къитхъун

АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)

ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС

КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ

• IPA [qʹi:tχʷǝn]

ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ

• къи- + [тхъу] + -ы + -н

СПРЯЖЕНЭ

Глагол лъэӏэс "къитхъун"-м и спряженэ

Инфинитив (масдар)
щыӀэныгъэ:	къитхъун
щымыӀэныгъэ:	къимытхъун

Инфинитив (масдар) щхьэкӀэ зэхъуэкӀа	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
щыӀэныгъэ:	къистхъун	къиптхъун	къритхъун	къиттхъун	къифтхъун	къратхъун
щымыӀэныгъэ:	къизмытхъун	къыумытхъун	къримытхъун	къидмытхъун	къивмытхъун	кърамытхъун

Унафэ наклоненэ	уэ	фэ
щыӀэныгъэ:	къитхъу!	къифтхъу!
щымыӀэныгъэ:	къыумытхъу!	къивмытхъу!

Ре-кӀэ унафэ наклоненэ	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
щыӀэныгъэ:	сыкъретхъу	укъретхъу	кърыретхъу	дыкъретхъу	фыкъретхъу	кърыретхъу
щымыӀэныгъэ:	сыкъремытхъу	укъремытхъу	кърыремытхъу	дыкъремытхъу	фыкъремытхъу	кърыремытхъу

ЗэраӀуатэ наклоненэ	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
ит зэман – щыӀэныгъэ:	къызотхъу(р)	къыботхъу(р)	къретхъу(р)	къыдотхъу(р)	къывотхъу(р)	къратхъу(р)
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	къистхъуркъым	къиптхъуркъым	къритхъуркъым	къиттхъуркъым	къифтхъуркъым	къратхъуркъым
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	къистхъурт	къиптхъурт	къритхъурт	къиттхъурт	къифтхъурт	къратхъурт
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	къистхъуртэкъым	къиптхъуртэкъым	къритхъуртэкъым	къиттхъуртэкъым	къифтхъуртэкъым	къратхъуртэкъым
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	къистхъуащ	къиптхъуащ	къритхъуащ	къиттхъуащ	къифтхъуащ	къратхъуащ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	къистхъуакъым	къиптхъуакъым	къритхъуакъым	къиттхъуакъым	къифтхъуакъым	къратхъуакъым
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	къистхъуат	къиптхъуат	къритхъуат	къиттхъуат	къифтхъуат	къратхъуат
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	къистхъуатэкъым	къиптхъуатэкъым	къритхъуатэкъым	къиттхъуатэкъым	къифтхъуатэкъым	къратхъуатэкъым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	къистхъугъащ	къиптхъугъащ	къритхъугъащ	къиттхъугъащ	къифтхъугъащ	къратхъугъащ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	къистхъугъакъым	къиптхъугъакъым	къритхъугъакъым	къиттхъугъакъым	къифтхъугъакъым	къратхъугъакъым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	къистхъугъат	къиптхъугъат	къритхъугъат	къиттхъугъат	къифтхъугъат	къратхъугъат
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щымыӀэныгъэ:	къистхъугъатэкъым	къиптхъугъатэкъым	къритхъугъатэкъым	къиттхъугъатэкъым	къифтхъугъатэкъым	къратхъугъатэкъым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	къистхъущ	къиптхъущ	къритхъущ	къиттхъущ	къифтхъущ	къратхъущ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	къистхъукъым	къиптхъукъым	къритхъукъым	къиттхъукъым	къифтхъукъым	къратхъукъым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	къистхъут	къиптхъут	къритхъут	къиттхъут	къифтхъут	къратхъут
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	къистхъутэкъым	къиптхъутэкъым	къритхъутэкъым	къиттхъутэкъым	къифтхъутэкъым	къратхъутэкъым
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къистхъунщ	къиптхъунщ	къритхъунщ	къиттхъунщ	къифтхъунщ	къратхъунщ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къистхъункъым	къиптхъункъым	къритхъункъым	къиттхъункъым	къифтхъункъым	къратхъункъым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къистхъунущ	къиптхъунущ	къритхъунущ	къиттхъунущ	къифтхъунущ	къратхъунущ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къистхъунукъым	къиптхъунукъым	къритхъунукъым	къиттхъунукъым	къифтхъунукъым	къратхъунукъым

