къелъыхыжын

АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)

ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС

КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ

• IPA [qʹe:ɬǝxǝ'ᶎǝn]

ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ

• къе- + [лъ] + -ы + -х + -ы + -ж + -ы + -н

СПРЯЖЕНЭ

Глагол лъэмыӏэс "къелъыхыжын"-м и спряженэ

Инфинитив (масдар)
щыӀэныгъэ:	къелъыхыжын
щымыӀэныгъэ:	къемылъыхыжын

Инфинитив (масдар) щхьэкӀэ зэхъуэкӀа	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжын	укъелъыхыжын	къелъыхыжын	дыкъелъыхыжын	фыкъелъыхыжын	къелъыхыжын(хэ)
щымыӀэныгъэ:	сыкъемылъыхыжын	укъемылъыхыжын	къемылъыхыжын	дыкъемылъыхыжын	фыкъемылъыхыжын	къемылъыхыжын(хэ)

унафэ наклоненэ	уэ	фэ
щыӀэныгъэ:	къелъыхыж!	фыкъелъыхыж!
щымыӀэныгъэ:	укъемылъыхыж!	фыкъемылъыхыж!

Ре-кӀэ унафэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкърелъыхыж	укърелъыхыж	кърелъыхыж	дыкърелъыхыж	фыкърелъыхыж	кърелъыхыж
щымыӀэныгъэ:	сыкъремылъыхыж	укъремылъыхыж	къремылъыхыж	дыкъремылъыхыж	фыкъремылъыхыж	къремылъыхыж

ЗэраӀуатэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъолъыхыж(ыр)	укъолъыхыж(ыр)	къолъыхыж(ыр)	дыкъолъыхыж(ыр)	фыкъолъыхыж(ыр)	къолъыхыж(хэ)(р)
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжыркъым	укъелъыхыжыркъым	къелъыхыжыркъым	дыкъелъыхыжыркъым	фыкъелъыхыжыркъым	къелъыхыж(хэ)ркъым
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыж(ыр)т	укъелъыхыж(ыр)т	къелъыхыж(ыр)т	дыкъелъыхыж(ыр)т	фыкъелъыхыж(ыр)т	къелъыхыж(ыр)т / къелъыхыжхэ(р)т
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыж(ыр)тэкъым	укъелъыхыж(ыр)тэкъым	къелъыхыж(ыр)тэкъым	дыкъелъыхыж(ыр)тэкъым	фыкъелъыхыж(ыр)тэкъым	къелъыхыж(ыр)тэкъым / къелъыхыжхэ(р)тэкъым
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжащ	укъелъыхыжащ	къелъыхыжащ	дыкъелъыхыжащ	фыкъелъыхыжащ	къелъыхыжа(хэ)щ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжакъым	укъелъыхыжакъым	къелъыхыжакъым	дыкъелъыхыжакъым	фыкъелъыхыжакъым	къелъыхыжа(хэ)къым
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжат	укъелъыхыжат	къелъыхыжат	дыкъелъыхыжат	фыкъелъыхыжат	къелъыхыжа(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжатэкъым	укъелъыхыжатэкъым	къелъыхыжатэкъым	дыкъелъыхыжатэкъым	фыкъелъыхыжатэкъым	къелъыхыжа(хэ)тэкъым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжыгъащ	укъелъыхыжыгъащ	къелъыхыжыгъащ	дыкъелъыхыжыгъащ	фыкъелъыхыжыгъащ	къелъыхыжыгъа(хэ)щ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжыгъакъым	укъелъыхыжыгъакъым	къелъыхыжыгъакъым	дыкъелъыхыжыгъакъым	фыкъелъыхыжыгъакъым	къелъыхыжыгъа(хэ)къым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжыгъат	укъелъыхыжыгъат	къелъыхыжыгъат	дыкъелъыхыжыгъат	фыкъелъыхыжыгъат	къелъыхыжыгъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжыгъатэкъым	укъелъыхыжыгъатэкъым	къелъыхыжыгъатэкъым	дыкъелъыхыжыгъатэкъым	фыкъелъыхыжыгъатэкъым	къелъыхыжыгъа(хэ)тэкъым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжщ	укъелъыхыжщ	къелъыхыжщ	дыкъелъыхыжщ	фыкъелъыхыжщ	къелъыхыж(хэ)щ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжкъым	укъелъыхыжкъым	къелъыхыжкъым	дыкъелъыхыжкъым	фыкъелъыхыжкъым	къелъыхыж(хэ)къым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжт	укъелъыхыжт	къелъыхыжт	дыкъелъыхыжт	фыкъелъыхыжт	къелъыхыж(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжтэкъым	укъелъыхыжтэкъым	къелъыхыжтэкъым	дыкъелъыхыжтэкъым	фыкъелъыхыжтэкъым	къелъыхыж(хэ)тэкъым
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжынщ	укъелъыхыжынщ	къелъыхыжынщ	дыкъелъыхыжынщ	фыкъелъыхыжынщ	къелъыхыжын(хэ)щ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжынкъым	укъелъыхыжынкъым	къелъыхыжынкъым	дыкъелъыхыжынкъым	фыкъелъыхыжынкъым	къелъыхыжын(хэ)къым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжынущ	укъелъыхыжынущ	къелъыхыжынущ	дыкъелъыхыжынущ	фыкъелъыхыжынущ	къелъыхыжыну(хэ)щ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжынукъым	укъелъыхыжынукъым	къелъыхыжынукъым	дыкъелъыхыжынукъым	фыкъелъыхыжынукъым	къелъыхыжыну(хэ)къым

ЗэрыупщӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжрэ	укъелъыхыжрэ	къелъыхыжрэ	дыкъелъыхыжрэ	фыкъелъыхыжрэ	къелъыхыж(хэ)рэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжыркъэ	укъелъыхыжыркъэ	къелъыхыжыркъэ	дыкъелъыхыжыркъэ	фыкъелъыхыжыркъэ	къелъыхыжыркъэ / къелъыхыжхэркъэ
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыж(ыр)т	укъелъыхыж(ыр)т	къелъыхыж(ыр)т	дыкъелъыхыж(ыр)т	фыкъелъыхыж(ыр)т	къелъыхыж(ыр)т / къелъыхыжхэ(р)т
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыж(ыр)тэкъэ	укъелъыхыж(ыр)тэкъэ	къелъыхыж(ыр)тэкъэ	дыкъелъыхыж(ыр)тэкъэ	фыкъелъыхыж(ыр)тэкъэ	къелъыхыж(ыр)тэкъэ / къелъыхыжхэ(р)тэкъэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжа	укъелъыхыжа	къелъыхыжа	дыкъелъыхыжа	фыкъелъыхыжа	къелъыхыжа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжакъэ	укъелъыхыжакъэ	къелъыхыжакъэ	дыкъелъыхыжакъэ	фыкъелъыхыжакъэ	къелъыхыжа(хэ)къэ
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжат	укъелъыхыжат	къелъыхыжат	дыкъелъыхыжат	фыкъелъыхыжат	къелъыхыжа(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжатэкъэ	укъелъыхыжатэкъэ	къелъыхыжатэкъэ	дыкъелъыхыжатэкъэ	фыкъелъыхыжатэкъэ	къелъыхыжа(хэ)тэкъэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжыгъа	укъелъыхыжыгъа	къелъыхыжыгъа	дыкъелъыхыжыгъа	фыкъелъыхыжыгъа	къелъыхыжыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжыгъакъэ	укъелъыхыжыгъакъэ	къелъыхыжыгъакъэ	дыкъелъыхыжыгъакъэ	фыкъелъыхыжыгъакъэ	къелъыхыжыгъа(хэ)къэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжыгъат	укъелъыхыжыгъат	къелъыхыжыгъат	дыкъелъыхыжыгъат	фыкъелъыхыжыгъат	къелъыхыжыгъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжыгъатэкъэ	укъелъыхыжыгъатэкъэ	къелъыхыжыгъатэкъэ	дыкъелъыхыжыгъатэкъэ	фыкъелъыхыжыгъатэкъэ	къелъыхыжыгъа(хэ)тэкъэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыж	укъелъыхыж	къелъыхыж	дыкъелъыхыж	фыкъелъыхыж	къелъыхыж(хэ)
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжкъэ	укъелъыхыжкъэ	къелъыхыжкъэ	дыкъелъыхыжкъэ	фыкъелъыхыжкъэ	къелъыхыж(хэ)къэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжт	укъелъыхыжт	къелъыхыжт	дыкъелъыхыжт	фыкъелъыхыжт	къелъыхыж(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжтэкъэ	укъелъыхыжтэкъэ	къелъыхыжтэкъэ	дыкъелъыхыжтэкъэ	фыкъелъыхыжтэкъэ	къелъыхыж(хэ)тэкъэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжын	укъелъыхыжын	къелъыхыжын	дыкъелъыхыжын	фыкъелъыхыжын	къелъыхыжын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжынкъэ	укъелъыхыжынкъэ	къелъыхыжынкъэ	дыкъелъыхыжынкъэ	фыкъелъыхыжынкъэ	къелъыхыжын(хэ)къэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжыну	укъелъыхыжыну	къелъыхыжыну	дыкъелъыхыжыну	фыкъелъыхыжыну	къелъыхыжыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжынукъэ	укъелъыхыжынукъэ	къелъыхыжынукъэ	дыкъелъыхыжынукъэ	фыкъелъыхыжынукъэ	къелъыхыжыну(хэ)къэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжмэ	укъелъыхыжмэ	къелъыхыжмэ	