къегуэщӏэкӏын

АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)

ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС

КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ

• IPA [qʹe:gʷɐɕʹɐ'tʹʂǝn]

ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ

• къе- + [гуэщӏ] + -э + -кӏ + -ы + -н

СПРЯЖЕНЭ

Глагол лъэмыӏэс "къегуэщӏэкӏын"-м и спряженэ

Инфинитив (масдар)
щыӀэныгъэ:	къегуэщӏэкӏын
щымыӀэныгъэ:	къемыгуэщӏэкӏын

Инфинитив (масдар) щхьэкӀэ зэхъуэкӀа	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏын	укъегуэщӏэкӏын	къегуэщӏэкӏын	дыкъегуэщӏэкӏын	фыкъегуэщӏэкӏын	къегуэщӏэкӏын(хэ)
щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгуэщӏэкӏын	укъемыгуэщӏэкӏын	къемыгуэщӏэкӏын	дыкъемыгуэщӏэкӏын	фыкъемыгуэщӏэкӏын	къемыгуэщӏэкӏын(хэ)

унафэ наклоненэ	уэ	фэ
щыӀэныгъэ:	къегуэщӏэкӏ!	фыкъегуэщӏэкӏ!
щымыӀэныгъэ:	укъемыгуэщӏэкӏ!	фыкъемыгуэщӏэкӏ!

Ре-кӀэ унафэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкърегуэщӏэкӏ	укърегуэщӏэкӏ	кърегуэщӏэкӏ	дыкърегуэщӏэкӏ	фыкърегуэщӏэкӏ	кърегуэщӏэкӏ
щымыӀэныгъэ:	сыкъремыгуэщӏэкӏ	укъремыгуэщӏэкӏ	къремыгуэщӏэкӏ	дыкъремыгуэщӏэкӏ	фыкъремыгуэщӏэкӏ	къремыгуэщӏэкӏ

ЗэраӀуатэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъогуэщӏэкӏ(ыр)	укъогуэщӏэкӏ(ыр)	къогуэщӏэкӏ(ыр)	дыкъогуэщӏэкӏ(ыр)	фыкъогуэщӏэкӏ(ыр)	къогуэщӏэкӏ(хэ)(р)
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏыркъым	укъегуэщӏэкӏыркъым	къегуэщӏэкӏыркъым	дыкъегуэщӏэкӏыркъым	фыкъегуэщӏэкӏыркъым	къегуэщӏэкӏ(хэ)ркъым
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏ(ыр)т	укъегуэщӏэкӏ(ыр)т	къегуэщӏэкӏ(ыр)т	дыкъегуэщӏэкӏ(ыр)т	фыкъегуэщӏэкӏ(ыр)т	къегуэщӏэкӏ(ыр)т / къегуэщӏэкӏхэ(р)т
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏ(ыр)тэкъым	укъегуэщӏэкӏ(ыр)тэкъым	къегуэщӏэкӏ(ыр)тэкъым	дыкъегуэщӏэкӏ(ыр)тэкъым	фыкъегуэщӏэкӏ(ыр)тэкъым	къегуэщӏэкӏ(ыр)тэкъым / къегуэщӏэкӏхэ(р)тэкъым
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏащ	укъегуэщӏэкӏащ	къегуэщӏэкӏащ	дыкъегуэщӏэкӏащ	фыкъегуэщӏэкӏащ	къегуэщӏэкӏа(хэ)щ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏакъым	укъегуэщӏэкӏакъым	къегуэщӏэкӏакъым	дыкъегуэщӏэкӏакъым	фыкъегуэщӏэкӏакъым	къегуэщӏэкӏа(хэ)къым
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏат	укъегуэщӏэкӏат	къегуэщӏэкӏат	дыкъегуэщӏэкӏат	фыкъегуэщӏэкӏат	къегуэщӏэкӏа(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏатэкъым	укъегуэщӏэкӏатэкъым	къегуэщӏэкӏатэкъым	дыкъегуэщӏэкӏатэкъым	фыкъегуэщӏэкӏатэкъым	къегуэщӏэкӏа(хэ)тэкъым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏыгъащ	укъегуэщӏэкӏыгъащ	къегуэщӏэкӏыгъащ	дыкъегуэщӏэкӏыгъащ	фыкъегуэщӏэкӏыгъащ	къегуэщӏэкӏыгъа(хэ)щ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏыгъакъым	укъегуэщӏэкӏыгъакъым	къегуэщӏэкӏыгъакъым	дыкъегуэщӏэкӏыгъакъым	фыкъегуэщӏэкӏыгъакъым	къегуэщӏэкӏыгъа(хэ)къым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏыгъат	укъегуэщӏэкӏыгъат	къегуэщӏэкӏыгъат	дыкъегуэщӏэкӏыгъат	фыкъегуэщӏэкӏыгъат	къегуэщӏэкӏыгъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏыгъатэкъым	укъегуэщӏэкӏыгъатэкъым	къегуэщӏэкӏыгъатэкъым	дыкъегуэщӏэкӏыгъатэкъым	фыкъегуэщӏэкӏыгъатэкъым	къегуэщӏэкӏыгъа(хэ)тэкъым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏщ	укъегуэщӏэкӏщ	къегуэщӏэкӏщ	дыкъегуэщӏэкӏщ	фыкъегуэщӏэкӏщ	къегуэщӏэкӏ(хэ)щ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏкъым	укъегуэщӏэкӏкъым	къегуэщӏэкӏкъым	дыкъегуэщӏэкӏкъым	фыкъегуэщӏэкӏкъым	къегуэщӏэкӏ(хэ)къым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏт	укъегуэщӏэкӏт	къегуэщӏэкӏт	дыкъегуэщӏэкӏт	фыкъегуэщӏэкӏт	къегуэщӏэкӏ(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏтэкъым	укъегуэщӏэкӏтэкъым	къегуэщӏэкӏтэкъым	дыкъегуэщӏэкӏтэкъым	фыкъегуэщӏэкӏтэкъым	къегуэщӏэкӏ(хэ)тэкъым
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏынщ	укъегуэщӏэкӏынщ	къегуэщӏэкӏынщ	дыкъегуэщӏэкӏынщ	фыкъегуэщӏэкӏынщ	къегуэщӏэкӏын(хэ)щ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏынкъым	укъегуэщӏэкӏынкъым	къегуэщӏэкӏынкъым	дыкъегуэщӏэкӏынкъым	фыкъегуэщӏэкӏынкъым	къегуэщӏэкӏын(хэ)къым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏынущ	укъегуэщӏэкӏынущ	къегуэщӏэкӏынущ	дыкъегуэщӏэкӏынущ	фыкъегуэщӏэкӏынущ	къегуэщӏэкӏыну(хэ)щ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏынукъым	укъегуэщӏэкӏынукъым	къегуэщӏэкӏынукъым	дыкъегуэщӏэкӏынукъым	фыкъегуэщӏэкӏынукъым	къегуэщӏэкӏыну(хэ)къым

ЗэрыупщӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏрэ	укъегуэщӏэкӏрэ	къегуэщӏэкӏрэ	дыкъегуэщӏэкӏрэ	фыкъегуэщӏэкӏрэ	къегуэщӏэкӏ(хэ)рэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏыркъэ	укъегуэщӏэкӏыркъэ	къегуэщӏэкӏыркъэ	дыкъегуэщӏэкӏыркъэ	фыкъегуэщӏэкӏыркъэ	къегуэщӏэкӏыркъэ / къегуэщӏэкӏхэркъэ
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏ(ыр)т	укъегуэщӏэкӏ(ыр)т	къегуэщӏэкӏ(ыр)т	дыкъегуэщӏэкӏ(ыр)т	фыкъегуэщӏэкӏ(ыр)т	къегуэщӏэкӏ(ыр)т / къегуэщӏэкӏхэ(р)т
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏ(ыр)тэкъэ	укъегуэщӏэкӏ(ыр)тэкъэ	къегуэщӏэкӏ(ыр)тэкъэ	дыкъегуэщӏэкӏ(ыр)тэкъэ	фыкъегуэщӏэкӏ(ыр)тэкъэ	къегуэщӏэкӏ(ыр)тэкъэ / къегуэщӏэкӏхэ(р)тэкъэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏа	укъегуэщӏэкӏа	къегуэщӏэкӏа	дыкъегуэщӏэкӏа	фыкъегуэщӏэкӏа	къегуэщӏэкӏа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏакъэ	укъегуэщӏэкӏакъэ	къегуэщӏэкӏакъэ	дыкъегуэщӏэкӏакъэ	фыкъегуэщӏэкӏакъэ	къегуэщӏэкӏа(хэ)къэ
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏат	укъегуэщӏэкӏат	къегуэщӏэкӏат	дыкъегуэщӏэкӏат	фыкъегуэщӏэкӏат	къегуэщӏэкӏа(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏатэкъэ	укъегуэщӏэкӏатэкъэ	къегуэщӏэкӏатэкъэ	дыкъегуэщӏэкӏатэкъэ	фыкъегуэщӏэкӏатэкъэ	къегуэщӏэкӏа(хэ)тэкъэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏыгъа	укъегуэщӏэкӏыгъа	къегуэщӏэкӏыгъа	дыкъегуэщӏэкӏыгъа	фыкъегуэщӏэкӏыгъа	къегуэщӏэкӏыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏыгъакъэ	укъегуэщӏэкӏыгъакъэ	къегуэщӏэкӏыгъакъэ	дыкъегуэщӏэкӏыгъакъэ	фыкъегуэщӏэкӏыгъакъэ	къегуэщӏэкӏыгъа(хэ)къэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏыгъат	укъегуэщӏэкӏыгъат	къегуэщӏэкӏыгъат	дыкъегуэщӏэкӏыгъат	фыкъегуэщӏэкӏыгъат	къегуэщӏэкӏыгъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏыгъатэкъэ	укъегуэщӏэкӏыгъатэкъэ	къегуэщӏэкӏыгъатэкъэ	дыкъегуэщӏэкӏыгъатэкъэ	фыкъегуэщӏэкӏыгъатэкъэ	къегуэщӏэкӏыгъа(хэ)тэкъэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏ	укъегуэщӏэкӏ	къегуэщӏэкӏ	дыкъегуэщӏэкӏ	фыкъегуэщӏэкӏ	къегуэщӏэкӏ(хэ)
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏкъэ	укъегуэщӏэкӏкъэ	къегуэщӏэкӏкъэ	дыкъегуэщӏэкӏкъэ	фыкъегуэщӏэкӏкъэ	къегуэщӏэкӏ(хэ)къэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏт	укъегуэщӏэкӏт	къегуэщӏэкӏт	дыкъегуэщӏэкӏт	фыкъегуэщӏэкӏт	къегуэщӏэкӏ(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏтэкъэ	укъегуэщӏэкӏтэкъэ	къегуэщӏэкӏтэкъэ	дыкъегуэщӏэкӏтэкъэ	фыкъегуэщӏэкӏтэкъэ	къегуэщӏэкӏ(хэ)тэкъэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏын	укъегуэщӏэкӏын	къегуэщӏэкӏын	дыкъегуэщӏэкӏын	фыкъегуэщӏэкӏын	къегуэщӏэкӏын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏынкъэ	укъегуэщӏэкӏынкъэ	къегуэщӏэкӏынкъэ	дыкъегуэщӏэкӏынкъэ	фыкъегуэщӏэкӏынкъэ	къегуэщӏэкӏын(хэ)къэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏыну	укъегуэщӏэкӏыну	къегуэщӏэкӏыну	дыкъегуэщӏэкӏыну	фыкъегуэщӏэкӏыну	къегуэщӏэкӏыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏынукъэ	укъегуэщӏэкӏынукъэ	къегуэщӏэкӏынукъэ	дыкъегуэщӏэкӏынукъэ	фыкъегуэщӏэкӏынукъэ	къегуэщӏэкӏыну(хэ)къэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏмэ	укъегуэщӏэкӏмэ	къегуэщӏэкӏмэ	дыкъегуэщӏэкӏмэ	фыкъегуэщӏэкӏмэ	къегуэщӏэкӏ(хэ)мэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгуэщӏэкӏмэ	укъемыгуэщӏэкӏмэ	къемыгуэщӏэкӏмэ	дыкъемыгуэщӏэкӏмэ	фыкъемыгуэщӏэкӏмэ	къемыгуэщӏэкӏ(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏамэ	укъегуэщӏэкӏамэ	къегуэщӏэкӏамэ	дыкъегуэщӏэкӏамэ	фыкъегуэщӏэкӏамэ	къегуэщӏэкӏа(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгуэщӏэкӏамэ	укъемыгуэщӏэкӏамэ	къемыгуэщӏэкӏамэ	дыкъемыгуэщӏэкӏамэ	фыкъемыгуэщӏэкӏамэ	къемыгуэщӏэкӏа(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏыгъамэ	укъегуэщӏэкӏыгъамэ	къегуэщӏэкӏыгъамэ	дыкъегуэщӏэкӏыгъамэ	фыкъегуэщӏэкӏыгъамэ	къегуэщӏэкӏыгъа(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгуэщӏэкӏыгъамэ	укъемыгуэщӏэкӏыгъамэ	къемыгуэщӏэкӏыгъамэ	дыкъемыгуэщӏэкӏыгъамэ	фыкъемыгуэщӏэкӏыгъамэ	къемыгуэщӏэкӏыгъа(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏынмэ	укъегуэщӏэкӏынмэ	къегуэщӏэкӏынмэ	дыкъегуэщӏэкӏынмэ	фыкъегуэщӏэкӏынмэ	къегуэщӏэкӏын(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгуэщӏэкӏынмэ	укъемыгуэщӏэкӏынмэ	къемыгуэщӏэкӏынмэ	дыкъемыгуэщӏэкӏынмэ	фыкъемыгуэщӏэкӏынмэ	къемыгуэщӏэкӏын(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏынумэ	укъегуэщӏэкӏынумэ	къегуэщӏэкӏынумэ	дыкъегуэщӏэкӏынумэ	фыкъегуэщӏэкӏынумэ	къегуэщӏэкӏыну(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгуэщӏэкӏынумэ	укъемыгуэщӏэкӏынумэ	къемыгуэщӏэкӏынумэ	дыкъемыгуэщӏэкӏынумэ	фыкъемыгуэщӏэкӏынумэ	къемыгуэщӏэкӏыну(хэ)мэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏтэмэ	укъегуэщӏэкӏтэмэ	къегуэщӏэкӏтэмэ	дыкъегуэщӏэкӏтэмэ	фыкъегуэщӏэкӏтэмэ	къегуэщӏэкӏ(хэ)тэмэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгуэщӏэкӏтэмэ	укъемыгуэщӏэкӏтэмэ	къемыгуэщӏэкӏтэмэ	дыкъемыгуэщӏэкӏтэмэ	фыкъемыгуэщӏэкӏтэмэ	къемыгуэщӏэкӏ(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏатэмэ	укъегуэщӏэкӏатэмэ	къегуэщӏэкӏатэмэ	дыкъегуэщӏэкӏатэмэ	фыкъегуэщӏэкӏатэмэ	къегуэщӏэкӏа(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгуэщӏэкӏатэмэ	укъемыгуэщӏэкӏатэмэ	къемыгуэщӏэкӏатэмэ	дыкъемыгуэщӏэкӏатэмэ	фыкъемыгуэщӏэкӏатэмэ	къемыгуэщӏэкӏа(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏыгъатэмэ	укъегуэщӏэкӏыгъатэмэ	къегуэщӏэкӏыгъатэмэ	дыкъегуэщӏэкӏыгъатэмэ	фыкъегуэщӏэкӏыгъатэмэ	къегуэщӏэкӏыгъа(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгуэщӏэкӏыгъатэмэ	укъемыгуэщӏэкӏыгъатэмэ	къемыгуэщӏэкӏыгъатэмэ	дыкъемыгуэщӏэкӏыгъатэмэ	фыкъемыгуэщӏэкӏыгъатэмэ	къемыгуэщӏэкӏыгъа(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏынтэмэ	укъегуэщӏэкӏынтэмэ	къегуэщӏэкӏынтэмэ	дыкъегуэщӏэкӏынтэмэ	фыкъегуэщӏэкӏынтэмэ	къегуэщӏэкӏын(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгуэщӏэкӏынтэмэ	укъемыгуэщӏэкӏынтэмэ	къемыгуэщӏэкӏынтэмэ	дыкъемыгуэщӏэкӏынтэмэ	фыкъемыгуэщӏэкӏынтэмэ	къемыгуэщӏэкӏын(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏынутэмэ	укъегуэщӏэкӏынутэмэ	къегуэщӏэкӏынутэмэ	дыкъегуэщӏэкӏынутэмэ	фыкъегуэщӏэкӏынутэмэ	къегуэщӏэкӏыну(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгуэщӏэкӏынутэмэ	укъемыгуэщӏэкӏынутэмэ	къемыгуэщӏэкӏынутэмэ	дыкъемыгуэщӏэкӏынутэмэ	фыкъемыгуэщӏэкӏынутэмэ	къемыгуэщӏэкӏыну(хэ)тэмэ

сослагательнэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏынт	укъегуэщӏэкӏынт	къегуэщӏэкӏынт	дыкъегуэщӏэкӏынт	фыкъегуэщӏэкӏынт	къегуэщӏэкӏын(хэ)т
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏынтэкъым	укъегуэщӏэкӏынтэкъым	къегуэщӏэкӏынтэкъым	дыкъегуэщӏэкӏынтэкъым	фыкъегуэщӏэкӏынтэкъым	къегуэщӏэкӏын(хэ)тэкъым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏынут	укъегуэщӏэкӏынут	къегуэщӏэкӏынут	дыкъегуэщӏэкӏынут	фыкъегуэщӏэкӏынут	къегуэщӏэкӏыну(хэ)т
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏынутэкъым	укъегуэщӏэкӏынутэкъым	къегуэщӏэкӏынутэкъым	дыкъегуэщӏэкӏынутэкъым	фыкъегуэщӏэкӏынутэкъым	къегуэщӏэкӏыну(хэ)тэкъым

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏми	укъегуэщӏэкӏми	къегуэщӏэкӏми	дыкъегуэщӏэкӏми	фыкъегуэщӏэкӏми	къегуэщӏэкӏ(хэ)ми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгуэщӏэкӏми	укъемыгуэщӏэкӏми	къемыгуэщӏэкӏми	дыкъемыгуэщӏэкӏми	фыкъемыгуэщӏэкӏми	къемыгуэщӏэкӏ(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏами	укъегуэщӏэкӏами	къегуэщӏэкӏами	дыкъегуэщӏэкӏами	фыкъегуэщӏэкӏами	къегуэщӏэкӏа(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгуэщӏэкӏами	укъемыгуэщӏэкӏами	къемыгуэщӏэкӏами	дыкъемыгуэщӏэкӏами	фыкъемыгуэщӏэкӏами	къемыгуэщӏэкӏа(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏыгъами	укъегуэщӏэкӏыгъами	къегуэщӏэкӏыгъами	дыкъегуэщӏэкӏыгъами	фыкъегуэщӏэкӏыгъами	къегуэщӏэкӏыгъа(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгуэщӏэкӏыгъами	укъемыгуэщӏэкӏыгъами	къемыгуэщӏэкӏыгъами	дыкъемыгуэщӏэкӏыгъами	фыкъемыгуэщӏэкӏыгъами	къемыгуэщӏэкӏыгъа(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏынми	укъегуэщӏэкӏынми	къегуэщӏэкӏынми	дыкъегуэщӏэкӏынми	фыкъегуэщӏэкӏынми	къегуэщӏэкӏын(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгуэщӏэкӏынми	укъемыгуэщӏэкӏынми	къемыгуэщӏэкӏынми	дыкъемыгуэщӏэкӏынми	фыкъемыгуэщӏэкӏынми	къемыгуэщӏэкӏын(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏынуми	укъегуэщӏэкӏынуми	къегуэщӏэкӏынуми	дыкъегуэщӏэкӏынуми	фыкъегуэщӏэкӏынуми	къегуэщӏэкӏыну(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгуэщӏэкӏынуми	укъемыгуэщӏэкӏынуми	къемыгуэщӏэкӏынуми	дыкъемыгуэщӏэкӏынуми	фыкъемыгуэщӏэкӏынуми	къемыгуэщӏэкӏыну(хэ)ми

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏтэми	укъегуэщӏэкӏтэми	къегуэщӏэкӏтэми	дыкъегуэщӏэкӏтэми	фыкъегуэщӏэкӏтэми	къегуэщӏэкӏ(хэ)тэми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгуэщӏэкӏтэми	укъемыгуэщӏэкӏтэми	къемыгуэщӏэкӏтэми	дыкъемыгуэщӏэкӏтэми	фыкъемыгуэщӏэкӏтэми	къемыгуэщӏэкӏ(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏатэми	укъегуэщӏэкӏатэми	къегуэщӏэкӏатэми	дыкъегуэщӏэкӏатэми	фыкъегуэщӏэкӏатэми	къегуэщӏэкӏа(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгуэщӏэкӏатэми	укъемыгуэщӏэкӏатэми	къемыгуэщӏэкӏатэми	дыкъемыгуэщӏэкӏатэми	фыкъемыгуэщӏэкӏатэми	къемыгуэщӏэкӏа(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏыгъатэми	укъегуэщӏэкӏыгъатэми	къегуэщӏэкӏыгъатэми	дыкъегуэщӏэкӏыгъатэми	фыкъегуэщӏэкӏыгъатэми	къегуэщӏэкӏыгъа(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгуэщӏэкӏыгъатэми	укъемыгуэщӏэкӏыгъатэми	къемыгуэщӏэкӏыгъатэми	дыкъемыгуэщӏэкӏыгъатэми	фыкъемыгуэщӏэкӏыгъатэми	къемыгуэщӏэкӏыгъа(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏынтэми	укъегуэщӏэкӏынтэми	къегуэщӏэкӏынтэми	дыкъегуэщӏэкӏынтэми	фыкъегуэщӏэкӏынтэми	къегуэщӏэкӏын(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгуэщӏэкӏынтэми	укъемыгуэщӏэкӏынтэми	къемыгуэщӏэкӏынтэми	дыкъемыгуэщӏэкӏынтэми	фыкъемыгуэщӏэкӏынтэми	къемыгуэщӏэкӏын(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏынутэми	укъегуэщӏэкӏынутэми	къегуэщӏэкӏынутэми	дыкъегуэщӏэкӏынутэми	фыкъегуэщӏэкӏынутэми	къегуэщӏэкӏыну(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгуэщӏэкӏынутэми	укъемыгуэщӏэкӏынутэми	къемыгуэщӏэкӏынутэми	дыкъемыгуэщӏэкӏынутэми	фыкъемыгуэщӏэкӏынутэми	къемыгуэщӏэкӏыну(хэ)тэми

гъэщӀэгъуэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏаи	укъегуэщӏэкӏаи	къегуэщӏэкӏаи	дыкъегуэщӏэкӏаи	фыкъегуэщӏэкӏаи	къегуэщӏэкӏаи
щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏакъыми	укъегуэщӏэкӏакъыми	къегуэщӏэкӏакъыми	дыкъегуэщӏэкӏакъыми	фыкъегуэщӏэкӏакъыми	къегуэщӏэкӏакъыми

фӀэфӀыныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏащэрэт	укъегуэщӏэкӏащэрэт	къегуэщӏэкӏащэрэт	дыкъегуэщӏэкӏащэрэт	фыкъегуэщӏэкӏащэрэт	къегуэщӏэкӏащэрэт
щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгуэщӏэкӏащэрэт	укъемыгуэщӏэкӏащэрэт	къемыгуэщӏэкӏащэрэт	дыкъемыгуэщӏэкӏащэрэт	фыкъемыгуэщӏэкӏащэрэт	къемыгуэщӏэкӏащэрэт