ЗэрыупщӀэ наклоненэ	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
ит зэман – щыӀэныгъэ:	къистхъурэ	къиптхъурэ	къритхъурэ	къиттхъурэ	къифтхъурэ	къратхъурэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	къистхъуркъэ	къиптхъуркъэ	къритхъуркъэ	къиттхъуркъэ	къифтхъуркъэ	къратхъуркъэ
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	къистхъурт	къиптхъурт	къритхъурт	къиттхъурт	къифтхъурт	къратхъурт
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	къистхъуртэкъэ	къиптхъуртэкъэ	къритхъуртэкъэ	къиттхъуртэкъэ	къифтхъуртэкъэ	къратхъуртэкъэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	къистхъуа	къиптхъуа	къритхъуа	къиттхъуа	къифтхъуа	къратхъуа
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	къистхъуакъэ	къиптхъуакъэ	къритхъуакъэ	къиттхъуакъэ	къифтхъуакъэ	къратхъуакъэ
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	къистхъуат	къиптхъуат	къритхъуат	къиттхъуат	къифтхъуат	къратхъуат
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	къистхъуатэкъэ	къиптхъуатэкъэ	къритхъуатэкъэ	къиттхъуатэкъэ	къифтхъуатэкъэ	къратхъуатэкъэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	къистхъугъа	къиптхъугъа	къритхъугъа	къиттхъугъа	къифтхъугъа	къратхъугъа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀыныгъэ:	къистхъугъакъэ	къиптхъугъакъэ	къритхъугъакъэ	къиттхъугъакъэ	къифтхъугъакъэ	къратхъугъакъэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	къистхъугъат	къиптхъугъат	къритхъугъат	къиттхъугъат	къифтхъугъат	къратхъугъат
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	къистхъугъатэкъэ	къиптхъугъатэкъэ	къритхъугъатэкъэ	къиттхъугъатэкъэ	къифтхъугъатэкъэ	къратхъугъатэкъэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	къистхъу	къиптхъу	къритхъу	къиттхъу	къифтхъу	къратхъу
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	къистхъукъэ	къиптхъукъэ	къритхъукъэ	къиттхъукъэ	къифтхъукъэ	къратхъукъэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	къистхъут	къиптхъут	къритхъут	къиттхъут	къифтхъут	къратхъут
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	къистхъутэкъэ	къиптхъутэкъэ	къритхъутэкъэ	къиттхъутэкъэ	къифтхъутэкъэ	къратхъутэкъэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къистхъун	къиптхъун	къритхъун	къиттхъун	къифтхъун	къратхъун
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къистхъункъэ	къиптхъункъэ	къритхъункъэ	къиттхъункъэ	къифтхъункъэ	къратхъункъэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къистхъуну	къиптхъуну	къритхъуну	къиттхъуну	къифтхъуну	къратхъуну
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къистхъунукъэ	къиптхъунукъэ	къритхъунукъэ	къиттхъунукъэ	къифтхъунукъэ	къратхъунукъэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
ит зэман – щыӀэныгъэ:	къистхъумэ	къиптхъумэ	къритхъумэ	къиттхъумэ	къифтхъумэ	къратхъумэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	къизмытхъумэ	къыумытхъумэ	къримытхъумэ	къидмытхъумэ	къивмытхъумэ	кърамытхъумэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	къистхъуамэ	къиптхъуамэ	къритхъуамэ	къиттхъуамэ	къифтхъуамэ	къратхъуамэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	къизмытхъуамэ	къыумытхъуамэ	къримытхъуамэ	къидмытхъуамэ	къивмытхъуамэ	кърамытхъуамэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	къистхъугъамэ	къиптхъугъамэ	къритхъугъамэ	къиттхъугъамэ	къифтхъугъамэ	къратхъугъамэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	къизмытхъугъамэ	къыумытхъугъамэ	къримытхъугъамэ	къидмытхъугъамэ	къивмытхъугъамэ	кърамытхъугъамэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къистхъунмэ	къиптхъунмэ	къритхъунмэ	къиттхъунмэ	къифтхъунмэ	къратхъунмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къизмытхъунмэ	къыумытхъунмэ	къримытхъунмэ	къидмытхъунмэ	къивмытхъунмэ	кърамытхъунмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къистхъунумэ	къиптхъунумэ	къритхъунумэ	къиттхъунумэ	къифтхъунумэ	къратхъунумэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къизмытхъунумэ	къыумытхъунумэ	къримытхъунумэ	къидмытхъунумэ	къивмытхъунумэ	кърамытхъунумэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
ит зэман – щыӀэныгъэ:	къистхъутэмэ	къиптхъутэмэ	къритхъутэмэ	къиттхъутэмэ	къифтхъутэмэ	къратхъутэмэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	къизмытхъутэмэ	къыумытхъутэмэ	къримытхъутэмэ	къидмытхъутэмэ	къивмытхъутэмэ	кърамытхъутэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	къистхъуатэмэ	къиптхъуатэмэ	къритхъуатэмэ	къиттхъуатэмэ	къифтхъуатэмэ	къратхъуатэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	къизмытхъуатэмэ	къыумытхъуатэмэ	къримытхъуатэмэ	къидмытхъуатэмэ	къивмытхъуатэмэ	кърамытхъуатэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	къистхъугъатэмэ	къиптхъугъатэмэ	къритхъугъатэмэ	къиттхъугъатэмэ	къифтхъугъатэмэ	къратхъугъатэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	къизмытхъугъатэмэ	къыумытхъугъатэмэ	къримытхъугъатэмэ	къидмытхъугъатэмэ	къивмытхъугъатэмэ	кърамытхъугъатэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къистхъунтэмэ	къиптхъунтэмэ	къритхъунтэмэ	къиттхъунтэмэ	къифтхъунтэмэ	къратхъунтэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къизмытхъунтэмэ	къыумытхъунтэмэ	къримытхъунтэмэ	къидмытхъунтэмэ	къивмытхъунтэмэ	кърамытхъунтэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къистхъунутэмэ	къиптхъунутэмэ	къритхъунутэмэ	къиттхъунутэмэ	къифтхъунутэмэ	къратхъунутэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къизмытхъунутэмэ	къыумытхъунутэмэ	къримытхъунутэмэ	къидмытхъунутэмэ	къивмытхъунутэмэ	кърамытхъунутэмэ

