къебэкъуэхын

АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)

ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС

КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ

• IPA [qʹe:bɐqʹʷɐ'xǝn]

ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ

• къе- + [бэкъу] + -э + -х + -ы + -н

СПРЯЖЕНЭ

Глагол лъэмыӏэс "къебэкъуэхын"-м и спряженэ

Инфинитив (масдар)
щыӀэныгъэ:	къебэкъуэхын
щымыӀэныгъэ:	къемыбэкъуэхын

Инфинитив (масдар) щхьэкӀэ зэхъуэкӀа	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхын	укъебэкъуэхын	къебэкъуэхын	дыкъебэкъуэхын	фыкъебэкъуэхын	къебэкъуэхын(хэ)
щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбэкъуэхын	укъемыбэкъуэхын	къемыбэкъуэхын	дыкъемыбэкъуэхын	фыкъемыбэкъуэхын	къемыбэкъуэхын(хэ)

унафэ наклоненэ	уэ	фэ
щыӀэныгъэ:	къебэкъуэх!	фыкъебэкъуэх!
щымыӀэныгъэ:	укъемыбэкъуэх!	фыкъемыбэкъуэх!

Ре-кӀэ унафэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъребэкъуэх	укъребэкъуэх	къребэкъуэх	дыкъребэкъуэх	фыкъребэкъуэх	къребэкъуэх
щымыӀэныгъэ:	сыкъремыбэкъуэх	укъремыбэкъуэх	къремыбэкъуэх	дыкъремыбэкъуэх	фыкъремыбэкъуэх	къремыбэкъуэх

ЗэраӀуатэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъобэкъуэх(ыр)	укъобэкъуэх(ыр)	къобэкъуэх(ыр)	дыкъобэкъуэх(ыр)	фыкъобэкъуэх(ыр)	къобэкъуэх(хэ)(р)
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхыркъым	укъебэкъуэхыркъым	къебэкъуэхыркъым	дыкъебэкъуэхыркъым	фыкъебэкъуэхыркъым	къебэкъуэх(хэ)ркъым
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэх(ыр)т	укъебэкъуэх(ыр)т	къебэкъуэх(ыр)т	дыкъебэкъуэх(ыр)т	фыкъебэкъуэх(ыр)т	къебэкъуэх(ыр)т / къебэкъуэххэ(р)т
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэх(ыр)тэкъым	укъебэкъуэх(ыр)тэкъым	къебэкъуэх(ыр)тэкъым	дыкъебэкъуэх(ыр)тэкъым	фыкъебэкъуэх(ыр)тэкъым	къебэкъуэх(ыр)тэкъым / къебэкъуэххэ(р)тэкъым
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхащ	укъебэкъуэхащ	къебэкъуэхащ	дыкъебэкъуэхащ	фыкъебэкъуэхащ	къебэкъуэха(хэ)щ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхакъым	укъебэкъуэхакъым	къебэкъуэхакъым	дыкъебэкъуэхакъым	фыкъебэкъуэхакъым	къебэкъуэха(хэ)къым
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхат	укъебэкъуэхат	къебэкъуэхат	дыкъебэкъуэхат	фыкъебэкъуэхат	къебэкъуэха(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхатэкъым	укъебэкъуэхатэкъым	къебэкъуэхатэкъым	дыкъебэкъуэхатэкъым	фыкъебэкъуэхатэкъым	къебэкъуэха(хэ)тэкъым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхыгъащ	укъебэкъуэхыгъащ	къебэкъуэхыгъащ	дыкъебэкъуэхыгъащ	фыкъебэкъуэхыгъащ	къебэкъуэхыгъа(хэ)щ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхыгъакъым	укъебэкъуэхыгъакъым	къебэкъуэхыгъакъым	дыкъебэкъуэхыгъакъым	фыкъебэкъуэхыгъакъым	къебэкъуэхыгъа(хэ)къым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхыгъат	укъебэкъуэхыгъат	къебэкъуэхыгъат	дыкъебэкъуэхыгъат	фыкъебэкъуэхыгъат	къебэкъуэхыгъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхыгъатэкъым	укъебэкъуэхыгъатэкъым	къебэкъуэхыгъатэкъым	дыкъебэкъуэхыгъатэкъым	фыкъебэкъуэхыгъатэкъым	къебэкъуэхыгъа(хэ)тэкъым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхщ	укъебэкъуэхщ	къебэкъуэхщ	дыкъебэкъуэхщ	фыкъебэкъуэхщ	къебэкъуэх(хэ)щ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхкъым	укъебэкъуэхкъым	къебэкъуэхкъым	дыкъебэкъуэхкъым	фыкъебэкъуэхкъым	къебэкъуэх(хэ)къым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхт	укъебэкъуэхт	къебэкъуэхт	дыкъебэкъуэхт	фыкъебэкъуэхт	къебэкъуэх(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхтэкъым	укъебэкъуэхтэкъым	къебэкъуэхтэкъым	дыкъебэкъуэхтэкъым	фыкъебэкъуэхтэкъым	къебэкъуэх(хэ)тэкъым
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхынщ	укъебэкъуэхынщ	къебэкъуэхынщ	дыкъебэкъуэхынщ	фыкъебэкъуэхынщ	къебэкъуэхын(хэ)щ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхынкъым	укъебэкъуэхынкъым	къебэкъуэхынкъым	дыкъебэкъуэхынкъым	фыкъебэкъуэхынкъым	къебэкъуэхын(хэ)къым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхынущ	укъебэкъуэхынущ	къебэкъуэхынущ	дыкъебэкъуэхынущ	фыкъебэкъуэхынущ	къебэкъуэхыну(хэ)щ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхынукъым	укъебэкъуэхынукъым	къебэкъуэхынукъым	дыкъебэкъуэхынукъым	фыкъебэкъуэхынукъым	къебэкъуэхыну(хэ)къым

ЗэрыупщӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхрэ	укъебэкъуэхрэ	къебэкъуэхрэ	дыкъебэкъуэхрэ	фыкъебэкъуэхрэ	къебэкъуэх(хэ)рэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхыркъэ	укъебэкъуэхыркъэ	къебэкъуэхыркъэ	дыкъебэкъуэхыркъэ	фыкъебэкъуэхыркъэ	къебэкъуэхыркъэ / къебэкъуэххэркъэ
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэх(ыр)т	укъебэкъуэх(ыр)т	къебэкъуэх(ыр)т	дыкъебэкъуэх(ыр)т	фыкъебэкъуэх(ыр)т	къебэкъуэх(ыр)т / къебэкъуэххэ(р)т
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэх(ыр)тэкъэ	укъебэкъуэх(ыр)тэкъэ	къебэкъуэх(ыр)тэкъэ	дыкъебэкъуэх(ыр)тэкъэ	фыкъебэкъуэх(ыр)тэкъэ	къебэкъуэх(ыр)тэкъэ / къебэкъуэххэ(р)тэкъэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэха	укъебэкъуэха	къебэкъуэха	дыкъебэкъуэха	фыкъебэкъуэха	къебэкъуэха(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхакъэ	укъебэкъуэхакъэ	къебэкъуэхакъэ	дыкъебэкъуэхакъэ	фыкъебэкъуэхакъэ	къебэкъуэха(хэ)къэ
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхат	укъебэкъуэхат	къебэкъуэхат	дыкъебэкъуэхат	фыкъебэкъуэхат	къебэкъуэха(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхатэкъэ	укъебэкъуэхатэкъэ	къебэкъуэхатэкъэ	дыкъебэкъуэхатэкъэ	фыкъебэкъуэхатэкъэ	къебэкъуэха(хэ)тэкъэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхыгъа	укъебэкъуэхыгъа	къебэкъуэхыгъа	дыкъебэкъуэхыгъа	фыкъебэкъуэхыгъа	къебэкъуэхыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхыгъакъэ	укъебэкъуэхыгъакъэ	къебэкъуэхыгъакъэ	дыкъебэкъуэхыгъакъэ	фыкъебэкъуэхыгъакъэ	къебэкъуэхыгъа(хэ)къэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхыгъат	укъебэкъуэхыгъат	къебэкъуэхыгъат	дыкъебэкъуэхыгъат	фыкъебэкъуэхыгъат	къебэкъуэхыгъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхыгъатэкъэ	укъебэкъуэхыгъатэкъэ	къебэкъуэхыгъатэкъэ	дыкъебэкъуэхыгъатэкъэ	фыкъебэкъуэхыгъатэкъэ	къебэкъуэхыгъа(хэ)тэкъэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэх	укъебэкъуэх	къебэкъуэх	дыкъебэкъуэх	фыкъебэкъуэх	къебэкъуэх(хэ)
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхкъэ	укъебэкъуэхкъэ	къебэкъуэхкъэ	дыкъебэкъуэхкъэ	фыкъебэкъуэхкъэ	къебэкъуэх(хэ)къэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхт	укъебэкъуэхт	къебэкъуэхт	дыкъебэкъуэхт	фыкъебэкъуэхт	къебэкъуэх(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхтэкъэ	укъебэкъуэхтэкъэ	къебэкъуэхтэкъэ	дыкъебэкъуэхтэкъэ	фыкъебэкъуэхтэкъэ	къебэкъуэх(хэ)тэкъэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхын	укъебэкъуэхын	къебэкъуэхын	дыкъебэкъуэхын	фыкъебэкъуэхын	къебэкъуэхын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхынкъэ	укъебэкъуэхынкъэ	къебэкъуэхынкъэ	дыкъебэкъуэхынкъэ	фыкъебэкъуэхынкъэ	къебэкъуэхын(хэ)къэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхыну	укъебэкъуэхыну	къебэкъуэхыну	дыкъебэкъуэхыну	фыкъебэкъуэхыну	къебэкъуэхыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхынукъэ	укъебэкъуэхынукъэ	къебэкъуэхынукъэ	дыкъебэкъуэхынукъэ	фыкъебэкъуэхынукъэ	къебэкъуэхыну(хэ)къэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхмэ	укъебэкъуэхмэ	къебэкъуэхмэ	дыкъебэкъуэхмэ	фыкъебэкъуэхмэ	къебэкъуэх(хэ)мэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбэкъуэхмэ	укъемыбэкъуэхмэ	къемыбэкъуэхмэ	дыкъемыбэкъуэхмэ	фыкъемыбэкъуэхмэ	къемыбэкъуэх(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхамэ	укъебэкъуэхамэ	къебэкъуэхамэ	дыкъебэкъуэхамэ	фыкъебэкъуэхамэ	къебэкъуэха(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбэкъуэхамэ	укъемыбэкъуэхамэ	къемыбэкъуэхамэ	дыкъемыбэкъуэхамэ	фыкъемыбэкъуэхамэ	къемыбэкъуэха(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхыгъамэ	укъебэкъуэхыгъамэ	къебэкъуэхыгъамэ	дыкъебэкъуэхыгъамэ	фыкъебэкъуэхыгъамэ	къебэкъуэхыгъа(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбэкъуэхыгъамэ	укъемыбэкъуэхыгъамэ	къемыбэкъуэхыгъамэ	дыкъемыбэкъуэхыгъамэ	фыкъемыбэкъуэхыгъамэ	къемыбэкъуэхыгъа(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхынмэ	укъебэкъуэхынмэ	къебэкъуэхынмэ	дыкъебэкъуэхынмэ	фыкъебэкъуэхынмэ	къебэкъуэхын(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбэкъуэхынмэ	укъемыбэкъуэхынмэ	къемыбэкъуэхынмэ	дыкъемыбэкъуэхынмэ	фыкъемыбэкъуэхынмэ	къемыбэкъуэхын(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхынумэ	укъебэкъуэхынумэ	къебэкъуэхынумэ	дыкъебэкъуэхынумэ	фыкъебэкъуэхынумэ	къебэкъуэхыну(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбэкъуэхынумэ	укъемыбэкъуэхынумэ	къемыбэкъуэхынумэ	дыкъемыбэкъуэхынумэ	фыкъемыбэкъуэхынумэ	къемыбэкъуэхыну(хэ)мэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхтэмэ	укъебэкъуэхтэмэ	къебэкъуэхтэмэ	дыкъебэкъуэхтэмэ	фыкъебэкъуэхтэмэ	къебэкъуэх(хэ)тэмэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбэкъуэхтэмэ	укъемыбэкъуэхтэмэ	къемыбэкъуэхтэмэ	дыкъемыбэкъуэхтэмэ	фыкъемыбэкъуэхтэмэ	къемыбэкъуэх(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхатэмэ	укъебэкъуэхатэмэ	къебэкъуэхатэмэ	дыкъебэкъуэхатэмэ	фыкъебэкъуэхатэмэ	къебэкъуэха(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбэкъуэхатэмэ	укъемыбэкъуэхатэмэ	къемыбэкъуэхатэмэ	дыкъемыбэкъуэхатэмэ	фыкъемыбэкъуэхатэмэ	къемыбэкъуэха(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхыгъатэмэ	укъебэкъуэхыгъатэмэ	къебэкъуэхыгъатэмэ	дыкъебэкъуэхыгъатэмэ	фыкъебэкъуэхыгъатэмэ	къебэкъуэхыгъа(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбэкъуэхыгъатэмэ	укъемыбэкъуэхыгъатэмэ	къемыбэкъуэхыгъатэмэ	дыкъемыбэкъуэхыгъатэмэ	фыкъемыбэкъуэхыгъатэмэ	къемыбэкъуэхыгъа(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхынтэмэ	укъебэкъуэхынтэмэ	къебэкъуэхынтэмэ	дыкъебэкъуэхынтэмэ	фыкъебэкъуэхынтэмэ	къебэкъуэхын(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбэкъуэхынтэмэ	укъемыбэкъуэхынтэмэ	къемыбэкъуэхынтэмэ	дыкъемыбэкъуэхынтэмэ	фыкъемыбэкъуэхынтэмэ	къемыбэкъуэхын(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхынутэмэ	укъебэкъуэхынутэмэ	къебэкъуэхынутэмэ	дыкъебэкъуэхынутэмэ	фыкъебэкъуэхынутэмэ	къебэкъуэхыну(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбэкъуэхынутэмэ	укъемыбэкъуэхынутэмэ	къемыбэкъуэхынутэмэ	дыкъемыбэкъуэхынутэмэ	фыкъемыбэкъуэхынутэмэ	къемыбэкъуэхыну(хэ)тэмэ

сослагательнэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхынт	укъебэкъуэхынт	къебэкъуэхынт	дыкъебэкъуэхынт	фыкъебэкъуэхынт	къебэкъуэхын(хэ)т
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхынтэкъым	укъебэкъуэхынтэкъым	къебэкъуэхынтэкъым	дыкъебэкъуэхынтэкъым	фыкъебэкъуэхынтэкъым	къебэкъуэхын(хэ)тэкъым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхынут	укъебэкъуэхынут	къебэкъуэхынут	дыкъебэкъуэхынут	фыкъебэкъуэхынут	къебэкъуэхыну(хэ)т
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхынутэкъым	укъебэкъуэхынутэкъым	къебэкъуэхынутэкъым	дыкъебэкъуэхынутэкъым	фыкъебэкъуэхынутэкъым	къебэкъуэхыну(хэ)тэкъым

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхми	укъебэкъуэхми	къебэкъуэхми	дыкъебэкъуэхми	фыкъебэкъуэхми	къебэкъуэх(хэ)ми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбэкъуэхми	укъемыбэкъуэхми	къемыбэкъуэхми	дыкъемыбэкъуэхми	фыкъемыбэкъуэхми	къемыбэкъуэх(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхами	укъебэкъуэхами	къебэкъуэхами	дыкъебэкъуэхами	фыкъебэкъуэхами	къебэкъуэха(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбэкъуэхами	укъемыбэкъуэхами	къемыбэкъуэхами	дыкъемыбэкъуэхами	фыкъемыбэкъуэхами	къемыбэкъуэха(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхыгъами	укъебэкъуэхыгъами	къебэкъуэхыгъами	дыкъебэкъуэхыгъами	фыкъебэкъуэхыгъами	къебэкъуэхыгъа(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбэкъуэхыгъами	укъемыбэкъуэхыгъами	къемыбэкъуэхыгъами	дыкъемыбэкъуэхыгъами	фыкъемыбэкъуэхыгъами	къемыбэкъуэхыгъа(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхынми	укъебэкъуэхынми	къебэкъуэхынми	дыкъебэкъуэхынми	фыкъебэкъуэхынми	къебэкъуэхын(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбэкъуэхынми	укъемыбэкъуэхынми	къемыбэкъуэхынми	дыкъемыбэкъуэхынми	фыкъемыбэкъуэхынми	къемыбэкъуэхын(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхынуми	укъебэкъуэхынуми	къебэкъуэхынуми	дыкъебэкъуэхынуми	фыкъебэкъуэхынуми	къебэкъуэхыну(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбэкъуэхынуми	укъемыбэкъуэхынуми	къемыбэкъуэхынуми	дыкъемыбэкъуэхынуми	фыкъемыбэкъуэхынуми	къемыбэкъуэхыну(хэ)ми

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхтэми	укъебэкъуэхтэми	къебэкъуэхтэми	дыкъебэкъуэхтэми	фыкъебэкъуэхтэми	къебэкъуэх(хэ)тэми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбэкъуэхтэми	укъемыбэкъуэхтэми	къемыбэкъуэхтэми	дыкъемыбэкъуэхтэми	фыкъемыбэкъуэхтэми	къемыбэкъуэх(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхатэми	укъебэкъуэхатэми	къебэкъуэхатэми	дыкъебэкъуэхатэми	фыкъебэкъуэхатэми	къебэкъуэха(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбэкъуэхатэми	укъемыбэкъуэхатэми	къемыбэкъуэхатэми	дыкъемыбэкъуэхатэми	фыкъемыбэкъуэхатэми	къемыбэкъуэха(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхыгъатэми	укъебэкъуэхыгъатэми	къебэкъуэхыгъатэми	дыкъебэкъуэхыгъатэми	фыкъебэкъуэхыгъатэми	къебэкъуэхыгъа(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбэкъуэхыгъатэми	укъемыбэкъуэхыгъатэми	къемыбэкъуэхыгъатэми	дыкъемыбэкъуэхыгъатэми	фыкъемыбэкъуэхыгъатэми	къемыбэкъуэхыгъа(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхынтэми	укъебэкъуэхынтэми	къебэкъуэхынтэми	дыкъебэкъуэхынтэми	фыкъебэкъуэхынтэми	къебэкъуэхын(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбэкъуэхынтэми	укъемыбэкъуэхынтэми	къемыбэкъуэхынтэми	дыкъемыбэкъуэхынтэми	фыкъемыбэкъуэхынтэми	къемыбэкъуэхын(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхынутэми	укъебэкъуэхынутэми	къебэкъуэхынутэми	дыкъебэкъуэхынутэми	фыкъебэкъуэхынутэми	къебэкъуэхыну(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбэкъуэхынутэми	укъемыбэкъуэхынутэми	къемыбэкъуэхынутэми	дыкъемыбэкъуэхынутэми	фыкъемыбэкъуэхынутэми	къемыбэкъуэхыну(хэ)тэми

гъэщӀэгъуэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхаи	укъебэкъуэхаи	къебэкъуэхаи	дыкъебэкъуэхаи	фыкъебэкъуэхаи	къебэкъуэхаи
щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхакъыми	укъебэкъуэхакъыми	къебэкъуэхакъыми	дыкъебэкъуэхакъыми	фыкъебэкъуэхакъыми	къебэкъуэхакъыми

фӀэфӀыныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхащэрэт	укъебэкъуэхащэрэт	къебэкъуэхащэрэт	дыкъебэкъуэхащэрэт	фыкъебэкъуэхащэрэт	къебэкъуэхащэрэт
щымыӀэныгъэ:	сыкъемыбэкъуэхащэрэт	укъемыбэкъуэхащэрэт	къемыбэкъуэхащэрэт	дыкъемыбэкъуэхащэрэт	фыкъемыбэкъуэхащэрэт	къемыбэкъуэхащэрэт