шэч къытехьэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏагъэнщ	укъегуэщӏэкӏагъэнщ	къегуэщӏэкӏагъэнщ	дыкъегуэщӏэкӏагъэнщ	фыкъегуэщӏэкӏагъэнщ	къегуэщӏэкӏагъэнщ
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏагъэнкъым	укъегуэщӏэкӏагъэнкъым	къегуэщӏэкӏагъэнкъым	дыкъегуэщӏэкӏагъэнкъым	фыкъегуэщӏэкӏагъэнкъым	къегуэщӏэкӏагъэнкъым
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏагъэнт	укъегуэщӏэкӏагъэнт	къегуэщӏэкӏагъэнт	дыкъегуэщӏэкӏагъэнт	фыкъегуэщӏэкӏагъэнт	къегуэщӏэкӏагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏагъэнтэкъым	укъегуэщӏэкӏагъэнтэкъым	къегуэщӏэкӏагъэнтэкъым	дыкъегуэщӏэкӏагъэнтэкъым	фыкъегуэщӏэкӏагъэнтэкъым	къегуэщӏэкӏагъэнтэкъым
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏагъэн	укъегуэщӏэкӏагъэн	къегуэщӏэкӏагъэн	дыкъегуэщӏэкӏагъэн	фыкъегуэщӏэкӏагъэн	къегуэщӏэкӏагъэн
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏагъэнкъэ	укъегуэщӏэкӏагъэнкъэ	къегуэщӏэкӏагъэнкъэ	дыкъегуэщӏэкӏагъэнкъэ	фыкъегуэщӏэкӏагъэнкъэ	къегуэщӏэкӏагъэнкъэ
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏагъэнт	укъегуэщӏэкӏагъэнт	къегуэщӏэкӏагъэнт	дыкъегуэщӏэкӏагъэнт	фыкъегуэщӏэкӏагъэнт	къегуэщӏэкӏагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏагъэнтэкъэ	укъегуэщӏэкӏагъэнтэкъэ	къегуэщӏэкӏагъэнтэкъэ	дыкъегуэщӏэкӏагъэнтэкъэ	фыкъегуэщӏэкӏагъэнтэкъэ	къегуэщӏэкӏагъэнтэкъэ
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏагъэнгуэщӏэкӏ	укъегуэщӏэкӏагъэнгуэщӏэкӏ	къегуэщӏэкӏагъэнгуэщӏэкӏ	дыкъегуэщӏэкӏагъэнгуэщӏэкӏ	фыкъегуэщӏэкӏагъэнгуэщӏэкӏ	къегуэщӏэкӏагъэнгуэщӏэкӏ
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏагъэнукъым	укъегуэщӏэкӏагъэнукъым	къегуэщӏэкӏагъэнукъым	дыкъегуэщӏэкӏагъэнукъым	фыкъегуэщӏэкӏагъэнукъым	къегуэщӏэкӏагъэнукъым
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏагъэнут	укъегуэщӏэкӏагъэнут	къегуэщӏэкӏагъэнут	дыкъегуэщӏэкӏагъэнут	фыкъегуэщӏэкӏагъэнут	къегуэщӏэкӏагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏагъэнутэкъым	укъегуэщӏэкӏагъэнутэкъым	къегуэщӏэкӏагъэнутэкъым	дыкъегуэщӏэкӏагъэнутэкъым	фыкъегуэщӏэкӏагъэнутэкъым	къегуэщӏэкӏагъэнутэкъым
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏагъэну	укъегуэщӏэкӏагъэну	къегуэщӏэкӏагъэну	дыкъегуэщӏэкӏагъэну	фыкъегуэщӏэкӏагъэну	къегуэщӏэкӏагъэну
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏагъэнукъэ	укъегуэщӏэкӏагъэнукъэ	къегуэщӏэкӏагъэнукъэ	дыкъегуэщӏэкӏагъэнукъэ	фыкъегуэщӏэкӏагъэнукъэ	къегуэщӏэкӏагъэнукъэ
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏагъэнут	укъегуэщӏэкӏагъэнут	къегуэщӏэкӏагъэнут	дыкъегуэщӏэкӏагъэнут	фыкъегуэщӏэкӏагъэнут	къегуэщӏэкӏагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъегуэщӏэкӏагъэнутэкъэ	укъегуэщӏэкӏагъэнутэкъэ	къегуэщӏэкӏагъэнутэкъэ	дыкъегуэщӏэкӏагъэнутэкъэ	фыкъегуэщӏэкӏагъэнутэкъэ	къегуэщӏэкӏагъэнутэкъэ

Причастиехэр	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
Зылэжь (субъектнэ) причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъегуэщӏэкӏ	укъегуэщӏэкӏ	къегуэщӏэкӏ	дыкъегуэщӏэкӏ	фыкъегуэщӏэкӏ	къегуэщӏэкӏ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыгуэщӏэкӏ	укъемыгуэщӏэкӏ	къемыгуэщӏэкӏ	дыкъемыгуэщӏэкӏ	фыкъемыгуэщӏэкӏ	къемыгуэщӏэкӏ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъегуэщӏэкӏа	укъегуэщӏэкӏа	къегуэщӏэкӏа	дыкъегуэщӏэкӏа	фыкъегуэщӏэкӏа	къегуэщӏэкӏа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыгуэщӏэкӏа	укъемыгуэщӏэкӏа	къемыгуэщӏэкӏа	дыкъемыгуэщӏэкӏа	фыкъемыгуэщӏэкӏа	къемыгуэщӏэкӏа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъегуэщӏэкӏыгъа	укъегуэщӏэкӏыгъа	къегуэщӏэкӏыгъа	дыкъегуэщӏэкӏыгъа	фыкъегуэщӏэкӏыгъа	къегуэщӏэкӏыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыгуэщӏэкӏыгъа	укъемыгуэщӏэкӏыгъа	къемыгуэщӏэкӏыгъа	дыкъемыгуэщӏэкӏыгъа	фыкъемыгуэщӏэкӏыгъа	къемыгуэщӏэкӏыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъегуэщӏэкӏын	укъегуэщӏэкӏын	къегуэщӏэкӏын	дыкъегуэщӏэкӏын	фыкъегуэщӏэкӏын	къегуэщӏэкӏын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыгуэщӏэкӏын	укъемыгуэщӏэкӏын	къемыгуэщӏэкӏын	дыкъемыгуэщӏэкӏын	фыкъемыгуэщӏэкӏын	къемыгуэщӏэкӏын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъегуэщӏэкӏыну	укъегуэщӏэкӏыну	къегуэщӏэкӏыну	дыкъегуэщӏэкӏыну	фыкъегуэщӏэкӏыну	къегуэщӏэкӏыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыгуэщӏэкӏыну	укъемыгуэщӏэкӏыну	къемыгуэщӏэкӏыну	дыкъемыгуэщӏэкӏыну	фыкъемыгуэщӏэкӏыну	къемыгуэщӏэкӏыну(хэ)

Зэлэжь (объектнэ) причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	къызэгуэщӏэкӏ
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыгуэщӏэкӏ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къызэгуэщӏэкӏа
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыгуэщӏэкӏа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къызэгуэщӏэкӏыгъа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыгуэщӏэкӏыгъа
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къызэгуэщӏэкӏын
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыгуэщӏэкӏын
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къызэгуэщӏэкӏыну
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыгуэщӏэкӏыну

Лэжьыгъэм и къэхъукъ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрегуэщӏэкӏ	укъызэрегуэщӏэкӏ	къызэрегуэщӏэкӏ	дыкъызэрегуэщӏэкӏ	фыкъызэрегуэщӏэкӏ	къызэрегуэщӏэкӏ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыгуэщӏэкӏ	укъызэремыгуэщӏэкӏ	къызэремыгуэщӏэкӏ	дыкъызэремыгуэщӏэкӏ	фыкъызэремыгуэщӏэкӏ	къызэремыгуэщӏэкӏ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрегуэщӏэкӏа	укъызэрегуэщӏэкӏа	къызэрегуэщӏэкӏа	дыкъызэрегуэщӏэкӏа	фыкъызэрегуэщӏэкӏа	къызэрегуэщӏэкӏа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыгуэщӏэкӏа	укъызэремыгуэщӏэкӏа	къызэремыгуэщӏэкӏа	дыкъызэремыгуэщӏэкӏа	фыкъызэремыгуэщӏэкӏа	къызэремыгуэщӏэкӏа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрегуэщӏэкӏыгъа	укъызэрегуэщӏэкӏыгъа	къызэрегуэщӏэкӏыгъа	дыкъызэрегуэщӏэкӏыгъа	фыкъызэрегуэщӏэкӏыгъа	къызэрегуэщӏэкӏыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыгуэщӏэкӏыгъа	укъызэремыгуэщӏэкӏыгъа	къызэремыгуэщӏэкӏыгъа	дыкъызэремыгуэщӏэкӏыгъа	фыкъызэремыгуэщӏэкӏыгъа	къызэремыгуэщӏэкӏыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрегуэщӏэкӏын	укъызэрегуэщӏэкӏын	къызэрегуэщӏэкӏын	дыкъызэрегуэщӏэкӏын	фыкъызэрегуэщӏэкӏын	къызэрегуэщӏэкӏын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыгуэщӏэкӏын	укъызэремыгуэщӏэкӏын	къызэремыгуэщӏэкӏын	дыкъызэремыгуэщӏэкӏын	фыкъызэремыгуэщӏэкӏын	къызэремыгуэщӏэкӏын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрегуэщӏэкӏыну	укъызэрегуэщӏэкӏыну	къызэрегуэщӏэкӏыну	дыкъызэрегуэщӏэкӏыну	фыкъызэрегуэщӏэкӏыну	къызэрегуэщӏэкӏыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыгуэщӏэкӏыну	укъызэремыгуэщӏэкӏыну	къызэремыгуэщӏэкӏыну	дыкъызэремыгуэщӏэкӏыну	фыкъызэремыгуэщӏэкӏыну	къызэремыгуэщӏэкӏыну(хэ)
Зэман/щӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщегуэщӏэкӏ	укъыщегуэщӏэкӏ	къыщегуэщӏэкӏ	дыкъыщегуэщӏэкӏ	фыкъыщегуэщӏэкӏ	къыщегуэщӏэкӏ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыгуэщӏэкӏ	укъыщемыгуэщӏэкӏ	къыщемыгуэщӏэкӏ	дыкъыщемыгуэщӏэкӏ	фыкъыщемыгуэщӏэкӏ	къыщемыгуэщӏэкӏ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщегуэщӏэкӏа	укъыщегуэщӏэкӏа	къыщегуэщӏэкӏа	дыкъыщегуэщӏэкӏа	фыкъыщегуэщӏэкӏа	къыщегуэщӏэкӏа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыгуэщӏэкӏа	укъыщемыгуэщӏэкӏа	къыщемыгуэщӏэкӏа	дыкъыщемыгуэщӏэкӏа	фыкъыщемыгуэщӏэкӏа	къыщемыгуэщӏэкӏа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщегуэщӏэкӏыгъа	укъыщегуэщӏэкӏыгъа	къыщегуэщӏэкӏыгъа	дыкъыщегуэщӏэкӏыгъа	фыкъыщегуэщӏэкӏыгъа	къыщегуэщӏэкӏыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыгуэщӏэкӏыгъа	укъыщемыгуэщӏэкӏыгъа	къыщемыгуэщӏэкӏыгъа	дыкъыщемыгуэщӏэкӏыгъа	фыкъыщемыгуэщӏэкӏыгъа	къыщемыгуэщӏэкӏыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщегуэщӏэкӏын	укъыщегуэщӏэкӏын	къыщегуэщӏэкӏын	дыкъыщегуэщӏэкӏын	фыкъыщегуэщӏэкӏын	къыщегуэщӏэкӏын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыгуэщӏэкӏын	укъыщемыгуэщӏэкӏын	къыщемыгуэщӏэкӏын	дыкъыщемыгуэщӏэкӏын	фыкъыщемыгуэщӏэкӏын	къыщемыгуэщӏэкӏын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщегуэщӏэкӏыну	укъыщегуэщӏэкӏыну	къыщегуэщӏэкӏыну	дыкъыщегуэщӏэкӏыну	фыкъыщегуэщӏэкӏыну	къыщегуэщӏэкӏыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыгуэщӏэкӏыну	укъыщемыгуэщӏэкӏыну	къыщемыгуэщӏэкӏыну	дыкъыщемыгуэщӏэкӏыну	фыкъыщемыгуэщӏэкӏыну	къыщемыгуэщӏэкӏыну(хэ)
ЩӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздегуэщӏэкӏ	укъыздегуэщӏэкӏ	къыздегуэщӏэкӏ	дыкъыздегуэщӏэкӏ	фыкъыздегуэщӏэкӏ	къыздегуэщӏэкӏ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыгуэщӏэкӏ	укъыздемыгуэщӏэкӏ	къыздемыгуэщӏэкӏ	дыкъыздемыгуэщӏэкӏ	фыкъыздемыгуэщӏэкӏ	къыздемыгуэщӏэкӏ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздегуэщӏэкӏа	укъыздегуэщӏэкӏа	къыздегуэщӏэкӏа	дыкъыздегуэщӏэкӏа	фыкъыздегуэщӏэкӏа	къыздегуэщӏэкӏа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыгуэщӏэкӏа	укъыздемыгуэщӏэкӏа	къыздемыгуэщӏэкӏа	дыкъыздемыгуэщӏэкӏа	фыкъыздемыгуэщӏэкӏа	къыздемыгуэщӏэкӏа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздегуэщӏэкӏыгъа	укъыздегуэщӏэкӏыгъа	къыздегуэщӏэкӏыгъа	дыкъыздегуэщӏэкӏыгъа	фыкъыздегуэщӏэкӏыгъа	къыздегуэщӏэкӏыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыгуэщӏэкӏыгъа	укъыздемыгуэщӏэкӏыгъа	къыздемыгуэщӏэкӏыгъа	дыкъыздемыгуэщӏэкӏыгъа	фыкъыздемыгуэщӏэкӏыгъа	къыздемыгуэщӏэкӏыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздегуэщӏэкӏын	укъыздегуэщӏэкӏын	къыздегуэщӏэкӏын	дыкъыздегуэщӏэкӏын	фыкъыздегуэщӏэкӏын	къыздегуэщӏэкӏын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыгуэщӏэкӏын	укъыздемыгуэщӏэкӏын	къыздемыгуэщӏэкӏын	дыкъыздемыгуэщӏэкӏын	фыкъыздемыгуэщӏэкӏын	къыздемыгуэщӏэкӏын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздегуэщӏэкӏыну	укъыздегуэщӏэкӏыну	къыздегуэщӏэкӏыну	дыкъыздегуэщӏэкӏыну	фыкъыздегуэщӏэкӏыну	къыздегуэщӏэкӏыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыгуэщӏэкӏыну	укъыздемыгуэщӏэкӏыну	къыздемыгуэщӏэкӏыну	дыкъыздемыгуэщӏэкӏыну	фыкъыздемыгуэщӏэкӏыну	къыздемыгуэщӏэкӏыну(хэ)
Щхьэусыгъуэ, мурад зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀегуэщӏэкӏ	укъыщӀегуэщӏэкӏ	къыщӀегуэщӏэкӏ	дыкъыщӀегуэщӏэкӏ	фыкъыщӀегуэщӏэкӏ	къыщӀегуэщӏэкӏ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыгуэщӏэкӏ	укъыщӀемыгуэщӏэкӏ	къыщӀемыгуэщӏэкӏ	дыкъыщӀемыгуэщӏэкӏ	фыкъыщӀемыгуэщӏэкӏ	къыщӀемыгуэщӏэкӏ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀегуэщӏэкӏа	укъыщӀегуэщӏэкӏӀегуэщӏэкӏа	къыщӀегуэщӏэкӏа	дыкъыщӀегуэщӏэкӏа	фыкъыщӀегуэщӏэкӏа	къыщӀегуэщӏэкӏа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыгуэщӏэкӏа	укъыщӀемыгуэщӏэкӏа	къыщӀемыгуэщӏэкӏа	дыкъыщӀемыгуэщӏэкӏа	фыкъыщӀемыгуэщӏэкӏа	къыщӀемыгуэщӏэкӏа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀегуэщӏэкӏыгъа	укъыщӀегуэщӏэкӏыгъа	къыщӀегуэщӏэкӏыгъа	дыкъыщӀегуэщӏэкӏыгъа	фыкъыщӀегуэщӏэкӏыгъа	къыщӀегуэщӏэкӏыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыгуэщӏэкӏыгъа	укъыщӀемыгуэщӏэкӏыгъа	къыщӀемыгуэщӏэкӏыгъа	дыкъыщӀемыгуэщӏэкӏыгъа	фыкъыщӀемыгуэщӏэкӏыгъа	къыщӀемыгуэщӏэкӏыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀегуэщӏэкӏын	укъыщӀегуэщӏэкӏын	къыщӀегуэщӏэкӏын	дыкъыщӀегуэщӏэкӏын	фыкъыщӀегуэщӏэкӏын	къыщӀегуэщӏэкӏын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыгуэщӏэкӏын	укъыщӀемыгуэщӏэкӏын	къыщӀемыгуэщӏэкӏын	дыкъыщӀемыгуэщӏэкӏын	фыкъыщӀемыгуэщӏэкӏын	къыщӀемыгуэщӏэкӏын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀегуэщӏэкӏыну	укъыщӀегуэщӏэкӏыну	къыщӀегуэщӏэкӏыну	дыкъыщӀегуэщӏэкӏыну	фыкъыщӀегуэщӏэкӏыну	къыщӀегуэщӏэкӏыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыгуэщӏэкӏыну	укъыщӀемыгуэщӏэкӏыну	къыщӀемыгуэщӏэкӏыну	дыкъыщӀемыгуэщӏэкӏыну	фыкъыщӀемыгуэщӏэкӏыну	къыщӀемыгуэщӏэкӏыну(хэ)