сослагательнэ наклоненэ	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къистхъунт	къиптхъунт	къритхъунт	къиттхъунт	къифтхъунт	къратхъунт
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къистхъунтэкъым	къиптхъунтэкъым	къритхъунтэкъым	къиттхъунтэкъым	къифтхъунтэкъым	къратхъунтэкъым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къистхъунут	къиптхъунут	къритхъунут	къиттхъунут	къифтхъунут	къратхъунут
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къистхъунутэкъым	къиптхъунутэкъым	къритхъунутэкъым	къиттхъунутэкъым	къифтхъунутэкъым	къратхъунутэкъым

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
ит зэман – щыӀэныгъэ:	къистхъуми	къиптхъуми	къритхъуми	къиттхъуми	къифтхъуми	къратхъуми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	къизмытхъуми	къыумытхъуми	къримытхъуми	къидмытхъуми	къивмытхъуми	кърамытхъуми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	къистхъуами	къиптхъуами	къритхъуами	къиттхъуами	къифтхъуами	къратхъуами
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	къизмытхъуами	къыумытхъуами	къримытхъуами	къидмытхъуами	къивмытхъуами	кърамытхъуами
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	къистхъугъами	къиптхъугъами	къритхъугъами	къиттхъугъами	къифтхъугъами	къратхъугъами
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	къизмытхъугъами	къыумытхъугъами	къримытхъугъами	къидмытхъугъами	къивмытхъугъами	кърамытхъугъами
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къистхъунми	къиптхъунми	къритхъунми	къиттхъунми	къифтхъунми	къратхъунми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къизмытхъунми	къыумытхъунми	къримытхъунми	къидмытхъунми	къивмытхъунми	кърамытхъунми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къистхъунуми	къиптхъунуми	къритхъунуми	къиттхъунуми	къифтхъунуми	къратхъунуми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къизмытхъунуми	къыумытхъунуми	къримытхъунуми	къидмытхъунуми	къивмытхъунуми	кърамытхъунуми