дыкъелъыхыжмэ	фыкъелъыхыжмэ	къелъыхыж(хэ)мэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемылъыхыжмэ	укъемылъыхыжмэ	къемылъыхыжмэ	дыкъемылъыхыжмэ	фыкъемылъыхыжмэ	къемылъыхыж(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжамэ	укъелъыхыжамэ	къелъыхыжамэ	дыкъелъыхыжамэ	фыкъелъыхыжамэ	къелъыхыжа(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемылъыхыжамэ	укъемылъыхыжамэ	къемылъыхыжамэ	дыкъемылъыхыжамэ	фыкъемылъыхыжамэ	къемылъыхыжа(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжыгъамэ	укъелъыхыжыгъамэ	къелъыхыжыгъамэ	дыкъелъыхыжыгъамэ	фыкъелъыхыжыгъамэ	къелъыхыжыгъа(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемылъыхыжыгъамэ	укъемылъыхыжыгъамэ	къемылъыхыжыгъамэ	дыкъемылъыхыжыгъамэ	фыкъемылъыхыжыгъамэ	къемылъыхыжыгъа(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжынмэ	укъелъыхыжынмэ	къелъыхыжынмэ	дыкъелъыхыжынмэ	фыкъелъыхыжынмэ	къелъыхыжын(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемылъыхыжынмэ	укъемылъыхыжынмэ	къемылъыхыжынмэ	дыкъемылъыхыжынмэ	фыкъемылъыхыжынмэ	къемылъыхыжын(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжынумэ	укъелъыхыжынумэ	къелъыхыжынумэ	дыкъелъыхыжынумэ	фыкъелъыхыжынумэ	къелъыхыжыну(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемылъыхыжынумэ	укъемылъыхыжынумэ	къемылъыхыжынумэ	дыкъемылъыхыжынумэ	фыкъемылъыхыжынумэ	къемылъыхыжыну(хэ)мэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжтэмэ	укъелъыхыжтэмэ	къелъыхыжтэмэ	дыкъелъыхыжтэмэ	фыкъелъыхыжтэмэ	къелъыхыж(хэ)тэмэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемылъыхыжтэмэ	укъемылъыхыжтэмэ	къемылъыхыжтэмэ	дыкъемылъыхыжтэмэ	фыкъемылъыхыжтэмэ	къемылъыхыж(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжатэмэ	укъелъыхыжатэмэ	къелъыхыжатэмэ	дыкъелъыхыжатэмэ	фыкъелъыхыжатэмэ	къелъыхыжа(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемылъыхыжатэмэ	укъемылъыхыжатэмэ	къемылъыхыжатэмэ	дыкъемылъыхыжатэмэ	фыкъемылъыхыжатэмэ	къемылъыхыжа(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжыгъатэмэ	укъелъыхыжыгъатэмэ	къелъыхыжыгъатэмэ	дыкъелъыхыжыгъатэмэ	фыкъелъыхыжыгъатэмэ	къелъыхыжыгъа(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемылъыхыжыгъатэмэ	укъемылъыхыжыгъатэмэ	къемылъыхыжыгъатэмэ	дыкъемылъыхыжыгъатэмэ	фыкъемылъыхыжыгъатэмэ	къемылъыхыжыгъа(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжынтэмэ	укъелъыхыжынтэмэ	къелъыхыжынтэмэ	дыкъелъыхыжынтэмэ	фыкъелъыхыжынтэмэ	къелъыхыжын(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемылъыхыжынтэмэ	укъемылъыхыжынтэмэ	къемылъыхыжынтэмэ	дыкъемылъыхыжынтэмэ	фыкъемылъыхыжынтэмэ	къемылъыхыжын(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжынутэмэ	укъелъыхыжынутэмэ	къелъыхыжынутэмэ	дыкъелъыхыжынутэмэ	фыкъелъыхыжынутэмэ	къелъыхыжыну(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемылъыхыжынутэмэ	укъемылъыхыжынутэмэ	къемылъыхыжынутэмэ	дыкъемылъыхыжынутэмэ	фыкъемылъыхыжынутэмэ	къемылъыхыжыну(хэ)тэмэ

сослагательнэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжынт	укъелъыхыжынт	къелъыхыжынт	дыкъелъыхыжынт	фыкъелъыхыжынт	къелъыхыжын(хэ)т
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжынтэкъым	укъелъыхыжынтэкъым	къелъыхыжынтэкъым	дыкъелъыхыжынтэкъым	фыкъелъыхыжынтэкъым	къелъыхыжын(хэ)тэкъым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжынут	укъелъыхыжынут	къелъыхыжынут	дыкъелъыхыжынут	фыкъелъыхыжынут	къелъыхыжыну(хэ)т
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжынутэкъым	укъелъыхыжынутэкъым	къелъыхыжынутэкъым	дыкъелъыхыжынутэкъым	фыкъелъыхыжынутэкъым	къелъыхыжыну(хэ)тэкъым

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжми	укъелъыхыжми	къелъыхыжми	дыкъелъыхыжми	фыкъелъыхыжми	къелъыхыж(хэ)ми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемылъыхыжми	укъемылъыхыжми	къемылъыхыжми	дыкъемылъыхыжми	фыкъемылъыхыжми	къемылъыхыж(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжами	укъелъыхыжами	къелъыхыжами	дыкъелъыхыжами	фыкъелъыхыжами	къелъыхыжа(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемылъыхыжами	укъемылъыхыжами	къемылъыхыжами	дыкъемылъыхыжами	фыкъемылъыхыжами	къемылъыхыжа(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжыгъами	укъелъыхыжыгъами	къелъыхыжыгъами	дыкъелъыхыжыгъами	фыкъелъыхыжыгъами	къелъыхыжыгъа(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемылъыхыжыгъами	укъемылъыхыжыгъами	къемылъыхыжыгъами	дыкъемылъыхыжыгъами	фыкъемылъыхыжыгъами	къемылъыхыжыгъа(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжынми	укъелъыхыжынми	къелъыхыжынми	дыкъелъыхыжынми	фыкъелъыхыжынми	къелъыхыжын(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемылъыхыжынми	укъемылъыхыжынми	къемылъыхыжынми	дыкъемылъыхыжынми	фыкъемылъыхыжынми	къемылъыхыжын(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжынуми	укъелъыхыжынуми	къелъыхыжынуми	дыкъелъыхыжынуми	фыкъелъыхыжынуми	къелъыхыжыну(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемылъыхыжынуми	укъемылъыхыжынуми	къемылъыхыжынуми	дыкъемылъыхыжынуми	фыкъемылъыхыжынуми	къемылъыхыжыну(хэ)ми

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжтэми	укъелъыхыжтэми	къелъыхыжтэми	дыкъелъыхыжтэми	фыкъелъыхыжтэми	къелъыхыж(хэ)тэми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемылъыхыжтэми	укъемылъыхыжтэми	къемылъыхыжтэми	дыкъемылъыхыжтэми	фыкъемылъыхыжтэми	къемылъыхыж(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжатэми	укъелъыхыжатэми	къелъыхыжатэми	дыкъелъыхыжатэми	фыкъелъыхыжатэми	къелъыхыжа(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемылъыхыжатэми	укъемылъыхыжатэми	къемылъыхыжатэми	дыкъемылъыхыжатэми	фыкъемылъыхыжатэми	къемылъыхыжа(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжыгъатэми	укъелъыхыжыгъатэми	къелъыхыжыгъатэми	дыкъелъыхыжыгъатэми	фыкъелъыхыжыгъатэми	къелъыхыжыгъа(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъемылъыхыжыгъатэми	укъемылъыхыжыгъатэми	къемылъыхыжыгъатэми	дыкъемылъыхыжыгъатэми	фыкъемылъыхыжыгъатэми	къемылъыхыжыгъа(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжынтэми	укъелъыхыжынтэми	къелъыхыжынтэми	дыкъелъыхыжынтэми	фыкъелъыхыжынтэми	къелъыхыжын(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемылъыхыжынтэми	укъемылъыхыжынтэми	къемылъыхыжынтэми	дыкъемылъыхыжынтэми	фыкъемылъыхыжынтэми	къемылъыхыжын(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжынутэми	укъелъыхыжынутэми	къелъыхыжынутэми	дыкъелъыхыжынутэми	фыкъелъыхыжынутэми	къелъыхыжыну(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъемылъыхыжынутэми	укъемылъыхыжынутэми	къемылъыхыжынутэми	дыкъемылъыхыжынутэми	фыкъемылъыхыжынутэми	къемылъыхыжыну(хэ)тэми

гъэщӀэгъуэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжаи	укъелъыхыжаи	къелъыхыжаи	дыкъелъыхыжаи	фыкъелъыхыжаи	къелъыхыжаи
щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжакъыми	укъелъыхыжакъыми	къелъыхыжакъыми	дыкъелъыхыжакъыми	фыкъелъыхыжакъыми	къелъыхыжакъыми

фӀэфӀыныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжащэрэт	укъелъыхыжащэрэт	къелъыхыжащэрэт	дыкъелъыхыжащэрэт	фыкъелъыхыжащэрэт	къелъыхыжащэрэт
щымыӀэныгъэ:	сыкъемылъыхыжащэрэт	укъемылъыхыжащэрэт	къемылъыхыжащэрэт	дыкъемылъыхыжащэрэт	фыкъемылъыхыжащэрэт	къемылъыхыжащэрэт

