъуэкӏын(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏынумэ	укъебыхъуэкӏынумэ	къебыхъуэкӏынумэ	дыкъебыхъуэкӏынумэ	фыкъебыхъуэкӏынумэ	къебыхъуэкӏыну(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбыхъуэкӏынумэ	укъемыбыхъуэкӏынумэ	къемыбыхъуэкӏынумэ	дыкъемыбыхъуэкӏынумэ	фыкъемыбыхъуэкӏынумэ	къемыбыхъуэкӏыну(хэ)мэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏтэмэ	укъебыхъуэкӏтэмэ	къебыхъуэкӏтэмэ	дыкъебыхъуэкӏтэмэ	фыкъебыхъуэкӏтэмэ	къебыхъуэкӏ(хэ)тэмэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбыхъуэкӏтэмэ	укъемыбыхъуэкӏтэмэ	къемыбыхъуэкӏтэмэ	дыкъемыбыхъуэкӏтэмэ	фыкъемыбыхъуэкӏтэмэ	къемыбыхъуэкӏ(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏатэмэ	укъебыхъуэкӏатэмэ	къебыхъуэкӏатэмэ	дыкъебыхъуэкӏатэмэ	фыкъебыхъуэкӏатэмэ	къебыхъуэкӏа(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбыхъуэкӏатэмэ	укъемыбыхъуэкӏатэмэ	къемыбыхъуэкӏатэмэ	дыкъемыбыхъуэкӏатэмэ	фыкъемыбыхъуэкӏатэмэ	къемыбыхъуэкӏа(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏыгъатэмэ	укъебыхъуэкӏыгъатэмэ	къебыхъуэкӏыгъатэмэ	дыкъебыхъуэкӏыгъатэмэ	фыкъебыхъуэкӏыгъатэмэ	къебыхъуэкӏыгъа(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбыхъуэкӏыгъатэмэ	укъемыбыхъуэкӏыгъатэмэ	къемыбыхъуэкӏыгъатэмэ	дыкъемыбыхъуэкӏыгъатэмэ	фыкъемыбыхъуэкӏыгъатэмэ	къемыбыхъуэкӏыгъа(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏынтэмэ	укъебыхъуэкӏынтэмэ	къебыхъуэкӏынтэмэ	дыкъебыхъуэкӏынтэмэ	фыкъебыхъуэкӏынтэмэ	къебыхъуэкӏын(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбыхъуэкӏынтэмэ	укъемыбыхъуэкӏынтэмэ	къемыбыхъуэкӏынтэмэ	дыкъемыбыхъуэкӏынтэмэ	фыкъемыбыхъуэкӏынтэмэ	къемыбыхъуэкӏын(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏынутэмэ	укъебыхъуэкӏынутэмэ	къебыхъуэкӏынутэмэ	дыкъебыхъуэкӏынутэмэ	фыкъебыхъуэкӏынутэмэ	къебыхъуэкӏыну(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбыхъуэкӏынутэмэ	укъемыбыхъуэкӏынутэмэ	къемыбыхъуэкӏынутэмэ	дыкъемыбыхъуэкӏынутэмэ	фыкъемыбыхъуэкӏынутэмэ	къемыбыхъуэкӏыну(хэ)тэмэ

сослагательнэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏынт	укъебыхъуэкӏынт	къебыхъуэкӏынт	дыкъебыхъуэкӏынт	фыкъебыхъуэкӏынт	къебыхъуэкӏын(хэ)т
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏынтэкъым	укъебыхъуэкӏынтэкъым	къебыхъуэкӏынтэкъым	дыкъебыхъуэкӏынтэкъым	фыкъебыхъуэкӏынтэкъым	къебыхъуэкӏын(хэ)тэкъым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏынут	укъебыхъуэкӏынут	къебыхъуэкӏынут	дыкъебыхъуэкӏынут	фыкъебыхъуэкӏынут	къебыхъуэкӏыну(хэ)т
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏынутэкъым	укъебыхъуэкӏынутэкъым	къебыхъуэкӏынутэкъым	дыкъебыхъуэкӏынутэкъым	фыкъебыхъуэкӏынутэкъым	къебыхъуэкӏыну(хэ)тэкъым