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
ит зэман – щыӀэныгъэ:	къистхъутэми	къиптхъутэми	къритхъутэми	къиттхъутэми	къифтхъутэми	къратхъутэми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	къизмытхъутэми	къыумытхъутэми	къримытхъутэми	къидмытхъутэми	къивмытхъутэми	кърамытхъутэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	къистхъуатэми	къиптхъуатэми	къритхъуатэми	къиттхъуатэми	къифтхъуатэми	къратхъуатэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	къизмытхъуатэми	къыумытхъуатэми	къримытхъуатэми	къидмытхъуатэми	къивмытхъуатэми	кърамытхъуатэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	къистхъугъатэми	къиптхъугъатэми	къритхъугъатэми	къиттхъугъатэми	къифтхъугъатэми	къратхъугъатэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	къизмытхъугъатэми	къыумытхъугъатэми	къримытхъугъатэми	къидмытхъугъатэми	къивмытхъугъатэми	кърамытхъугъатэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къистхъунтэми	къиптхъунтэми	къритхъунтэми	къиттхъунтэми	къифтхъунтэми	къратхъунтэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къизмытхъунтэми	къыумытхъунтэми	къримытхъунтэми	къидмытхъунтэми	къивмытхъунтэми	кърамытхъунтэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къистхъунутэми	къиптхъунутэми	къритхъунутэми	къиттхъунутэми	къифтхъуэнутэми	къратхъуэнутэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къизмытхъунутэми	къыумытхъунутэми	къримытхъунутэми	къидмытхъунутэми	къивмытхъунутэми	кърамытхъунутэми

гъэщӀэгъуэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
щыӀэныгъэ:	къистхъуаи	къиптхъуаи	къритхъуаи	къиттхъуаи	къифтхъуаи	къратхъуаи
щымыӀэныгъэ:	къистхъуакъыми	къиптхъуакъыми	къритхъуакъыми	къиттхъуакъыми	къифтхъуакъыми	къратхъуакъыми

фӀэфӀыныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
щыӀэныгъэ:	къистхъуащэрэт	къиптхъуащэрэт	къритхъуащэрэт	къиттхъуащэрэт	къифтхъуащэрэт	къратхъуащэрэт
щымыӀэныгъэ:	къизмытхъуащэрэт	къыумытхъуащэрэт	къримытхъуащэрэт	къидмытхъуащэрэт	къивмытхъуащэрэт	кърамытхъуащэрэт