шэч къытехьэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжагъэнщ	укъелъыхыжагъэнщ	къелъыхыжагъэнщ	дыкъелъыхыжагъэнщ	фыкъелъыхыжагъэнщ	къелъыхыжагъэнщ
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжагъэнкъым	укъелъыхыжагъэнкъым	къелъыхыжагъэнкъым	дыкъелъыхыжагъэнкъым	фыкъелъыхыжагъэнкъым	къелъыхыжагъэнкъым
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжагъэнт	укъелъыхыжагъэнт	къелъыхыжагъэнт	дыкъелъыхыжагъэнт	фыкъелъыхыжагъэнт	къелъыхыжагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжагъэнтэкъым	укъелъыхыжагъэнтэкъым	къелъыхыжагъэнтэкъым	дыкъелъыхыжагъэнтэкъым	фыкъелъыхыжагъэнтэкъым	къелъыхыжагъэнтэкъым
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжагъэн	укъелъыхыжагъэн	къелъыхыжагъэн	дыкъелъыхыжагъэн	фыкъелъыхыжагъэн	къелъыхыжагъэн
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжагъэнкъэ	укъелъыхыжагъэнкъэ	къелъыхыжагъэнкъэ	дыкъелъыхыжагъэнкъэ	фыкъелъыхыжагъэнкъэ	къелъыхыжагъэнкъэ
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжагъэнт	укъелъыхыжагъэнт	къелъыхыжагъэнт	дыкъелъыхыжагъэнт	фыкъелъыхыжагъэнт	къелъыхыжагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжагъэнтэкъэ	укъелъыхыжагъэнтэкъэ	къелъыхыжагъэнтэкъэ	дыкъелъыхыжагъэнтэкъэ	фыкъелъыхыжагъэнтэкъэ	къелъыхыжагъэнтэкъэ
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжагъэнлъыхыж	укъелъыхыжагъэнлъыхыж	къелъыхыжагъэнлъыхыж	дыкъелъыхыжагъэнлъыхыж	фыкъелъыхыжагъэнлъыхыж	къелъыхыжагъэнлъыхыж
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжагъэнукъым	укъелъыхыжагъэнукъым	къелъыхыжагъэнукъым	дыкъелъыхыжагъэнукъым	фыкъелъыхыжагъэнукъым	къелъыхыжагъэнукъым
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжагъэнут	укъелъыхыжагъэнут	къелъыхыжагъэнут	дыкъелъыхыжагъэнут	фыкъелъыхыжагъэнут	къелъыхыжагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжагъэнутэкъым	укъелъыхыжагъэнутэкъым	къелъыхыжагъэнутэкъым	дыкъелъыхыжагъэнутэкъым	фыкъелъыхыжагъэнутэкъым	къелъыхыжагъэнутэкъым
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжагъэну	укъелъыхыжагъэну	къелъыхыжагъэну	дыкъелъыхыжагъэну	фыкъелъыхыжагъэну	къелъыхыжагъэну
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжагъэнукъэ	укъелъыхыжагъэнукъэ	къелъыхыжагъэнукъэ	дыкъелъыхыжагъэнукъэ	фыкъелъыхыжагъэнукъэ	къелъыхыжагъэнукъэ
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжагъэнут	укъелъыхыжагъэнут	къелъыхыжагъэнут	дыкъелъыхыжагъэнут	фыкъелъыхыжагъэнут	къелъыхыжагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъелъыхыжагъэнутэкъэ	укъелъыхыжагъэнутэкъэ	къелъыхыжагъэнутэкъэ	дыкъелъыхыжагъэнутэкъэ	фыкъелъыхыжагъэнутэкъэ	къелъыхыжагъэнутэкъэ

Причастиехэр	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
Зылэжь (субъектнэ) причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъелъыхыж	укъелъыхыж	къелъыхыж	дыкъелъыхыж	фыкъелъыхыж	къелъыхыж(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемылъыхыж	укъемылъыхыж	къемылъыхыж	дыкъемылъыхыж	фыкъемылъыхыж	къемылъыхыж(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъелъыхыжа	укъелъыхыжа	къелъыхыжа	дыкъелъыхыжа	фыкъелъыхыжа	къелъыхыжа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемылъыхыжа	укъемылъыхыжа	къемылъыхыжа	дыкъемылъыхыжа	фыкъемылъыхыжа	къемылъыхыжа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъелъыхыжыгъа	укъелъыхыжыгъа	къелъыхыжыгъа	дыкъелъыхыжыгъа	фыкъелъыхыжыгъа	къелъыхыжыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемылъыхыжыгъа	укъемылъыхыжыгъа	къемылъыхыжыгъа	дыкъемылъыхыжыгъа	фыкъемылъыхыжыгъа	къемылъыхыжыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъелъыхыжын	укъелъыхыжын	къелъыхыжын	дыкъелъыхыжын	фыкъелъыхыжын	къелъыхыжын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемылъыхыжын	укъемылъыхыжын	къемылъыхыжын	дыкъемылъыхыжын	фыкъемылъыхыжын	къемылъыхыжын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъелъыхыжыну	укъелъыхыжыну	къелъыхыжыну	дыкъелъыхыжыну	фыкъелъыхыжыну	къелъыхыжыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемылъыхыжыну	укъемылъыхыжыну	къемылъыхыжыну	дыкъемылъыхыжыну	фыкъемылъыхыжыну	къемылъыхыжыну(хэ)

Зэлэжь (объектнэ) причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	къызэлъыхыж
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмылъыхыж
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къызэлъыхыжа
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмылъыхыжа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къызэлъыхыжыгъа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмылъыхыжыгъа
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къызэлъыхыжын
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмылъыхыжын
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къызэлъыхыжыну
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къызэмылъыхыжыну