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏми	укъебыхъуэкӏми	къебыхъуэкӏми	дыкъебыхъуэкӏми	фыкъебыхъуэкӏми	къебыхъуэкӏ(хэ)ми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбыхъуэкӏми	укъемыбыхъуэкӏми	къемыбыхъуэкӏми	дыкъемыбыхъуэкӏми	фыкъемыбыхъуэкӏми	къемыбыхъуэкӏ(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏами	укъебыхъуэкӏами	къебыхъуэкӏами	дыкъебыхъуэкӏами	фыкъебыхъуэкӏами	къебыхъуэкӏа(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбыхъуэкӏами	укъемыбыхъуэкӏами	къемыбыхъуэкӏами	дыкъемыбыхъуэкӏами	фыкъемыбыхъуэкӏами	къемыбыхъуэкӏа(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏыгъами	укъебыхъуэкӏыгъами	къебыхъуэкӏыгъами	дыкъебыхъуэкӏыгъами	фыкъебыхъуэкӏыгъами	къебыхъуэкӏыгъа(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбыхъуэкӏыгъами	укъемыбыхъуэкӏыгъами	къемыбыхъуэкӏыгъами	дыкъемыбыхъуэкӏыгъами	фыкъемыбыхъуэкӏыгъами	къемыбыхъуэкӏыгъа(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏынми	укъебыхъуэкӏынми	къебыхъуэкӏынми	дыкъебыхъуэкӏынми	фыкъебыхъуэкӏынми	къебыхъуэкӏын(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбыхъуэкӏынми	укъемыбыхъуэкӏынми	къемыбыхъуэкӏынми	дыкъемыбыхъуэкӏынми	фыкъемыбыхъуэкӏынми	къемыбыхъуэкӏын(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏынуми	укъебыхъуэкӏынуми	къебыхъуэкӏынуми	дыкъебыхъуэкӏынуми	фыкъебыхъуэкӏынуми	къебыхъуэкӏыну(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбыхъуэкӏынуми	укъемыбыхъуэкӏынуми	къемыбыхъуэкӏынуми	дыкъемыбыхъуэкӏынуми	фыкъемыбыхъуэкӏынуми	къемыбыхъуэкӏыну(хэ)ми

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏтэми	укъебыхъуэкӏтэми	къебыхъуэкӏтэми	дыкъебыхъуэкӏтэми	фыкъебыхъуэкӏтэми	къебыхъуэкӏ(хэ)тэми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбыхъуэкӏтэми	укъемыбыхъуэкӏтэми	къемыбыхъуэкӏтэми	дыкъемыбыхъуэкӏтэми	фыкъемыбыхъуэкӏтэми	къемыбыхъуэкӏ(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏатэми	укъебыхъуэкӏатэми	къебыхъуэкӏатэми	дыкъебыхъуэкӏатэми	фыкъебыхъуэкӏатэми	къебыхъуэкӏа(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбыхъуэкӏатэми	укъемыбыхъуэкӏатэми	къемыбыхъуэкӏатэми	дыкъемыбыхъуэкӏатэми	фыкъемыбыхъуэкӏатэми	къемыбыхъуэкӏа(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏыгъатэми	укъебыхъуэкӏыгъатэми	къебыхъуэкӏыгъатэми	дыкъебыхъуэкӏыгъатэми	фыкъебыхъуэкӏыгъатэми	къебыхъуэкӏыгъа(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбыхъуэкӏыгъатэми	укъемыбыхъуэкӏыгъатэми	къемыбыхъуэкӏыгъатэми	дыкъемыбыхъуэкӏыгъатэми	фыкъемыбыхъуэкӏыгъатэми	къемыбыхъуэкӏыгъа(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏынтэми	укъебыхъуэкӏынтэми	къебыхъуэкӏынтэми	дыкъебыхъуэкӏынтэми	фыкъебыхъуэкӏынтэми	къебыхъуэкӏын(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбыхъуэкӏынтэми	укъемыбыхъуэкӏынтэми	къемыбыхъуэкӏынтэми	дыкъемыбыхъуэкӏынтэми	фыкъемыбыхъуэкӏынтэми	къемыбыхъуэкӏын(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏынутэми	укъебыхъуэкӏынутэми	къебыхъуэкӏынутэми	дыкъебыхъуэкӏынутэми	фыкъебыхъуэкӏынутэми	къебыхъуэкӏыну(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбыхъуэкӏынутэми	укъемыбыхъуэкӏынутэми	къемыбыхъуэкӏынутэми	дыкъемыбыхъуэкӏынутэми	фыкъемыбыхъуэкӏынутэми	къемыбыхъуэкӏыну(хэ)тэми

гъэщӀэгъуэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏаи	укъебыхъуэкӏаи	къебыхъуэкӏаи	дыкъебыхъуэкӏаи	фыкъебыхъуэкӏаи	къебыхъуэкӏаи
щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏакъыми	укъебыхъуэкӏакъыми	къебыхъуэкӏакъыми	дыкъебыхъуэкӏакъыми	фыкъебыхъуэкӏакъыми	къебыхъуэкӏакъыми

фӀэфӀыныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏащэрэт	укъебыхъуэкӏащэрэт	къебыхъуэкӏащэрэт	дыкъебыхъуэкӏащэрэт	фыкъебыхъуэкӏащэрэт	къебыхъуэкӏащэрэт
щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбыхъуэкӏащэрэт	укъемыбыхъуэкӏащэрэт	къемыбыхъуэкӏащэрэт	дыкъемыбыхъуэкӏащэрэт	фыкъемыбыхъуэкӏащэрэт	къемыбыхъуэкӏащэрэт

шэч къытехьэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏагъэнщ	укъебыхъуэкӏагъэнщ	къебыхъуэкӏагъэнщ	дыкъебыхъуэкӏагъэнщ	фыкъебыхъуэкӏагъэнщ	къебыхъуэкӏагъэнщ
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏагъэнкъым	укъебыхъуэкӏагъэнкъым	къебыхъуэкӏагъэнкъым	дыкъебыхъуэкӏагъэнкъым	фыкъебыхъуэкӏагъэнкъым	къебыхъуэкӏагъэнкъым
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏагъэнт	укъебыхъуэкӏагъэнт	къебыхъуэкӏагъэнт	дыкъебыхъуэкӏагъэнт	фыкъебыхъуэкӏагъэнт	къебыхъуэкӏагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏагъэнтэкъым	укъебыхъуэкӏагъэнтэкъым	къебыхъуэкӏагъэнтэкъым	дыкъебыхъуэкӏагъэнтэкъым	фыкъебыхъуэкӏагъэнтэкъым	къебыхъуэкӏагъэнтэкъым
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏагъэн	укъебыхъуэкӏагъэн	къебыхъуэкӏагъэн	дыкъебыхъуэкӏагъэн	фыкъебыхъуэкӏагъэн	къебыхъуэкӏагъэн
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏагъэнкъэ	укъебыхъуэкӏагъэнкъэ	къебыхъуэкӏагъэнкъэ	дыкъебыхъуэкӏагъэнкъэ	фыкъебыхъуэкӏагъэнкъэ	къебыхъуэкӏагъэнкъэ
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏагъэнт	укъебыхъуэкӏагъэнт	къебыхъуэкӏагъэнт	дыкъебыхъуэкӏагъэнт	фыкъебыхъуэкӏагъэнт	къебыхъуэкӏагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏагъэнтэкъэ	укъебыхъуэкӏагъэнтэкъэ	къебыхъуэкӏагъэнтэкъэ	дыкъебыхъуэкӏагъэнтэкъэ	фыкъебыхъуэкӏагъэнтэкъэ	къебыхъуэкӏагъэнтэкъэ
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏагъэнбыхъуэкӏ	укъебыхъуэкӏагъэнбыхъуэкӏ	къебыхъуэкӏагъэнбыхъуэкӏ	дыкъебыхъуэкӏагъэнбыхъуэкӏ	фыкъебыхъуэкӏагъэнбыхъуэкӏ	къебыхъуэкӏагъэнбыхъуэкӏ
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏагъэнукъым	укъебыхъуэкӏагъэнукъым	къебыхъуэкӏагъэнукъым	дыкъебыхъуэкӏагъэнукъым	фыкъебыхъуэкӏагъэнукъым	къебыхъуэкӏагъэнукъым
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏагъэнут	укъебыхъуэкӏагъэнут	къебыхъуэкӏагъэнут	дыкъебыхъуэкӏагъэнут	фыкъебыхъуэкӏагъэнут	къебыхъуэкӏагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏагъэнутэкъым	укъебыхъуэкӏагъэнутэкъым	къебыхъуэкӏагъэнутэкъым	дыкъебыхъуэкӏагъэнутэкъым	фыкъебыхъуэкӏагъэнутэкъым	къебыхъуэкӏагъэнутэкъым
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏагъэну	укъебыхъуэкӏагъэну	къебыхъуэкӏагъэну	дыкъебыхъуэкӏагъэну	фыкъебыхъуэкӏагъэну	къебыхъуэкӏагъэну
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏагъэнукъэ	укъебыхъуэкӏагъэнукъэ	къебыхъуэкӏагъэнукъэ	дыкъебыхъуэкӏагъэнукъэ	фыкъебыхъуэкӏагъэнукъэ	къебыхъуэкӏагъэнукъэ
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏагъэнут	укъебыхъуэкӏагъэнут	къебыхъуэкӏагъэнут	дыкъебыхъуэкӏагъэнут	фыкъебыхъуэкӏагъэнут	къебыхъуэкӏагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъебыхъуэкӏагъэнутэкъэ	укъебыхъуэкӏагъэнутэкъэ	къебыхъуэкӏагъэнутэкъэ	дыкъебыхъуэкӏагъэнутэкъэ	фыкъебыхъуэкӏагъэнутэкъэ	къебыхъуэкӏагъэнутэкъэ