шэч къытехьэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	къистхъуагъэнщ	къиптхъуагъэнщ	къритхъуагъэнщ	къиттхъуагъэнщ	къифтхъуагъэнщ	къратхъуагъэнщ
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	къистхъуагъэнкъым	къиптхъуагъэнкъым	къритхъуагъэнкъым	къиттхъуагъэнкъым	къифтхъуагъэнкъым	къратхъуагъэнкъым
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	къистхъуагъэнт	къиптхъуагъэнт	къритхъуагъэнт	къиттхъуагъэнт	къифтхъуагъэнт	къратхъуагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	къистхъуагъэнтэкъым	къиптхъуагъэнтэкъым	къритхъуагъэнтэкъым	къиттхъуагъэнтэкъым	къифтхъуагъэнтэкъым	къратхъуагъэнтэкъым
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	къистхъуагъэн	къиптхъуагъэн	къритхъуагъэн	къиттхъуагъэн	къифтхъуагъэн	къратхъуагъэн
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	къистхъуагъэнкъэ	къиптхъуагъэнкъэ	къритхъуагъэнкъэ	къиттхъуагъэнкъэ	къифтхъуагъэнкъэ	къратхъуагъэнкъэ
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	къистхъуагъэнт	къиптхъуагъэнт	къритхъуагъэнт	къиттхъуагъэнт	къифтхъуагъэнт	къратхъуагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	къистхъуагъэнтэкъэ	къиптхъуагъэнтэкъэ	къритхъуагъэнтэкъэ	къиттхъуагъэнтэкъэ	къифтхъуагъэнтэкъэ	къратхъуагъэнтэкъэ
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	къистхъуагъэнущ	къиптхъуагъэнущ	къритхъуагъэнущ	къиттхъуагъэнущ	къифтхъуагъэнущ	къратхъуагъэнущ
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	къистхъуагъэнукъым	къиптхъуагъэнукъым	къритхъуагъэнукъым	къиттхъуагъэнукъым	къифтхъуагъэнукъым	къратхъуагъэнукъым
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	къистхъуагъэнут	къиптхъуагъэнут	къритхъуагъэнут	къиттхъуагъэнут	къифтхъуагъэнут	къратхъуагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	къистхъуагъэнутэкъым	къиптхъуагъэнутэкъым	къритхъуагъэнутэкъым	къиттхъуагъэнутэкъым	къифтхъуагъэнутэкъым	къратхъуагъэнутэкъым
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	къистхъуагъэну	къиптхъуагъэну	къритхъуагъэну	къиттхъуагъэну	къифтхъуагъэну	къратхъуагъэну
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	къистхъуагъэнукъэ	къиптхъуагъэнукъэ	къритхъуагъэнукъэ	къиттхъуагъэнукъэ	къифтхъуагъэнукъэ	къратхъуагъэнукъэ
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	къистхъуагъэнут	къиптхъуагъэнут	къритхъуагъэнут	къиттхъуагъэнут	къифтхъуагъэнут	къратхъуагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	къистхъуагъэнутэкъэ	къиптхъуагъэнутэкъэ	къритхъуагъэнутэкъэ	къиттхъуагъэнутэкъэ	къифтхъуагъэнутэкъэ	къратхъуагъэнутэкъэ

Зылэжь (субъектнэ) причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	къизытхъу
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къизымытхъу
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къизытхъуа
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къизымытхъуа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къизытхъугъа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къизымытхъугъа
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къизытхъун
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къизымытхъун
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къизытхъуну
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къизымытхъуну

Зэлэжь (объектнэ) причастие (щхьэм иту)	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
ит зэман - щыӀэныгъэ	къистхъу	къиптхъу	къритхъу	къиттхъу	къифтхъу	къратхъу
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къизмытхъу	къыумытхъу	къримытхъу	къидмытхъу	къивмытхъу	кърамытхъу
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къистхъуа	къиптхъуа	къритхъуа	къиттхъуа	къифтхъуа	къратхъуа
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къизмытхъуа	къыумытхъуа	къримытхъуа	къидмытхъуа	къивмытхъуа	кърамытхъуа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къистхъугъа	къиптхъугъа	къритхъугъа	къиттхъугъа	къифтхъугъа	къратхъугъа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къизмытхъугъа	къыумытхъугъа	къримытхъугъа	къидмытхъугъа	къивмытхъугъа	кърамытхъугъа
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къистхъун	къиптхъун	къритхъун	къиттхъун	къифтхъун	къратхъун
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къизмытхъун	къыумытхъун	къримытхъун	къидмытхъун	къивмытхъун	кърамытхъун
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къистхъуну	къиптхъуну	къритхъуну	къиттхъуну	къифтхъуну	къратхъуну
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къизмытхъуну	къыумытхъуну	къримытхъуну	къидмытхъуну	къивмытхъуну	кърамытхъуну

Зэлэжь (объектнэ) причастие (щхьэншэ)
ит зэман - щыӀэныгъэ	къитхъу
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къимытхъу
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къитхъуа
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къимытхъуа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къитхъугъа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къимытхъугъа
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къитхъун
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къимытхъун
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къитхъуну
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къимытхъуну

