къыгурыӏуэн

АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)

ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС

КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ

• IPA [qʹǝgʷǝrǝ'ʔʷɐn]

ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ

• къы- + гу- + ры- + [Ӏу] + -э + -н

СПРЯЖЕНЭ

Глагол лъэӏэс "къыгурыӏуэн"-м и спряженэ

Инфинитив (масдар)
щыӀэныгъэ:	къыгурыӀуэн
щымыӀэныгъэ:	къыгурымыӀуэн

Инфинитив (масдар) щхьэкӀэ зэхъуэкӀа	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэн	къыбгурыӀуэн	къыгурыӀуэн	къыдгурыӀуэн	къывгурыӀуэн	къагурыӀуэн(хэ)
щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэн	къыбгурымыӀуэн	къыгурымыӀуэн	къыдгурымыӀуэн	къывгурымыӀуэн	къагурымыӀуэн(хэ)

унафэ наклоненэ	уэ	фэ
щыӀэныгъэ:	къыгурыӀуэ!	къывгурыӀуэ!
щымыӀэныгъэ:	къыбгурымыӀуэ!	къывгурымыӀуэ!

Ре-кӀэ унафэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъыгурыреӀуэ	укъыгурыреӀуэ	къыгурыреӀуэ	дыкъыгурыреӀуэ	фыкъыгурыреӀуэ	къыгурыреӀуэ
щымыӀэныгъэ:	сыкъыгурыремыӀуэ	укъыгурыремыӀуэ	къыгурыремыӀуэ	дыкъыгурыремыӀуэ	фыкъыгурыремыӀуэ	къыгурыремыӀуэ

ЗэраӀуатэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	къызгуроӀуэ(р)	къыбгуроӀуэ(р)	къыгуроӀуэ(р)	къыдгуроӀуэ(р)	къывгуроӀуэ(р)	къагуроӀуэ(хэ)(р)
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэркъым	къыбгурыӀуэркъым	къыгурыӀуэркъым	къыдгурыӀуэркъым	къывгурыӀуэркъым	къагурыӀуэ(хэ)ркъым
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэ(р)т	къыбгурыӀуэ(р)т	къыгурыӀуэ(р)т	къыдгурыӀуэ(р)т	къывгурыӀуэ(р)т	къагурыӀуэ(хэ)(р)т
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэ(р)тэкъым	къыбгурыӀуэ(р)тэкъым	къыгурыӀуэ(р)тэкъым	къыдгурыӀуэ(р)тэкъым	къывгурыӀуэ(р)тэкъым	къагурыӀуэ(хэ)(р)тэкъым
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуащ	къыбгурыӀуащ	къыгурыӀуащ	къыдгурыӀуащ	къывгурыӀуащ	къагурыӀуа(хэ)щ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуакъым	къыбгурыӀуакъым	къыгурыӀуакъым	къыдгурыӀуакъым	къывгурыӀуакъым	къагурыӀуа(хэ)къым
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуат	къыбгурыӀуат	къыгурыӀуат	къыдгурыӀуат	къывгурыӀуат	къагурыӀуа(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуатэкъым	къыбгурыӀуатэкъым	къыгурыӀуатэкъым	къыдгурыӀуатэкъым	къывгурыӀуатэкъым	къагурыӀуа(хэ)тэкъым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэгъащ	къыбгурыӀуэгъащ	къыгурыӀуэгъащ	къыдгурыӀуэгъащ	къывгурыӀуэгъащ	къагурыӀуэгъа(хэ)щ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэгъакъым	къыбгурыӀуэгъакъым	къыгурыӀуэгъакъым	къыдгурыӀуэгъакъым	къывгурыӀуэгъакъым	къагурыӀуэгъа(хэ)къым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэгъат	къыбгурыӀуэгъат	къыгурыӀуэгъат	къыдгурыӀуэгъат	къывгурыӀуэгъат	къагурыӀуэгъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэгъатэкъым	къыбгурыӀуэгъатэкъым	къыгурыӀуэгъатэкъым	къыдгурыӀуэгъатэкъым	къывгурыӀуэгъатэкъым	къагурыӀуэгъа(хэ)тэкъым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэщ	къыбгурыӀуэщ	къыгурыӀуэщ	къыдгурыӀуэщ	къывгурыӀуэщ	къагурыӀуэ(хэ)щ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэкъым	къыбгурыӀуэкъым	къыгурыӀуэкъым	къыдгурыӀуэкъым	къывгурыӀуэкъым	къагурыӀуэ(хэ)къым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэт	къыбгурыӀуэт	къыгурыӀуэт	къыдгурыӀуэт	къывгурыӀуэт	къагурыӀуэ(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэтэкъым	къыбгурыӀуэтэкъым	къыгурыӀуэтэкъым	къыдгурыӀуэтэкъым	къывгурыӀуэтэкъым	къагурыӀуэ(хэ)тэкъым
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнщ	къыбгурыӀуэнщ	къыгурыӀуэнщ	къыдгурыӀуэнщ	къывгурыӀуэнщ	къагурыӀуэн(хэ)щ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнкъым	къыбгурыӀуэнкъым	къыгурыӀуэнкъым	къыдгурыӀуэнкъым	къывгурыӀуэнкъым	къагурыӀуэн(хэ)къым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнущ	къыбгурыӀуэнущ	къыгурыӀуэнущ	къыдгурыӀуэнущ	къывгурыӀуэнущ	къагурыӀуэну(хэ)щ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнукъым	къыбгурыӀуэнукъым	къыгурыӀуэнукъым	къыдгурыӀуэнукъым	къывгурыӀуэнукъым	къагурыӀуэну(хэ)къым

ЗэрыупщӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэрэ	къыбгурыӀуэрэ	къыгурыӀуэрэ	къыдгурыӀуэрэ	къывгурыӀуэрэ	къагурыӀуэ(хэ)рэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэркъэ	къыбгурыӀуэркъэ	къыгурыӀуэркъэ	къыдгурыӀуэркъэ	къывгурыӀуэркъэ	къагурыӀуэ(хэ)ркъэ
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэ(р)т	къыбгурыӀуэ(р)т	къыгурыӀуэ(р)т	къыдгурыӀуэ(р)т	къывгурыӀуэ(р)т	къагурыӀуэ(хэ)(р)т
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэ(р)тэкъэ	къыбгурыӀуэ(р)тэкъэ	къыгурыӀуэ(р)тэкъэ	къыдгурыӀуэ(р)тэкъэ	къывгурыӀуэ(р)тэкъэ	къагурыӀуэ(хэ)(р)тэкъэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуа	къыбгурыӀуа	къыгурыӀуа	къыдгурыӀуа	къывгурыӀуа	къагурыӀуа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуакъэ	къыбгурыӀуакъэ	къыгурыӀуакъэ	къыдгурыӀуакъэ	къывгурыӀуакъэ	къагурыӀуа(хэ)къэ
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуат	къыбгурыӀуат	къыгурыӀуат	къыдгурыӀуат	къывгурыӀуат	къагурыӀуа(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуатэкъэ	къыбгурыӀуатэкъэ	къыгурыӀуатэкъэ	къыдгурыӀуатэкъэ	къывгурыӀуатэкъэ	къагурыӀуа(хэ)тэкъэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэгъа	къыбгурыӀуэгъа	къыгурыӀуэгъа	къыдгурыӀуэгъа	къывгурыӀуэгъа	къагурыӀуэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэгъакъэ	къыбгурыӀуэгъакъэ	къыгурыӀуэгъакъэ	къыдгурыӀуэгъакъэ	къывгурыӀуэгъакъэ	къагурыӀуэгъа(хэ)къэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэгъат	къыбгурыӀуэгъат	къыгурыӀуэгъат	къыдгурыӀуэгъат	къывгурыӀуэгъат	къагурыӀуэгъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэгъатэкъэ	къыбгурыӀуэгъатэкъэ	къыгурыӀуэгъатэкъэ	къыдгурыӀуэгъатэкъэ	къывгурыӀуэгъатэкъэ	къагурыӀуэгъа(хэ)тэкъэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэ	къыбгурыӀуэ	къыгурыӀуэ	къыдгурыӀуэ	къывгурыӀуэ	къагурыӀуэ(хэ)
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэкъэ	къыбгурыӀуэкъэ	къыгурыӀуэкъэ	къыдгурыӀуэкъэ	къывгурыӀуэкъэ	къагурыӀуэ(хэ)къэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэт	къыбгурыӀуэт	къыгурыӀуэт	къыдгурыӀуэт	къывгурыӀуэт	къагурыӀуэ(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэтэкъэ	къыбгурыӀуэтэкъэ	къыгурыӀуэтэкъэ	къыдгурыӀуэтэкъэ	къывгурыӀуэтэкъэ	къагурыӀуэ(хэ)тэкъэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэн	къыбгурыӀуэн	къыгурыӀуэн	къыдгурыӀуэн	къывгурыӀуэн	къагурыӀуэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнкъэ	къыбгурыӀуэнкъэ	къыгурыӀуэнкъэ	къыдгурыӀуэнкъэ	къывгурыӀуэнкъэ	къагурыӀуэн(хэ)къэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэну	къыбгурыӀуэну	къыгурыӀуэну	къыдгурыӀуэну	къывгурыӀуэну	къагурыӀуэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнукъэ	къыбгурыӀуэнукъэ	къыгурыӀуэнукъэ	къыдгурыӀуэнукъэ	къывгурыӀуэнукъэ	къагурыӀуэну(хэ)къэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэмэ	къыбгурыӀуэмэ	къыгурыӀуэмэ	къыдгурыӀуэмэ	къывгурыӀуэмэ	къагурыӀуэ(хэ)мэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэмэ	къыбгурымыӀуэмэ	къыгурымыӀуэмэ	къыдгурымыӀуэмэ	къывгурымыӀуэмэ	къагурымыӀуэ(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуамэ	къыбгурыӀуамэ	къыгурыӀуамэ	къыдгурыӀуамэ	къывгурыӀуамэ	къагурыӀуа(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуамэ	къыбгурымыӀуамэ	къыгурымыӀуамэ	къыдгурымыӀуамэ	къывгурымыӀуамэ	къагурымыӀуа(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэгъамэ	къыбгурыӀуэгъамэ	къыгурыӀуэгъамэ	къыдгурыӀуэгъамэ	къывгурыӀуэгъамэ	къагурыӀуэгъа(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэгъамэ	къыбгурымыӀуэгъамэ	къыгурымыӀуэгъамэ	къыдгурымыӀуэгъамэ	къывгурымыӀуэгъамэ	къагурымыӀуэгъа(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнмэ	къыбгурыӀуэнмэ	къыгурыӀуэнмэ	къыдгурыӀуэнмэ	къывгурыӀуэнмэ	къагурыӀуэн(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэнмэ	къыбгурымыӀуэнмэ	къыгурымыӀуэнмэ	къыдгурымыӀуэнмэ	къывгурымыӀуэнмэ	къагурымыӀуэн(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнумэ	къыбгурыӀуэнумэ	къыгурыӀуэнумэ	къыдгурыӀуэнумэ	къывгурыӀуэнумэ	къагурыӀуэну(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэнумэ	къыбгурымыӀуэнумэ	къыгурымыӀуэнумэ	къыдгурымыӀуэнумэ	къывгурымыӀуэнумэ	къагурымыӀуэну(хэ)мэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэтэмэ	къыбгурыӀуэтэмэ	къыгурыӀуэтэмэ	къыдгурыӀуэтэмэ	къывгурыӀуэтэмэ	къагурыӀуэ(хэ)тэмэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэтэмэ	къыбгурымыӀуэтэмэ	къыгурымыӀуэтэмэ	къыдгурымыӀуэтэмэ	къывгурымыӀуэтэмэ	къагурымыӀуэ(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуатэмэ	къыбгурыӀуатэмэ	къыгурыӀуатэмэ	къыдгурыӀуатэмэ	къывгурыӀуатэмэ	къагурыӀуа(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуатэмэ	къыбгурымыӀуатэмэ	къыгурымыӀуатэмэ	къыдгурымыӀуатэмэ	къывгурымыӀуатэмэ	къагурымыӀуа(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэгъатэмэ	къыбгурыӀуэгъатэмэ	къыгурыӀуэгъатэмэ	къыдгурыӀуэгъатэмэ	къывгурыӀуэгъатэмэ	къагурыӀуэгъа(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэгъатэмэ	къыбгурымыӀуэгъатэмэ	къыгурымыӀуэгъатэмэ	къыдгурымыӀуэгъатэмэ	къывгурымыӀуэгъатэмэ	къагурымыӀуэгъа(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнтэмэ	къыбгурыӀуэнтэмэ	къыгурыӀуэнтэмэ	къыдгурыӀуэнтэмэ	къывгурыӀуэнтэмэ	къагурыӀуэн(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэнтэмэ	къыбгурымыӀуэнтэмэ	къыгурымыӀуэнтэмэ	къыдгурымыӀуэнтэмэ	къывгурымыӀуэнтэмэ	къагурымыӀуэн(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнутэмэ	къыбгурыӀуэнутэмэ	къыгурыӀуэнутэмэ	къыдгурыӀуэнутэмэ	къывгурыӀуэнутэмэ	къагурыӀуэну(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэнутэмэ	къыбгурымыӀуэнутэмэ	къыгурымыӀуэнутэмэ	къыдгурымыӀуэнутэмэ	къывгурымыӀуэнутэмэ	къагурымыӀуэну(хэ)тэмэ

сослагательнэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнт	къыбгурыӀуэнт	къыгурыӀуэнт	къыдгурыӀуэнт	къывгурыӀуэнт	къагурыӀуэн(хэ)т
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнтэкъым	къыбгурыӀуэнтэкъым	къыгурыӀуэнтэкъым	къыдгурыӀуэнтэкъым	къывгурыӀуэнтэкъым	къагурыӀуэн(хэ)тэкъым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнут	къыбгурыӀуэнут	къыгурыӀуэнут	къыдгурыӀуэнут	къывгурыӀуэнут	къагурыӀуэну(хэ)т
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнутэкъым	къыбгурыӀуэнутэкъым	къыгурыӀуэнутэкъым	къыдгурыӀуэнутэкъым	къывгурыӀуэнутэкъым	къагурыӀуэну(хэ)тэкъым

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэми	къыбгурыӀуэми	къыгурыӀуэми	къыдгурыӀуэми	къывгурыӀуэми	къагурыӀуэ(хэ)ми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэми	къыбгурымыӀуэми	къыгурымыӀуэми	къыдгурымыӀуэми	къывгурымыӀуэми	къагурымыӀуэ(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуами	къыбгурыӀуами	къыгурыӀуами	къыдгурыӀуами	къывгурыӀуами	къагурыӀуа(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуами	къыбгурымыӀуами	къыгурымыӀуами	къыдгурымыӀуами	къывгурымыӀуами	къагурымыӀуа(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэгъами	къыбгурыӀуэгъами	къыгурыӀуэгъами	къыдгурыӀуэгъами	къывгурыӀуэгъами	къагурыӀуэгъа(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэгъами	къыбгурымыӀуэгъами	къыгурымыӀуэгъами	къыдгурымыӀуэгъами	къывгурымыӀуэгъами	къагурымыӀуэгъа(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнми	къыбгурыӀуэнми	къыгурыӀуэнми	къыдгурыӀуэнми	къывгурыӀуэнми	къагурыӀуэн(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэнми	къыбгурымыӀуэнми	къыгурымыӀуэнми	къыдгурымыӀуэнми	къывгурымыӀуэнми	къагурымыӀуэн(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнуми	къыбгурыӀуэнуми	къыгурыӀуэнуми	къыдгурыӀуэнуми	къывгурыӀуэнуми	къагурыӀуэну(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэнуми	къыбгурымыӀуэнуми	къыгурымыӀуэнуми	къыдгурымыӀуэнуми	къывгурымыӀуэнуми	къагурымыӀуэну(хэ)ми

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэтэми	къыбгурыӀуэтэми	къыгурыӀуэтэми	къыдгурыӀуэтэми	къывгурыӀуэтэми	къагурыӀуэ(хэ)тэми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэтэми	къыбгурымыӀуэтэми	къыгурымыӀуэтэми	къыдгурымыӀуэтэми	къывгурымыӀуэтэми	къагурымыӀуэ(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуатэми	къыбгурыӀуатэми	къыгурыӀуатэми	къыдгурыӀуатэми	къывгурыӀуатэми	къагурыӀуа(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуатэми	къыбгурымыӀуатэми	къыгурымыӀуатэми	къыдгурымыӀуатэми	къывгурымыӀуатэми	къагурымыӀуа(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэгъатэми	къыбгурыӀуэгъатэми	къыгурыӀуэгъатэми	къыдгурыӀуэгъатэми	къывгурыӀуэгъатэми	къагурыӀуэгъа(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэгъатэми	къыбгурымыӀуэгъатэми	къыгурымыӀуэгъатэми	къыдгурымыӀуэгъатэми	къывгурымыӀуэгъатэми	къагурымыӀуэгъа(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнтэми	къыбгурыӀуэнтэми	къыгурыӀуэнтэми	къыдгурыӀуэнтэми	къывгурыӀуэнтэми	къагурыӀуэн(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэнтэми	къыбгурымыӀуэнтэми	къыгурымыӀуэнтэми	къыдгурымыӀуэнтэми	къывгурымыӀуэнтэми	къагурымыӀуэн(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнутэми	къыбгурыӀуэнутэми	къыгурыӀуэнутэми	къыдгурыӀуэнутэми	къывгурыӀуэнутэми	къагурыӀуэну(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэнутэми	къыбгурымыӀуэнутэми	къыгурымыӀуэнутэми	къыдгурымыӀуэнутэми	къывгурымыӀуэнутэми	къагурымыӀуэну(хэ)тэми

гъэщӀэгъуэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуаи	къыбгурыӀуаи	къыгурыӀуаи	къыдгурыӀуаи	къывгурыӀуаи	къагурыӀуаи
щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуакъыми	къыбгурыӀуакъыми	къыгурыӀуакъыми	къыдгурыӀуакъыми	къывгурыӀуакъыми	къагурыӀуакъыми

фӀэфӀыныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуащэрэт	къыбгурыӀуащэрэт	къыгурыӀуащэрэт	къыдгурыӀуащэрэт	къывгурыӀуащэрэт	къагурыӀуащэрэт
щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуащэрэт	къыбгурымыӀуащэрэт	къыгурымыӀуащэрэт	къыдгурымыӀуащэрэт	къывгурымыӀуащэрэт	къагурымыӀуащэрэт