Лэжьыгъэм и къэхъукъ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрелъыхыж	укъызэрелъыхыж	къызэрелъыхыж	дыкъызэрелъыхыж	фыкъызэрелъыхыж	къызэрелъыхыж(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремылъыхыж	укъызэремылъыхыж	къызэремылъыхыж	дыкъызэремылъыхыж	фыкъызэремылъыхыж	къызэремылъыхыж(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрелъыхыжа	укъызэрелъыхыжа	къызэрелъыхыжа	дыкъызэрелъыхыжа	фыкъызэрелъыхыжа	къызэрелъыхыжа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремылъыхыжа	укъызэремылъыхыжа	къызэремылъыхыжа	дыкъызэремылъыхыжа	фыкъызэремылъыхыжа	къызэремылъыхыжа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрелъыхыжыгъа	укъызэрелъыхыжыгъа	къызэрелъыхыжыгъа	дыкъызэрелъыхыжыгъа	фыкъызэрелъыхыжыгъа	къызэрелъыхыжыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремылъыхыжыгъа	укъызэремылъыхыжыгъа	къызэремылъыхыжыгъа	дыкъызэремылъыхыжыгъа	фыкъызэремылъыхыжыгъа	къызэремылъыхыжыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрелъыхыжын	укъызэрелъыхыжын	къызэрелъыхыжын	дыкъызэрелъыхыжын	фыкъызэрелъыхыжын	къызэрелъыхыжын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремылъыхыжын	укъызэремылъыхыжын	къызэремылъыхыжын	дыкъызэремылъыхыжын	фыкъызэремылъыхыжын	къызэремылъыхыжын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрелъыхыжыну	укъызэрелъыхыжыну	къызэрелъыхыжыну	дыкъызэрелъыхыжыну	фыкъызэрелъыхыжыну	къызэрелъыхыжыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремылъыхыжыну	укъызэремылъыхыжыну	къызэремылъыхыжыну	дыкъызэремылъыхыжыну	фыкъызэремылъыхыжыну	къызэремылъыхыжыну(хэ)
Зэман/щӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщелъыхыж	укъыщелъыхыж	къыщелъыхыж	дыкъыщелъыхыж	фыкъыщелъыхыж	къыщелъыхыж(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемылъыхыж	укъыщемылъыхыж	къыщемылъыхыж	дыкъыщемылъыхыж	фыкъыщемылъыхыж	къыщемылъыхыж(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщелъыхыжа	укъыщелъыхыжа	къыщелъыхыжа	дыкъыщелъыхыжа	фыкъыщелъыхыжа	къыщелъыхыжа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемылъыхыжа	укъыщемылъыхыжа	къыщемылъыхыжа	дыкъыщемылъыхыжа	фыкъыщемылъыхыжа	къыщемылъыхыжа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщелъыхыжыгъа	укъыщелъыхыжыгъа	къыщелъыхыжыгъа	дыкъыщелъыхыжыгъа	фыкъыщелъыхыжыгъа	къыщелъыхыжыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемылъыхыжыгъа	укъыщемылъыхыжыгъа	къыщемылъыхыжыгъа	дыкъыщемылъыхыжыгъа	фыкъыщемылъыхыжыгъа	къыщемылъыхыжыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщелъыхыжын	укъыщелъыхыжын	къыщелъыхыжын	дыкъыщелъыхыжын	фыкъыщелъыхыжын	къыщелъыхыжын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемылъыхыжын	укъыщемылъыхыжын	къыщемылъыхыжын	дыкъыщемылъыхыжын	фыкъыщемылъыхыжын	къыщемылъыхыжын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщелъыхыжыну	укъыщелъыхыжыну	къыщелъыхыжыну	дыкъыщелъыхыжыну	фыкъыщелъыхыжыну	къыщелъыхыжыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщемылъыхыжыну	укъыщемылъыхыжыну	къыщемылъыхыжыну	дыкъыщемылъыхыжыну	фыкъыщемылъыхыжыну	къыщемылъыхыжыну(хэ)
ЩӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызделъыхыж	укъызделъыхыж	къызделъыхыж	дыкъызделъыхыж	фыкъызделъыхыж	къызделъыхыж(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемылъыхыж	укъыздемылъыхыж	къыздемылъыхыж	дыкъыздемылъыхыж	фыкъыздемылъыхыж	къыздемылъыхыж(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызделъыхыжа	укъызделъыхыжа	къызделъыхыжа	дыкъызделъыхыжа	фыкъызделъыхыжа	къызделъыхыжа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемылъыхыжа	укъыздемылъыхыжа	къыздемылъыхыжа	дыкъыздемылъыхыжа	фыкъыздемылъыхыжа	къыздемылъыхыжа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызделъыхыжыгъа	укъызделъыхыжыгъа	къызделъыхыжыгъа	дыкъызделъыхыжыгъа	фыкъызделъыхыжыгъа	къызделъыхыжыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемылъыхыжыгъа	укъыздемылъыхыжыгъа	къыздемылъыхыжыгъа	дыкъыздемылъыхыжыгъа	фыкъыздемылъыхыжыгъа	къыздемылъыхыжыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызделъыхыжын	укъызделъыхыжын	къызделъыхыжын	дыкъызделъыхыжын	фыкъызделъыхыжын	къызделъыхыжын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемылъыхыжын	укъыздемылъыхыжын	къыздемылъыхыжын	дыкъыздемылъыхыжын	фыкъыздемылъыхыжын	къыздемылъыхыжын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызделъыхыжыну	укъызделъыхыжыну	къызделъыхыжыну	дыкъызделъыхыжыну	фыкъызделъыхыжыну	къызделъыхыжыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздемылъыхыжыну	укъыздемылъыхыжыну	къыздемылъыхыжыну	дыкъыздемылъыхыжыну	фыкъыздемылъыхыжыну	къыздемылъыхыжыну(хэ)
Щхьэусыгъуэ, мурад зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀелъыхыж	укъыщӀелъыхыж	къыщӀелъыхыж	дыкъыщӀелъыхыж	фыкъыщӀелъыхыж	къыщӀелъыхыж(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемылъыхыж	укъыщӀемылъыхыж	къыщӀемылъыхыж	дыкъыщӀемылъыхыж	фыкъыщӀемылъыхыж	къыщӀемылъыхыж(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀелъыхыжа	укъыщӀелъыхыжӀелъыхыжа	къыщӀелъыхыжа	дыкъыщӀелъыхыжа	фыкъыщӀелъыхыжа	къыщӀелъыхыжа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемылъыхыжа	укъыщӀемылъыхыжа	къыщӀемылъыхыжа	дыкъыщӀемылъыхыжа	фыкъыщӀемылъыхыжа	къыщӀемылъыхыжа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀелъыхыжыгъа	укъыщӀелъыхыжыгъа	къыщӀелъыхыжыгъа	дыкъыщӀелъыхыжыгъа	фыкъыщӀелъыхыжыгъа	къыщӀелъыхыжыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемылъыхыжыгъа	укъыщӀемылъыхыжыгъа	къыщӀемылъыхыжыгъа	дыкъыщӀемылъыхыжыгъа	фыкъыщӀемылъыхыжыгъа	къыщӀемылъыхыжыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀелъыхыжын	укъыщӀелъыхыжын	къыщӀелъыхыжын	дыкъыщӀелъыхыжын	фыкъыщӀелъыхыжын	къыщӀелъыхыжын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемылъыхыжын	укъыщӀемылъыхыжын	къыщӀемылъыхыжын	дыкъыщӀемылъыхыжын	фыкъыщӀемылъыхыжын	къыщӀемылъыхыжын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀелъыхыжыну	укъыщӀелъыхыжыну	къыщӀелъыхыжыну	дыкъыщӀелъыхыжыну	фыкъыщӀелъыхыжыну	къыщӀелъыхыжыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀемылъыхыжыну	укъыщӀемылъыхыжыну	къыщӀемылъыхыжыну	дыкъыщӀемылъыхыжыну	фыкъыщӀемылъыхыжыну	къыщӀемылъыхыжыну(хэ)