Деепричастиехэр	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъегуэщӏэкӏу	укъегуэщӏэкӏу	къегуэщӏэкӏу	дыкъегуэщӏэкӏу	фыкъегуэщӏэкӏу	къегуэщӏэкӏу / къегуэщӏэкӏхэу
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыгуэщӏэкӏу	укъемыгуэщӏэкӏу	къемыгуэщӏэкӏу	дыкъемыгуэщӏэкӏу	фыкъемыгуэщӏэкӏу	къемыгуэщӏэкӏу / къегуэщӏэкӏхэу
блэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъегуэщӏэкӏауэ	укъегуэщӏэкӏауэ	къегуэщӏэкӏауэ	дыкъегуэщӏэкӏауэ	фыкъегуэщӏэкӏауэ	къегуэщӏэкӏауэ / къегуэщӏэкӏахэу
блэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыгуэщӏэкӏауэ	укъемыгуэщӏэкӏауэ	къемыгуэщӏэкӏауэ	дыкъемыгуэщӏэкӏауэ	фыкъемыгуэщӏэкӏауэ	къемыгуэщӏэкӏауэ / къемыгуэщӏэкӏахэу
-урэ-кӀэ деепричастие - щыӀэныгъэ	сыкъегуэщӏэкӏурэ	укъегуэщӏэкӏурэ	къегуэщӏэкӏурэ	дыкъегуэщӏэкӏурэ	фыкъегуэщӏэкӏурэ	къегуэщӏэкӏурэ / къегуэщӏэкӏхэурэ къегуэщӏэкӏ(хэ)урэ
-урэ-кӀэ деепричастие - щымыӀэныгъэ	сыкъемыгуэщӏэкӏурэ	укъемыгуэщӏэкӏурэ	къемыгуэщӏэкӏурэ	дыкъемыгуэщӏэкӏурэ	фыкъемыгуэщӏэкӏурэ	къемыгуэщӏэкӏурэ / къемыгуэщӏэкӏхэурэ

Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ -- ит зэман щыӀэныгъэ фащэ			Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ
	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
Подлежащэ
сэ	--	сыпкъогуэщӏэкӏ	сыкъогуэщӏэкӏ	--	сыфкъогуэщӏэкӏ	сакъогуэщӏэкӏ(хэ)
уэ	ускъогуэщӏэкӏ	--	укъогуэщӏэкӏ	уткъогуэщӏэкӏ	--	уакъогуэщӏэкӏ(хэ)
ар	скъогуэщӏэкӏ	пкъогуэщӏэкӏ	къогуэщӏэкӏ	ткъогуэщӏэкӏ	фкъогуэщӏэкӏ	якъогуэщӏэкӏ(хэ)
дэ	--	дыпкъогуэщӏэкӏ	дыкъогуэщӏэкӏ	--	дыфкъогуэщӏэкӏ	дакъогуэщӏэкӏ(хэ)
фэ	фыскъогуэщӏэкӏ	--	фыкъогуэщӏэкӏ	фыткъогуэщӏэкӏ	--	факъогуэщӏэкӏ(хэ)
ахэр	скъогуэщӏэкӏ	пкъогуэщӏэкӏ	къогуэщӏэкӏ	ткъогуэщӏэкӏ	фкъогуэщӏэкӏ	якъогуэщӏэкӏ(хэ)

Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ -- ит зэман щыӀэныгъэ фащэ			Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ
	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
Подлежащэ
сэ	--	сыпкъе[гуэщӏэкӏрэ]	сыкъе[гуэщӏэкӏрэ]	--	сыфкъе[гуэщӏэкӏрэ]	сакъе[гуэщӏэкӏ(хэ)рэ]
уэ	ускъе[гуэщӏэкӏрэ]	--	укъе[гуэщӏэкӏрэ]	уткъе[гуэщӏэкӏрэ]	--	уакъе[гуэщӏэкӏ(хэ)рэ]
ар	скъе[гуэщӏэкӏрэ]	пкъе[гуэщӏэкӏрэ]	къе[гуэщӏэкӏрэ]	ткъе[гуэщӏэкӏрэ]	фкъе[гуэщӏэкӏрэ]	якъе[гуэщӏэкӏ(хэ)рэ]
дэ	--	дыпкъе[гуэщӏэкӏрэ]	дыкъе[гуэщӏэкӏрэ]	--	дыфкъе[гуэщӏэкӏрэ]	дакъе[гуэщӏэкӏ(хэ)рэ]
фэ	фыскъе[гуэщӏэкӏрэ]	--	фыпъэкъе[гуэщӏэкӏрэ]	фыткъе[гуэщӏэкӏрэ]	--	факъе[гуэщӏэкӏ(хэ)рэ]
ахэр	скъе[гуэщӏэкӏрэ]	пкъе[гуэщӏэкӏрэ]	къе[гуэщӏэкӏрэ]	ткъе[гуэщӏэкӏрэ]	фкъе[гуэщӏэкӏрэ]	якъе[гуэщӏэкӏ(хэ)рэ]

		-ы-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[гуэщӏэкӏ]	[гуэщӏэкӏ]ыр	--	[гуэщӏэкӏ]хэр
Эргативнэ:	[гуэщӏэкӏ]	[гуэщӏэкӏ]ым	--	[гуэщӏэкӏ]хэм
Послеложнэ:	[гуэщӏэкӏ]кӀэ	[гуэщӏэкӏ]ымкӀэ	[гуэщӏэкӏ]хэкӀэ	[гуэщӏэкӏ]хэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[гуэщӏэкӏ]у	[гуэщӏэкӏ]ырауэ	[гуэщӏэкӏ]хэу	[гуэщӏэкӏ]хэрауэ

		-а-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[гуэщӏэкӏ]а	[гуэщӏэкӏ]ар	--	[гуэщӏэкӏ]ахэр
Эргативнэ:	[гуэщӏэкӏ]а	[гуэщӏэкӏ]ам	--	[гуэщӏэкӏ]ахэм
Послеложнэ:	[гуэщӏэкӏ]акӀэ	[гуэщӏэкӏ]амкӀэ	[гуэщӏэкӏ]ахэкӀэ	[гуэщӏэкӏ]ахэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[гуэщӏэкӏ]ауэ	[гуэщӏэкӏ]арауэ	[гуэщӏэкӏ]ахэу	[гуэщӏэкӏ]ахэрауэ

		-ын-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[гуэщӏэкӏ]ын	[гуэщӏэкӏ]ыныр	--	[гуэщӏэкӏ]ынхэр
Эргативнэ:	[гуэщӏэкӏ]ын	[гуэщӏэкӏ]ыным	--	[гуэщӏэкӏ]ынхэм
Послеложнэ:	[гуэщӏэкӏ]ынкӀэ	[гуэщӏэкӏ]ынымкӀэ	[гуэщӏэкӏ]ынхэкӀэ	[гуэщӏэкӏ]ынхэмкӀэ
'Обстоятельственнэ:	[гуэщӏэкӏ]ыну	[гуэщӏэкӏ]ынырауэ	[гуэщӏэкӏ]ынхэу	[гуэщӏэкӏ]ынхэрауэ

		-ыну-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[гуэщӏэкӏ]ыну	[гуэщӏэкӏ]ынур	--	[гуэщӏэкӏ]ынухэр
Эргативнэ:	[гуэщӏэкӏ]ыну	[гуэщӏэкӏ]ынум	--	[гуэщӏэкӏ]ынухэм
Послеложнэ:	[гуэщӏэкӏ]ынукӀэ	[гуэщӏэкӏ]ынумкӀэ	[гуэщӏэкӏ]ынухэкӀэ	[гуэщӏэкӏ]ынухэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[гуэщӏэкӏ]ынууэ	[гуэщӏэкӏ]ынурауэ	[гуэщӏэкӏ]ынухэу	[гуэщӏэкӏ]ынухэрауэ

МЫХЬЭНЭ

1. Зыгуэрым дежкӀэ гуащӀэу къыщӀэкӀын, егуэщӀэкӀын.
2. ГуащӀагъыр, пщтырагъыр зыгуэрым ебэкӀын, егуэщӀэкӀын.
3. Зыгуэрым еткӀиекӀын, гуащӀэӀуэу епсэлъэн, хуэмыфащэ ещӀэн, егуэщӀэкӀын.

ПСАЛЪЭ ЗЭПХАХЭР

• Дыгъэр Ӏэпкълъэпкъым къегуэщӀэкӀырт.

НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР

ИНДЖЫЛЫБЗЭ

• къегуэщӏэкӏын: 1. be too sour or acidic for sb 2. be hotter than it should be, than needed (about the temperature) 3. be too strict with sb.
• Дыгъэр Ӏэпкълъэпкъым къегуэщӀэкӀырт: the sun was too hot for [his] body.

УРЫСЫБЗЭ

• къегуэщӏэкӏын: 1. оказаться слишком кислым для кого-л. 2. оказаться больше, чем нужно (о температуре) 3. обойтись слишком строго с кем-л.
• Дыгъэр Ӏэпкълъэпкъым къегуэщӀэкӀырт: температура на солнце было слишком высокая для тела.

БИБЛИОГРАФИЕ

Библиографием еплъын