Обстоятельственнэ причастиехэр	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
Лэжьыгъэм и къэхъукӀэр зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	къызэристхъу	къызэриптхъу	къызэрыритхъу	къызэриттхъу	къызэрифтхъу	къызэрыратхъу
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къызэризмытхъу	къызэрумытхъу	къызэрыримытхъу	къызэридмытхъу	къызэривмытхъу	къызэрырамытхъу
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къызэристхъуа	къызэриптхъуа	къызэрыритхъуа	къызэриттхъуа	къызэрифтхъуа	къызэрыратхъуа
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къызэризмытхъуа	къызэрумытхъуа	къызэрыримытхъуа	къызэридмытхъуа	къызэривмытхъуа	къызэрырамытхъуа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къызэристхъугъа	къызэриптхъугъа	къызэрыритхъугъа	къызэриттхъугъа	къызэрифтхъугъа	къызэрыратхъугъа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къызэризмытхъугъа	къызэрумытхъугъа	къызэрыримытхъугъа	къызэридмытхъугъа	къызэривмытхъугъа	къызэрырамытхъугъа
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къызэристхъун	къызэриптхъун	къызэрыритхъун	къызэриттхъун	къызэрифтхъун	къызэрыратхъун
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къызэризмытхъун	къызэрумытхъун	къызэрыримытхъун	къызэридмытхъун	къызэривмытхъун	къызэрырамытхъун
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къызэристхъуну	къызэриптхъуну	къызэрыритхъуну	къызэриттхъуну	къызэрифтхъуну	къызэрыратхъуну
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къызэризмытхъуну	къызэрумытхъуну	къызэрыримытхъуну	къызэридмытхъуну	къызэривмытхъуну	къызэрырамытхъуну
Зэман/щӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	къыщистхъу	къыщиптхъу	къыщритхъу	къыщиттхъу	къыщифтхъу	къыщратхъу
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къыщизмытхъу	къыщумытхъу	къыщримытхъу	къыщидмытхъу	къыщивмытхъу	къыщрамытхъу
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыщистхъуа	къыщиптхъуа	къыщритхъуа	къыщиттхъуа	къыщифтхъуа	къыщратхъуа
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыщизмытхъуа	къыщумытхъуа	къыщримытхъуа	къыщидмытхъуа	къыщивмытхъуа	къыщрамытхъуа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыщистхъугъа	къыщиптхъугъа	къыщритхъугъа	къыщиттхъугъа	къыщифтхъугъа	къыщратхъугъа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыщизмытхъугъа	къыщумытхъугъа	къыщримытхъугъа	къыщидмытхъугъа	къыщивмытхъугъа	къыщрамытхъугъа
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	къыщистхъун	къыщиптхъун	къыщритхъун	къыщиттхъун	къыщифтхъун	къыщратхъун
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	къыщизмытхъун	къыщумытхъун	къыщримытхъун	къыщидмытхъун	къыщивмытхъун	къыщрамытхъун
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	къыщистхъуну	къыщиптхъуну	къыщритхъуну	къыщиттхъуну	къыщифтхъуну	къыщратхъуну
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	къыщизмытхъуну	къыщумытхъуну	къыщримытхъуну	къыщидмытхъуну	къыщивмытхъуну	къыщрамытхъуну
ЩӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	къыздистхъу	къыздиптхъу	къыздритхъу	къыздиттхъу	къыздифтхъу	къыздратхъу
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къыздизмытхъу	къыздумытхъу	къыздримытхъу	къыздидмытхъу	къыздивмытхъу	къыздрамытхъу
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыздистхъуа	къыздиптхъуа	къыздритхъуа	къыздиттхъуа	къыздифтхъуа	къыздратхъуа
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыздизмытхъуа	къыздумытхъуа	къыздримытхъуа	къыздидмытхъуа	къыздивмытхъуа	къыздрамытхъуа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыздистхъугъа	къыздиптхъугъа	къыздритхъугъа	къыздиттхъугъа	къыздифтхъугъа	къыздратхъугъа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыздизмытхъугъа	къыздумытхъугъа	къыздримытхъугъа	къыздидмытхъугъа	къыздивмытхъугъа	къыздрамытхъугъа
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	къыздистхъун	къыздиптхъун	къыздритхъун	къыздиттхъун	къыздифтхъун	къыздратхъун
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	къыздизмытхъун	къыздумытхъун	къыздримытхъун	къыздидмытхъун	къыздивмытхъун	къыздрамытхъун
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	къыздистхъуну	къыздиптхъуну	къыздритхъуну	къыздиттхъуну	къыздифтхъуну	къыздратхъуну
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	къыздизмытхъуну	къыздумытхъуну	къыздримытхъуну	къыздидмытхъуну	къыздивмытхъуну	къыздрамытхъуну
Щхьэусыгъуэ, мурад зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	къыщӀистхъу	къыщӀиптхъу	къыщӀритхъу	къыщӀиттхъу	къыщӀифтхъу	къыщӀратхъу
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къыщӀизмытхъу	къыщӀумытхъу	къыщӀримытхъу	къыщӀидмытхъу	къыщӀивмытхъу	къыщӀрамытхъу
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыщӀистхъуа	къыщӀиптхъуа	къыщӀритхъуа	къыщӀиттхъуа	къыщӀифтхъуа	къыщӀратхъуа
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыщӀизмытхъуа	къыщӀумытхъуа	къыщӀримытхъуа	къыщӀидмытхъуа	къыщӀивмытхъуа	къыщӀрамытхъуа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыщӀистхъугъа	къыщӀиптхъугъа	къыщӀритхъугъа	къыщӀиттхъугъа	къыщӀифтхъугъа	къыщӀратхъугъа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыщӀизмытхъугъа	къыщӀумытхъугъа	къыщӀримытхъугъа	къыщӀидмытхъугъа	къыщӀивмытхъугъа	къыщӀрамытхъугъа
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	къыщӀистхъун	къыщӀиптхъун	къыщӀритхъун	къыщӀиттхъун	къыщӀифтхъун	къыщӀратхъун
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	къыщӀизмытхъун	къыщӀумытхъун	къыщӀримытхъун	къыщӀидмытхъун	къыщӀивмытхъун	къыщӀрамытхъун
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	къыщӀистхъуну	къыщӀиптхъуну	къыщӀритхъуну	къыщӀиттхъуну	къыщӀифтхъуну	къыщӀратхъуэну
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	къыщӀизмытхъуну	къыщӀумытхъуну	къыщӀримытхъуну	къыщӀидмытхъуну	къыщӀивмытхъуну	къыщӀрамытхъуну

