къегъуэлъэхын

АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)

ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС

КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ

• IPA [qʹe:ʁʷɐɬɐ'xǝn]

ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ

• къе- + [гъуэлъ] + -э + -х + -ы + -н

СПРЯЖЕНЭ

Глагол лъэмыӏэс "къегъуэлъэхын"-м и спряженэ

Инфинитив (масдар)
щыӀэныгъэ:	къегъуэлъэхын
щымыӀэныгъэ:	къемыгъуэлъэхын

Инфинитив (масдар) щхьэкӀэ зэхъуэкӀа	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхын	укъегъуэлъэхын	къегъуэлъэхын	дыкъегъуэлъэхын	фыкъегъуэлъэхын	къегъуэлъэхын(хэ)
щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгъуэлъэхын	укъемыгъуэлъэхын	къемыгъуэлъэхын	дыкъемыгъуэлъэхын	фыкъемыгъуэлъэхын	къемыгъуэлъэхын(хэ)

унафэ наклоненэ	уэ	фэ
щыӀэныгъэ:	къегъуэлъэх!	фыкъегъуэлъэх!
щымыӀэныгъэ:	укъемыгъуэлъэх!	фыкъемыгъуэлъэх!

Ре-кӀэ унафэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкърегъуэлъэх	укърегъуэлъэх	кърегъуэлъэх	дыкърегъуэлъэх	фыкърегъуэлъэх	кърегъуэлъэх
щымыӀэныгъэ:	сыкъремыгъуэлъэх	укъремыгъуэлъэх	къремыгъуэлъэх	дыкъремыгъуэлъэх	фыкъремыгъуэлъэх	къремыгъуэлъэх

ЗэраӀуатэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъогъуэлъэх(ыр)	укъогъуэлъэх(ыр)	къогъуэлъэх(ыр)	дыкъогъуэлъэх(ыр)	фыкъогъуэлъэх(ыр)	къогъуэлъэх(хэ)(р)
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхыркъым	укъегъуэлъэхыркъым	къегъуэлъэхыркъым	дыкъегъуэлъэхыркъым	фыкъегъуэлъэхыркъым	къегъуэлъэх(хэ)ркъым
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэх(ыр)т	укъегъуэлъэх(ыр)т	къегъуэлъэх(ыр)т	дыкъегъуэлъэх(ыр)т	фыкъегъуэлъэх(ыр)т	къегъуэлъэх(ыр)т / къегъуэлъэххэ(р)т
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэх(ыр)тэкъым	укъегъуэлъэх(ыр)тэкъым	къегъуэлъэх(ыр)тэкъым	дыкъегъуэлъэх(ыр)тэкъым	фыкъегъуэлъэх(ыр)тэкъым	къегъуэлъэх(ыр)тэкъым / къегъуэлъэххэ(р)тэкъым
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхащ	укъегъуэлъэхащ	къегъуэлъэхащ	дыкъегъуэлъэхащ	фыкъегъуэлъэхащ	къегъуэлъэха(хэ)щ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхакъым	укъегъуэлъэхакъым	къегъуэлъэхакъым	дыкъегъуэлъэхакъым	фыкъегъуэлъэхакъым	къегъуэлъэха(хэ)къым
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхат	укъегъуэлъэхат	къегъуэлъэхат	дыкъегъуэлъэхат	фыкъегъуэлъэхат	къегъуэлъэха(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхатэкъым	укъегъуэлъэхатэкъым	къегъуэлъэхатэкъым	дыкъегъуэлъэхатэкъым	фыкъегъуэлъэхатэкъым	къегъуэлъэха(хэ)тэкъым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхыгъащ	укъегъуэлъэхыгъащ	къегъуэлъэхыгъащ	дыкъегъуэлъэхыгъащ	фыкъегъуэлъэхыгъащ	къегъуэлъэхыгъа(хэ)щ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхыгъакъым	укъегъуэлъэхыгъакъым	къегъуэлъэхыгъакъым	дыкъегъуэлъэхыгъакъым	фыкъегъуэлъэхыгъакъым	къегъуэлъэхыгъа(хэ)къым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхыгъат	укъегъуэлъэхыгъат	къегъуэлъэхыгъат	дыкъегъуэлъэхыгъат	фыкъегъуэлъэхыгъат	къегъуэлъэхыгъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхыгъатэкъым	укъегъуэлъэхыгъатэкъым	къегъуэлъэхыгъатэкъым	дыкъегъуэлъэхыгъатэкъым	фыкъегъуэлъэхыгъатэкъым	къегъуэлъэхыгъа(хэ)тэкъым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхщ	укъегъуэлъэхщ	къегъуэлъэхщ	дыкъегъуэлъэхщ	фыкъегъуэлъэхщ	къегъуэлъэх(хэ)щ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхкъым	укъегъуэлъэхкъым	къегъуэлъэхкъым	дыкъегъуэлъэхкъым	фыкъегъуэлъэхкъым	къегъуэлъэх(хэ)къым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхт	укъегъуэлъэхт	къегъуэлъэхт	дыкъегъуэлъэхт	фыкъегъуэлъэхт	къегъуэлъэх(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхтэкъым	укъегъуэлъэхтэкъым	къегъуэлъэхтэкъым	дыкъегъуэлъэхтэкъым	фыкъегъуэлъэхтэкъым	къегъуэлъэх(хэ)тэкъым
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхынщ	укъегъуэлъэхынщ	къегъуэлъэхынщ	дыкъегъуэлъэхынщ	фыкъегъуэлъэхынщ	къегъуэлъэхын(хэ)щ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхынкъым	укъегъуэлъэхынкъым	къегъуэлъэхынкъым	дыкъегъуэлъэхынкъым	фыкъегъуэлъэхынкъым	къегъуэлъэхын(хэ)къым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхынущ	укъегъуэлъэхынущ	къегъуэлъэхынущ	дыкъегъуэлъэхынущ	фыкъегъуэлъэхынущ	къегъуэлъэхыну(хэ)щ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхынукъым	укъегъуэлъэхынукъым	къегъуэлъэхынукъым	дыкъегъуэлъэхынукъым	фыкъегъуэлъэхынукъым	къегъуэлъэхыну(хэ)къым

ЗэрыупщӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхрэ	укъегъуэлъэхрэ	къегъуэлъэхрэ	дыкъегъуэлъэхрэ	фыкъегъуэлъэхрэ	къегъуэлъэх(хэ)рэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхыркъэ	укъегъуэлъэхыркъэ	къегъуэлъэхыркъэ	дыкъегъуэлъэхыркъэ	фыкъегъуэлъэхыркъэ	къегъуэлъэхыркъэ / къегъуэлъэххэркъэ
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэх(ыр)т	укъегъуэлъэх(ыр)т	къегъуэлъэх(ыр)т	дыкъегъуэлъэх(ыр)т	фыкъегъуэлъэх(ыр)т	къегъуэлъэх(ыр)т / къегъуэлъэххэ(р)т
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэх(ыр)тэкъэ	укъегъуэлъэх(ыр)тэкъэ	къегъуэлъэх(ыр)тэкъэ	дыкъегъуэлъэх(ыр)тэкъэ	фыкъегъуэлъэх(ыр)тэкъэ	къегъуэлъэх(ыр)тэкъэ / къегъуэлъэххэ(р)тэкъэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэха	укъегъуэлъэха	къегъуэлъэха	дыкъегъуэлъэха	фыкъегъуэлъэха	къегъуэлъэха(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхакъэ	укъегъуэлъэхакъэ	къегъуэлъэхакъэ	дыкъегъуэлъэхакъэ	фыкъегъуэлъэхакъэ	къегъуэлъэха(хэ)къэ
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхат	укъегъуэлъэхат	къегъуэлъэхат	дыкъегъуэлъэхат	фыкъегъуэлъэхат	къегъуэлъэха(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхатэкъэ	укъегъуэлъэхатэкъэ	къегъуэлъэхатэкъэ	дыкъегъуэлъэхатэкъэ	фыкъегъуэлъэхатэкъэ	къегъуэлъэха(хэ)тэкъэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхыгъа	укъегъуэлъэхыгъа	къегъуэлъэхыгъа	дыкъегъуэлъэхыгъа	фыкъегъуэлъэхыгъа	къегъуэлъэхыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхыгъакъэ	укъегъуэлъэхыгъакъэ	къегъуэлъэхыгъакъэ	дыкъегъуэлъэхыгъакъэ	фыкъегъуэлъэхыгъакъэ	къегъуэлъэхыгъа(хэ)къэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхыгъат	укъегъуэлъэхыгъат	къегъуэлъэхыгъат	дыкъегъуэлъэхыгъат	фыкъегъуэлъэхыгъат	къегъуэлъэхыгъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхыгъатэкъэ	укъегъуэлъэхыгъатэкъэ	къегъуэлъэхыгъатэкъэ	дыкъегъуэлъэхыгъатэкъэ	фыкъегъуэлъэхыгъатэкъэ	къегъуэлъэхыгъа(хэ)тэкъэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэх	укъегъуэлъэх	къегъуэлъэх	дыкъегъуэлъэх	фыкъегъуэлъэх	къегъуэлъэх(хэ)
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхкъэ	укъегъуэлъэхкъэ	къегъуэлъэхкъэ	дыкъегъуэлъэхкъэ	фыкъегъуэлъэхкъэ	къегъуэлъэх(хэ)къэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхт	укъегъуэлъэхт	къегъуэлъэхт	дыкъегъуэлъэхт	фыкъегъуэлъэхт	къегъуэлъэх(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхтэкъэ	укъегъуэлъэхтэкъэ	къегъуэлъэхтэкъэ	дыкъегъуэлъэхтэкъэ	фыкъегъуэлъэхтэкъэ	къегъуэлъэх(хэ)тэкъэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхын	укъегъуэлъэхын	къегъуэлъэхын	дыкъегъуэлъэхын	фыкъегъуэлъэхын	къегъуэлъэхын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхынкъэ	укъегъуэлъэхынкъэ	къегъуэлъэхынкъэ	дыкъегъуэлъэхынкъэ	фыкъегъуэлъэхынкъэ	къегъуэлъэхын(хэ)къэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхыну	укъегъуэлъэхыну	къегъуэлъэхыну	дыкъегъуэлъэхыну	фыкъегъуэлъэхыну	къегъуэлъэхыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхынукъэ	укъегъуэлъэхынукъэ	къегъуэлъэхынукъэ	дыкъегъуэлъэхынукъэ	фыкъегъуэлъэхынукъэ	къегъуэлъэхыну(хэ)къэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхмэ	укъегъуэлъэхмэ	къегъуэлъэхмэ	дыкъегъуэлъэхмэ	фыкъегъуэлъэхмэ	къегъуэлъэх(хэ)мэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгъуэлъэхмэ	укъемыгъуэлъэхмэ	къемыгъуэлъэхмэ	дыкъемыгъуэлъэхмэ	фыкъемыгъуэлъэхмэ	къемыгъуэлъэх(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхамэ	укъегъуэлъэхамэ	къегъуэлъэхамэ	дыкъегъуэлъэхамэ	фыкъегъуэлъэхамэ	къегъуэлъэха(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгъуэлъэхамэ	укъемыгъуэлъэхамэ	къемыгъуэлъэхамэ	дыкъемыгъуэлъэхамэ	фыкъемыгъуэлъэхамэ	къемыгъуэлъэха(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхыгъамэ	укъегъуэлъэхыгъамэ	къегъуэлъэхыгъамэ	дыкъегъуэлъэхыгъамэ	фыкъегъуэлъэхыгъамэ	къегъуэлъэхыгъа(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгъуэлъэхыгъамэ	укъемыгъуэлъэхыгъамэ	къемыгъуэлъэхыгъамэ	дыкъемыгъуэлъэхыгъамэ	фыкъемыгъуэлъэхыгъамэ	къемыгъуэлъэхыгъа(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхынмэ	укъегъуэлъэхынмэ	къегъуэлъэхынмэ	дыкъегъуэлъэхынмэ	фыкъегъуэлъэхынмэ	къегъуэлъэхын(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгъуэлъэхынмэ	укъемыгъуэлъэхынмэ	къемыгъуэлъэхынмэ	дыкъемыгъуэлъэхынмэ	фыкъемыгъуэлъэхынмэ	къемыгъуэлъэхын(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхынумэ	укъегъуэлъэхынумэ	къегъуэлъэхынумэ	дыкъегъуэлъэхынумэ	фыкъегъуэлъэхынумэ	къегъуэлъэхыну(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгъуэлъэхынумэ	укъемыгъуэлъэхынумэ	къемыгъуэлъэхынумэ	дыкъемыгъуэлъэхынумэ	фыкъемыгъуэлъэхынумэ	къемыгъуэлъэхыну(хэ)мэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхтэмэ	укъегъуэлъэхтэмэ	къегъуэлъэхтэмэ	дыкъегъуэлъэхтэмэ	фыкъегъуэлъэхтэмэ	къегъуэлъэх(хэ)тэмэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгъуэлъэхтэмэ	укъемыгъуэлъэхтэмэ	къемыгъуэлъэхтэмэ	дыкъемыгъуэлъэхтэмэ	фыкъемыгъуэлъэхтэмэ	къемыгъуэлъэх(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхатэмэ	укъегъуэлъэхатэмэ	къегъуэлъэхатэмэ	дыкъегъуэлъэхатэмэ	фыкъегъуэлъэхатэмэ	къегъуэлъэха(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгъуэлъэхатэмэ	укъемыгъуэлъэхатэмэ	къемыгъуэлъэхатэмэ	дыкъемыгъуэлъэхатэмэ	фыкъемыгъуэлъэхатэмэ	къемыгъуэлъэха(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхыгъатэмэ	укъегъуэлъэхыгъатэмэ	къегъуэлъэхыгъатэмэ	дыкъегъуэлъэхыгъатэмэ	фыкъегъуэлъэхыгъатэмэ	къегъуэлъэхыгъа(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгъуэлъэхыгъатэмэ	укъемыгъуэлъэхыгъатэмэ	къемыгъуэлъэхыгъатэмэ	дыкъемыгъуэлъэхыгъатэмэ	фыкъемыгъуэлъэхыгъатэмэ	къемыгъуэлъэхыгъа(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхынтэмэ	укъегъуэлъэхынтэмэ	къегъуэлъэхынтэмэ	дыкъегъуэлъэхынтэмэ	фыкъегъуэлъэхынтэмэ	къегъуэлъэхын(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгъуэлъэхынтэмэ	укъемыгъуэлъэхынтэмэ	къемыгъуэлъэхынтэмэ	дыкъемыгъуэлъэхынтэмэ	фыкъемыгъуэлъэхынтэмэ	къемыгъуэлъэхын(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхынутэмэ	укъегъуэлъэхынутэмэ	къегъуэлъэхынутэмэ	дыкъегъуэлъэхынутэмэ	фыкъегъуэлъэхынутэмэ	къегъуэлъэхыну(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгъуэлъэхынутэмэ	укъемыгъуэлъэхынутэмэ	къемыгъуэлъэхынутэмэ	дыкъемыгъуэлъэхынутэмэ	фыкъемыгъуэлъэхынутэмэ	къемыгъуэлъэхыну(хэ)тэмэ

сослагательнэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхынт	укъегъуэлъэхынт	къегъуэлъэхынт	дыкъегъуэлъэхынт	фыкъегъуэлъэхынт	къегъуэлъэхын(хэ)т
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхынтэкъым	укъегъуэлъэхынтэкъым	къегъуэлъэхынтэкъым	дыкъегъуэлъэхынтэкъым	фыкъегъуэлъэхынтэкъым	къегъуэлъэхын(хэ)тэкъым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхынут	укъегъуэлъэхынут	къегъуэлъэхынут	дыкъегъуэлъэхынут	фыкъегъуэлъэхынут	къегъуэлъэхыну(хэ)т
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхынутэкъым	укъегъуэлъэхынутэкъым	къегъуэлъэхынутэкъым	дыкъегъуэлъэхынутэкъым	фыкъегъуэлъэхынутэкъым	къегъуэлъэхыну(хэ)тэкъым

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхми	укъегъуэлъэхми	къегъуэлъэхми	дыкъегъуэлъэхми	фыкъегъуэлъэхми	къегъуэлъэх(хэ)ми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгъуэлъэхми	укъемыгъуэлъэхми	къемыгъуэлъэхми	дыкъемыгъуэлъэхми	фыкъемыгъуэлъэхми	къемыгъуэлъэх(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхами	укъегъуэлъэхами	къегъуэлъэхами	дыкъегъуэлъэхами	фыкъегъуэлъэхами	къегъуэлъэха(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгъуэлъэхами	укъемыгъуэлъэхами	къемыгъуэлъэхами	дыкъемыгъуэлъэхами	фыкъемыгъуэлъэхами	къемыгъуэлъэха(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхыгъами	укъегъуэлъэхыгъами	къегъуэлъэхыгъами	дыкъегъуэлъэхыгъами	фыкъегъуэлъэхыгъами	къегъуэлъэхыгъа(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгъуэлъэхыгъами	укъемыгъуэлъэхыгъами	къемыгъуэлъэхыгъами	дыкъемыгъуэлъэхыгъами	фыкъемыгъуэлъэхыгъами	къемыгъуэлъэхыгъа(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхынми	укъегъуэлъэхынми	къегъуэлъэхынми	дыкъегъуэлъэхынми	фыкъегъуэлъэхынми	къегъуэлъэхын(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгъуэлъэхынми	укъемыгъуэлъэхынми	къемыгъуэлъэхынми	дыкъемыгъуэлъэхынми	фыкъемыгъуэлъэхынми	къемыгъуэлъэхын(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхынуми	укъегъуэлъэхынуми	къегъуэлъэхынуми	дыкъегъуэлъэхынуми	фыкъегъуэлъэхынуми	къегъуэлъэхыну(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгъуэлъэхынуми	укъемыгъуэлъэхынуми	къемыгъуэлъэхынуми	дыкъемыгъуэлъэхынуми	фыкъемыгъуэлъэхынуми	къемыгъуэлъэхыну(хэ)ми

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхтэми	укъегъуэлъэхтэми	къегъуэлъэхтэми	дыкъегъуэлъэхтэми	фыкъегъуэлъэхтэми	къегъуэлъэх(хэ)тэми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгъуэлъэхтэми	укъемыгъуэлъэхтэми	къемыгъуэлъэхтэми	дыкъемыгъуэлъэхтэми	фыкъемыгъуэлъэхтэми	къемыгъуэлъэх(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхатэми	укъегъуэлъэхатэми	къегъуэлъэхатэми	дыкъегъуэлъэхатэми	фыкъегъуэлъэхатэми	къегъуэлъэха(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгъуэлъэхатэми	укъемыгъуэлъэхатэми	къемыгъуэлъэхатэми	дыкъемыгъуэлъэхатэми	фыкъемыгъуэлъэхатэми	къемыгъуэлъэха(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхыгъатэми	укъегъуэлъэхыгъатэми	къегъуэлъэхыгъатэми	дыкъегъуэлъэхыгъатэми	фыкъегъуэлъэхыгъатэми	къегъуэлъэхыгъа(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгъуэлъэхыгъатэми	укъемыгъуэлъэхыгъатэми	къемыгъуэлъэхыгъатэми	дыкъемыгъуэлъэхыгъатэми	фыкъемыгъуэлъэхыгъатэми	къемыгъуэлъэхыгъа(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхынтэми	укъегъуэлъэхынтэми	къегъуэлъэхынтэми	дыкъегъуэлъэхынтэми	фыкъегъуэлъэхынтэми	къегъуэлъэхын(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгъуэлъэхынтэми	укъемыгъуэлъэхынтэми	къемыгъуэлъэхынтэми	дыкъемыгъуэлъэхынтэми	фыкъемыгъуэлъэхынтэми	къемыгъуэлъэхын(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхынутэми	укъегъуэлъэхынутэми	къегъуэлъэхынутэми	дыкъегъуэлъэхынутэми	фыкъегъуэлъэхынутэми	къегъуэлъэхыну(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгъуэлъэхынутэми	укъемыгъуэлъэхынутэми	къемыгъуэлъэхынутэми	дыкъемыгъуэлъэхынутэми	фыкъемыгъуэлъэхынутэми	къемыгъуэлъэхыну(хэ)тэми

гъэщӀэгъуэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхаи	укъегъуэлъэхаи	къегъуэлъэхаи	дыкъегъуэлъэхаи	фыкъегъуэлъэхаи	къегъуэлъэхаи
щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхакъыми	укъегъуэлъэхакъыми	къегъуэлъэхакъыми	дыкъегъуэлъэхакъыми	фыкъегъуэлъэхакъыми	къегъуэлъэхакъыми

фӀэфӀыныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхащэрэт	укъегъуэлъэхащэрэт	къегъуэлъэхащэрэт	дыкъегъуэлъэхащэрэт	фыкъегъуэлъэхащэрэт	къегъуэлъэхащэрэт
щымыӀэныгъэ:	сыкъемыгъуэлъэхащэрэт	укъемыгъуэлъэхащэрэт	къемыгъуэлъэхащэрэт	дыкъемыгъуэлъэхащэрэт	фыкъемыгъуэлъэхащэрэт	къемыгъуэлъэхащэрэт

