къызэрелъэфэжьэн

АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)

ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС

КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ

• IPA [qʹǝzɐre:ɬɐfɐ'ʑɐn]

ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ

• къы- + зэре- + [лъэф] + -э + -жь + -э + -н

СПРЯЖЕНЭ

Глагол лъэмыӏэс "къызэрелъэфэжьэн"-м и спряженэ

Инфинитив (масдар)
щыӀэныгъэ:	къызэрелъэфэжьэн
щымыӀэныгъэ:	къызэремылъэфэжьэн

Инфинитив (масдар) щхьэкӀэ зэхъуэкӀа	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэн	укъызэрелъэфэжьэн	къызэрелъэфэжьэн	дыкъызэрелъэфэжьэн	фыкъызэрелъэфэжьэн	къызэрелъэфэжьэн(хэ)
щымыӀэныгъэ:	сыкъызэремылъэфэжьэн	укъызэремылъэфэжьэн	къызэремылъэфэжьэн	дыкъызэремылъэфэжьэн	фыкъызэремылъэфэжьэн	къызэремылъэфэжьэн(хэ)

унафэ наклоненэ	уэ	фэ
щыӀэныгъэ:	къызэрелъэфажьэ!	фыкъызэрелъэфажьэ!
щымыӀэныгъэ:	укъызэремылъэфажьэ!	фыкъызэремылъэфажьэ!

Ре-кӀэ унафэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъызэрырелъэфажьэ	укъызэрырелъэфажьэ	къызэрырелъэфажьэ	дыкъызэрырелъэфажьэ	фыкъызэрырелъэфажьэ	къызэрырелъэфажьэ
щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрыремылъэфажьэ	укъызэрыремылъэфажьэ	къызэрыремылъэфажьэ	дыкъызэрыремылъэфажьэ	фыкъызэрыремылъэфажьэ	къызэрыремылъэфажьэ

зэраӀуатэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъызэролъэфажьэ(р)	укъызэролъэфажьэ(р)	къызэролъэфажьэ(р)	дыкъызэролъэфажьэ(р)	фыкъызэролъэфажьэ(р)	къызэролъэфажьэ(хэ)(р)
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфажьэркъым	укъызэрелъэфажьэркъым	къызэрелъэфажьэркъым	дыкъызэрелъэфажьэркъым	фыкъызэрелъэфажьэркъым	къызэрелъэфажьэ(хэ)ркъым
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфажьэ(р)т	укъызэрелъэфажьэ(р)т	къызэрелъэфажьэ(р)т	дыкъызэрелъэфажьэ(р)т	фыкъызэрелъэфажьэ(р)т	къызэрелъэфажьэ(хэ)(р)т
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфажьэ(р)тэкъым	укъызэрелъэфажьэ(р)тэкъым	къызэрелъэфажьэ(р)тэкъым	дыкъызэрелъэфажьэ(р)тэкъым	фыкъызэрелъэфажьэ(р)тэкъым	къызэрелъэфажьэ(хэ)(р)тэкъым
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьащ	укъызэрелъэфэжьащ	къызэрелъэфэжьащ	дыкъызэрелъэфэжьащ	фыкъызэрелъэфэжьащ	къызэрелъэфэжьа(хэ)щ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьакъым	укъызэрелъэфэжьакъым	къызэрелъэфэжьакъым	дыкъызэрелъэфэжьакъым	фыкъызэрелъэфэжьакъым	къызэрелъэфэжьа(хэ)къым
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьат	укъызэрелъэфэжьат	къызэрелъэфэжьат	дыкъызэрелъэфэжьат	фыкъызэрелъэфэжьат	къызэрелъэфэжьа(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьатэкъым	укъызэрелъэфэжьатэкъым	къызэрелъэфэжьатэкъым	дыкъызэрелъэфэжьатэкъым	фыкъызэрелъэфэжьатэкъым	къызэрелъэфэжьа(хэ)тэкъым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэгъащ	укъызэрелъэфэжьэгъащ	къызэрелъэфэжьэгъащ	дыкъызэрелъэфэжьэгъащ	фыкъызэрелъэфэжьэгъащ	къызэрелъэфэжьэгъа(хэ)щ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэгъакъым	укъызэрелъэфэжьэгъакъым	къызэрелъэфэжьэгъакъым	дыкъызэрелъэфэжьэгъакъым	фыкъызэрелъэфэжьэгъакъым	къызэрелъэфэжьэгъа(хэ)къым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэгъат	укъызэрелъэфэжьэгъат	къызэрелъэфэжьэгъат	дыкъызэрелъэфэжьэгъат	фыкъызэрелъэфэжьэгъат	къызэрелъэфэжьэгъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэгъатэкъым	укъызэрелъэфэжьэгъатэкъым	къызэрелъэфэжьэгъатэкъым	дыкъызэрелъэфэжьэгъатэкъым	фыкъызэрелъэфэжьэгъатэкъым	къызэрелъэфэжьэгъа(хэ)тэкъым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфажьэщ	укъызэрелъэфажьэщ	къызэрелъэфажьэщ	дыкъызэрелъэфажьэщ	фыкъызэрелъэфажьэщ	къызэрелъэфажьэ(хэ)щ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфажьэкъым	укъызэрелъэфажьэкъым	къызэрелъэфажьэкъым	дыкъызэрелъэфажьэкъым	фыкъызэрелъэфажьэкъым	къызэрелъэфажьэ(хэ)къым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфажьэт	укъызэрелъэфажьэт	къызэрелъэфажьэт	дыкъызэрелъэфажьэт	фыкъызэрелъэфажьэт	къызэрелъэфажьэ(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфажьэтэкъым	укъызэрелъэфажьэтэкъым	къызэрелъэфажьэтэкъым	дыкъызэрелъэфажьэтэкъым	фыкъызэрелъэфажьэтэкъым	къызэрелъэфажьэ(хэ)тэкъым
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэнщ	укъызэрелъэфэжьэнщ	къызэрелъэфэжьэнщ	дыкъызэрелъэфэжьэнщ	фыкъызэрелъэфэжьэнщ	къызэрелъэфэжьэн(хэ)щ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэнкъым	укъызэрелъэфэжьэнкъым	къызэрелъэфэжьэнкъым	дыкъызэрелъэфэжьэнкъым	фыкъызэрелъэфэжьэнкъым	къызэрелъэфэжьэн(хэ)къым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэнущ	укъызэрелъэфэжьэнущ	къызэрелъэфэжьэнущ	дыкъызэрелъэфэжьэнущ	фыкъызэрелъэфэжьэнущ	къызэрелъэфэжьэну(хэ)щ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэнукъым	укъызэрелъэфэжьэнукъым	къызэрелъэфэжьэнукъым	дыкъызэрелъэфэжьэнукъым	фыкъызэрелъэфэжьэнукъым	къызэрелъэфэжьэну(хэ)къым

зэрыупщӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфажьэрэ	укъызэрелъэфажьэрэ	къызэрелъэфажьэрэ	дыкъызэрелъэфажьэрэ	фыкъызэрелъэфажьэрэ	къызэрелъэфажьэ(хэ)рэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфажьэркъэ	укъызэрелъэфажьэркъэ	къызэрелъэфажьэркъэ	дыкъызэрелъэфажьэркъэ	фыкъызэрелъэфажьэркъэ	къызэрелъэфажьэ(хэ)ркъэ
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфажьэ(р)т	укъызэрелъэфажьэ(р)т	къызэрелъэфажьэ(р)т	дыкъызэрелъэфажьэ(р)т	фыкъызэрелъэфажьэ(р)т	къызэрелъэфажьэ(хэ)(р)т
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфажьэ(р)тэкъэ	укъызэрелъэфажьэ(р)тэкъэ	къызэрелъэфажьэ(р)тэкъэ	дыкъызэрелъэфажьэ(р)тэкъэ	фыкъызэрелъэфажьэ(р)тэкъэ	къызэрелъэфажьэ(хэ)(р)тэкъэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьа	укъызэрелъэфэжьа	къызэрелъэфэжьа	дыкъызэрелъэфэжьа	фыкъызэрелъэфэжьа	къызэрелъэфэжьа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьакъэ	укъызэрелъэфэжьакъэ	къызэрелъэфэжьакъэ	дыкъызэрелъэфэжьакъэ	фыкъызэрелъэфэжьакъэ	къызэрелъэфэжьа(хэ)къэ
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьат	укъызэрелъэфэжьат	къызэрелъэфэжьат	дыкъызэрелъэфэжьат	фыкъызэрелъэфэжьат	къызэрелъэфэжьа(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьатэкъэ	укъызэрелъэфэжьатэкъэ	къызэрелъэфэжьатэкъэ	дыкъызэрелъэфэжьатэкъэ	фыкъызэрелъэфэжьатэкъэ	къызэрелъэфэжьа(хэ)тэкъэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэгъа	укъызэрелъэфэжьэгъа	къызэрелъэфэжьэгъа	дыкъызэрелъэфэжьэгъа	фыкъызэрелъэфэжьэгъа	къызэрелъэфэжьэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэгъакъэ	укъызэрелъэфэжьэгъакъэ	къызэрелъэфэжьэгъакъэ	дыкъызэрелъэфэжьэгъакъэ	фыкъызэрелъэфэжьэгъакъэ	къызэрелъэфэжьэгъа(хэ)къэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэгъат	укъызэрелъэфэжьэгъат	къызэрелъэфэжьэгъат	дыкъызэрелъэфэжьэгъат	фыкъызэрелъэфэжьэгъат	къызэрелъэфэжьэгъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэгъатэкъэ	укъызэрелъэфэжьэгъатэкъэ	къызэрелъэфэжьэгъатэкъэ	дыкъызэрелъэфэжьэгъатэкъэ	фыкъызэрелъэфэжьэгъатэкъэ	къызэрелъэфэжьэгъа(хэ)тэкъэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфажьэ	укъызэрелъэфажьэ	къызэрелъэфажьэ	дыкъызэрелъэфажьэ	фыкъызэрелъэфажьэ	къызэрелъэфажьэ(хэ)
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфажьэкъэ	укъызэрелъэфажьэкъэ	къызэрелъэфажьэкъэ	дыкъызэрелъэфажьэкъэ	фыкъызэрелъэфажьэкъэ	къызэрелъэфажьэ(хэ)къэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфажьэт	укъызэрелъэфажьэт	къызэрелъэфажьэт	дыкъызэрелъэфажьэт	фыкъызэрелъэфажьэт	къызэрелъэфажьэ(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфажьэтэкъэ	укъызэрелъэфажьэтэкъэ	къызэрелъэфажьэтэкъэ	дыкъызэрелъэфажьэтэкъэ	фыкъызэрелъэфажьэтэкъэ	къызэрелъэфажьэ(хэ)тэкъэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэн	укъызэрелъэфэжьэн	къызэрелъэфэжьэн	дыкъызэрелъэфэжьэн	фыкъызэрелъэфэжьэн	къызэрелъэфэжьэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэнкъэ	укъызэрелъэфэжьэнкъэ	къызэрелъэфэжьэнкъэ	дыкъызэрелъэфэжьэнкъэ	фыкъызэрелъэфэжьэнкъэ	къызэрелъэфэжьэн(хэ)къэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэну	укъызэрелъэфэжьэну	къызэрелъэфэжьэну	дыкъызэрелъэфэжьэну	фыкъызэрелъэфэжьэну	къызэрелъэфэжьэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэнукъэ	укъызэрелъэфэжьэнукъэ	къызэрелъэфэжьэнукъэ	дыкъызэрелъэфэжьэнукъэ	фыкъызэрелъэфэжьэнукъэ	къызэрелъэфэжьэну(хэ)къэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфажьэмэ	укъызэрелъэфажьэмэ	къызэрелъэфажьэмэ	дыкъызэрелъэфажьэмэ	фыкъызэрелъэфажьэмэ	къызэрелъэфажьэ(хэ)мэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэремылъэфажьэмэ	укъызэремылъэфажьэмэ	къызэремылъэфажьэмэ	дыкъызэремылъэфажьэмэ	фыкъызэремылъэфажьэмэ	къызэремылъэфажьэ(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьамэ	укъызэрелъэфэжьамэ	къызэрелъэфэжьамэ	дыкъызэрелъэфэжьамэ	фыкъызэрелъэфэжьамэ	къызэрелъэфэжьа(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэремылъэфэжьамэ	укъызэремылъэфэжьамэ	къызэремылъэфэжьамэ	дыкъызэремылъэфэжьамэ	фыкъызэремылъэфэжьамэ	мылъэфэжьа(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэгъамэ	укъызэрелъэфэжьэгъамэ	къызэрелъэфэжьэгъамэ	дыкъызэрелъэфэжьэгъамэ	фыкъызэрелъэфэжьэгъамэ	къызэрелъэфэжьэгъа(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэремылъэфэжьэгъамэ	укъызэремылъэфэжьэгъамэ	къызэремылъэфэжьэгъамэ	дыкъызэремылъэфэжьэгъамэ	фыкъызэремылъэфэжьэгъамэ	къызэремылъэфэжьэгъа(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэнмэ	укъызэрелъэфэжьэнмэ	къызэрелъэфэжьэнмэ	дыкъызэрелъэфэжьэнмэ	фыкъызэрелъэфэжьэнмэ	къызэрелъэфэжьэн(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэремылъэфэжьэнмэ	укъызэремылъэфэжьэнмэ	къызэремылъэфэжьэнмэ	дыкъызэремылъэфэжьэнмэ	фыкъызэремылъэфэжьэнмэ	къызэремылъэфэжьэн(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэнумэ	укъызэрелъэфэжьэнумэ	къызэрелъэфэжьэнумэ	дыкъызэрелъэфэжьэнумэ	фыкъызэрелъэфэжьэнумэ	къызэрелъэфэжьэну(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэремылъэфэжьэнумэ	укъызэремылъэфэжьэнумэ	къызэремылъэфэжьэнумэ	дыкъызэремылъэфэжьэнумэ	фыкъызэремылъэфэжьэнумэ	къызэремылъэфэжьэну(хэ)мэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфажьэтэмэ	укъызэрелъэфажьэтэмэ	къызэрелъэфажьэтэмэ	дыкъызэрелъэфажьэтэмэ	фыкъызэрелъэфажьэтэмэ	къызэрелъэфажьэ(хэ)тэмэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэремылъэфажьэтэмэ	укъызэремылъэфажьэтэмэ	къызэремылъэфажьэтэмэ	дыкъызэремылъэфажьэтэмэ	фыкъызэремылъэфажьэтэмэ	къызэремылъэфажьэ(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьатэмэ	укъызэрелъэфэжьатэмэ	къызэрелъэфэжьатэмэ	дыкъызэрелъэфэжьатэмэ	фыкъызэрелъэфэжьатэмэ	къызэрелъэфэжьа(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэремылъэфэжьатэмэ	укъызэремылъэфэжьатэмэ	къызэремылъэфэжьатэмэ	дыкъызэремылъэфэжьатэмэ	фыкъызэремылъэфэжьатэмэ	къызэремылъэфэжьа(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэгъатэмэ	укъызэрелъэфэжьэгъатэмэ	къызэрелъэфэжьэгъатэмэ	дыкъызэрелъэфэжьэгъатэмэ	фыкъызэрелъэфэжьэгъатэмэ	къызэрелъэфэжьэгъа(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэремылъэфэжьэгъатэмэ	укъызэремылъэфэжьэгъатэмэ	къызэремылъэфэжьэгъатэмэ	дыкъызэремылъэфэжьэгъатэмэ	фыкъызэремылъэфэжьэгъатэмэ	къызэремылъэфэжьэгъа(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэнтэмэ	укъызэрелъэфэжьэнтэмэ	къызэрелъэфэжьэнтэмэ	дыкъызэрелъэфэжьэнтэмэ	фыкъызэрелъэфэжьэнтэмэ	къызэрелъэфэжьэн(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэремылъэфэжьэнтэмэ	укъызэремылъэфэжьэнтэмэ	къызэремылъэфэжьэнтэмэ	дыкъызэремылъэфэжьэнтэмэ	фыкъызэремылъэфэжьэнтэмэ	къызэремылъэфэжьэн(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэнутэмэ	укъызэрелъэфэжьэнутэмэ	къызэрелъэфэжьэнутэмэ	дыкъызэрелъэфэжьэнутэмэ	фыкъызэрелъэфэжьэнутэмэ	къызэрелъэфэжьэну(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэремылъэфэжьэнутэмэ	укъызэремылъэфэжьэнутэмэ	къызэремылъэфэжьэнутэмэ	дыкъызэремылъэфэжьэнутэмэ	фыкъызэремылъэфэжьэнутэмэ	къызэремылъэфэжьэну(хэ)тэмэ

сослагательнэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэнт	укъызэрелъэфэжьэнт	къызэрелъэфэжьэнт	дыкъызэрелъэфэжьэнт	фыкъызэрелъэфэжьэнт	къызэрелъэфэжьэн(хэ)т
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэнтэкъым	укъызэрелъэфэжьэнтэкъым	къызэрелъэфэжьэнтэкъым	дыкъызэрелъэфэжьэнтэкъым	фыкъызэрелъэфэжьэнтэкъым	къызэрелъэфэжьэн(хэ)тэкъым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэнут	укъызэрелъэфэжьэнут	къызэрелъэфэжьэнут	дыкъызэрелъэфэжьэнут	фыкъызэрелъэфэжьэнут	къызэрелъэфэжьэну(хэ)т
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэнутэкъым	укъызэрелъэфэжьэнутэкъым	къызэрелъэфэжьэнутэкъым	дыкъызэрелъэфэжьэнутэкъым	фыкъызэрелъэфэжьэнутэкъым	къызэрелъэфэжьэну(хэ)тэкъым

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфажьэми	укъызэрелъэфажьэми	къызэрелъэфажьэми	дыкъызэрелъэфажьэми	фыкъызэрелъэфажьэми	къызэрелъэфажьэ(хэ)ми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэремылъэфажьэми	укъызэремылъэфажьэми	къызэремылъэфажьэми	дыкъызэремылъэфажьэми	фыкъызэремылъэфажьэми	къызэремылъэфажьэ(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьами	укъызэрелъэфэжьами	къызэрелъэфэжьами	дыкъызэрелъэфэжьами	фыкъызэрелъэфэжьами	къызэрелъэфэжьа(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэремылъэфэжьами	укъызэремылъэфэжьами	къызэремылъэфэжьами	дыкъызэремылъэфэжьами	фыкъызэремылъэфэжьами	къызэремылъэфэжьа(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэгъами	укъызэрелъэфэжьэгъами	къызэрелъэфэжьэгъами	дыкъызэрелъэфэжьэгъами	фыкъызэрелъэфэжьэгъами	къызэрелъэфэжьэгъа(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэремылъэфэжьэгъами	укъызэремылъэфэжьэгъами	къызэремылъэфэжьэгъами	дыкъызэремылъэфэжьэгъами	фыкъызэремылъэфэжьэгъами	къызэремылъэфэжьэгъа(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэнми	укъызэрелъэфэжьэнми	къызэрелъэфэжьэнми	дыкъызэрелъэфэжьэнми	фыкъызэрелъэфэжьэнми	къызэрелъэфэжьэн(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэремылъэфэжьэнми	укъызэремылъэфэжьэнми	къызэремылъэфэжьэнми	дыкъызэремылъэфэжьэнми	фыкъызэремылъэфэжьэнми	къызэремылъэфэжьэн(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэнуми	укъызэрелъэфэжьэнуми	къызэрелъэфэжьэнуми	дыкъызэрелъэфэжьэнуми	фыкъызэрелъэфэжьэнуми	къызэрелъэфэжьэну(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэремылъэфэжьэнуми	укъызэремылъэфэжьэнуми	къызэремылъэфэжьэнуми	дыкъызэремылъэфэжьэнуми	фыкъызэремылъэфэжьэнуми	къызэремылъэфэжьэну(хэ)ми

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфажьэтэми	укъызэрелъэфажьэтэми	къызэрелъэфажьэтэми	дыкъызэрелъэфажьэтэми	фыкъызэрелъэфажьэтэми	къызэрелъэфажьэ(хэ)тэми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэремылъэфажьэтэми	укъызэремылъэфажьэтэми	къызэремылъэфажьэтэми	дыкъызэремылъэфажьэтэми	фыкъызэремылъэфажьэтэми	къызэремылъэфажьэ(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьатэми	укъызэрелъэфэжьатэми	къызэрелъэфэжьатэми	дыкъызэрелъэфэжьатэми	фыкъызэрелъэфэжьатэми	къызэрелъэфэжьа(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэремылъэфэжьатэми	укъызэремылъэфэжьатэми	къызэремылъэфэжьатэми	дыкъызэремылъэфэжьатэми	фыкъызэремылъэфэжьатэми	къызэремылъэфэжьа(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэгъатэми	укъызэрелъэфэжьэгъатэми	къызэрелъэфэжьэгъатэми	дыкъызэрелъэфэжьэгъатэми	фыкъызэрелъэфэжьэгъатэми	къызэрелъэфэжьэгъа(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэремылъэфэжьэгъатэми	укъызэремылъэфэжьэгъатэми	къызэремылъэфэжьэгъатэми	дыкъызэремылъэфэжьэгъатэми	фыкъызэремылъэфэжьэгъатэми	къызэремылъэфэжьэгъа(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэнтэми	укъызэрелъэфэжьэнтэми	къызэрелъэфэжьэнтэми	дыкъызэрелъэфэжьэнтэми	фыкъызэрелъэфэжьэнтэми	къызэрелъэфэжьэн(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэремылъэфэжьэнтэми	укъызэремылъэфэжьэнтэми	къызэремылъэфэжьэнтэми	дыкъызэремылъэфэжьэнтэми	фыкъызэремылъэфэжьэнтэми	къызэремылъэфэжьэн(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьэнутэми	укъызэрелъэфэжьэнутэми	къызэрелъэфэжьэнутэми	дыкъызэрелъэфэжьэнутэми	фыкъызэрелъэфэжьэнутэми	къызэрелъэфэжьэну(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъызэремылъэфэжьэнутэми	укъызэремылъэфэжьэнутэми	къызэремылъэфэжьэнутэми	дыкъызэремылъэфэжьэнутэми	фыкъызэремылъэфэжьэнутэми	къызэремылъэфэжьэну(хэ)тэми

гъэщӀэгъуэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьаи	укъызэрелъэфэжьаи	къызэрелъэфэжьаи	дыкъызэрелъэфэжьаи	фыкъызэрелъэфэжьаи	къызэрелъэфэжьаи
щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьакъыми	укъызэрелъэфэжьакъыми	къызэрелъэфэжьакъыми	дыкъызэрелъэфэжьакъыми	фыкъызэрелъэфэжьакъыми	къызэрелъэфэжьакъыми

фӀэфӀыныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьащэрэт	укъызэрелъэфэжьащэрэт	къызэрелъэфэжьащэрэт	дыкъызэрелъэфэжьащэрэт	фыкъызэрелъэфэжьащэрэт	къызэрелъэфэжьащэрэт
щымыӀэныгъэ:	сыкъызэремылъэфэжьащэрэт	укъызэремылъэфэжьащэрэт	къызэремылъэфэжьащэрэт	дыкъызэремылъэфэжьащэрэт	фыкъызэремылъэфэжьащэрэт	къызэремылъэфэжьащэрэт