шэч къытехьэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхагъэнщ	укъебэкъуэхагъэнщ	къебэкъуэхагъэнщ	дыкъебэкъуэхагъэнщ	фыкъебэкъуэхагъэнщ	къебэкъуэхагъэнщ
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхагъэнкъым	укъебэкъуэхагъэнкъым	къебэкъуэхагъэнкъым	дыкъебэкъуэхагъэнкъым	фыкъебэкъуэхагъэнкъым	къебэкъуэхагъэнкъым
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхагъэнт	укъебэкъуэхагъэнт	къебэкъуэхагъэнт	дыкъебэкъуэхагъэнт	фыкъебэкъуэхагъэнт	къебэкъуэхагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхагъэнтэкъым	укъебэкъуэхагъэнтэкъым	къебэкъуэхагъэнтэкъым	дыкъебэкъуэхагъэнтэкъым	фыкъебэкъуэхагъэнтэкъым	къебэкъуэхагъэнтэкъым
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхагъэн	укъебэкъуэхагъэн	къебэкъуэхагъэн	дыкъебэкъуэхагъэн	фыкъебэкъуэхагъэн	къебэкъуэхагъэн
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхагъэнкъэ	укъебэкъуэхагъэнкъэ	къебэкъуэхагъэнкъэ	дыкъебэкъуэхагъэнкъэ	фыкъебэкъуэхагъэнкъэ	къебэкъуэхагъэнкъэ
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхагъэнт	укъебэкъуэхагъэнт	къебэкъуэхагъэнт	дыкъебэкъуэхагъэнт	фыкъебэкъуэхагъэнт	къебэкъуэхагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхагъэнтэкъэ	укъебэкъуэхагъэнтэкъэ	къебэкъуэхагъэнтэкъэ	дыкъебэкъуэхагъэнтэкъэ	фыкъебэкъуэхагъэнтэкъэ	къебэкъуэхагъэнтэкъэ
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхагъэнбэкъуэх	укъебэкъуэхагъэнбэкъуэх	къебэкъуэхагъэнбэкъуэх	дыкъебэкъуэхагъэнбэкъуэх	фыкъебэкъуэхагъэнбэкъуэх	къебэкъуэхагъэнбэкъуэх
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхагъэнукъым	укъебэкъуэхагъэнукъым	къебэкъуэхагъэнукъым	дыкъебэкъуэхагъэнукъым	фыкъебэкъуэхагъэнукъым	къебэкъуэхагъэнукъым
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхагъэнут	укъебэкъуэхагъэнут	къебэкъуэхагъэнут	дыкъебэкъуэхагъэнут	фыкъебэкъуэхагъэнут	къебэкъуэхагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхагъэнутэкъым	укъебэкъуэхагъэнутэкъым	къебэкъуэхагъэнутэкъым	дыкъебэкъуэхагъэнутэкъым	фыкъебэкъуэхагъэнутэкъым	къебэкъуэхагъэнутэкъым
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхагъэну	укъебэкъуэхагъэну	къебэкъуэхагъэну	дыкъебэкъуэхагъэну	фыкъебэкъуэхагъэну	къебэкъуэхагъэну
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхагъэнукъэ	укъебэкъуэхагъэнукъэ	къебэкъуэхагъэнукъэ	дыкъебэкъуэхагъэнукъэ	фыкъебэкъуэхагъэнукъэ	къебэкъуэхагъэнукъэ
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхагъэнут	укъебэкъуэхагъэнут	къебэкъуэхагъэнут	дыкъебэкъуэхагъэнут	фыкъебэкъуэхагъэнут	къебэкъуэхагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъебэкъуэхагъэнутэкъэ	укъебэкъуэхагъэнутэкъэ	къебэкъуэхагъэнутэкъэ	дыкъебэкъуэхагъэнутэкъэ	фыкъебэкъуэхагъэнутэкъэ	къебэкъуэхагъэнутэкъэ

Причастиехэр	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
Зылэжь (субъектнэ) причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъебэкъуэх	укъебэкъуэх	къебэкъуэх	дыкъебэкъуэх	фыкъебэкъуэх	къебэкъуэх(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыбэкъуэх	укъемыбэкъуэх	къемыбэкъуэх	дыкъемыбэкъуэх	фыкъемыбэкъуэх	къемыбэкъуэх(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъебэкъуэха	укъебэкъуэха	къебэкъуэха	дыкъебэкъуэха	фыкъебэкъуэха	къебэкъуэха(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыбэкъуэха	укъемыбэкъуэха	къемыбэкъуэха	дыкъемыбэкъуэха	фыкъемыбэкъуэха	къемыбэкъуэха(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъебэкъуэхыгъа	укъебэкъуэхыгъа	къебэкъуэхыгъа	дыкъебэкъуэхыгъа	фыкъебэкъуэхыгъа	къебэкъуэхыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыбэкъуэхыгъа	укъемыбэкъуэхыгъа	къемыбэкъуэхыгъа	дыкъемыбэкъуэхыгъа	фыкъемыбэкъуэхыгъа	къемыбэкъуэхыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъебэкъуэхын	укъебэкъуэхын	къебэкъуэхын	дыкъебэкъуэхын	фыкъебэкъуэхын	къебэкъуэхын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыбэкъуэхын	укъемыбэкъуэхын	къемыбэкъуэхын	дыкъемыбэкъуэхын	фыкъемыбэкъуэхын	къемыбэкъуэхын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъебэкъуэхыну	укъебэкъуэхыну	къебэкъуэхыну	дыкъебэкъуэхыну	фыкъебэкъуэхыну	къебэкъуэхыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыбэкъуэхыну	укъемыбэкъуэхыну	къемыбэкъуэхыну	дыкъемыбэкъуэхыну	фыкъемыбэкъуэхыну	къемыбэкъуэхыну(хэ)

Зэлэжь (объектнэ) причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	къызэбэкъуэх
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыбэкъуэх
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къызэбэкъуэха
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыбэкъуэха
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къызэбэкъуэхыгъа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыбэкъуэхыгъа
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къызэбэкъуэхын
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыбэкъуэхын
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къызэбэкъуэхыну
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыбэкъуэхыну

Лэжьыгъэм и къэхъукъ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэребэкъуэх	укъызэребэкъуэх	къызэребэкъуэх	дыкъызэребэкъуэх	фыкъызэребэкъуэх	къызэребэкъуэх(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыбэкъуэх	укъызэремыбэкъуэх	къызэремыбэкъуэх	дыкъызэремыбэкъуэх	фыкъызэремыбэкъуэх	къызэремыбэкъуэх(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэребэкъуэха	укъызэребэкъуэха	къызэребэкъуэха	дыкъызэребэкъуэха	фыкъызэребэкъуэха	къызэребэкъуэха(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыбэкъуэха	укъызэремыбэкъуэха	къызэремыбэкъуэха	дыкъызэремыбэкъуэха	фыкъызэремыбэкъуэха	къызэремыбэкъуэха(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэребэкъуэхыгъа	укъызэребэкъуэхыгъа	къызэребэкъуэхыгъа	дыкъызэребэкъуэхыгъа	фыкъызэребэкъуэхыгъа	къызэребэкъуэхыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыбэкъуэхыгъа	укъызэремыбэкъуэхыгъа	къызэремыбэкъуэхыгъа	дыкъызэремыбэкъуэхыгъа	фыкъызэремыбэкъуэхыгъа	къызэремыбэкъуэхыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэребэкъуэхын	укъызэребэкъуэхын	къызэребэкъуэхын	дыкъызэребэкъуэхын	фыкъызэребэкъуэхын	къызэребэкъуэхын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыбэкъуэхын	укъызэремыбэкъуэхын	къызэремыбэкъуэхын	дыкъызэремыбэкъуэхын	фыкъызэремыбэкъуэхын	къызэремыбэкъуэхын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэребэкъуэхыну	укъызэребэкъуэхыну	къызэребэкъуэхыну	дыкъызэребэкъуэхыну	фыкъызэребэкъуэхыну	къызэребэкъуэхыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыбэкъуэхыну	укъызэремыбэкъуэхыну	къызэремыбэкъуэхыну	дыкъызэремыбэкъуэхыну	фыкъызэремыбэкъуэхыну	къызэремыбэкъуэхыну(хэ)
Зэман/щӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщебэкъуэх	укъыщебэкъуэх	къыщебэкъуэх	дыкъыщебэкъуэх	фыкъыщебэкъуэх	къыщебэкъуэх(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыбэкъуэх	укъыщемыбэкъуэх	къыщемыбэкъуэх	дыкъыщемыбэкъуэх	фыкъыщемыбэкъуэх	къыщемыбэкъуэх(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщебэкъуэха	укъыщебэкъуэха	къыщебэкъуэха	дыкъыщебэкъуэха	фыкъыщебэкъуэха	къыщебэкъуэха(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыбэкъуэха	укъыщемыбэкъуэха	къыщемыбэкъуэха	дыкъыщемыбэкъуэха	фыкъыщемыбэкъуэха	къыщемыбэкъуэха(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщебэкъуэхыгъа	укъыщебэкъуэхыгъа	къыщебэкъуэхыгъа	дыкъыщебэкъуэхыгъа	фыкъыщебэкъуэхыгъа	къыщебэкъуэхыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыбэкъуэхыгъа	укъыщемыбэкъуэхыгъа	къыщемыбэкъуэхыгъа	дыкъыщемыбэкъуэхыгъа	фыкъыщемыбэкъуэхыгъа	къыщемыбэкъуэхыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщебэкъуэхын	укъыщебэкъуэхын	къыщебэкъуэхын	дыкъыщебэкъуэхын	фыкъыщебэкъуэхын	къыщебэкъуэхын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыбэкъуэхын	укъыщемыбэкъуэхын	къыщемыбэкъуэхын	дыкъыщемыбэкъуэхын	фыкъыщемыбэкъуэхын	къыщемыбэкъуэхын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщебэкъуэхыну	укъыщебэкъуэхыну	къыщебэкъуэхыну	дыкъыщебэкъуэхыну	фыкъыщебэкъуэхыну	къыщебэкъуэхыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыбэкъуэхыну	укъыщемыбэкъуэхыну	къыщемыбэкъуэхыну	дыкъыщемыбэкъуэхыну	фыкъыщемыбэкъуэхыну	къыщемыбэкъуэхыну(хэ)
ЩӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздебэкъуэх	укъыздебэкъуэх	къыздебэкъуэх	дыкъыздебэкъуэх	фыкъыздебэкъуэх	къыздебэкъуэх(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыбэкъуэх	укъыздемыбэкъуэх	къыздемыбэкъуэх	дыкъыздемыбэкъуэх	фыкъыздемыбэкъуэх	къыздемыбэкъуэх(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздебэкъуэха	укъыздебэкъуэха	къыздебэкъуэха	дыкъыздебэкъуэха	фыкъыздебэкъуэха	къыздебэкъуэха(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыбэкъуэха	укъыздемыбэкъуэха	къыздемыбэкъуэха	дыкъыздемыбэкъуэха	фыкъыздемыбэкъуэха	къыздемыбэкъуэха(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздебэкъуэхыгъа	укъыздебэкъуэхыгъа	къыздебэкъуэхыгъа	дыкъыздебэкъуэхыгъа	фыкъыздебэкъуэхыгъа	къыздебэкъуэхыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыбэкъуэхыгъа	укъыздемыбэкъуэхыгъа	къыздемыбэкъуэхыгъа	дыкъыздемыбэкъуэхыгъа	фыкъыздемыбэкъуэхыгъа	къыздемыбэкъуэхыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздебэкъуэхын	укъыздебэкъуэхын	къыздебэкъуэхын	дыкъыздебэкъуэхын	фыкъыздебэкъуэхын	къыздебэкъуэхын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыбэкъуэхын	укъыздемыбэкъуэхын	къыздемыбэкъуэхын	дыкъыздемыбэкъуэхын	фыкъыздемыбэкъуэхын	къыздемыбэкъуэхын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздебэкъуэхыну	укъыздебэкъуэхыну	къыздебэкъуэхыну	дыкъыздебэкъуэхыну	фыкъыздебэкъуэхыну	къыздебэкъуэхыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыбэкъуэхыну	укъыздемыбэкъуэхыну	къыздемыбэкъуэхыну	дыкъыздемыбэкъуэхыну	фыкъыздемыбэкъуэхыну	къыздемыбэкъуэхыну(хэ)
Щхьэусыгъуэ, мурад зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀебэкъуэх	укъыщӀебэкъуэх	къыщӀебэкъуэх	дыкъыщӀебэкъуэх	фыкъыщӀебэкъуэх	къыщӀебэкъуэх(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыбэкъуэх	укъыщӀемыбэкъуэх	къыщӀемыбэкъуэх	дыкъыщӀемыбэкъуэх	фыкъыщӀемыбэкъуэх	къыщӀемыбэкъуэх(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀебэкъуэха	укъыщӀебэкъуэхӀебэкъуэха	къыщӀебэкъуэха	дыкъыщӀебэкъуэха	фыкъыщӀебэкъуэха	къыщӀебэкъуэха(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыбэкъуэха	укъыщӀемыбэкъуэха	къыщӀемыбэкъуэха	дыкъыщӀемыбэкъуэха	фыкъыщӀемыбэкъуэха	къыщӀемыбэкъуэха(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀебэкъуэхыгъа	укъыщӀебэкъуэхыгъа	къыщӀебэкъуэхыгъа	дыкъыщӀебэкъуэхыгъа	фыкъыщӀебэкъуэхыгъа	къыщӀебэкъуэхыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыбэкъуэхыгъа	укъыщӀемыбэкъуэхыгъа	къыщӀемыбэкъуэхыгъа	дыкъыщӀемыбэкъуэхыгъа	фыкъыщӀемыбэкъуэхыгъа	къыщӀемыбэкъуэхыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀебэкъуэхын	укъыщӀебэкъуэхын	къыщӀебэкъуэхын	дыкъыщӀебэкъуэхын	фыкъыщӀебэкъуэхын	къыщӀебэкъуэхын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыбэкъуэхын	укъыщӀемыбэкъуэхын	къыщӀемыбэкъуэхын	дыкъыщӀемыбэкъуэхын	фыкъыщӀемыбэкъуэхын	къыщӀемыбэкъуэхын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀебэкъуэхыну	укъыщӀебэкъуэхыну	къыщӀебэкъуэхыну	дыкъыщӀебэкъуэхыну	фыкъыщӀебэкъуэхыну	къыщӀебэкъуэхыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыбэкъуэхыну	укъыщӀемыбэкъуэхыну	къыщӀемыбэкъуэхыну	дыкъыщӀемыбэкъуэхыну	фыкъыщӀемыбэкъуэхыну	къыщӀемыбэкъуэхыну(хэ)