шэч къытехьэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэнщ	къыбгурыӀуагъэнщ	къыгурыӀуагъэнщ	къыдгурыӀуагъэнщ	къывгурыӀуагъэнщ	къагурыӀуагъэнщ
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэнкъым	къыбгурыӀуагъэнкъым	къыгурыӀуагъэнкъым	къыдгурыӀуагъэнкъым	къывгурыӀуагъэнкъым	къагурыӀуагъэнкъым
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэнт	къыбгурыӀуагъэнт	къыгурыӀуагъэнт	къыдгурыӀуагъэнт	къывгурыӀуагъэнт	къагурыӀуагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэнтэкъым	къыбгурыӀуагъэнтэкъым	къыгурыӀуагъэнтэкъым	къыдгурыӀуагъэнтэкъым	къывгурыӀуагъэнтэкъым	къагурыӀуагъэнтэкъым
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэн	къыбгурыӀуагъэн	къыгурыӀуагъэн	къыдгурыӀуагъэн	къывгурыӀуагъэн	къагурыӀуагъэн
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэнкъэ	къыбгурыӀуагъэнкъэ	къыгурыӀуагъэнкъэ	къыдгурыӀуагъэнкъэ	къывгурыӀуагъэнкъэ	къагурыӀуагъэнкъэ
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэнт	къыбгурыӀуагъэнт	къыгурыӀуагъэнт	къыдгурыӀуагъэнт	къывгурыӀуагъэнт	къагурыӀуагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэнтэкъэ	къыбгурыӀуагъэнтэкъэ	къыгурыӀуагъэнтэкъэ	къыдгурыӀуагъэнтэкъэ	къывгурыӀуагъэнтэкъэ	къагурыӀуагъэнтэкъэ
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэнущ	къыбгурыӀуагъэнущ	къыгурыӀуагъэнущ	къыдгурыӀуагъэнущ	къывгурыӀуагъэнущ	къагурыӀуагъэнущ
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэнукъым	къыбгурыӀуагъэнукъым	къыгурыӀуагъэнукъым	къыдгурыӀуагъэнукъым	къывгурыӀуагъэнукъым	къагурыӀуагъэнукъым
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэнут	къыбгурыӀуагъэнут	къыгурыӀуагъэнут	къыдгурыӀуагъэнут	къывгурыӀуагъэнут	къагурыӀуагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэнутэкъым	къыбгурыӀуагъэнутэкъым	къыгурыӀуагъэнутэкъым	къыдгурыӀуагъэнутэкъым	къывгурыӀуагъэнутэкъым	къагурыӀуагъэнутэкъым
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэну	къыбгурыӀуагъэну	къыгурыӀуагъэну	къыдгурыӀуагъэну	къывгурыӀуагъэну	къагурыӀуагъэну
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэнукъэ	къыбгурыӀуагъэнукъэ	къыгурыӀуагъэнукъэ	къыдгурыӀуагъэнукъэ	къывгурыӀуагъэнукъэ	къагурыӀуагъэнукъэ
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэнут	къыбгурыӀуагъэнут	къыгурыӀуагъэнут	къыдгурыӀуагъэнут	къывгурыӀуагъэнут	къагурыӀуагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэнутэкъэ	къыбгурыӀуагъэнутэкъэ	къыгурыӀуагъэнутэкъэ	къыдгурыӀуагъэнутэкъэ	къывгурыӀуагъэнутэкъэ	къагурыӀуагъэнутэкъэ

Причастиехэр	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
Зылэжь (субъектнэ) причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	къызгурыӀуэ	къыбгурыӀуэ	къыгурыӀуэ	къыдгурыӀуэ	къывгурыӀуэ	къагурыӀуэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къызгурымыӀуэ	къыбгурымыӀуэ	къыгурымыӀуэ	къыдгурымыӀуэ	къывгурымыӀуэ	къагурымыӀуэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къызгурыӀуа	къыбгурыӀуа	къыгурыӀуа	къыдгурыӀуа	къывгурыӀуа	къагурыӀуа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къызгурымыӀуа	къыбгурымыӀуа	къыгурымыӀуа	къыдгурымыӀуа	къывгурымыӀуа	къагурымыӀуа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къызгурыӀуэгъа	къыбгурыӀуэгъа	къыгурыӀуэгъа	къыдгурыӀуэгъа	къывгурыӀуэгъа	къагурыӀуэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къызгурымыӀуэгъа	къыбгурымыӀуэгъа	къыгурымыӀуэгъа	къыдгурымыӀуэгъа	къывгурымыӀуэгъа	къагурымыӀуэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къызгурыӀуэн	къыбгурыӀуэн	къыгурыӀуэн	къыдгурыӀуэн	къывгурыӀуэн	къагурыӀуэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къызгурымыӀуэн	къыбгурымыӀуэн	къыгурымыӀуэн	къыдгурымыӀуэн	къывгурымыӀуэн	къагурымыӀуэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къызгурыӀуэну	къыбгурыӀуэну	къыгурыӀуэну	къыдгурыӀуэну	къывгурыӀуэну	къагурыӀуэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къызгурымыӀуэну	къыбгурымыӀуэну	къыгурымыӀуэну	къыдгурымыӀуэну	къывгурымыӀуэну	къагурымыӀуэну(хэ)
Лэжьыгъэм и къэхъукӀэр зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	къызэрызгурыӀуэ	къызэрыбгурыӀуэ	къызэрыгурыӀуэ	къызэрыдгурыӀуэ	къызэрывгурыӀуэ	къызэрагурыӀуэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къызэрызгурымыӀуэ	къызэрыбгурымыӀуэ	къызэрыгурымыӀуэ	къызэрыдгурымыӀуэ	къызэрывгурымыӀуэ	къызэрагурымыӀуэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къызэрызгурыӀуа	къызэрыбгурыӀуа	къызэрыгурыӀуа	къызэрыдгурыӀуа	къызэрывгурыӀуа	къызэрагурыӀуа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къызэрызгурымыӀуа	къызэрыбгурымыӀуа	къызэрыгурымыӀуа	къызэрыдгурымыӀуа	къызэрывгурымыӀуа	къызэрагурымыӀуа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къызэрызгурыӀуэгъа	къызэрыбгурыӀуэгъа	къызэрыгурыӀуэгъа	къызэрыдгурыӀуэгъа	къызэрывгурыӀуэгъа	къызэрагурыӀуэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къызэрызгурымыӀуэгъа	къызэрыбгурымыӀуэгъа	къызэрыгурымыӀуэгъа	къызэрыдгурымыӀуэгъа	къызэрывгурымыӀуэгъа	къызэрагурымыӀуэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къызэрызгурыӀуэн	къызэрыбгурыӀуэн	къызэрыгурыӀуэн	къызэрыдгурыӀуэн	къызэрывгурыӀуэн	къызэрагурыӀуэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къызэрызгурымыӀуэн	къызэрыбгурымыӀуэн	къызэрыгурымыӀуэн	къызэрыдгурымыӀуэн	къызэрывгурымыӀуэн	къызэрагурымыӀуэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къызэрызгурыӀуэну	къызэрыбгурыӀуэну	къызэрыгурыӀуэну	къызэрыдгурыӀуэну	къызэрывгурыӀуэну	къызэрагурыӀуэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къызэрызгурымыӀуэну	къызэрыбгурымыӀуэну	къызэрыгурымыӀуэну	къызэрыдгурымыӀуэну	къызэрывгурымыӀуэну	къызэрагурымыӀуэну(хэ)
Зэман/щӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	къыщызгурыӀуэ	къыщыбгурыӀуэ	къыщыгурыӀуэ	къыщыдгурыӀуэ	къыщывгурыӀуэ	къыщагурыӀуэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къыщызгурымыӀуэ	къыщыбгурымыӀуэ	къыщыгурымыӀуэ	къыщыдгурымыӀуэ	къыщывгурымыӀуэ	къыщагурымыӀуэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыщызгурыӀуа	къыщыбгурыӀуа	къыщыгурыӀуа	къыщыдгурыӀуа	къыщывгурыӀуа	къыщагурыӀуа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыщызгурымыӀуа	къыщыбгурымыӀуа	къыщыгурымыӀуа	къыщыдгурымыӀуа	къыщывгурымыӀуа	къыщагурымыӀуа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыщызгурыӀуэгъа	къыщыбгурыӀуэгъа	къыщыгурыӀуэгъа	къыщыдгурыӀуэгъа	къыщывгурыӀуэгъа	къыщагурыӀуэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыщызгурымыӀуэгъа	къыщыбгурымыӀуэгъа	къыщыгурымыӀуэгъа	къыщыдгурымыӀуэгъа	къыщывгурымыӀуэгъа	къыщагурымыӀуэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	къыщызгурыӀуэн	къыщыбгурыӀуэн	къыщыгурыӀуэн	къыщыдгурыӀуэн	къыщывгурыӀуэн	къыщагурыӀуэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	къыщызгурымыӀуэн	къыщыбгурымыӀуэн	къыщыгурымыӀуэн	къыщыдгурымыӀуэн	къыщывгурымыӀуэн	къыщагурымыӀуэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	къыщызгурыӀуэну	къыщыбгурыӀуэну	къыщыгурыӀуэну	къыщыдгурыӀуэну	къыщывгурыӀуэну	къыщагурыӀуэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	къыщызгурымыӀуэну	къыщыбгурымыӀуэну	къыщыгурымыӀуэну	къыщыдгурымыӀуэну	къыщывгурымыӀуэну	къыщагурымыӀуэну(хэ)
ЩӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	къыздызгурыӀуэ	къыздыбгурыӀуэ	къыздыгурыӀуэ	къыздыдгурыӀуэ	къыздывгурыӀуэ	къыздагурыӀуэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къыздызгурымыӀуэ	къыздыбгурымыӀуэ	къыздыгурымыӀуэ	къыздыдгурымыӀуэ	къыздывгурымыӀуэ	къыздагурымыӀуэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыздызгурыӀуа	къыздыбгурыӀуа	къыздыгурыӀуа	къыздыдгурыӀуа	къыздывгурыӀуа	къыздагурыӀуа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыздызгурымыӀуа	къыздыбгурымыӀуа	къыздыгурымыӀуа	къыздыдгурымыӀуа	къыздывгурымыӀуа	къыздагурымыӀуа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыздызгурыӀуэгъа	къыздыбгурыӀуэгъа	къыздыгурыӀуэгъа	къыздыдгурыӀуэгъа	къыздывгурыӀуэгъа	къыздагурыӀуэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыздызгурымыӀуэгъа	къыздыбгурымыӀуэгъа	къыздыгурымыӀуэгъа	къыздыдгурымыӀуэгъа	къыздывгурымыӀуэгъа	къыздагурымыӀуэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	къыздызгурыӀуэн	къыздыбгурыӀуэн	къыздыгурыӀуэн	къыздыдгурыӀуэн	къыздывгурыӀуэн	къыздагурыӀуэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	къыздызгурымыӀуэн	къыздыбгурымыӀуэн	къыздыгурымыӀуэн	къыздыдгурымыӀуэн	къыздывгурымыӀуэн	къыздагурымыӀуэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	къыздызгурыӀуэну	къыздыбгурыӀуэну	къыздыгурыӀуэну	къыздыдгурыӀуэну	къыздывгурыӀуэну	къыздагурыӀуэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	къыздызгурымыӀуэну	къыздыбгурымыӀуэну	къыздыгурымыӀуэну	къыздыдгурымыӀуэну	къыздывгурымыӀуэну	къыздагурымыӀуэну(хэ)
Щхьэусыгъуэ, мурад зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	къыщӀызгурыӀуэ	къыщӀыбгурыӀуэ	къыщӀыгурыӀуэ	къыщӀыдгурыӀуэ	къыщӀывгурыӀуэ	къыщӀагурыӀуэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къыщӀызгурымыӀуэ	къыщӀыбгурымыӀуэ	къыщӀыгурымыӀуэ	къыщӀыдгурымыӀуэ	къыщӀывгурымыӀуэ	къыщӀагурымыӀуэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыщӀызгурыӀуа	къыщӀыбгурыӀуа	къыщӀыгурыӀуа	къыщӀыдгурыӀуа	къыщӀывгурыӀуа	къыщӀагурыӀуа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыщӀызгурымыӀуа	къыщӀыбгурымыӀуа	къыщӀыгурымыӀуа	къыщӀыдгурымыӀуа	къыщӀывгурымыӀуа	къыщӀагурымыӀуа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыщӀызгурыӀуэгъа	къыщӀыбгурыӀуэгъа	къыщӀыгурыӀуэгъа	къыщӀыдгурыӀуэгъа	къыщӀывгурыӀуэгъа	къыщӀагурыӀуэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыщӀызгурымыӀуэгъа	къыщӀыбгурымыӀуэгъа	къыщӀыгурымыӀуэгъа	къыщӀыдгурымыӀуэгъа	къыщӀывгурымыӀуэгъа	къыщӀагурымыӀуэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	къыщӀызгурыӀуэн	къыщӀыбгурыӀуэн	къыщӀыгурыӀуэн	къыщӀыдгурыӀуэн	къыщӀывгурыӀуэн	къыщӀагурыӀуэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	къыщӀызгурымыӀуэн	къыщӀыбгурымыӀуэн	къыщӀыгурымыӀуэн	къыщӀыдгурымыӀуэн	къыщӀывгурымыӀуэн	къыщӀагурымыӀуэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	къыщӀызгурыӀуэну	къыщӀыбгурыӀуэну	къыщӀыгурыӀуэну	къыщӀыдгурыӀуэну	къыщӀывгурыӀуэну	къыщӀагурыӀуэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	къыщӀызгурымыӀуэну	къыщӀыбгурымыӀуэну	къыщӀыгурымыӀуэну	къыщӀыдгурымыӀуэну	къыщӀывгурымыӀуэну	къыщӀагурымыӀуэну(хэ)