шэч къытехьэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьагъэнщ	укъызэрелъэфэжьагъэнщ	къызэрелъэфэжьагъэнщ	дыкъызэрелъэфэжьагъэнщ	фыкъызэрелъэфэжьагъэнщ	къызэрелъэфэжьагъэнщ
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьагъэнкъым	укъызэрелъэфэжьагъэнкъым	къызэрелъэфэжьагъэнкъым	дыкъызэрелъэфэжьагъэнкъым	фыкъызэрелъэфэжьагъэнкъым	къызэрелъэфэжьагъэнкъым
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьагъэнт	укъызэрелъэфэжьагъэнт	къызэрелъэфэжьагъэнт	дыкъызэрелъэфэжьагъэнт	фыкъызэрелъэфэжьагъэнт	къызэрелъэфэжьагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьагъэнтэкъым	укъызэрелъэфэжьагъэнтэкъым	къызэрелъэфэжьагъэнтэкъым	дыкъызэрелъэфэжьагъэнтэкъым	фыкъызэрелъэфэжьагъэнтэкъым	къызэрелъэфэжьагъэнтэкъым
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла къызэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьагъэн	укъызэрелъэфэжьагъэн	къызэрелъэфэжьагъэн	дыкъызэрелъэфэжьагъэн	фыкъызэрелъэфэжьагъэн	къызэрелъэфэжьагъэн
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла къызэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьагъэнкъэ	укъызэрелъэфэжьагъэнкъэ	къызэрелъэфэжьагъэнкъэ	дыкъызэрелъэфэжьагъэнкъэ	фыкъызэрелъэфэжьагъэнкъэ	къызэрелъэфэжьагъэнкъэ
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла къызэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьагъэнт	укъызэрелъэфэжьагъэнт	къызэрелъэфэжьагъэнт	дыкъызэрелъэфэжьагъэнт	фыкъызэрелъэфэжьагъэнт	къызэрелъэфэжьагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла къызэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьагъэнтэкъэ	укъызэрелъэфэжьагъэнтэкъэ	къызэрелъэфэжьагъэнтэкъэ	дыкъызэрелъэфэжьагъэнтэкъэ	фыкъызэрелъэфэжьагъэнтэкъэ	къызэрелъэфэжьагъэнтэкъэ
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьагъэнущ	укъызэрелъэфэжьагъэнущ	къызэрелъэфэжьагъэнущ	дыкъызэрелъэфэжьагъэнущ	фыкъызэрелъэфэжьагъэнущ	къызэрелъэфэжьагъэнущ
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьагъэнукъым	укъызэрелъэфэжьагъэнукъым	къызэрелъэфэжьагъэнукъым	дыкъызэрелъэфэжьагъэнукъым	фыкъызэрелъэфэжьагъэнукъым	къызэрелъэфэжьагъэнукъым
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьагъэнут	укъызэрелъэфэжьагъэнут	къызэрелъэфэжьагъэнут	дыкъызэрелъэфэжьагъэнут	фыкъызэрелъэфэжьагъэнут	къызэрелъэфэжьагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьагъэнутэкъым	укъызэрелъэфэжьагъэнутэкъым	къызэрелъэфэжьагъэнутэкъым	дыкъызэрелъэфэжьагъэнутэкъым	фыкъызэрелъэфэжьагъэнутэкъым	къызэрелъэфэжьагъэнутэкъым
гъэну-кӀэ гъэбелджыла къызэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьагъэну	укъызэрелъэфэжьагъэну	къызэрелъэфэжьагъэну	дыкъызэрелъэфэжьагъэну	фыкъызэрелъэфэжьагъэну	къызэрелъэфэжьагъэну
гъэну-кӀэ гъэбелджыла къызэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьагъэнукъэ	укъызэрелъэфэжьагъэнукъэ	къызэрелъэфэжьагъэнукъэ	дыкъызэрелъэфэжьагъэнукъэ	фыкъызэрелъэфэжьагъэнукъэ	къызэрелъэфэжьагъэнукъэ
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла къызэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьагъэнут	укъызэрелъэфэжьагъэнут	къызэрелъэфэжьагъэнут	дыкъызэрелъэфэжьагъэнут	фыкъызэрелъэфэжьагъэнут	къызэрелъэфэжьагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла къызэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъызэрелъэфэжьагъэнутэкъэ	укъызэрелъэфэжьагъэнутэкъэ	къызэрелъэфэжьагъэнутэкъэ	дыкъызэрелъэфэжьагъэнутэкъэ	фыкъызэрелъэфэжьагъэнутэкъэ	къызэрелъэфэжьагъэнутэкъэ