шэч къытехьэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхагъэнщ	укъегъуэлъэхагъэнщ	къегъуэлъэхагъэнщ	дыкъегъуэлъэхагъэнщ	фыкъегъуэлъэхагъэнщ	къегъуэлъэхагъэнщ
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхагъэнкъым	укъегъуэлъэхагъэнкъым	къегъуэлъэхагъэнкъым	дыкъегъуэлъэхагъэнкъым	фыкъегъуэлъэхагъэнкъым	къегъуэлъэхагъэнкъым
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхагъэнт	укъегъуэлъэхагъэнт	къегъуэлъэхагъэнт	дыкъегъуэлъэхагъэнт	фыкъегъуэлъэхагъэнт	къегъуэлъэхагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхагъэнтэкъым	укъегъуэлъэхагъэнтэкъым	къегъуэлъэхагъэнтэкъым	дыкъегъуэлъэхагъэнтэкъым	фыкъегъуэлъэхагъэнтэкъым	къегъуэлъэхагъэнтэкъым
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхагъэн	укъегъуэлъэхагъэн	къегъуэлъэхагъэн	дыкъегъуэлъэхагъэн	фыкъегъуэлъэхагъэн	къегъуэлъэхагъэн
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхагъэнкъэ	укъегъуэлъэхагъэнкъэ	къегъуэлъэхагъэнкъэ	дыкъегъуэлъэхагъэнкъэ	фыкъегъуэлъэхагъэнкъэ	къегъуэлъэхагъэнкъэ
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхагъэнт	укъегъуэлъэхагъэнт	къегъуэлъэхагъэнт	дыкъегъуэлъэхагъэнт	фыкъегъуэлъэхагъэнт	къегъуэлъэхагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхагъэнтэкъэ	укъегъуэлъэхагъэнтэкъэ	къегъуэлъэхагъэнтэкъэ	дыкъегъуэлъэхагъэнтэкъэ	фыкъегъуэлъэхагъэнтэкъэ	къегъуэлъэхагъэнтэкъэ
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхагъэнгъуэлъэх	укъегъуэлъэхагъэнгъуэлъэх	къегъуэлъэхагъэнгъуэлъэх	дыкъегъуэлъэхагъэнгъуэлъэх	фыкъегъуэлъэхагъэнгъуэлъэх	къегъуэлъэхагъэнгъуэлъэх
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхагъэнукъым	укъегъуэлъэхагъэнукъым	къегъуэлъэхагъэнукъым	дыкъегъуэлъэхагъэнукъым	фыкъегъуэлъэхагъэнукъым	къегъуэлъэхагъэнукъым
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхагъэнут	укъегъуэлъэхагъэнут	къегъуэлъэхагъэнут	дыкъегъуэлъэхагъэнут	фыкъегъуэлъэхагъэнут	къегъуэлъэхагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхагъэнутэкъым	укъегъуэлъэхагъэнутэкъым	къегъуэлъэхагъэнутэкъым	дыкъегъуэлъэхагъэнутэкъым	фыкъегъуэлъэхагъэнутэкъым	къегъуэлъэхагъэнутэкъым
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхагъэну	укъегъуэлъэхагъэну	къегъуэлъэхагъэну	дыкъегъуэлъэхагъэну	фыкъегъуэлъэхагъэну	къегъуэлъэхагъэну
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхагъэнукъэ	укъегъуэлъэхагъэнукъэ	къегъуэлъэхагъэнукъэ	дыкъегъуэлъэхагъэнукъэ	фыкъегъуэлъэхагъэнукъэ	къегъуэлъэхагъэнукъэ
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхагъэнут	укъегъуэлъэхагъэнут	къегъуэлъэхагъэнут	дыкъегъуэлъэхагъэнут	фыкъегъуэлъэхагъэнут	къегъуэлъэхагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъегъуэлъэхагъэнутэкъэ	укъегъуэлъэхагъэнутэкъэ	къегъуэлъэхагъэнутэкъэ	дыкъегъуэлъэхагъэнутэкъэ	фыкъегъуэлъэхагъэнутэкъэ	къегъуэлъэхагъэнутэкъэ

Причастиехэр	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
Зылэжь (субъектнэ) причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъегъуэлъэх	укъегъуэлъэх	къегъуэлъэх	дыкъегъуэлъэх	фыкъегъуэлъэх	къегъуэлъэх(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыгъуэлъэх	укъемыгъуэлъэх	къемыгъуэлъэх	дыкъемыгъуэлъэх	фыкъемыгъуэлъэх	къемыгъуэлъэх(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъегъуэлъэха	укъегъуэлъэха	къегъуэлъэха	дыкъегъуэлъэха	фыкъегъуэлъэха	къегъуэлъэха(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыгъуэлъэха	укъемыгъуэлъэха	къемыгъуэлъэха	дыкъемыгъуэлъэха	фыкъемыгъуэлъэха	къемыгъуэлъэха(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъегъуэлъэхыгъа	укъегъуэлъэхыгъа	къегъуэлъэхыгъа	дыкъегъуэлъэхыгъа	фыкъегъуэлъэхыгъа	къегъуэлъэхыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыгъуэлъэхыгъа	укъемыгъуэлъэхыгъа	къемыгъуэлъэхыгъа	дыкъемыгъуэлъэхыгъа	фыкъемыгъуэлъэхыгъа	къемыгъуэлъэхыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъегъуэлъэхын	укъегъуэлъэхын	къегъуэлъэхын	дыкъегъуэлъэхын	фыкъегъуэлъэхын	къегъуэлъэхын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыгъуэлъэхын	укъемыгъуэлъэхын	къемыгъуэлъэхын	дыкъемыгъуэлъэхын	фыкъемыгъуэлъэхын	къемыгъуэлъэхын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъегъуэлъэхыну	укъегъуэлъэхыну	къегъуэлъэхыну	дыкъегъуэлъэхыну	фыкъегъуэлъэхыну	къегъуэлъэхыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыгъуэлъэхыну	укъемыгъуэлъэхыну	къемыгъуэлъэхыну	дыкъемыгъуэлъэхыну	фыкъемыгъуэлъэхыну	къемыгъуэлъэхыну(хэ)

Зэлэжь (объектнэ) причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	къызэгъуэлъэх
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыгъуэлъэх
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къызэгъуэлъэха
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыгъуэлъэха
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къызэгъуэлъэхыгъа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыгъуэлъэхыгъа
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къызэгъуэлъэхын
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыгъуэлъэхын
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къызэгъуэлъэхыну
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмыгъуэлъэхыну

Лэжьыгъэм и къэхъукъ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрегъуэлъэх	укъызэрегъуэлъэх	къызэрегъуэлъэх	дыкъызэрегъуэлъэх	фыкъызэрегъуэлъэх	къызэрегъуэлъэх(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыгъуэлъэх	укъызэремыгъуэлъэх	къызэремыгъуэлъэх	дыкъызэремыгъуэлъэх	фыкъызэремыгъуэлъэх	къызэремыгъуэлъэх(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрегъуэлъэха	укъызэрегъуэлъэха	къызэрегъуэлъэха	дыкъызэрегъуэлъэха	фыкъызэрегъуэлъэха	къызэрегъуэлъэха(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыгъуэлъэха	укъызэремыгъуэлъэха	къызэремыгъуэлъэха	дыкъызэремыгъуэлъэха	фыкъызэремыгъуэлъэха	къызэремыгъуэлъэха(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрегъуэлъэхыгъа	укъызэрегъуэлъэхыгъа	къызэрегъуэлъэхыгъа	дыкъызэрегъуэлъэхыгъа	фыкъызэрегъуэлъэхыгъа	къызэрегъуэлъэхыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыгъуэлъэхыгъа	укъызэремыгъуэлъэхыгъа	къызэремыгъуэлъэхыгъа	дыкъызэремыгъуэлъэхыгъа	фыкъызэремыгъуэлъэхыгъа	къызэремыгъуэлъэхыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрегъуэлъэхын	укъызэрегъуэлъэхын	къызэрегъуэлъэхын	дыкъызэрегъуэлъэхын	фыкъызэрегъуэлъэхын	къызэрегъуэлъэхын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыгъуэлъэхын	укъызэремыгъуэлъэхын	къызэремыгъуэлъэхын	дыкъызэремыгъуэлъэхын	фыкъызэремыгъуэлъэхын	къызэремыгъуэлъэхын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрегъуэлъэхыну	укъызэрегъуэлъэхыну	къызэрегъуэлъэхыну	дыкъызэрегъуэлъэхыну	фыкъызэрегъуэлъэхыну	къызэрегъуэлъэхыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремыгъуэлъэхыну	укъызэремыгъуэлъэхыну	къызэремыгъуэлъэхыну	дыкъызэремыгъуэлъэхыну	фыкъызэремыгъуэлъэхыну	къызэремыгъуэлъэхыну(хэ)
Зэман/щӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщегъуэлъэх	укъыщегъуэлъэх	къыщегъуэлъэх	дыкъыщегъуэлъэх	фыкъыщегъуэлъэх	къыщегъуэлъэх(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыгъуэлъэх	укъыщемыгъуэлъэх	къыщемыгъуэлъэх	дыкъыщемыгъуэлъэх	фыкъыщемыгъуэлъэх	къыщемыгъуэлъэх(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщегъуэлъэха	укъыщегъуэлъэха	къыщегъуэлъэха	дыкъыщегъуэлъэха	фыкъыщегъуэлъэха	къыщегъуэлъэха(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыгъуэлъэха	укъыщемыгъуэлъэха	къыщемыгъуэлъэха	дыкъыщемыгъуэлъэха	фыкъыщемыгъуэлъэха	къыщемыгъуэлъэха(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщегъуэлъэхыгъа	укъыщегъуэлъэхыгъа	къыщегъуэлъэхыгъа	дыкъыщегъуэлъэхыгъа	фыкъыщегъуэлъэхыгъа	къыщегъуэлъэхыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыгъуэлъэхыгъа	укъыщемыгъуэлъэхыгъа	къыщемыгъуэлъэхыгъа	дыкъыщемыгъуэлъэхыгъа	фыкъыщемыгъуэлъэхыгъа	къыщемыгъуэлъэхыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщегъуэлъэхын	укъыщегъуэлъэхын	къыщегъуэлъэхын	дыкъыщегъуэлъэхын	фыкъыщегъуэлъэхын	къыщегъуэлъэхын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыгъуэлъэхын	укъыщемыгъуэлъэхын	къыщемыгъуэлъэхын	дыкъыщемыгъуэлъэхын	фыкъыщемыгъуэлъэхын	къыщемыгъуэлъэхын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщегъуэлъэхыну	укъыщегъуэлъэхыну	къыщегъуэлъэхыну	дыкъыщегъуэлъэхыну	фыкъыщегъуэлъэхыну	къыщегъуэлъэхыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемыгъуэлъэхыну	укъыщемыгъуэлъэхыну	къыщемыгъуэлъэхыну	дыкъыщемыгъуэлъэхыну	фыкъыщемыгъуэлъэхыну	къыщемыгъуэлъэхыну(хэ)
ЩӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздегъуэлъэх	укъыздегъуэлъэх	къыздегъуэлъэх	дыкъыздегъуэлъэх	фыкъыздегъуэлъэх	къыздегъуэлъэх(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыгъуэлъэх	укъыздемыгъуэлъэх	къыздемыгъуэлъэх	дыкъыздемыгъуэлъэх	фыкъыздемыгъуэлъэх	къыздемыгъуэлъэх(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздегъуэлъэха	укъыздегъуэлъэха	къыздегъуэлъэха	дыкъыздегъуэлъэха	фыкъыздегъуэлъэха	къыздегъуэлъэха(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыгъуэлъэха	укъыздемыгъуэлъэха	къыздемыгъуэлъэха	дыкъыздемыгъуэлъэха	фыкъыздемыгъуэлъэха	къыздемыгъуэлъэха(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздегъуэлъэхыгъа	укъыздегъуэлъэхыгъа	къыздегъуэлъэхыгъа	дыкъыздегъуэлъэхыгъа	фыкъыздегъуэлъэхыгъа	къыздегъуэлъэхыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыгъуэлъэхыгъа	укъыздемыгъуэлъэхыгъа	къыздемыгъуэлъэхыгъа	дыкъыздемыгъуэлъэхыгъа	фыкъыздемыгъуэлъэхыгъа	къыздемыгъуэлъэхыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздегъуэлъэхын	укъыздегъуэлъэхын	къыздегъуэлъэхын	дыкъыздегъуэлъэхын	фыкъыздегъуэлъэхын	къыздегъуэлъэхын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыгъуэлъэхын	укъыздемыгъуэлъэхын	къыздемыгъуэлъэхын	дыкъыздемыгъуэлъэхын	фыкъыздемыгъуэлъэхын	къыздемыгъуэлъэхын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздегъуэлъэхыну	укъыздегъуэлъэхыну	къыздегъуэлъэхыну	дыкъыздегъуэлъэхыну	фыкъыздегъуэлъэхыну	къыздегъуэлъэхыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемыгъуэлъэхыну	укъыздемыгъуэлъэхыну	къыздемыгъуэлъэхыну	дыкъыздемыгъуэлъэхыну	фыкъыздемыгъуэлъэхыну	къыздемыгъуэлъэхыну(хэ)
Щхьэусыгъуэ, мурад зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀегъуэлъэх	укъыщӀегъуэлъэх	къыщӀегъуэлъэх	дыкъыщӀегъуэлъэх	фыкъыщӀегъуэлъэх	къыщӀегъуэлъэх(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыгъуэлъэх	укъыщӀемыгъуэлъэх	къыщӀемыгъуэлъэх	дыкъыщӀемыгъуэлъэх	фыкъыщӀемыгъуэлъэх	къыщӀемыгъуэлъэх(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀегъуэлъэха	укъыщӀегъуэлъэхӀегъуэлъэха	къыщӀегъуэлъэха	дыкъыщӀегъуэлъэха	фыкъыщӀегъуэлъэха	къыщӀегъуэлъэха(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыгъуэлъэха	укъыщӀемыгъуэлъэха	къыщӀемыгъуэлъэха	дыкъыщӀемыгъуэлъэха	фыкъыщӀемыгъуэлъэха	къыщӀемыгъуэлъэха(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀегъуэлъэхыгъа	укъыщӀегъуэлъэхыгъа	къыщӀегъуэлъэхыгъа	дыкъыщӀегъуэлъэхыгъа	фыкъыщӀегъуэлъэхыгъа	къыщӀегъуэлъэхыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыгъуэлъэхыгъа	укъыщӀемыгъуэлъэхыгъа	къыщӀемыгъуэлъэхыгъа	дыкъыщӀемыгъуэлъэхыгъа	фыкъыщӀемыгъуэлъэхыгъа	къыщӀемыгъуэлъэхыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀегъуэлъэхын	укъыщӀегъуэлъэхын	къыщӀегъуэлъэхын	дыкъыщӀегъуэлъэхын	фыкъыщӀегъуэлъэхын	къыщӀегъуэлъэхын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыгъуэлъэхын	укъыщӀемыгъуэлъэхын	къыщӀемыгъуэлъэхын	дыкъыщӀемыгъуэлъэхын	фыкъыщӀемыгъуэлъэхын	къыщӀемыгъуэлъэхын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀегъуэлъэхыну	укъыщӀегъуэлъэхыну	къыщӀегъуэлъэхыну	дыкъыщӀегъуэлъэхыну	фыкъыщӀегъуэлъэхыну	къыщӀегъуэлъэхыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемыгъуэлъэхыну	укъыщӀемыгъуэлъэхыну	къыщӀемыгъуэлъэхыну	дыкъыщӀемыгъуэлъэхыну	фыкъыщӀемыгъуэлъэхыну	къыщӀемыгъуэлъэхыну(хэ)