Деепричастиехэр	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман - щыӀэныгъэ	къызгурыӀуэу	къыбгурыӀуэу	къыгурыӀуэу	къыдгурыӀуэу	къывгурыӀуэу	къагурыӀуэ(хэ)у
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къызгурымыӀуэу	къыбгурымыӀуэу	къыгурымыӀуэу	къыдгурымыӀуэу	къывгурымыӀуэу	къагурымыӀуэ(хэ)у
блэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къызгурыӀуауэ	къыбгурыӀуауэ	къыгурыӀуауэ	къыдгурыӀуауэ	къывгурыӀуауэ	къагурыӀуауэ / къагурыӀуа(хэ)у
блэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къызгурымыӀуауэ	къыбгурымыӀуауэ	къыгурымыӀуауэ	къыдгурымыӀуауэ	къывгурымыӀуауэ	къагурымыӀуауэ(хэ) / къагурымыӀуа(хэ)у
-урэ-кӀэ деепричастие - щыӀэныгъэ	къызгурыӀуэурэ	къыбгурыӀуэурэ	къыгурыӀуэурэ	къыдгурыӀуэурэ	къывгурыӀуэурэ	къагурыӀуэ(хэ)урэ
-урэ-кӀэ деепричастие - щымыӀэныгъэ	къызгурымыӀуэурэ	къыбгурымыӀуэурэ	къыгурымыӀуэурэ	къыдгурымыӀуэурэ	къывгурымыӀуэурэ	къагурымыӀуэ(хэ)урэ

Прямой дополненэ -- ит зэман щыӀэныгъэ фащэ			Прямой Дополненэ
	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
Подлежащэ
сэ	--	укъызгуроӀуэ	къызгуроӀуэ	--	фыкъызгуроӀуэ	къызгуроӀуэ(хэ)
уэ	сыкъыбгуроӀуэ	--	къыбгуроӀуэ	дыкъыбгуроӀуэ	--	къыбгуроӀуэ(хэ)
ар	сыкъыгуроӀуэ	укъыгуроӀуэ	къыгуроӀуэ	дыкъыгуроӀуэ	фыкъыгуроӀуэ	къыгуроӀуэ(хэ)
дэ	--	укъыдгуроӀуэ	къыдгуроӀуэ	--	фыкъыдгуроӀуэ	къыдгуроӀуэ(хэ)
фэ	сыкъывгуроӀуэ	--	къывгуроӀуэ	дыкъывгуроӀуэ	--	къывгуроӀуэ(хэ)
ахэр	сыкъагуроӀуэ	укъагуроӀуэ	къагуроӀуэ	дыкъагуроӀуэ	фыкъагуроӀуэ	къагуроӀуэ(хэ)

Прямой дополненэ -- фащэ псори (ит зэман щыӀэныгъэ фащэм нэгъуэщӀ)			Прямой Дополненэ
	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
Подлежащэ
сэ	--	укъызгуры[Ӏуэрэ]	къызгуры[Ӏуэрэ]	--	фыкъызгуры[Ӏуэрэ]	къызгуры[Ӏуэ(хэ)рэ]
уэ	сыкъыбгуры[Ӏуэрэ]	--	къыбгуры[Ӏуэрэ]	дыкъыбгуры[Ӏуэрэ]	--	къыбгуры[Ӏуэ(хэ)рэ]
ар	сыкъыгуры[Ӏуэрэ]	укъыгуры[Ӏуэрэ]	къыгуры[Ӏуэрэ]	дыкъыгуры[Ӏуэрэ]	фыкъыгуры[Ӏуэрэ]	къыгуры[Ӏуэ(хэ)рэ]
дэ	--	укъыдгуры[Ӏуэрэ]	къыдгуры[Ӏуэрэ]	--	фыкъыдгуры[Ӏуэрэ]	къыдгуры[Ӏуэ(хэ)рэ]
фэ	сыкъывгуры[Ӏуэрэ]	--	къывгуры[Ӏуэрэ]	дыкъывгуры[Ӏуэрэ]	--	къывгуры[Ӏуэ(хэ)рэ]
ахэр	сыкъагуры[Ӏуэрэ]	укъагуры[Ӏуэрэ]	къагуры[Ӏуэрэ]	дыкъагуры[Ӏуэрэ]	фыкъагуры[Ӏуэрэ]	къагуры[Ӏуэ(хэ)рэ]

		-э-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[Ӏу]э	[Ӏу]эр	--	[Ӏу]эхэр
Эргативнэ:	[Ӏу]э	[Ӏу]эм	--	[Ӏу]эхэм
Послеложнэ:	[Ӏу]экӀэ	[Ӏу]эмкӀэ	[Ӏу]эхэкӀэ	[Ӏу]эхэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[Ӏу]эуэ	[Ӏу]эрауэ	[Ӏу]эхэу	[Ӏу]эхэрауэ

		-а-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[Ӏу]а	[Ӏу]ар	--	[Ӏу]ахэр
Эргативнэ:	[Ӏу]а	[Ӏу]ам	--	[Ӏу]ахэм
Послеложнэ:	[Ӏу]акӀэ	[Ӏу]амкӀэ	[Ӏу]ахэкӀэ	[Ӏу]ахэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[Ӏу]ауэ	[Ӏу]арауэ	[Ӏу]ахэу	[Ӏу]ахэрауэ

		-эн-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[Ӏу]эн	[Ӏу]эныр	--	[Ӏу]энхэр
Эргативнэ:	[Ӏу]эн	[Ӏу]эным	--	[Ӏу]энхэм
Послеложнэ:	[Ӏу]энкӀэ	[Ӏу]энымкӀэ	[Ӏу]энхэкӀэ	[Ӏу]энхэмкӀэ
'Обстоятельственнэ:	[Ӏу]эну	[Ӏу]энырауэ	[Ӏу]энхэу	[Ӏу]энхэрауэ

		-эну-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[Ӏу]эну	[Ӏу]энур	--	[Ӏу]энухэр
Эргативнэ:	[Ӏу]эну	[Ӏу]энум	--	[Ӏу]энухэм
Послеложнэ:	[Ӏу]энукӀэ	[Ӏу]энумкӀэ	[Ӏу]энухэкӀэ	[Ӏу]энухэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[Ӏу]энууэ	[Ӏу]энурауэ	[Ӏу]энухэу	[Ӏу]энухэрауэ

МЫХЬЭНЭ

1. Зыгуэрым къикӀыр зыхэщӀыкӀын.
2. ЗэхищӀыкӀын, ищӀэн (нэгъуэщӀыбзэ).

ЩАПХЪЭХЭР

• ИтӀанэ хъаным къыгурыӀуащ абы хуэдэр [Наурыз] бий ищӀыныр зэрышынагъуэр. КӀэрашэ Тембот , Акъсырэ Залымхъан

ПСАЛЪЭ ЗЭПХАХЭР

• Бзэ куэд къыгурыӀуэн.

НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР

ИНДЖЫЛЫБЗЭ

• къыгурыӏуэн: 1. understand, comprehend sth 2. understand, know (for example, a foreign language)
• Бзэ куэд къыгурыӀуэн: know a lot of languages

УРЫСЫБЗЭ

• къыгурыӏуэн: 1. понять что-л. 2. понимать, знать (напр. чужой язык)
• Бзэ куэд къыгурыӀуэн: знать много языков

БИБЛИОГРАФИЕ

Библиографием еплъын

АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)

ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС

КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ

• IPA [qʹǝgʷǝrǝ'ʔʷɐn]

ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ

• къы- + гу- + ры- + [Ӏу] + -э + -н

СПРЯЖЕНЭ

Глагол лъэмыӏэс "къыгурыӏуэн"-м и спряженэ

Инфинитив (масдар)
щыӀэныгъэ:	къыгурыӀуэн
щымыӀэныгъэ:	къыгурымыӀуэн

Инфинитив (масдар) щхьэкӀэ зэхъуэкӀа	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэн	къыбгурыӀуэн	къыгурыӀуэн	къыдгурыӀуэн	къывгурыӀуэн	къагурыӀуэн(хэ)
щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэн	къыбгурымыӀуэн	къыгурымыӀуэн	къыдгурымыӀуэн	къывгурымыӀуэн	къагурымыӀуэн(хэ)

унафэ наклоненэ	уэ	фэ
щыӀэныгъэ:	къыгурыӀуэ!	къывгурыӀуэ!
щымыӀэныгъэ:	къыбгурымыӀуэ!	къывгурымыӀуэ!

Ре-кӀэ унафэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъыгурыреӀуэ	укъыгурыреӀуэ	къыгурыреӀуэ	дыкъыгурыреӀуэ	фыкъыгурыреӀуэ	къыгурыреӀуэ
щымыӀэныгъэ:	сыкъыгурыремыӀуэ	укъыгурыремыӀуэ	къыгурыремыӀуэ	дыкъыгурыремыӀуэ	фыкъыгурыремыӀуэ	къыгурыремыӀуэ

ЗэраӀуатэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	къызгуроӀуэ(р)	къыбгуроӀуэ(р)	къыгуроӀуэ(р)	къыдгуроӀуэ(р)	къывгуроӀуэ(р)	къагуроӀуэ(хэ)(р)
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэркъым	къыбгурыӀуэркъым	къыгурыӀуэркъым	къыдгурыӀуэркъым	къывгурыӀуэркъым	къагурыӀуэ(хэ)ркъым
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэ(р)т	къыбгурыӀуэ(р)т	къыгурыӀуэ(р)т	къыдгурыӀуэ(р)т	къывгурыӀуэ(р)т	къагурыӀуэ(хэ)(р)т
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэ(р)тэкъым	къыбгурыӀуэ(р)тэкъым	къыгурыӀуэ(р)тэкъым	къыдгурыӀуэ(р)тэкъым	къывгурыӀуэ(р)тэкъым	къагурыӀуэ(хэ)(р)тэкъым
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуащ	къыбгурыӀуащ	къыгурыӀуащ	къыдгурыӀуащ	къывгурыӀуащ	къагурыӀуа(хэ)щ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуакъым	къыбгурыӀуакъым	къыгурыӀуакъым	къыдгурыӀуакъым	къывгурыӀуакъым	къагурыӀуа(хэ)къым
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуат	къыбгурыӀуат	къыгурыӀуат	къыдгурыӀуат	къывгурыӀуат	къагурыӀуа(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуатэкъым	къыбгурыӀуатэкъым	къыгурыӀуатэкъым	къыдгурыӀуатэкъым	къывгурыӀуатэкъым	къагурыӀуа(хэ)тэкъым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэгъащ	къыбгурыӀуэгъащ	къыгурыӀуэгъащ	къыдгурыӀуэгъащ	къывгурыӀуэгъащ	къагурыӀуэгъа(хэ)щ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэгъакъым	къыбгурыӀуэгъакъым	къыгурыӀуэгъакъым	къыдгурыӀуэгъакъым	къывгурыӀуэгъакъым	къагурыӀуэгъа(хэ)къым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэгъат	къыбгурыӀуэгъат	къыгурыӀуэгъат	къыдгурыӀуэгъат	къывгурыӀуэгъат	къагурыӀуэгъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэгъатэкъым	къыбгурыӀуэгъатэкъым	къыгурыӀуэгъатэкъым	къыдгурыӀуэгъатэкъым	къывгурыӀуэгъатэкъым	къагурыӀуэгъа(хэ)тэкъым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэщ	къыбгурыӀуэщ	къыгурыӀуэщ	къыдгурыӀуэщ	къывгурыӀуэщ	къагурыӀуэ(хэ)щ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэкъым	къыбгурыӀуэкъым	къыгурыӀуэкъым	къыдгурыӀуэкъым	къывгурыӀуэкъым	къагурыӀуэ(хэ)къым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэт	къыбгурыӀуэт	къыгурыӀуэт	къыдгурыӀуэт	къывгурыӀуэт	къагурыӀуэ(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэтэкъым	къыбгурыӀуэтэкъым	къыгурыӀуэтэкъым	къыдгурыӀуэтэкъым	къывгурыӀуэтэкъым	къагурыӀуэ(хэ)тэкъым
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнщ	къыбгурыӀуэнщ	къыгурыӀуэнщ	къыдгурыӀуэнщ	къывгурыӀуэнщ	къагурыӀуэн(хэ)щ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнкъым	къыбгурыӀуэнкъым	къыгурыӀуэнкъым	къыдгурыӀуэнкъым	къывгурыӀуэнкъым	къагурыӀуэн(хэ)къым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнущ	къыбгурыӀуэнущ	къыгурыӀуэнущ	къыдгурыӀуэнущ	къывгурыӀуэнущ	къагурыӀуэну(хэ)щ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнукъым	къыбгурыӀуэнукъым	къыгурыӀуэнукъым	къыдгурыӀуэнукъым	къывгурыӀуэнукъым	къагурыӀуэну(хэ)къым

ЗэрыупщӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэрэ	къыбгурыӀуэрэ	къыгурыӀуэрэ	къыдгурыӀуэрэ	къывгурыӀуэрэ	къагурыӀуэ(хэ)рэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэркъэ	къыбгурыӀуэркъэ	къыгурыӀуэркъэ	къыдгурыӀуэркъэ	къывгурыӀуэркъэ	къагурыӀуэ(хэ)ркъэ
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэ(р)т	къыбгурыӀуэ(р)т	къыгурыӀуэ(р)т	къыдгурыӀуэ(р)т	къывгурыӀуэ(р)т	къагурыӀуэ(хэ)(р)т
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэ(р)тэкъэ	къыбгурыӀуэ(р)тэкъэ	къыгурыӀуэ(р)тэкъэ	къыдгурыӀуэ(р)тэкъэ	къывгурыӀуэ(р)тэкъэ	къагурыӀуэ(хэ)(р)тэкъэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуа	къыбгурыӀуа	къыгурыӀуа	къыдгурыӀуа	къывгурыӀуа	къагурыӀуа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуакъэ	къыбгурыӀуакъэ	къыгурыӀуакъэ	къыдгурыӀуакъэ	къывгурыӀуакъэ	къагурыӀуа(хэ)къэ
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуат	къыбгурыӀуат	къыгурыӀуат	къыдгурыӀуат	къывгурыӀуат	къагурыӀуа(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуатэкъэ	къыбгурыӀуатэкъэ	къыгурыӀуатэкъэ	къыдгурыӀуатэкъэ	къывгурыӀуатэкъэ	къагурыӀуа(хэ)тэкъэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэгъа	къыбгурыӀуэгъа	къыгурыӀуэгъа	къыдгурыӀуэгъа	къывгурыӀуэгъа	къагурыӀуэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэгъакъэ	къыбгурыӀуэгъакъэ	къыгурыӀуэгъакъэ	къыдгурыӀуэгъакъэ	къывгурыӀуэгъакъэ	къагурыӀуэгъа(хэ)къэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэгъат	къыбгурыӀуэгъат	къыгурыӀуэгъат	къыдгурыӀуэгъат	къывгурыӀуэгъат	къагурыӀуэгъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэгъатэкъэ	къыбгурыӀуэгъатэкъэ	къыгурыӀуэгъатэкъэ	къыдгурыӀуэгъатэкъэ	къывгурыӀуэгъатэкъэ	къагурыӀуэгъа(хэ)тэкъэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэ	къыбгурыӀуэ	къыгурыӀуэ	къыдгурыӀуэ	къывгурыӀуэ	къагурыӀуэ(хэ)
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэкъэ	къыбгурыӀуэкъэ	къыгурыӀуэкъэ	къыдгурыӀуэкъэ	къывгурыӀуэкъэ	къагурыӀуэ(хэ)къэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэт	къыбгурыӀуэт	къыгурыӀуэт	къыдгурыӀуэт	къывгурыӀуэт	къагурыӀуэ(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэтэкъэ	къыбгурыӀуэтэкъэ	къыгурыӀуэтэкъэ	къыдгурыӀуэтэкъэ	къывгурыӀуэтэкъэ	къагурыӀуэ(хэ)тэкъэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэн	къыбгурыӀуэн	къыгурыӀуэн	къыдгурыӀуэн	къывгурыӀуэн	къагурыӀуэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнкъэ	къыбгурыӀуэнкъэ	къыгурыӀуэнкъэ	къыдгурыӀуэнкъэ	къывгурыӀуэнкъэ	къагурыӀуэн(хэ)къэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэну	къыбгурыӀуэну	къыгурыӀуэну	къыдгурыӀуэну	къывгурыӀуэну	къагурыӀуэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнукъэ	къыбгурыӀуэнукъэ	къыгурыӀуэнукъэ	къыдгурыӀуэнукъэ	къывгурыӀуэнукъэ	къагурыӀуэну(хэ)къэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэмэ	къыбгурыӀуэмэ	къыгурыӀуэмэ	къыдгурыӀуэмэ	къывгурыӀуэмэ	къагурыӀуэ(хэ)мэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэмэ	къыбгурымыӀуэмэ	къыгурымыӀуэмэ	къыдгурымыӀуэмэ	къывгурымыӀуэмэ	къагурымыӀуэ(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуамэ	къыбгурыӀуамэ	къыгурыӀуамэ	къыдгурыӀуамэ	къывгурыӀуамэ	къагурыӀуа(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуамэ	къыбгурымыӀуамэ	къыгурымыӀуамэ	къыдгурымыӀуамэ	къывгурымыӀуамэ	къагурымыӀуа(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэгъамэ	къыбгурыӀуэгъамэ	къыгурыӀуэгъамэ	къыдгурыӀуэгъамэ	къывгурыӀуэгъамэ	къагурыӀуэгъа(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэгъамэ	къыбгурымыӀуэгъамэ	къыгурымыӀуэгъамэ	къыдгурымыӀуэгъамэ	къывгурымыӀуэгъамэ	къагурымыӀуэгъа(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнмэ	къыбгурыӀуэнмэ	къыгурыӀуэнмэ	къыдгурыӀуэнмэ	къывгурыӀуэнмэ	къагурыӀуэн(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэнмэ	къыбгурымыӀуэнмэ	къыгурымыӀуэнмэ	къыдгурымыӀуэнмэ	къывгурымыӀуэнмэ	къагурымыӀуэн(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнумэ	къыбгурыӀуэнумэ	къыгурыӀуэнумэ	къыдгурыӀуэнумэ	къывгурыӀуэнумэ	къагурыӀуэну(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэнумэ	къыбгурымыӀуэнумэ	къыгурымыӀуэнумэ	къыдгурымыӀуэнумэ	къывгурымыӀуэнумэ	къагурымыӀуэну(хэ)мэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэтэмэ	къыбгурыӀуэтэмэ	къыгурыӀуэтэмэ	къыдгурыӀуэтэмэ	къывгурыӀуэтэмэ	къагурыӀуэ(хэ)тэмэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэтэмэ	къыбгурымыӀуэтэмэ	къыгурымыӀуэтэмэ	къыдгурымыӀуэтэмэ	къывгурымыӀуэтэмэ	къагурымыӀуэ(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуатэмэ	къыбгурыӀуатэмэ	къыгурыӀуатэмэ	къыдгурыӀуатэмэ	къывгурыӀуатэмэ	къагурыӀуа(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуатэмэ	къыбгурымыӀуатэмэ	къыгурымыӀуатэмэ	къыдгурымыӀуатэмэ	къывгурымыӀуатэмэ	къагурымыӀуа(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэгъатэмэ	къыбгурыӀуэгъатэмэ	къыгурыӀуэгъатэмэ	къыдгурыӀуэгъатэмэ	къывгурыӀуэгъатэмэ	къагурыӀуэгъа(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэгъатэмэ	къыбгурымыӀуэгъатэмэ	къыгурымыӀуэгъатэмэ	къыдгурымыӀуэгъатэмэ	къывгурымыӀуэгъатэмэ	къагурымыӀуэгъа(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнтэмэ	къыбгурыӀуэнтэмэ	къыгурыӀуэнтэмэ	къыдгурыӀуэнтэмэ	къывгурыӀуэнтэмэ	къагурыӀуэн(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэнтэмэ	къыбгурымыӀуэнтэмэ	къыгурымыӀуэнтэмэ	къыдгурымыӀуэнтэмэ	къывгурымыӀуэнтэмэ	къагурымыӀуэн(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнутэмэ	къыбгурыӀуэнутэмэ	къыгурыӀуэнутэмэ	къыдгурыӀуэнутэмэ	къывгурыӀуэнутэмэ	къагурыӀуэну(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэнутэмэ	къыбгурымыӀуэнутэмэ	къыгурымыӀуэнутэмэ	къыдгурымыӀуэнутэмэ	къывгурымыӀуэнутэмэ	къагурымыӀуэну(хэ)тэмэ

сослагательнэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнт	къыбгурыӀуэнт	къыгурыӀуэнт	къыдгурыӀуэнт	къывгурыӀуэнт	къагурыӀуэн(хэ)т
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнтэкъым	къыбгурыӀуэнтэкъым	къыгурыӀуэнтэкъым	къыдгурыӀуэнтэкъым	къывгурыӀуэнтэкъым	къагурыӀуэн(хэ)тэкъым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнут	къыбгурыӀуэнут	къыгурыӀуэнут	къыдгурыӀуэнут	къывгурыӀуэнут	къагурыӀуэну(хэ)т
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнутэкъым	къыбгурыӀуэнутэкъым	къыгурыӀуэнутэкъым	къыдгурыӀуэнутэкъым	къывгурыӀуэнутэкъым	къагурыӀуэну(хэ)тэкъым

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэми	къыбгурыӀуэми	къыгурыӀуэми	къыдгурыӀуэми	къывгурыӀуэми	къагурыӀуэ(хэ)ми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэми	къыбгурымыӀуэми	къыгурымыӀуэми	къыдгурымыӀуэми	къывгурымыӀуэми	къагурымыӀуэ(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуами	къыбгурыӀуами	къыгурыӀуами	къыдгурыӀуами	къывгурыӀуами	къагурыӀуа(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуами	къыбгурымыӀуами	къыгурымыӀуами	къыдгурымыӀуами	къывгурымыӀуами	къагурымыӀуа(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэгъами	къыбгурыӀуэгъами	къыгурыӀуэгъами	къыдгурыӀуэгъами	къывгурыӀуэгъами	къагурыӀуэгъа(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэгъами	къыбгурымыӀуэгъами	къыгурымыӀуэгъами	къыдгурымыӀуэгъами	къывгурымыӀуэгъами	къагурымыӀуэгъа(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнми	къыбгурыӀуэнми	къыгурыӀуэнми	къыдгурыӀуэнми	къывгурыӀуэнми	къагурыӀуэн(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэнми	къыбгурымыӀуэнми	къыгурымыӀуэнми	къыдгурымыӀуэнми	къывгурымыӀуэнми	къагурымыӀуэн(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнуми	къыбгурыӀуэнуми	къыгурыӀуэнуми	къыдгурыӀуэнуми	къывгурыӀуэнуми	къагурыӀуэну(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэнуми	къыбгурымыӀуэнуми	къыгурымыӀуэнуми	къыдгурымыӀуэнуми	къывгурымыӀуэнуми	къагурымыӀуэну(хэ)ми

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэтэми	къыбгурыӀуэтэми	къыгурыӀуэтэми	къыдгурыӀуэтэми	къывгурыӀуэтэми	къагурыӀуэ(хэ)тэми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэтэми	къыбгурымыӀуэтэми	къыгурымыӀуэтэми	къыдгурымыӀуэтэми	къывгурымыӀуэтэми	къагурымыӀуэ(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуатэми	къыбгурыӀуатэми	къыгурыӀуатэми	къыдгурыӀуатэми	къывгурыӀуатэми	къагурыӀуа(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуатэми	къыбгурымыӀуатэми	къыгурымыӀуатэми	къыдгурымыӀуатэми	къывгурымыӀуатэми	къагурымыӀуа(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэгъатэми	къыбгурыӀуэгъатэми	къыгурыӀуэгъатэми	къыдгурыӀуэгъатэми	къывгурыӀуэгъатэми	къагурыӀуэгъа(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэгъатэми	къыбгурымыӀуэгъатэми	къыгурымыӀуэгъатэми	къыдгурымыӀуэгъатэми	къывгурымыӀуэгъатэми	къагурымыӀуэгъа(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнтэми	къыбгурыӀуэнтэми	къыгурыӀуэнтэми	къыдгурыӀуэнтэми	къывгурыӀуэнтэми	къагурыӀуэн(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэнтэми	къыбгурымыӀуэнтэми	къыгурымыӀуэнтэми	къыдгурымыӀуэнтэми	къывгурымыӀуэнтэми	къагурымыӀуэн(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуэнутэми	къыбгурыӀуэнутэми	къыгурыӀуэнутэми	къыдгурыӀуэнутэми	къывгурыӀуэнутэми	къагурыӀуэну(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуэнутэми	къыбгурымыӀуэнутэми	къыгурымыӀуэнутэми	къыдгурымыӀуэнутэми	къывгурымыӀуэнутэми	къагурымыӀуэну(хэ)тэми

гъэщӀэгъуэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуаи	къыбгурыӀуаи	къыгурыӀуаи	къыдгурыӀуаи	къывгурыӀуаи	къагурыӀуаи
щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуакъыми	къыбгурыӀуакъыми	къыгурыӀуакъыми	къыдгурыӀуакъыми	къывгурыӀуакъыми	къагурыӀуакъыми

фӀэфӀыныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуащэрэт	къыбгурыӀуащэрэт	къыгурыӀуащэрэт	къыдгурыӀуащэрэт	къывгурыӀуащэрэт	къагурыӀуащэрэт
щымыӀэныгъэ:	къызгурымыӀуащэрэт	къыбгурымыӀуащэрэт	къыгурымыӀуащэрэт	къыдгурымыӀуащэрэт	къывгурымыӀуащэрэт	къагурымыӀуащэрэт