Причастиехэр	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
Зылэжь (субъектнэ) причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъебыхъуэкӏ	укъебыхъуэкӏ	къебыхъуэкӏ	дыкъебыхъуэкӏ	фыкъебыхъуэкӏ	къебыхъуэкӏ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыбыхъуэкӏ	укъемыбыхъуэкӏ	къемыбыхъуэкӏ	дыкъемыбыхъуэкӏ	фыкъемыбыхъуэкӏ	къемыбыхъуэкӏ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъебыхъуэкӏа	укъебыхъуэкӏа	къебыхъуэкӏа	дыкъебыхъуэкӏа	фыкъебыхъуэкӏа	къебыхъуэкӏа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыбыхъуэкӏа	укъемыбыхъуэкӏа	къемыбыхъуэкӏа	дыкъемыбыхъуэкӏа	фыкъемыбыхъуэкӏа	къемыбыхъуэкӏа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъебыхъуэкӏыгъа	укъебыхъуэкӏыгъа	къебыхъуэкӏыгъа	дыкъебыхъуэкӏыгъа	фыкъебыхъуэкӏыгъа	къебыхъуэкӏыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыбыхъуэкӏыгъа	укъемыбыхъуэкӏыгъа	къемыбыхъуэкӏыгъа	дыкъемыбыхъуэкӏыгъа	фыкъемыбыхъуэкӏыгъа	къемыбыхъуэкӏыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъебыхъуэкӏын	укъебыхъуэкӏын	къебыхъуэкӏын	дыкъебыхъуэкӏын	фыкъебыхъуэкӏын	къебыхъуэкӏын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыбыхъуэкӏын	укъемыбыхъуэкӏын	къемыбыхъуэкӏын	дыкъемыбыхъуэкӏын	фыкъемыбыхъуэкӏын	къемыбыхъуэкӏын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъебыхъуэкӏыну	укъебыхъуэкӏыну	къебыхъуэкӏыну	дыкъебыхъуэкӏыну	фыкъебыхъуэкӏыну	къебыхъуэкӏыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыбыхъуэкӏыну	укъемыбыхъуэкӏыну	къемыбыхъуэкӏыну	дыкъемыбыхъуэкӏыну	фыкъемыбыхъуэкӏыну	къемыбыхъуэкӏыну(хэ)

Зэлэжь (объектнэ) причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	къызэбыхъуэкӏ
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыбыхъуэкӏ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къызэбыхъуэкӏа
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыбыхъуэкӏа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къызэбыхъуэкӏыгъа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыбыхъуэкӏыгъа
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къызэбыхъуэкӏын
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыбыхъуэкӏын
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къызэбыхъуэкӏыну
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыбыхъуэкӏыну

Лэжьыгъэм и къэхъукъ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэребыхъуэкӏ	укъызэребыхъуэкӏ	къызэребыхъуэкӏ	дыкъызэребыхъуэкӏ	фыкъызэребыхъуэкӏ	къызэребыхъуэкӏ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыбыхъуэкӏ	укъызэремыбыхъуэкӏ	къызэремыбыхъуэкӏ	дыкъызэремыбыхъуэкӏ	фыкъызэремыбыхъуэкӏ	къызэремыбыхъуэкӏ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэребыхъуэкӏа	укъызэребыхъуэкӏа	къызэребыхъуэкӏа	дыкъызэребыхъуэкӏа	фыкъызэребыхъуэкӏа	къызэребыхъуэкӏа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыбыхъуэкӏа	укъызэремыбыхъуэкӏа	къызэремыбыхъуэкӏа	дыкъызэремыбыхъуэкӏа	фыкъызэремыбыхъуэкӏа	къызэремыбыхъуэкӏа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэребыхъуэкӏыгъа	укъызэребыхъуэкӏыгъа	къызэребыхъуэкӏыгъа	дыкъызэребыхъуэкӏыгъа	фыкъызэребыхъуэкӏыгъа	къызэребыхъуэкӏыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыбыхъуэкӏыгъа	укъызэремыбыхъуэкӏыгъа	къызэремыбыхъуэкӏыгъа	дыкъызэремыбыхъуэкӏыгъа	фыкъызэремыбыхъуэкӏыгъа	къызэремыбыхъуэкӏыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэребыхъуэкӏын	укъызэребыхъуэкӏын	къызэребыхъуэкӏын	дыкъызэребыхъуэкӏын	фыкъызэребыхъуэкӏын	къызэребыхъуэкӏын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыбыхъуэкӏын	укъызэремыбыхъуэкӏын	къызэремыбыхъуэкӏын	дыкъызэремыбыхъуэкӏын	фыкъызэремыбыхъуэкӏын	къызэремыбыхъуэкӏын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэребыхъуэкӏыну	укъызэребыхъуэкӏыну	къызэребыхъуэкӏыну	дыкъызэребыхъуэкӏыну	фыкъызэребыхъуэкӏыну	къызэребыхъуэкӏыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыбыхъуэкӏыну	укъызэремыбыхъуэкӏыну	къызэремыбыхъуэкӏыну	дыкъызэремыбыхъуэкӏыну	фыкъызэремыбыхъуэкӏыну	къызэремыбыхъуэкӏыну(хэ)
Зэман/щӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщебыхъуэкӏ	укъыщебыхъуэкӏ	къыщебыхъуэкӏ	дыкъыщебыхъуэкӏ	фыкъыщебыхъуэкӏ	къыщебыхъуэкӏ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыбыхъуэкӏ	укъыщемыбыхъуэкӏ	къыщемыбыхъуэкӏ	дыкъыщемыбыхъуэкӏ	фыкъыщемыбыхъуэкӏ	къыщемыбыхъуэкӏ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщебыхъуэкӏа	укъыщебыхъуэкӏа	къыщебыхъуэкӏа	дыкъыщебыхъуэкӏа	фыкъыщебыхъуэкӏа	къыщебыхъуэкӏа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыбыхъуэкӏа	укъыщемыбыхъуэкӏа	къыщемыбыхъуэкӏа	дыкъыщемыбыхъуэкӏа	фыкъыщемыбыхъуэкӏа	къыщемыбыхъуэкӏа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщебыхъуэкӏыгъа	укъыщебыхъуэкӏыгъа	къыщебыхъуэкӏыгъа	дыкъыщебыхъуэкӏыгъа	фыкъыщебыхъуэкӏыгъа	къыщебыхъуэкӏыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыбыхъуэкӏыгъа	укъыщемыбыхъуэкӏыгъа	къыщемыбыхъуэкӏыгъа	дыкъыщемыбыхъуэкӏыгъа	фыкъыщемыбыхъуэкӏыгъа	къыщемыбыхъуэкӏыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщебыхъуэкӏын	укъыщебыхъуэкӏын	къыщебыхъуэкӏын	дыкъыщебыхъуэкӏын	фыкъыщебыхъуэкӏын	къыщебыхъуэкӏын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыбыхъуэкӏын	укъыщемыбыхъуэкӏын	къыщемыбыхъуэкӏын	дыкъыщемыбыхъуэкӏын	фыкъыщемыбыхъуэкӏын	къыщемыбыхъуэкӏын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщебыхъуэкӏыну	укъыщебыхъуэкӏыну	къыщебыхъуэкӏыну	дыкъыщебыхъуэкӏыну	фыкъыщебыхъуэкӏыну	къыщебыхъуэкӏыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыбыхъуэкӏыну	укъыщемыбыхъуэкӏыну	къыщемыбыхъуэкӏыну	дыкъыщемыбыхъуэкӏыну	фыкъыщемыбыхъуэкӏыну	къыщемыбыхъуэкӏыну(хэ)
ЩӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздебыхъуэкӏ	укъыздебыхъуэкӏ	къыздебыхъуэкӏ	дыкъыздебыхъуэкӏ	фыкъыздебыхъуэкӏ	къыздебыхъуэкӏ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыбыхъуэкӏ	укъыздемыбыхъуэкӏ	къыздемыбыхъуэкӏ	дыкъыздемыбыхъуэкӏ	фыкъыздемыбыхъуэкӏ	къыздемыбыхъуэкӏ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздебыхъуэкӏа	укъыздебыхъуэкӏа	къыздебыхъуэкӏа	дыкъыздебыхъуэкӏа	фыкъыздебыхъуэкӏа	къыздебыхъуэкӏа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыбыхъуэкӏа	укъыздемыбыхъуэкӏа	къыздемыбыхъуэкӏа	дыкъыздемыбыхъуэкӏа	фыкъыздемыбыхъуэкӏа	къыздемыбыхъуэкӏа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздебыхъуэкӏыгъа	укъыздебыхъуэкӏыгъа	къыздебыхъуэкӏыгъа	дыкъыздебыхъуэкӏыгъа	фыкъыздебыхъуэкӏыгъа	къыздебыхъуэкӏыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыбыхъуэкӏыгъа	укъыздемыбыхъуэкӏыгъа	къыздемыбыхъуэкӏыгъа	дыкъыздемыбыхъуэкӏыгъа	фыкъыздемыбыхъуэкӏыгъа	къыздемыбыхъуэкӏыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздебыхъуэкӏын	укъыздебыхъуэкӏын	къыздебыхъуэкӏын	дыкъыздебыхъуэкӏын	фыкъыздебыхъуэкӏын	къыздебыхъуэкӏын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыбыхъуэкӏын	укъыздемыбыхъуэкӏын	къыздемыбыхъуэкӏын	дыкъыздемыбыхъуэкӏын	фыкъыздемыбыхъуэкӏын	къыздемыбыхъуэкӏын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздебыхъуэкӏыну	укъыздебыхъуэкӏыну	къыздебыхъуэкӏыну	дыкъыздебыхъуэкӏыну	фыкъыздебыхъуэкӏыну	къыздебыхъуэкӏыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыбыхъуэкӏыну	укъыздемыбыхъуэкӏыну	къыздемыбыхъуэкӏыну	дыкъыздемыбыхъуэкӏыну	фыкъыздемыбыхъуэкӏыну	къыздемыбыхъуэкӏыну(хэ)
Щхьэусыгъуэ, мурад зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀебыхъуэкӏ	укъыщӀебыхъуэкӏ	къыщӀебыхъуэкӏ	дыкъыщӀебыхъуэкӏ	фыкъыщӀебыхъуэкӏ	къыщӀебыхъуэкӏ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыбыхъуэкӏ	укъыщӀемыбыхъуэкӏ	къыщӀемыбыхъуэкӏ	дыкъыщӀемыбыхъуэкӏ	фыкъыщӀемыбыхъуэкӏ	къыщӀемыбыхъуэкӏ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀебыхъуэкӏа	укъыщӀебыхъуэкӏӀебыхъуэкӏа	къыщӀебыхъуэкӏа	дыкъыщӀебыхъуэкӏа	фыкъыщӀебыхъуэкӏа	къыщӀебыхъуэкӏа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыбыхъуэкӏа	укъыщӀемыбыхъуэкӏа	къыщӀемыбыхъуэкӏа	дыкъыщӀемыбыхъуэкӏа	фыкъыщӀемыбыхъуэкӏа	къыщӀемыбыхъуэкӏа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀебыхъуэкӏыгъа	укъыщӀебыхъуэкӏыгъа	къыщӀебыхъуэкӏыгъа	дыкъыщӀебыхъуэкӏыгъа	фыкъыщӀебыхъуэкӏыгъа	къыщӀебыхъуэкӏыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыбыхъуэкӏыгъа	укъыщӀемыбыхъуэкӏыгъа	къыщӀемыбыхъуэкӏыгъа	дыкъыщӀемыбыхъуэкӏыгъа	фыкъыщӀемыбыхъуэкӏыгъа	къыщӀемыбыхъуэкӏыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀебыхъуэкӏын	укъыщӀебыхъуэкӏын	къыщӀебыхъуэкӏын	дыкъыщӀебыхъуэкӏын	фыкъыщӀебыхъуэкӏын	къыщӀебыхъуэкӏын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыбыхъуэкӏын	укъыщӀемыбыхъуэкӏын	къыщӀемыбыхъуэкӏын	дыкъыщӀемыбыхъуэкӏын	фыкъыщӀемыбыхъуэкӏын	къыщӀемыбыхъуэкӏын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀебыхъуэкӏыну	укъыщӀебыхъуэкӏыну	къыщӀебыхъуэкӏыну	дыкъыщӀебыхъуэкӏыну	фыкъыщӀебыхъуэкӏыну	къыщӀебыхъуэкӏыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыбыхъуэкӏыну	укъыщӀемыбыхъуэкӏыну	къыщӀемыбыхъуэкӏыну	дыкъыщӀемыбыхъуэкӏыну	фыкъыщӀемыбыхъуэкӏыну	къыщӀемыбыхъуэкӏыну(хэ)