Деепричастиехэр	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъегъуэлъэхыу	укъегъуэлъэхыу	къегъуэлъэхыу	дыкъегъуэлъэхыу	фыкъегъуэлъэхыу	къегъуэлъэхыу / къегъуэлъэххэу
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыгъуэлъэхыу	укъемыгъуэлъэхыу	къемыгъуэлъэхыу	дыкъемыгъуэлъэхыу	фыкъемыгъуэлъэхыу	къемыгъуэлъэхыу / къегъуэлъэххэу
блэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъегъуэлъэхауэ	укъегъуэлъэхауэ	къегъуэлъэхауэ	дыкъегъуэлъэхауэ	фыкъегъуэлъэхауэ	къегъуэлъэхауэ / къегъуэлъэхахэу
блэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемыгъуэлъэхауэ	укъемыгъуэлъэхауэ	къемыгъуэлъэхауэ	дыкъемыгъуэлъэхауэ	фыкъемыгъуэлъэхауэ	къемыгъуэлъэхауэ / къемыгъуэлъэхахэу
-урэ-кӀэ деепричастие - щыӀэныгъэ	сыкъегъуэлъэхыурэ	укъегъуэлъэхыурэ	къегъуэлъэхыурэ	дыкъегъуэлъэхыурэ	фыкъегъуэлъэхыурэ	къегъуэлъэхыурэ / къегъуэлъэххэурэ къегъуэлъэх(хэ)урэ
-урэ-кӀэ деепричастие - щымыӀэныгъэ	сыкъемыгъуэлъэхыурэ	укъемыгъуэлъэхыурэ	къемыгъуэлъэхыурэ	дыкъемыгъуэлъэхыурэ	фыкъемыгъуэлъэхыурэ	къемыгъуэлъэхыурэ / къемыгъуэлъэххэурэ

Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ -- ит зэман щыӀэныгъэ фащэ			Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ
	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
Подлежащэ
сэ	--	сыпкъогъуэлъэх	сыкъогъуэлъэх	--	сыфкъогъуэлъэх	сакъогъуэлъэх(хэ)
уэ	ускъогъуэлъэх	--	укъогъуэлъэх	уткъогъуэлъэх	--	уакъогъуэлъэх(хэ)
ар	скъогъуэлъэх	пкъогъуэлъэх	къогъуэлъэх	ткъогъуэлъэх	фкъогъуэлъэх	якъогъуэлъэх(хэ)
дэ	--	дыпкъогъуэлъэх	дыкъогъуэлъэх	--	дыфкъогъуэлъэх	дакъогъуэлъэх(хэ)
фэ	фыскъогъуэлъэх	--	фыкъогъуэлъэх	фыткъогъуэлъэх	--	факъогъуэлъэх(хэ)
ахэр	скъогъуэлъэх	пкъогъуэлъэх	къогъуэлъэх	ткъогъуэлъэх	фкъогъуэлъэх	якъогъуэлъэх(хэ)

Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ -- ит зэман щыӀэныгъэ фащэ			Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ
	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
Подлежащэ
сэ	--	сыпкъе[гъуэлъэхрэ]	сыкъе[гъуэлъэхрэ]	--	сыфкъе[гъуэлъэхрэ]	сакъе[гъуэлъэх(хэ)рэ]
уэ	ускъе[гъуэлъэхрэ]	--	укъе[гъуэлъэхрэ]	уткъе[гъуэлъэхрэ]	--	уакъе[гъуэлъэх(хэ)рэ]
ар	скъе[гъуэлъэхрэ]	пкъе[гъуэлъэхрэ]	къе[гъуэлъэхрэ]	ткъе[гъуэлъэхрэ]	фкъе[гъуэлъэхрэ]	якъе[гъуэлъэх(хэ)рэ]
дэ	--	дыпкъе[гъуэлъэхрэ]	дыкъе[гъуэлъэхрэ]	--	дыфкъе[гъуэлъэхрэ]	дакъе[гъуэлъэх(хэ)рэ]
фэ	фыскъе[гъуэлъэхрэ]	--	фыпъэкъе[гъуэлъэхрэ]	фыткъе[гъуэлъэхрэ]	--	факъе[гъуэлъэх(хэ)рэ]
ахэр	скъе[гъуэлъэхрэ]	пкъе[гъуэлъэхрэ]	къе[гъуэлъэхрэ]	ткъе[гъуэлъэхрэ]	фкъе[гъуэлъэхрэ]	якъе[гъуэлъэх(хэ)рэ]

		-ы-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[гъуэлъэх]	[гъуэлъэх]ыр	--	[гъуэлъэх]хэр
Эргативнэ:	[гъуэлъэх]	[гъуэлъэх]ым	--	[гъуэлъэх]хэм
Послеложнэ:	[гъуэлъэх]кӀэ	[гъуэлъэх]ымкӀэ	[гъуэлъэх]хэкӀэ	[гъуэлъэх]хэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[гъуэлъэх]ыу	[гъуэлъэх]ырауэ	[гъуэлъэх]хэу	[гъуэлъэх]хэрауэ

		-а-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[гъуэлъэх]а	[гъуэлъэх]ар	--	[гъуэлъэх]ахэр
Эргативнэ:	[гъуэлъэх]а	[гъуэлъэх]ам	--	[гъуэлъэх]ахэм
Послеложнэ:	[гъуэлъэх]акӀэ	[гъуэлъэх]амкӀэ	[гъуэлъэх]ахэкӀэ	[гъуэлъэх]ахэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[гъуэлъэх]ауэ	[гъуэлъэх]арауэ	[гъуэлъэх]ахэу	[гъуэлъэх]ахэрауэ

		-ын-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[гъуэлъэх]ын	[гъуэлъэх]ыныр	--	[гъуэлъэх]ынхэр
Эргативнэ:	[гъуэлъэх]ын	[гъуэлъэх]ыным	--	[гъуэлъэх]ынхэм
Послеложнэ:	[гъуэлъэх]ынкӀэ	[гъуэлъэх]ынымкӀэ	[гъуэлъэх]ынхэкӀэ	[гъуэлъэх]ынхэмкӀэ
'Обстоятельственнэ:	[гъуэлъэх]ыну	[гъуэлъэх]ынырауэ	[гъуэлъэх]ынхэу	[гъуэлъэх]ынхэрауэ

		-ыну-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[гъуэлъэх]ыну	[гъуэлъэх]ынур	--	[гъуэлъэх]ынухэр
Эргативнэ:	[гъуэлъэх]ыну	[гъуэлъэх]ынум	--	[гъуэлъэх]ынухэм
Послеложнэ:	[гъуэлъэх]ынукӀэ	[гъуэлъэх]ынумкӀэ	[гъуэлъэх]ынухэкӀэ	[гъуэлъэх]ынухэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[гъуэлъэх]ынууэ	[гъуэлъэх]ынурауэ	[гъуэлъэх]ынухэу	[гъуэлъэх]ынухэрауэ

МЫХЬЭНЭ

1. Къелъэхъшэхын (п. п. пшагъуэр), къелэлэхын, къещӀэхын (п. п. жыг къудамэхэр).

ЩАПХЪЭХЭР

• Хьэщхьэтеуэ къытегъуэлъхьащи, жыг къудамэхэр къегъуэлъэхащ. ГуфӀэгъуэ, сборник

НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР

ИНДЖЫЛЫБЗЭ

• къегъуэлъэхын: overhang (about a cloud, fog); hang down over sth (for example, about the branches of a tree)

УРЫСЫБЗЭ

• къегъуэлъэхын: нависнуть (о туче, тумане); свиснуть (напр. о ветви дерева)

БИБЛИОГРАФИЕ

Библиографием еплъын