шэч къытехьэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэнщ	къыбгурыӀуагъэнщ	къыгурыӀуагъэнщ	къыдгурыӀуагъэнщ	къывгурыӀуагъэнщ	къагурыӀуагъэнщ
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэнкъым	къыбгурыӀуагъэнкъым	къыгурыӀуагъэнкъым	къыдгурыӀуагъэнкъым	къывгурыӀуагъэнкъым	къагурыӀуагъэнкъым
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэнт	къыбгурыӀуагъэнт	къыгурыӀуагъэнт	къыдгурыӀуагъэнт	къывгурыӀуагъэнт	къагурыӀуагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэнтэкъым	къыбгурыӀуагъэнтэкъым	къыгурыӀуагъэнтэкъым	къыдгурыӀуагъэнтэкъым	къывгурыӀуагъэнтэкъым	къагурыӀуагъэнтэкъым
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэн	къыбгурыӀуагъэн	къыгурыӀуагъэн	къыдгурыӀуагъэн	къывгурыӀуагъэн	къагурыӀуагъэн
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэнкъэ	къыбгурыӀуагъэнкъэ	къыгурыӀуагъэнкъэ	къыдгурыӀуагъэнкъэ	къывгурыӀуагъэнкъэ	къагурыӀуагъэнкъэ
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэнт	къыбгурыӀуагъэнт	къыгурыӀуагъэнт	къыдгурыӀуагъэнт	къывгурыӀуагъэнт	къагурыӀуагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэнтэкъэ	къыбгурыӀуагъэнтэкъэ	къыгурыӀуагъэнтэкъэ	къыдгурыӀуагъэнтэкъэ	къывгурыӀуагъэнтэкъэ	къагурыӀуагъэнтэкъэ
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэнущ	къыбгурыӀуагъэнущ	къыгурыӀуагъэнущ	къыдгурыӀуагъэнущ	къывгурыӀуагъэнущ	къагурыӀуагъэнущ
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэнукъым	къыбгурыӀуагъэнукъым	къыгурыӀуагъэнукъым	къыдгурыӀуагъэнукъым	къывгурыӀуагъэнукъым	къагурыӀуагъэнукъым
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэнут	къыбгурыӀуагъэнут	къыгурыӀуагъэнут	къыдгурыӀуагъэнут	къывгурыӀуагъэнут	къагурыӀуагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэнутэкъым	къыбгурыӀуагъэнутэкъым	къыгурыӀуагъэнутэкъым	къыдгурыӀуагъэнутэкъым	къывгурыӀуагъэнутэкъым	къагурыӀуагъэнутэкъым
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэну	къыбгурыӀуагъэну	къыгурыӀуагъэну	къыдгурыӀуагъэну	къывгурыӀуагъэну	къагурыӀуагъэну
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэнукъэ	къыбгурыӀуагъэнукъэ	къыгурыӀуагъэнукъэ	къыдгурыӀуагъэнукъэ	къывгурыӀуагъэнукъэ	къагурыӀуагъэнукъэ
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэнут	къыбгурыӀуагъэнут	къыгурыӀуагъэнут	къыдгурыӀуагъэнут	къывгурыӀуагъэнут	къагурыӀуагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	къызгурыӀуагъэнутэкъэ	къыбгурыӀуагъэнутэкъэ	къыгурыӀуагъэнутэкъэ	къыдгурыӀуагъэнутэкъэ	къывгурыӀуагъэнутэкъэ	къагурыӀуагъэнутэкъэ

Причастиехэр	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
Зылэжь (субъектнэ) причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	къызгурыӀуэ	къыбгурыӀуэ	къыгурыӀуэ	къыдгурыӀуэ	къывгурыӀуэ	къагурыӀуэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къызгурымыӀуэ	къыбгурымыӀуэ	къыгурымыӀуэ	къыдгурымыӀуэ	къывгурымыӀуэ	къагурымыӀуэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къызгурыӀуа	къыбгурыӀуа	къыгурыӀуа	къыдгурыӀуа	къывгурыӀуа	къагурыӀуа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къызгурымыӀуа	къыбгурымыӀуа	къыгурымыӀуа	къыдгурымыӀуа	къывгурымыӀуа	къагурымыӀуа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къызгурыӀуэгъа	къыбгурыӀуэгъа	къыгурыӀуэгъа	къыдгурыӀуэгъа	къывгурыӀуэгъа	къагурыӀуэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къызгурымыӀуэгъа	къыбгурымыӀуэгъа	къыгурымыӀуэгъа	къыдгурымыӀуэгъа	къывгурымыӀуэгъа	къагурымыӀуэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къызгурыӀуэн	къыбгурыӀуэн	къыгурыӀуэн	къыдгурыӀуэн	къывгурыӀуэн	къагурыӀуэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къызгурымыӀуэн	къыбгурымыӀуэн	къыгурымыӀуэн	къыдгурымыӀуэн	къывгурымыӀуэн	къагурымыӀуэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къызгурыӀуэну	къыбгурыӀуэну	къыгурыӀуэну	къыдгурыӀуэну	къывгурыӀуэну	къагурыӀуэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къызгурымыӀуэну	къыбгурымыӀуэну	къыгурымыӀуэну	къыдгурымыӀуэну	къывгурымыӀуэну	къагурымыӀуэну(хэ)
Лэжьыгъэм и къэхъукӀэр зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	къызэрызгурыӀуэ	къызэрыбгурыӀуэ	къызэрыгурыӀуэ	къызэрыдгурыӀуэ	къызэрывгурыӀуэ	къызэрагурыӀуэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къызэрызгурымыӀуэ	къызэрыбгурымыӀуэ	къызэрыгурымыӀуэ	къызэрыдгурымыӀуэ	къызэрывгурымыӀуэ	къызэрагурымыӀуэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къызэрызгурыӀуа	къызэрыбгурыӀуа	къызэрыгурыӀуа	къызэрыдгурыӀуа	къызэрывгурыӀуа	къызэрагурыӀуа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къызэрызгурымыӀуа	къызэрыбгурымыӀуа	къызэрыгурымыӀуа	къызэрыдгурымыӀуа	къызэрывгурымыӀуа	къызэрагурымыӀуа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къызэрызгурыӀуэгъа	къызэрыбгурыӀуэгъа	къызэрыгурыӀуэгъа	къызэрыдгурыӀуэгъа	къызэрывгурыӀуэгъа	къызэрагурыӀуэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къызэрызгурымыӀуэгъа	къызэрыбгурымыӀуэгъа	къызэрыгурымыӀуэгъа	къызэрыдгурымыӀуэгъа	къызэрывгурымыӀуэгъа	къызэрагурымыӀуэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къызэрызгурыӀуэн	къызэрыбгурыӀуэн	къызэрыгурыӀуэн	къызэрыдгурыӀуэн	къызэрывгурыӀуэн	къызэрагурыӀуэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къызэрызгурымыӀуэн	къызэрыбгурымыӀуэн	къызэрыгурымыӀуэн	къызэрыдгурымыӀуэн	къызэрывгурымыӀуэн	къызэрагурымыӀуэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къызэрызгурыӀуэну	къызэрыбгурыӀуэну	къызэрыгурыӀуэну	къызэрыдгурыӀуэну	къызэрывгурыӀуэну	къызэрагурыӀуэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къызэрызгурымыӀуэну	къызэрыбгурымыӀуэну	къызэрыгурымыӀуэну	къызэрыдгурымыӀуэну	къызэрывгурымыӀуэну	къызэрагурымыӀуэну(хэ)
Зэман/щӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	къыщызгурыӀуэ	къыщыбгурыӀуэ	къыщыгурыӀуэ	къыщыдгурыӀуэ	къыщывгурыӀуэ	къыщагурыӀуэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къыщызгурымыӀуэ	къыщыбгурымыӀуэ	къыщыгурымыӀуэ	къыщыдгурымыӀуэ	къыщывгурымыӀуэ	къыщагурымыӀуэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыщызгурыӀуа	къыщыбгурыӀуа	къыщыгурыӀуа	къыщыдгурыӀуа	къыщывгурыӀуа	къыщагурыӀуа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыщызгурымыӀуа	къыщыбгурымыӀуа	къыщыгурымыӀуа	къыщыдгурымыӀуа	къыщывгурымыӀуа	къыщагурымыӀуа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыщызгурыӀуэгъа	къыщыбгурыӀуэгъа	къыщыгурыӀуэгъа	къыщыдгурыӀуэгъа	къыщывгурыӀуэгъа	къыщагурыӀуэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыщызгурымыӀуэгъа	къыщыбгурымыӀуэгъа	къыщыгурымыӀуэгъа	къыщыдгурымыӀуэгъа	къыщывгурымыӀуэгъа	къыщагурымыӀуэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	къыщызгурыӀуэн	къыщыбгурыӀуэн	къыщыгурыӀуэн	къыщыдгурыӀуэн	къыщывгурыӀуэн	къыщагурыӀуэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	къыщызгурымыӀуэн	къыщыбгурымыӀуэн	къыщыгурымыӀуэн	къыщыдгурымыӀуэн	къыщывгурымыӀуэн	къыщагурымыӀуэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	къыщызгурыӀуэну	къыщыбгурыӀуэну	къыщыгурыӀуэну	къыщыдгурыӀуэну	къыщывгурыӀуэну	къыщагурыӀуэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	къыщызгурымыӀуэну	къыщыбгурымыӀуэну	къыщыгурымыӀуэну	къыщыдгурымыӀуэну	къыщывгурымыӀуэну	къыщагурымыӀуэну(хэ)
ЩӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	къыздызгурыӀуэ	къыздыбгурыӀуэ	къыздыгурыӀуэ	къыздыдгурыӀуэ	къыздывгурыӀуэ	къыздагурыӀуэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къыздызгурымыӀуэ	къыздыбгурымыӀуэ	къыздыгурымыӀуэ	къыздыдгурымыӀуэ	къыздывгурымыӀуэ	къыздагурымыӀуэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыздызгурыӀуа	къыздыбгурыӀуа	къыздыгурыӀуа	къыздыдгурыӀуа	къыздывгурыӀуа	къыздагурыӀуа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыздызгурымыӀуа	къыздыбгурымыӀуа	къыздыгурымыӀуа	къыздыдгурымыӀуа	къыздывгурымыӀуа	къыздагурымыӀуа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыздызгурыӀуэгъа	къыздыбгурыӀуэгъа	къыздыгурыӀуэгъа	къыздыдгурыӀуэгъа	къыздывгурыӀуэгъа	къыздагурыӀуэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыздызгурымыӀуэгъа	къыздыбгурымыӀуэгъа	къыздыгурымыӀуэгъа	къыздыдгурымыӀуэгъа	къыздывгурымыӀуэгъа	къыздагурымыӀуэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	къыздызгурыӀуэн	къыздыбгурыӀуэн	къыздыгурыӀуэн	къыздыдгурыӀуэн	къыздывгурыӀуэн	къыздагурыӀуэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	къыздызгурымыӀуэн	къыздыбгурымыӀуэн	къыздыгурымыӀуэн	къыздыдгурымыӀуэн	къыздывгурымыӀуэн	къыздагурымыӀуэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	къыздызгурыӀуэну	къыздыбгурыӀуэну	къыздыгурыӀуэну	къыздыдгурыӀуэну	къыздывгурыӀуэну	къыздагурыӀуэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	къыздызгурымыӀуэну	къыздыбгурымыӀуэну	къыздыгурымыӀуэну	къыздыдгурымыӀуэну	къыздывгурымыӀуэну	къыздагурымыӀуэну(хэ)
Щхьэусыгъуэ, мурад зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	къыщӀызгурыӀуэ	къыщӀыбгурыӀуэ	къыщӀыгурыӀуэ	къыщӀыдгурыӀуэ	къыщӀывгурыӀуэ	къыщӀагурыӀуэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къыщӀызгурымыӀуэ	къыщӀыбгурымыӀуэ	къыщӀыгурымыӀуэ	къыщӀыдгурымыӀуэ	къыщӀывгурымыӀуэ	къыщӀагурымыӀуэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыщӀызгурыӀуа	къыщӀыбгурыӀуа	къыщӀыгурыӀуа	къыщӀыдгурыӀуа	къыщӀывгурыӀуа	къыщӀагурыӀуа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыщӀызгурымыӀуа	къыщӀыбгурымыӀуа	къыщӀыгурымыӀуа	къыщӀыдгурымыӀуа	къыщӀывгурымыӀуа	къыщӀагурымыӀуа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыщӀызгурыӀуэгъа	къыщӀыбгурыӀуэгъа	къыщӀыгурыӀуэгъа	къыщӀыдгурыӀуэгъа	къыщӀывгурыӀуэгъа	къыщӀагурыӀуэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыщӀызгурымыӀуэгъа	къыщӀыбгурымыӀуэгъа	къыщӀыгурымыӀуэгъа	къыщӀыдгурымыӀуэгъа	къыщӀывгурымыӀуэгъа	къыщӀагурымыӀуэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	къыщӀызгурыӀуэн	къыщӀыбгурыӀуэн	къыщӀыгурыӀуэн	къыщӀыдгурыӀуэн	къыщӀывгурыӀуэн	къыщӀагурыӀуэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	къыщӀызгурымыӀуэн	къыщӀыбгурымыӀуэн	къыщӀыгурымыӀуэн	къыщӀыдгурымыӀуэн	къыщӀывгурымыӀуэн	къыщӀагурымыӀуэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	къыщӀызгурыӀуэну	къыщӀыбгурыӀуэну	къыщӀыгурыӀуэну	къыщӀыдгурыӀуэну	къыщӀывгурыӀуэну	къыщӀагурыӀуэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	къыщӀызгурымыӀуэну	къыщӀыбгурымыӀуэну	къыщӀыгурымыӀуэну	къыщӀыдгурымыӀуэну	къыщӀывгурымыӀуэну	къыщӀагурымыӀуэну(хэ)