Причастиехэр	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
Зылэжь (субъектнэ) причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрелъэфажьэ	укъызэрелъэфажьэ	къызэрелъэфажьэ	дыкъызэрелъэфажьэ	фыкъызэрелъэфажьэ	къызэрелъэфажьэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремылъэфажьэ	укъызэремылъэфажьэ	къызэремылъэфажьэ	дыкъызэремылъэфажьэ	фыкъызэремылъэфажьэ	къызэремылъэфажьэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрелъэфэжьа	укъызэрелъэфэжьа	къызэрелъэфэжьа	дыкъызэрелъэфэжьа	фыкъызэрелъэфэжьа	къызэрелъэфэжьа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремылъэфэжьа	укъызэремылъэфэжьа	къызэремылъэфэжьа	дыкъызэремылъэфэжьа	фыкъызэремылъэфэжьа	къызэремылъэфэжьа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрелъэфэжьэгъа	укъызэрелъэфэжьэгъа	къызэрелъэфэжьэгъа	дыкъызэрелъэфэжьэгъа	фыкъызэрелъэфэжьэгъа	къызэрелъэфэжьэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремылъэфэжьэгъа	укъызэремылъэфэжьэгъа	къызэремылъэфэжьэгъа	дыкъызэремылъэфэжьэгъа	фыкъызэремылъэфэжьэгъа	къызэремылъэфэжьэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрелъэфэжьэн	укъызэрелъэфэжьэн	къызэрелъэфэжьэн	дыкъызэрелъэфэжьэн	фыкъызэрелъэфэжьэн	къызэрелъэфэжьэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремылъэфэжьэн	укъызэремылъэфэжьэн	къызэремылъэфэжьэн	дыкъызэремылъэфэжьэн	фыкъызэремылъэфэжьэн	къызэремылъэфэжьэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрелъэфэжьэну	укъызэрелъэфэжьэну	къызэрелъэфэжьэну	дыкъызэрелъэфэжьэну	фыкъызэрелъэфэжьэну	къызэрелъэфэжьэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремылъэфэжьэну	укъызэремылъэфэжьэну	къызэремылъэфэжьэну	дыкъызэремылъэфэжьэну	фыкъызэремылъэфэжьэну	къызэремылъэфэжьэну(хэ)
Лэжьыгъэм и къэхъукӀэр зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрызэрелъэфажьэ	укъызэрызэрелъэфажьэ	къызэрызэрелъэфажьэ	дыкъызэрызэрелъэфажьэ	фыкъызэрызэрелъэфажьэ	къызэрызэрелъэфажьэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэрызэремылъэфажьэ	укъызэрызэремылъэфажьэ	къызэрызэремылъэфажьэ	дыкъызэрызэремылъэфажьэ	фыкъызэрызэремылъэфажьэ	къызэрызэремылъэфажьэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрызэрелъэфэжьа	укъызэрызэрелъэфэжьа	къызэрызэрелъэфэжьа	дыкъызэрызэрелъэфэжьа	фыкъызэрызэрелъэфэжьа	къызэрызэрелъэфэжьа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэрызэремылъэфэжьа	укъызэрызэремылъэфэжьа	къызэрызэремылъэфэжьа	дыкъызэрызэремылъэфэжьа	фыкъызэрызэремылъэфэжьа	къызэрызэремылъэфэжьа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрызэрелъэфэжьэгъа	укъызэрызэрелъэфэжьэгъа	къызэрызэрелъэфэжьэгъа	дыкъызэрызэрелъэфэжьэгъа	фыкъызэрызэрелъэфэжьэгъа	къызэрызэрелъэфэжьэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэрызэремылъэфэжьэгъа	укъызэрызэремылъэфэжьэгъа	къызэрызэремылъэфэжьэгъа	дыкъызэрызэремылъэфэжьэгъа	фыкъызэрызэремылъэфэжьэгъа	къызэрызэремылъэфэжьэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрызэрелъэфэжьэн	укъызэрызэрелъэфэжьэн	къызэрызэрелъэфэжьэн	дыкъызэрызэрелъэфэжьэн	фыкъызэрызэрелъэфэжьэн	къызэрызэрелъэфэжьэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэрызэремылъэфэжьэн	укъызэрызэремылъэфэжьэн	къызэрызэремылъэфэжьэн	дыкъызэрызэремылъэфэжьэн	фыкъызэрызэремылъэфэжьэн	къызэрызэремылъэфэжьэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрызэрелъэфэжьэну	укъызэрызэрелъэфэжьэну	къызэрызэрелъэфэжьэну	дыкъызэрызэрелъэфэжьэну	фыкъызэрызэрелъэфэжьэну	къызэрызэрелъэфэжьэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэрызэремылъэфэжьэну	укъызэрызэремылъэфэжьэну	къызэрызэремылъэфэжьэну	дыкъызэрызэремылъэфэжьэну	фыкъызэрызэремылъэфэжьэну	къызэрызэремылъэфэжьэну(хэ)
Зэман/щӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщызэрелъэфажьэ	укъыщызэрелъэфажьэ	къыщызэрелъэфажьэ	дыкъыщызэрелъэфажьэ	фыкъыщызэрелъэфажьэ	къыщызэрелъэфажьэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщызэремылъэфажьэ	укъыщызэремылъэфажьэ	къыщызэремылъэфажьэ	дыкъыщызэремылъэфажьэ	фыкъыщызэремылъэфажьэ	къыщызэремылъэфажьэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщызэрелъэфэжьа	укъыщызэрелъэфэжьа	къыщызэрелъэфэжьа	дыкъыщызэрелъэфэжьа	фыкъыщызэрелъэфэжьа	къыщызэрелъэфэжьа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщызэремылъэфэжьа	укъыщызэремылъэфэжьа	къыщызэремылъэфэжьа	дыкъыщызэремылъэфэжьа	фыкъыщызэремылъэфэжьа	къыщызэремылъэфэжьа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщызэрелъэфэжьэгъа	укъыщызэрелъэфэжьэгъа	къыщызэрелъэфэжьэгъа	дыкъыщызэрелъэфэжьэгъа	фыкъыщызэрелъэфэжьэгъа	къыщызэрелъэфэжьэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщызэремылъэфэжьэгъа	укъыщызэремылъэфэжьэгъа	къыщызэремылъэфэжьэгъа	дыкъыщызэремылъэфэжьэгъа	фыкъыщызэремылъэфэжьэгъа	къыщызэремылъэфэжьэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщызэрелъэфэжьэн	укъыщызэрелъэфэжьэн	къыщызэрелъэфэжьэн	дыкъыщызэрелъэфэжьэн	фыкъыщызэрелъэфэжьэн	къыщызэрелъэфэжьэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщызэремылъэфэжьэн	укъыщызэремылъэфэжьэн	къыщызэремылъэфэжьэн	дыкъыщызэремылъэфэжьэн	фыкъыщызэремылъэфэжьэн	къыщызэремылъэфэжьэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщызэрелъэфэжьэну	укъыщызэрелъэфэжьэну	къыщызэрелъэфэжьэну	дыкъыщызэрелъэфэжьэну	фыкъыщызэрелъэфэжьэну	къыщызэрелъэфэжьэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщызэремылъэфэжьэну	укъыщызэремылъэфэжьэну	къыщызэремылъэфэжьэну	дыкъыщызэремылъэфэжьэну	фыкъыщызэремылъэфэжьэну	къыщызэремылъэфэжьэну(хэ)
ЩӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздызэрелъэфажьэ	укъыздызэрелъэфажьэ	къыздызэрелъэфажьэ	дыкъыздызэрелъэфажьэ	фыкъыздызэрелъэфажьэ	къыздызэрелъэфажьэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздызэремылъэфажьэ	укъыздызэремылъэфажьэ	къыздызэремылъэфажьэ	дыкъыздызэремылъэфажьэ	фыкъыздызэремылъэфажьэ	къыздызэремылъэфажьэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздызэрелъэфэжьа	укъыздызэрелъэфэжьа	къыздызэрелъэфэжьа	дыкъыздызэрелъэфэжьа	фыкъыздызэрелъэфэжьа	къыздызэрелъэфэжьа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздызэремылъэфэжьа	укъыздызэремылъэфэжьа	къыздызэремылъэфэжьа	дыкъыздызэремылъэфэжьа	фыкъыздызэремылъэфэжьа	къыздызэремылъэфэжьа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздызэрелъэфэжьэгъа	укъыздызэрелъэфэжьэгъа	къыздызэрелъэфэжьэгъа	дыкъыздызэрелъэфэжьэгъа	фыкъыздызэрелъэфэжьэгъа	къыздызэрелъэфэжьэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздызэремылъэфэжьэгъа	укъыздызэремылъэфэжьэгъа	къыздызэремылъэфэжьэгъа	дыкъыздызэремылъэфэжьэгъа	фыкъыздызэремылъэфэжьэгъа	къыздызэремылъэфэжьэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздызэрелъэфэжьэн	укъыздызэрелъэфэжьэн	къыздызэрелъэфэжьэн	дыкъыздызэрелъэфэжьэн	фыкъыздызэрелъэфэжьэн	къыздызэрелъэфэжьэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздызэремылъэфэжьэн	укъыздызэремылъэфэжьэн	къыздызэремылъэфэжьэн	дыкъыздызэремылъэфэжьэн	фыкъыздызэремылъэфэжьэн	къыздызэремылъэфэжьэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздызэрелъэфэжьэну	укъыздызэрелъэфэжьэну	къыздызэрелъэфэжьэну	дыкъыздызэрелъэфэжьэну	фыкъыздызэрелъэфэжьэну	къыздызэрелъэфэжьэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздызэремылъэфэжьэну	укъыздызэремылъэфэжьэну	къыздызэремылъэфэжьэну	дыкъыздызэремылъэфэжьэну	фыкъыздызэремылъэфэжьэну	къыздызэремылъэфэжьэну(хэ)
Щхьэусыгъуэ, мурад зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀызэрелъэфажьэ	укъыщӀызэрелъэфажьэ	къыщӀызэрелъэфажьэ	дыкъыщӀызэрелъэфажьэ	фыкъыщӀызэрелъэфажьэ	къыщӀызэрелъэфажьэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀызэремылъэфажьэ	укъыщӀызэремылъэфажьэ	къыщӀызэремылъэфажьэ	дыкъыщӀызэремылъэфажьэ	фыкъыщӀызэремылъэфажьэ	къыщӀызэремылъэфажьэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀызэрелъэфэжьа	укъыщӀызэрелъэфэжьа	къыщӀызэрелъэфэжьа	дыкъыщӀызэрелъэфэжьа	фыкъыщӀызэрелъэфэжьа	къыщӀызэрелъэфэжьа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀызэремылъэфэжьа	укъыщӀызэремылъэфэжьа	къыщӀызэремылъэфэжьа	дыкъыщӀызэремылъэфэжьа	фыкъыщӀызэремылъэфэжьа	къыщӀызэремылъэфэжьа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀызэрелъэфэжьэгъа	укъыщӀызэрелъэфэжьэгъа	къыщӀызэрелъэфэжьэгъа	дыкъыщӀызэрелъэфэжьэгъа	фыкъыщӀызэрелъэфэжьэгъа	къыщӀызэрелъэфэжьэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀызэремылъэфэжьэгъа	укъыщӀызэремылъэфэжьэгъа	къыщӀызэремылъэфэжьэгъа	дыкъыщӀызэремылъэфэжьэгъа	фыкъыщӀызэремылъэфэжьэгъа	къыщӀызэремылъэфэжьэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀызэрелъэфэжьэн	укъыщӀызэрелъэфэжьэн	къыщӀызэрелъэфэжьэн	дыкъыщӀызэрелъэфэжьэн	фыкъыщӀызэрелъэфэжьэн	къыщӀызэрелъэфэжьэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀызэремылъэфэжьэн	укъыщӀызэремылъэфэжьэн	къыщӀызэремылъэфэжьэн	дыкъыщӀызэремылъэфэжьэн	фыкъыщӀызэремылъэфэжьэн	къыщӀызэремылъэфэжьэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀызэрелъэфэжьэну	укъыщӀызэрелъэфэжьэну	къыщӀызэрелъэфэжьэну	дыкъыщӀызэрелъэфэжьэну	фыкъыщӀызэрелъэфэжьэну	къыщӀызэрелъэфэжьэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀызэремылъэфэжьэну	укъыщӀызэремылъэфэжьэну	къыщӀызэремылъэфэжьэну	дыкъыщӀызэремылъэфэжьэну	фыкъыщӀызэремылъэфэжьэну	къыщӀызэремылъэфэжьэну(хэ)