Деепричастиехэр	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъебыхъуэкӏыу	укъебыхъуэкӏыу	къебыхъуэкӏыу	дыкъебыхъуэкӏыу	фыкъебыхъуэкӏыу	къебыхъуэкӏыу / къебыхъуэкӏхэу
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыбыхъуэкӏыу	укъемыбыхъуэкӏыу	къемыбыхъуэкӏыу	дыкъемыбыхъуэкӏыу	фыкъемыбыхъуэкӏыу	къемыбыхъуэкӏыу / къебыхъуэкӏхэу
блэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъебыхъуэкӏауэ	укъебыхъуэкӏауэ	къебыхъуэкӏауэ	дыкъебыхъуэкӏауэ	фыкъебыхъуэкӏауэ	къебыхъуэкӏауэ / къебыхъуэкӏахэу
блэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыбыхъуэкӏауэ	укъемыбыхъуэкӏауэ	къемыбыхъуэкӏауэ	дыкъемыбыхъуэкӏауэ	фыкъемыбыхъуэкӏауэ	къемыбыхъуэкӏауэ / къемыбыхъуэкӏахэу
-урэ-кӀэ деепричастие - щыӀэныгъэ	сыкъебыхъуэкӏыурэ	укъебыхъуэкӏыурэ	къебыхъуэкӏыурэ	дыкъебыхъуэкӏыурэ	фыкъебыхъуэкӏыурэ	къебыхъуэкӏыурэ / къебыхъуэкӏхэурэ къебыхъуэкӏ(хэ)урэ
-урэ-кӀэ деепричастие - щымыӀэныгъэ	сыкъемыбыхъуэкӏыурэ	укъемыбыхъуэкӏыурэ	къемыбыхъуэкӏыурэ	дыкъемыбыхъуэкӏыурэ	фыкъемыбыхъуэкӏыурэ	къемыбыхъуэкӏыурэ / къемыбыхъуэкӏхэурэ

Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ -- ит зэман щыӀэныгъэ фащэ			Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ
	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
Подлежащэ
сэ	--	сыпкъобыхъуэкӏ	сыкъобыхъуэкӏ	--	сыфкъобыхъуэкӏ	сакъобыхъуэкӏ(хэ)
уэ	ускъобыхъуэкӏ	--	укъобыхъуэкӏ	уткъобыхъуэкӏ	--	уакъобыхъуэкӏ(хэ)
ар	скъобыхъуэкӏ	пкъобыхъуэкӏ	къобыхъуэкӏ	ткъобыхъуэкӏ	фкъобыхъуэкӏ	якъобыхъуэкӏ(хэ)
дэ	--	дыпкъобыхъуэкӏ	дыкъобыхъуэкӏ	--	дыфкъобыхъуэкӏ	дакъобыхъуэкӏ(хэ)
фэ	фыскъобыхъуэкӏ	--	фыкъобыхъуэкӏ	фыткъобыхъуэкӏ	--	факъобыхъуэкӏ(хэ)
ахэр	скъобыхъуэкӏ	пкъобыхъуэкӏ	къобыхъуэкӏ	ткъобыхъуэкӏ	фкъобыхъуэкӏ	якъобыхъуэкӏ(хэ)

Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ -- ит зэман щыӀэныгъэ фащэ			Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ
	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
Подлежащэ
сэ	--	сыпкъе[быхъуэкӏрэ]	сыкъе[быхъуэкӏрэ]	--	сыфкъе[быхъуэкӏрэ]	сакъе[быхъуэкӏ(хэ)рэ]
уэ	ускъе[быхъуэкӏрэ]	--	укъе[быхъуэкӏрэ]	уткъе[быхъуэкӏрэ]	--	уакъе[быхъуэкӏ(хэ)рэ]
ар	скъе[быхъуэкӏрэ]	пкъе[быхъуэкӏрэ]	къе[быхъуэкӏрэ]	ткъе[быхъуэкӏрэ]	фкъе[быхъуэкӏрэ]	якъе[быхъуэкӏ(хэ)рэ]
дэ	--	дыпкъе[быхъуэкӏрэ]	дыкъе[быхъуэкӏрэ]	--	дыфкъе[быхъуэкӏрэ]	дакъе[быхъуэкӏ(хэ)рэ]
фэ	фыскъе[быхъуэкӏрэ]	--	фыпъэкъе[быхъуэкӏрэ]	фыткъе[быхъуэкӏрэ]	--	факъе[быхъуэкӏ(хэ)рэ]
ахэр	скъе[быхъуэкӏрэ]	пкъе[быхъуэкӏрэ]	къе[быхъуэкӏрэ]	ткъе[быхъуэкӏрэ]	фкъе[быхъуэкӏрэ]	якъе[быхъуэкӏ(хэ)рэ]

		-ы-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[быхъуэкӏ]	[быхъуэкӏ]ыр	--	[быхъуэкӏ]хэр
Эргативнэ:	[быхъуэкӏ]	[быхъуэкӏ]ым	--	[быхъуэкӏ]хэм
Послеложнэ:	[быхъуэкӏ]кӀэ	[быхъуэкӏ]ымкӀэ	[быхъуэкӏ]хэкӀэ	[быхъуэкӏ]хэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[быхъуэкӏ]ыу	[быхъуэкӏ]ырауэ	[быхъуэкӏ]хэу	[быхъуэкӏ]хэрауэ

		-а-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[быхъуэкӏ]а	[быхъуэкӏ]ар	--	[быхъуэкӏ]ахэр
Эргативнэ:	[быхъуэкӏ]а	[быхъуэкӏ]ам	--	[быхъуэкӏ]ахэм
Послеложнэ:	[быхъуэкӏ]акӀэ	[быхъуэкӏ]амкӀэ	[быхъуэкӏ]ахэкӀэ	[быхъуэкӏ]ахэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[быхъуэкӏ]ауэ	[быхъуэкӏ]арауэ	[быхъуэкӏ]ахэу	[быхъуэкӏ]ахэрауэ

		-ын-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[быхъуэкӏ]ын	[быхъуэкӏ]ыныр	--	[быхъуэкӏ]ынхэр
Эргативнэ:	[быхъуэкӏ]ын	[быхъуэкӏ]ыным	--	[быхъуэкӏ]ынхэм
Послеложнэ:	[быхъуэкӏ]ынкӀэ	[быхъуэкӏ]ынымкӀэ	[быхъуэкӏ]ынхэкӀэ	[быхъуэкӏ]ынхэмкӀэ
'Обстоятельственнэ:	[быхъуэкӏ]ыну	[быхъуэкӏ]ынырауэ	[быхъуэкӏ]ынхэу	[быхъуэкӏ]ынхэрауэ

		-ыну-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[быхъуэкӏ]ыну	[быхъуэкӏ]ынур	--	[быхъуэкӏ]ынухэр
Эргативнэ:	[быхъуэкӏ]ыну	[быхъуэкӏ]ынум	--	[быхъуэкӏ]ынухэм
Послеложнэ:	[быхъуэкӏ]ынукӀэ	[быхъуэкӏ]ынумкӀэ	[быхъуэкӏ]ынухэкӀэ	[быхъуэкӏ]ынухэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[быхъуэкӏ]ынууэ	[быхъуэкӏ]ынурауэ	[быхъуэкӏ]ынухэу	[быхъуэкӏ]ынухэрауэ

МЫХЬЭНЭ

1. Зыгуэрым и дежкӀэ быхъуӀуэу щытын.

ЩАПХЪЭХЭР

• Зэгуэрым хуэфӀ дыдэу щыта къэпталыр иджы къебыхъуэкӀ хъуат. ГуащӀэдэкӀым и уэрэд

НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР

ИНДЖЫЛЫБЗЭ

• къебыхъуэкӏын: be to wide (about shoes, clothes)

УРЫСЫБЗЭ

• къебыхъуэкӏын: оказаться широковатым (об обуви, одежде)

БИБЛИОГРАФИЕ

Библиографием еплъын