Деепричастиехэр	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман - щыӀэныгъэ	къызгурыӀуэу	къыбгурыӀуэу	къыгурыӀуэу	къыдгурыӀуэу	къывгурыӀуэу	къагурыӀуэ(хэ)у
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къызгурымыӀуэу	къыбгурымыӀуэу	къыгурымыӀуэу	къыдгурымыӀуэу	къывгурымыӀуэу	къагурымыӀуэ(хэ)у
блэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къызгурыӀуауэ	къыбгурыӀуауэ	къыгурыӀуауэ	къыдгурыӀуауэ	къывгурыӀуауэ	къагурыӀуауэ / къагурыӀуа(хэ)у
блэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къызгурымыӀуауэ	къыбгурымыӀуауэ	къыгурымыӀуауэ	къыдгурымыӀуауэ	къывгурымыӀуауэ	къагурымыӀуауэ(хэ) / къагурымыӀуа(хэ)у
-урэ-кӀэ деепричастие - щыӀэныгъэ	къызгурыӀуэурэ	къыбгурыӀуэурэ	къыгурыӀуэурэ	къыдгурыӀуэурэ	къывгурыӀуэурэ	къагурыӀуэ(хэ)урэ
-урэ-кӀэ деепричастие - щымыӀэныгъэ	къызгурымыӀуэурэ	къыбгурымыӀуэурэ	къыгурымыӀуэурэ	къыдгурымыӀуэурэ	къывгурымыӀуэурэ	къагурымыӀуэ(хэ)урэ

Прямой дополненэ -- ит зэман щыӀэныгъэ фащэ			Прямой Дополненэ
	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
Подлежащэ
сэ	--	укъызгуроӀуэ	къызгуроӀуэ	--	фыкъызгуроӀуэ	къызгуроӀуэ(хэ)
уэ	сыкъыбгуроӀуэ	--	къыбгуроӀуэ	дыкъыбгуроӀуэ	--	къыбгуроӀуэ(хэ)
ар	сыкъыгуроӀуэ	укъыгуроӀуэ	къыгуроӀуэ	дыкъыгуроӀуэ	фыкъыгуроӀуэ	къыгуроӀуэ(хэ)
дэ	--	укъыдгуроӀуэ	къыдгуроӀуэ	--	фыкъыдгуроӀуэ	къыдгуроӀуэ(хэ)
фэ	сыкъывгуроӀуэ	--	къывгуроӀуэ	дыкъывгуроӀуэ	--	къывгуроӀуэ(хэ)
ахэр	сыкъагуроӀуэ	укъагуроӀуэ	къагуроӀуэ	дыкъагуроӀуэ	фыкъагуроӀуэ	къагуроӀуэ(хэ)

Прямой дополненэ -- фащэ псори (ит зэман щыӀэныгъэ фащэм нэгъуэщӀ)			Прямой Дополненэ
	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
Подлежащэ
сэ	--	укъызгуры[Ӏуэрэ]	къызгуры[Ӏуэрэ]	--	фыкъызгуры[Ӏуэрэ]	къызгуры[Ӏуэ(хэ)рэ]
уэ	сыкъыбгуры[Ӏуэрэ]	--	къыбгуры[Ӏуэрэ]	дыкъыбгуры[Ӏуэрэ]	--	къыбгуры[Ӏуэ(хэ)рэ]
ар	сыкъыгуры[Ӏуэрэ]	укъыгуры[Ӏуэрэ]	къыгуры[Ӏуэрэ]	дыкъыгуры[Ӏуэрэ]	фыкъыгуры[Ӏуэрэ]	къыгуры[Ӏуэ(хэ)рэ]
дэ	--	укъыдгуры[Ӏуэрэ]	къыдгуры[Ӏуэрэ]	--	фыкъыдгуры[Ӏуэрэ]	къыдгуры[Ӏуэ(хэ)рэ]
фэ	сыкъывгуры[Ӏуэрэ]	--	къывгуры[Ӏуэрэ]	дыкъывгуры[Ӏуэрэ]	--	къывгуры[Ӏуэ(хэ)рэ]
ахэр	сыкъагуры[Ӏуэрэ]	укъагуры[Ӏуэрэ]	къагуры[Ӏуэрэ]	дыкъагуры[Ӏуэрэ]	фыкъагуры[Ӏуэрэ]	къагуры[Ӏуэ(хэ)рэ]

		-э-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[Ӏу]э	[Ӏу]эр	--	[Ӏу]эхэр
Эргативнэ:	[Ӏу]э	[Ӏу]эм	--	[Ӏу]эхэм
Послеложнэ:	[Ӏу]экӀэ	[Ӏу]эмкӀэ	[Ӏу]эхэкӀэ	[Ӏу]эхэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[Ӏу]эуэ	[Ӏу]эрауэ	[Ӏу]эхэу	[Ӏу]эхэрауэ

		-а-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[Ӏу]а	[Ӏу]ар	--	[Ӏу]ахэр
Эргативнэ:	[Ӏу]а	[Ӏу]ам	--	[Ӏу]ахэм
Послеложнэ:	[Ӏу]акӀэ	[Ӏу]амкӀэ	[Ӏу]ахэкӀэ	[Ӏу]ахэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[Ӏу]ауэ	[Ӏу]арауэ	[Ӏу]ахэу	[Ӏу]ахэрауэ

		-эн-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[Ӏу]эн	[Ӏу]эныр	--	[Ӏу]энхэр
Эргативнэ:	[Ӏу]эн	[Ӏу]эным	--	[Ӏу]энхэм
Послеложнэ:	[Ӏу]энкӀэ	[Ӏу]энымкӀэ	[Ӏу]энхэкӀэ	[Ӏу]энхэмкӀэ
'Обстоятельственнэ:	[Ӏу]эну	[Ӏу]энырауэ	[Ӏу]энхэу	[Ӏу]энхэрауэ

		-эну-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[Ӏу]эну	[Ӏу]энур	--	[Ӏу]энухэр
Эргативнэ:	[Ӏу]эну	[Ӏу]энум	--	[Ӏу]энухэм
Послеложнэ:	[Ӏу]энукӀэ	[Ӏу]энумкӀэ	[Ӏу]энухэкӀэ	[Ӏу]энухэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[Ӏу]энууэ	[Ӏу]энурауэ	[Ӏу]энухэу	[Ӏу]энухэрауэ

МЫХЬЭНЭ

1. Акъылэгъу къыдэхъун.

ПСАЛЪЭ ЗЭПХАХЭР

• ЩызэхуэзэнумкӀэ къыгурыӀуэн.

НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР

ИНДЖЫЛЫБЗЭ

• къыгурыӏуэн: come to an agreement, make a deal about sth
• ЩызэхуэзэнумкӀэ къыгурыӀуэн: come to an agreement about where to meet

УРЫСЫБЗЭ

• къыгурыӏуэн: условиться, договориться с кем-л. о чём-л.
• ЩызэхуэзэнумкӀэ къыгурыӀуэн: согласиться, где встретиться

БИБЛИОГРАФИЕ

Библиографием еплъын