Деепричастиехэр	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
ит зэман - щыӀэныгъэ	къистхъуу	къиптхъуу	къритхъуу	къиттхъуу	къифтхъуу	къратхъуу
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къизмытхъуу	къыумытхъуу	къримытхъуу	къидмытхъуу	къивмытхъуу	кърамытхъуу
блэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къистхъуауэ	къиптхъуауэ	къритхъуауэ	къиттхъуауэ	къифтхъуауэ	къратхъуауэ
блэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къизмытхъуауэ	къыумытхъуауэ	къримытхъуауэ	къидмытхъуауэ	къивмытхъуауэ	кърамытхъуауэ
урэ-кӀэ деепричастие - щыӀэныгъэ	къистхъуурэ	къиптхъуурэ	къритхъуурэ	къиттхъуурэ	къифтхъуурэ	къратхъуурэ
урэ-кӀэ деепричастие - щымыӀэныгъэ	къизмытхъуурэ	къыумытхъуурэ	къримытхъуурэ	къидмытхъуурэ	къивмытхъуурэ	кърамытхъуурэ

Прямой дополненэ -- ит зэман щыӀэныгъэ фащэ			Прямой Дополненэ
	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	абыхэм
Подлежащэ
сэ	--	пкъызотхъу	къызотхъу	--	фкъызотхъу	якъызотхъу(хэ)
уэ	скъыботхъу	--	къыботхъу	ткъыботхъу	--	якъыботхъу(хэ)
абы	скъретхъу	пкъретхъу	къретхъу	ткъретхъу	фкъретхъу	якъретхъу(хэ)
дэ	--	пкъыдотхъу	къыдотхъу	--	фкъыдотхъу	якъыдотхъу(хэ)
фэ	скъывотхъу	--	къывотхъу	ткъывотхъу	--	якъывотхъу(хэ)
абыхэм	скъратхъу	пкъратхъу	къратхъу	ткъратхъу	фкъратхъу	якъратхъу(хэ)