Деепричастиехэр	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрелъэфажьэу	укъызэрелъэфажьэу	къызэрелъэфажьэу	дыкъызэрелъэфажьэу	фыкъызэрелъэфажьэу	къызэрелъэфажьэ(хэ)у
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремылъэфажьэу	укъызэремылъэфажьэу	къызэремылъэфажьэу	дыкъызэремылъэфажьэу	фыкъызэремылъэфажьэу	къызэремылъэфажьэ(хэ)у
блэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрелъэфэжьауэ	укъызэрелъэфэжьауэ	къызэрелъэфэжьауэ	дыкъызэрелъэфэжьауэ	фыкъызэрелъэфэжьауэ	къызэрелъэфэжьауэ / къызэрелъэфэжьа(хэ)у
блэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремылъэфэжьауэ	укъызэремылъэфэжьауэ	къызэремылъэфэжьауэ	дыкъызэремылъэфэжьауэ	фыкъызэремылъэфэжьауэ	къызэремылъэфэжьауэ(хэ) / къызэремылъэфэжьа(хэ)у
жрэ-кӀэ деепричастие - щыӀэныгъэ	сыкъызэрелъэфажьэурэ	укъызэрелъэфажьэурэ	къызэрелъэфажьэурэ	дыкъызэрелъэфажьэурэ	фыкъызэрелъэфажьэурэ	къызэрелъэфажьэ(хэ)урэ
жрэ-кӀэ деепричастие - щымыӀэныгъэ	сыкъызэремылъэфажьэурэ	укъызэремылъэфажьэурэ	къызэремылъэфажьэурэ	дыкъызэремылъэфажьэурэ	фыкъызэремылъэфажьэурэ	къызэремылъэфажьэ(хэ)урэ

Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ -- ит зэман щыӀэныгъэ фащэ			Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ
	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
Подлежащэ
сэ	--	сыкъыбзэролъэфажьэ	сыкъызэролъэфажьэ	--	сыкъывзэролъэфажьэ	сыкъазэролъэфажьэ
уэ	укъыззэролъэфажьэ	--	укъызэролъэфажьэ	укъыдзэролъэфажьэ	--	укъазэролъэфажьэ
ар	къыззэролъэфажьэ	къыбзэролъэфажьэ	къызэролъэфажьэ	къыдзэролъэфажьэ	къывзэролъэфажьэ	къазэролъэфажьэ
дэ	--	дыкъыбзэролъэфажьэ	дыкъызэролъэфажьэ	--	дыкъывзэролъэфажьэ	дыкъазэролъэфажьэ
фэ	фыкъыззэролъэфажьэ	--	фыкъызэролъэфажьэ	фыкъыдзэролъэфажьэ	--	фыкъазэролъэфажьэ
ахэр	къыззэролъэфажьэ(хэ)	къыбзэролъэфажьэ(хэ)	къызэролъэфажьэ(хэ)	къыдзэролъэфажьэ(хэ)	къывзэролъэфажьэ(хэ)	къазэролъэфажьэ(хэ)

		-э-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[лъэфажь]э	[лъэфажь]эр	--	[лъэфажь]эхэр
Эргативнэ:	[лъэфажь]э	[лъэфажь]эм	--	[лъэфажь]эхэм
Послеложнэ:	[лъэфажь]экӀэ	[лъэфажь]эмкӀэ	[лъэфажь]эхэкӀэ	[лъэфажь]эхэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[лъэфажь]эуэ	[лъэфажь]эрауэ	[лъэфажь]эхэу	[лъэфажь]эхэрауэ

		-а-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[лъэфэжь]а	[лъэфэжь]ар	--	[лъэфэжь]ахэр
Эргативнэ:	[лъэфэжь]а	[лъэфэжь]ам	--	[лъэфэжь]ахэм
Послеложнэ:	[лъэфэжь]акӀэ	[лъэфэжь]амкӀэ	[лъэфэжь]ахэкӀэ	[лъэфэжь]ахэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[лъэфэжь]ауэ	[лъэфэжь]арауэ	[лъэфэжь]ахэу	[лъэфэжь]ахэрауэ

		-эн-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[лъэфэжь]эн	[лъэфэжь]эныр	--	[лъэфэжь]энхэр
Эргативнэ:	[лъэфэжь]эн	[лъэфэжь]эным	--	[лъэфэжь]энхэм
Послеложнэ:	[лъэфэжь]энкӀэ	[лъэфэжь]энымкӀэ	[лъэфэжь]энхэкӀэ	[лъэфэжь]энхэмкӀэ
'Обстоятельственнэ:	[лъэфэжь]эну	[лъэфэжь]энырауэ	[лъэфэжь]энхэу	[лъэфэжь]энхэрауэ

		-эну-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[лъэфэжь]эну	[лъэфэжь]энур	--	[лъэфэжь]энухэр
Эргативнэ:	[лъэфэжь]эну	[лъэфэжь]энум	--	[лъэфэжь]энухэм
Послеложнэ:	[лъэфэжь]энукӀэ	[лъэфэжь]энумкӀэ	[лъэфэжь]энухэкӀэ	[лъэфэжь]энухэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[лъэфэжь]энууэ	[лъэфэжь]энурауэ	[лъэфэжь]энухэу	[лъэфэжь]энухэрауэ

МЫХЬЭНЭ

1. Зыр зым екъун, ирилъэфэжьэн.
2. Гупу зыщӀыпӀэ кӀуэн.

ЩАПХЪЭХЭР

• ПщӀантӀэм дэсыр къызэрелъэфэжьауэ псори шыгъажэм къакӀуэрт. ӀуэрыӀуатэ, фольклор

ПСАЛЪЭ ЗЭПХАХЭР

• Хьэпшырхэр пщафэкӀэ къызэрелъэфажьэрт.

НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР

ИНДЖЫЛЫБЗЭ

• къызэрелъэфэжьэн: 1. drag or haul each other 2. go swh as a crowd or mob.
• Хьэпшырхэр пщафэкӀэ къызэрелъэфажьэрт: they dragged the puppies by the nape of the neck.

УРЫСЫБЗЭ

• къызэрелъэфэжьэн: 1. волочить, таскать друг друга 2. отправиться куда-л. толпой
• Хьэпшырхэр пщафэкӀэ къызэрелъэфажьэрт: они волочили щенков за шиворот.

БИБЛИОГРАФИЕ

Библиографием еплъын