Деепричастиехэр	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъебэкъуэхыу	укъебэкъуэхыу	къебэкъуэхыу	дыкъебэкъуэхыу	фыкъебэкъуэхыу	къебэкъуэхыу / къебэкъуэххэу
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыбэкъуэхыу	укъемыбэкъуэхыу	къемыбэкъуэхыу	дыкъемыбэкъуэхыу	фыкъемыбэкъуэхыу	къемыбэкъуэхыу / къебэкъуэххэу
блэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъебэкъуэхауэ	укъебэкъуэхауэ	къебэкъуэхауэ	дыкъебэкъуэхауэ	фыкъебэкъуэхауэ	къебэкъуэхауэ / къебэкъуэхахэу
блэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыбэкъуэхауэ	укъемыбэкъуэхауэ	къемыбэкъуэхауэ	дыкъемыбэкъуэхауэ	фыкъемыбэкъуэхауэ	къемыбэкъуэхауэ / къемыбэкъуэхахэу
-урэ-кӀэ деепричастие - щыӀэныгъэ	сыкъебэкъуэхыурэ	укъебэкъуэхыурэ	къебэкъуэхыурэ	дыкъебэкъуэхыурэ	фыкъебэкъуэхыурэ	къебэкъуэхыурэ / къебэкъуэххэурэ къебэкъуэх(хэ)урэ
-урэ-кӀэ деепричастие - щымыӀэныгъэ	сыкъемыбэкъуэхыурэ	укъемыбэкъуэхыурэ	къемыбэкъуэхыурэ	дыкъемыбэкъуэхыурэ	фыкъемыбэкъуэхыурэ	къемыбэкъуэхыурэ / къемыбэкъуэххэурэ

Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ -- ит зэман щыӀэныгъэ фащэ			Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ
	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
Подлежащэ
сэ	--	сыпкъобэкъуэх	сыкъобэкъуэх	--	сыфкъобэкъуэх	сакъобэкъуэх(хэ)
уэ	ускъобэкъуэх	--	укъобэкъуэх	уткъобэкъуэх	--	уакъобэкъуэх(хэ)
ар	скъобэкъуэх	пкъобэкъуэх	къобэкъуэх	ткъобэкъуэх	фкъобэкъуэх	якъобэкъуэх(хэ)
дэ	--	дыпкъобэкъуэх	дыкъобэкъуэх	--	дыфкъобэкъуэх	дакъобэкъуэх(хэ)
фэ	фыскъобэкъуэх	--	фыкъобэкъуэх	фыткъобэкъуэх	--	факъобэкъуэх(хэ)
ахэр	скъобэкъуэх	пкъобэкъуэх	къобэкъуэх	ткъобэкъуэх	фкъобэкъуэх	якъобэкъуэх(хэ)

Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ -- ит зэман щыӀэныгъэ фащэ			Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ
	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
Подлежащэ
сэ	--	сыпкъе[бэкъуэхрэ]	сыкъе[бэкъуэхрэ]	--	сыфкъе[бэкъуэхрэ]	сакъе[бэкъуэх(хэ)рэ]
уэ	ускъе[бэкъуэхрэ]	--	укъе[бэкъуэхрэ]	уткъе[бэкъуэхрэ]	--	уакъе[бэкъуэх(хэ)рэ]
ар	скъе[бэкъуэхрэ]	пкъе[бэкъуэхрэ]	къе[бэкъуэхрэ]	ткъе[бэкъуэхрэ]	фкъе[бэкъуэхрэ]	якъе[бэкъуэх(хэ)рэ]
дэ	--	дыпкъе[бэкъуэхрэ]	дыкъе[бэкъуэхрэ]	--	дыфкъе[бэкъуэхрэ]	дакъе[бэкъуэх(хэ)рэ]
фэ	фыскъе[бэкъуэхрэ]	--	фыпъэкъе[бэкъуэхрэ]	фыткъе[бэкъуэхрэ]	--	факъе[бэкъуэх(хэ)рэ]
ахэр	скъе[бэкъуэхрэ]	пкъе[бэкъуэхрэ]	къе[бэкъуэхрэ]	ткъе[бэкъуэхрэ]	фкъе[бэкъуэхрэ]	якъе[бэкъуэх(хэ)рэ]

		-ы-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[бэкъуэх]	[бэкъуэх]ыр	--	[бэкъуэх]хэр
Эргативнэ:	[бэкъуэх]	[бэкъуэх]ым	--	[бэкъуэх]хэм
Послеложнэ:	[бэкъуэх]кӀэ	[бэкъуэх]ымкӀэ	[бэкъуэх]хэкӀэ	[бэкъуэх]хэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[бэкъуэх]ыу	[бэкъуэх]ырауэ	[бэкъуэх]хэу	[бэкъуэх]хэрауэ

		-а-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[бэкъуэх]а	[бэкъуэх]ар	--	[бэкъуэх]ахэр
Эргативнэ:	[бэкъуэх]а	[бэкъуэх]ам	--	[бэкъуэх]ахэм
Послеложнэ:	[бэкъуэх]акӀэ	[бэкъуэх]амкӀэ	[бэкъуэх]ахэкӀэ	[бэкъуэх]ахэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[бэкъуэх]ауэ	[бэкъуэх]арауэ	[бэкъуэх]ахэу	[бэкъуэх]ахэрауэ

		-ын-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[бэкъуэх]ын	[бэкъуэх]ыныр	--	[бэкъуэх]ынхэр
Эргативнэ:	[бэкъуэх]ын	[бэкъуэх]ыным	--	[бэкъуэх]ынхэм
Послеложнэ:	[бэкъуэх]ынкӀэ	[бэкъуэх]ынымкӀэ	[бэкъуэх]ынхэкӀэ	[бэкъуэх]ынхэмкӀэ
'Обстоятельственнэ:	[бэкъуэх]ыну	[бэкъуэх]ынырауэ	[бэкъуэх]ынхэу	[бэкъуэх]ынхэрауэ

		-ыну-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[бэкъуэх]ыну	[бэкъуэх]ынур	--	[бэкъуэх]ынухэр
Эргативнэ:	[бэкъуэх]ыну	[бэкъуэх]ынум	--	[бэкъуэх]ынухэм
Послеложнэ:	[бэкъуэх]ынукӀэ	[бэкъуэх]ынумкӀэ	[бэкъуэх]ынухэкӀэ	[бэкъуэх]ынухэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[бэкъуэх]ынууэ	[бэкъуэх]ынурауэ	[бэкъуэх]ынухэу	[бэкъуэх]ынухэрауэ

МЫХЬЭНЭ

1. Бакъуэу, зыгуэрым ехын, ебэкъуэхын.

НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР

ИНДЖЫЛЫБЗЭ

• къебэкъуэхын: step down

УРЫСЫБЗЭ

• къебэкъуэхын: шагнуть вниз

БИБЛИОГРАФИЕ

Библиографием еплъын