Прямой дополненэ -- фащэ псори (ит зэман щыӀэныгъэ фащэм нэгъуэщӀ)			Прямой Дополненэ
	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	абыхэм
Подлежащэ
сэ	--	пкъис[тхъурэ]	къис[тхъурэ]	--	фкъис[тхъурэ]	якъис[тхъу(хэ)рэ]
уэ	скъип[тхъурэ]	--	къип[тхъурэ]	ткъип[тхъурэ]	--	якъип[тхъу(хэ)рэ]
абы	скъри[тхъурэ]	пкъри[тхъурэ]	къри[тхъурэ]	ткъри[тхъурэ]	фкъри[тхъурэ]	якъри[тхъу(хэ)рэ]
дэ	--	пкъит[тхъурэ]	къит[тхъурэ]	--	фкъит[тхъурэ]	якъит[тхъу(хэ)рэ]
фэ	скъиф[тхъурэ]	--	къиф[тхъурэ]	ткъиф[тхъурэ]	--	якъиф[тхъу(хэ)рэ]
абыхэм	скъра[тхъурэ]	пкъра[тхъурэ]	къра[тхъурэ]	ткъра[тхъурэ]	фкъра[тхъурэ]	якъра[тхъу(хэ)рэ]

		-ы-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[тхъу]	[тхъу]р	--	[тхъу]хэр
Эргативнэ:	[тхъу]	[тхъу]м	--	[тхъу]хэм
Послеложнэ:	[тхъу]кӀэ	[тхъу]мкӀэ	[тхъу]хэкӀэ	[тхъу]хэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[тхъу]у	[тхъу]рауэ	[тхъу]хэу	[тхъу]хэрауэ

		-а-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[тхъу]а	[тхъу]ар	--	[тхъу]ахэр
Эргативнэ:	[тхъу]а	[тхъу]ам	--	[тхъу]ахэм
Послеложнэ:	[тхъу]акӀэ	[тхъу]амкӀэ	[тхъу]ахэкӀэ	[тхъу]ахэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[тхъу]ауэ	[тхъу]арауэ	[тхъу]ахэу	[тхъу]ахэрауэ

		-ын-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[тхъу]н	[тхъу]ныр	--	[тхъу]нхэр
Эргативнэ:	[тхъу]н	[тхъу]ным	--	[тхъу]нхэм
Послеложнэ:	[тхъу]нкӀэ	[тхъу]нымкӀэ	[тхъу]нхэкӀэ	[тхъу]нхэмкӀэ
'Обстоятельственнэ:	[тхъу]ну	[тхъу]нырауэ	[тхъу]нхэу	[тхъу]нхэрауэ

		-ыну-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[тхъу]ну	[тхъу]нур	--	[тхъу]нухэр
Эргативнэ:	[тхъу]ну	[тхъу]нум	--	[тхъу]нухэм
Послеложнэ:	[тхъу]нукӀэ	[тхъу]нумкӀэ	[тхъу]нухэкӀэ	[тхъу]нухэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[тхъу]нууэ	[тхъу]нурауэ	[тхъу]нухэу	[тхъу]нухэрауэ

МЫХЬЭНЭ

1. Зыгуэрым и кӀуэцӀым илъыр птхъуурэ къихын, къигъэщэщын.
2. Птхъууэ зы лъэныкъуэ гуэркӀэ зыгуэр къихын.

ПСАЛЪЭ ЗЭПХАХЭР

• ЩӀыр къитхъун.
• Нартыхур дум къитхъун.

НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР

ИНДЖЫЛЫБЗЭ

• къитхъун: 1. rake or shovel sth dry, powdery or granular out of sth 2. rake or shovel sth away from sth (in the direction of the speaker)
• ЩӀыр къитхъун: shovel earth out of sth.
• Нартыхур дум къитхъун: rake maize out of a hopper.

УРЫСЫБЗЭ

• къитхъун: 1. выгрести что-л. сыпучее изнутри чего-л. 2. выгрести что-л. откуда-л. (сюда)
• ЩӀыр къитхъун: выгрести землю из чего-л.
• Нартыхур дум къитхъун: выгрести кукурузу из сапетки.

БИБЛИОГРАФИЕ

Библиографием еплъын