Деепричастиехэр	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъелъыхыжу	укъелъыхыжу	къелъыхыжу	дыкъелъыхыжу	фыкъелъыхыжу	къелъыхыжу / къелъыхыжхэу
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемылъыхыжу	укъемылъыхыжу	къемылъыхыжу	дыкъемылъыхыжу	фыкъемылъыхыжу	къемылъыхыжу / къелъыхыжхэу
блэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъелъыхыжауэ	укъелъыхыжауэ	къелъыхыжауэ	дыкъелъыхыжауэ	фыкъелъыхыжауэ	къелъыхыжауэ / къелъыхыжахэу
блэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъемылъыхыжауэ	укъемылъыхыжауэ	къемылъыхыжауэ	дыкъемылъыхыжауэ	фыкъемылъыхыжауэ	къемылъыхыжауэ / къемылъыхыжахэу
-урэ-кӀэ деепричастие - щыӀэныгъэ	сыкъелъыхыжурэ	укъелъыхыжурэ	къелъыхыжурэ	дыкъелъыхыжурэ	фыкъелъыхыжурэ	къелъыхыжурэ / къелъыхыжхэурэ къелъыхыж(хэ)урэ
-урэ-кӀэ деепричастие - щымыӀэныгъэ	сыкъемылъыхыжурэ	укъемылъыхыжурэ	къемылъыхыжурэ	дыкъемылъыхыжурэ	фыкъемылъыхыжурэ	къемылъыхыжурэ / къемылъыхыжхэурэ

Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ -- ит зэман щыӀэныгъэ фащэ			Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ
	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
Подлежащэ
сэ	--	сыпкъолъыхыж	сыкъолъыхыж	--	сыфкъолъыхыж	сакъолъыхыж(хэ)
уэ	ускъолъыхыж	--	укъолъыхыж	уткъолъыхыж	--	уакъолъыхыж(хэ)
ар	скъолъыхыж	пкъолъыхыж	къолъыхыж	ткъолъыхыж	фкъолъыхыж	якъолъыхыж(хэ)
дэ	--	дыпкъолъыхыж	дыкъолъыхыж	--	дыфкъолъыхыж	дакъолъыхыж(хэ)
фэ	фыскъолъыхыж	--	фыкъолъыхыж	фыткъолъыхыж	--	факъолъыхыж(хэ)
ахэр	скъолъыхыж	пкъолъыхыж	къолъыхыж	ткъолъыхыж	фкъолъыхыж	якъолъыхыж(хэ)

Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ -- ит зэман щыӀэныгъэ фащэ			Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ
	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
Подлежащэ
сэ	--	сыпкъе[лъыхыжрэ]	сыкъе[лъыхыжрэ]	--	сыфкъе[лъыхыжрэ]	сакъе[лъыхыж(хэ)рэ]
уэ	ускъе[лъыхыжрэ]	--	укъе[лъыхыжрэ]	уткъе[лъыхыжрэ]	--	уакъе[лъыхыж(хэ)рэ]
ар	скъе[лъыхыжрэ]	пкъе[лъыхыжрэ]	къе[лъыхыжрэ]	ткъе[лъыхыжрэ]	фкъе[лъыхыжрэ]	якъе[лъыхыж(хэ)рэ]
дэ	--	дыпкъе[лъыхыжрэ]	дыкъе[лъыхыжрэ]	--	дыфкъе[лъыхыжрэ]	дакъе[лъыхыж(хэ)рэ]
фэ	фыскъе[лъыхыжрэ]	--	фыпъэкъе[лъыхыжрэ]	фыткъе[лъыхыжрэ]	--	факъе[лъыхыж(хэ)рэ]
ахэр	скъе[лъыхыжрэ]	пкъе[лъыхыжрэ]	къе[лъыхыжрэ]	ткъе[лъыхыжрэ]	фкъе[лъыхыжрэ]	якъе[лъыхыж(хэ)рэ]

		-ы-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[лъыхыж]	[лъыхыж]ыр	--	[лъыхыж]хэр
Эргативнэ:	[лъыхыж]	[лъыхыж]ым	--	[лъыхыж]хэм
Послеложнэ:	[лъыхыж]кӀэ	[лъыхыж]ымкӀэ	[лъыхыж]хэкӀэ	[лъыхыж]хэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[лъыхыж]у	[лъыхыж]ырауэ	[лъыхыж]хэу	[лъыхыж]хэрауэ

		-а-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[лъыхыж]а	[лъыхыж]ар	--	[лъыхыж]ахэр
Эргативнэ:	[лъыхыж]а	[лъыхыж]ам	--	[лъыхыж]ахэм
Послеложнэ:	[лъыхыж]акӀэ	[лъыхыж]амкӀэ	[лъыхыж]ахэкӀэ	[лъыхыж]ахэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[лъыхыж]ауэ	[лъыхыж]арауэ	[лъыхыж]ахэу	[лъыхыж]ахэрауэ

		-ын-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[лъыхыж]ын	[лъыхыж]ыныр	--	[лъыхыж]ынхэр
Эргативнэ:	[лъыхыж]ын	[лъыхыж]ыным	--	[лъыхыж]ынхэм
Послеложнэ:	[лъыхыж]ынкӀэ	[лъыхыж]ынымкӀэ	[лъыхыж]ынхэкӀэ	[лъыхыж]ынхэмкӀэ
'Обстоятельственнэ:	[лъыхыж]ыну	[лъыхыж]ынырауэ	[лъыхыж]ынхэу	[лъыхыж]ынхэрауэ

		-ыну-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[лъыхыж]ыну	[лъыхыж]ынур	--	[лъыхыж]ынухэр
Эргативнэ:	[лъыхыж]ыну	[лъыхыж]ынум	--	[лъыхыж]ынухэм
Послеложнэ:	[лъыхыж]ынукӀэ	[лъыхыж]ынумкӀэ	[лъыхыж]ынухэкӀэ	[лъыхыж]ынухэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[лъыхыж]ынууэ	[лъыхыж]ынурауэ	[лъыхыж]ынухэу	[лъыхыж]ынухэрауэ

МЫХЬЭНЭ

1. Зыгуэрым лъэуэ къехыжын, къепкӀыхыжын.

ПСАЛЪЭ ЗЭПХАХЭР

• Жыгым къелъыхыжын.

НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР

ИНДЖЫЛЫБЗЭ

• къелъыхыжын: jump down off swh again.
• Жыгым къелъыхыжын: jump down off a tree again.

УРЫСЫБЗЭ

• къелъыхыжын: снова спрыгнуть откуда-л.
• Жыгым къелъыхыжын: снова спрыгнуть с дерева.

БИБЛИОГРАФИЕ

Библиографием еплъын