къыхэгъуэлъхьэн

АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)

ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС

КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ

• IPA [qʹǝxɐʁʷɐɬ'ħɐn]

ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ

• къы- + хэ- + [гъуэлъхь] + -э + -н

СПРЯЖЕНЭ

Глагол лъэмыӏэс "къыхэгъуэлъхьэн"-м и спряженэ

Инфинитив (масдар)
щыӀэныгъэ:	къыхэгъуэлъхьэн
щымыӀэныгъэ:	къыхэмыгъуэлъхьэн

Инфинитив (масдар) щхьэкӀэ зэхъуэкӀа	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэн	укъыхэгъуэлъхьэн	къыхэгъуэлъхьэн	дыкъыхэгъуэлъхьэн	фыкъыхэгъуэлъхьэн	къыхэгъуэлъхьэн(хэ)
щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыгъуэлъхьэн	укъыхэмыгъуэлъхьэн	къыхэмыгъуэлъхьэн	дыкъыхэмыгъуэлъхьэн	фыкъыхэмыгъуэлъхьэн	къыхэмыгъуэлъхьэн(хэ)

унафэ наклоненэ	уэ	фэ
щыӀэныгъэ:	къыхэгъуалъхьэ!	фыкъыхэгъуалъхьэ!
щымыӀэныгъэ:	укъыхэмыгъуалъхьэ!	фыкъыхэмыгъуалъхьэ!

Ре-кӀэ унафэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъыхрегъуалъхьэ	укъыхрегъуалъхьэ	къыхрегъуалъхьэ	дыкъыхрегъуалъхьэ	фыкъыхрегъуалъхьэ	къыхрегъуалъхьэ
щымыӀэныгъэ:	сыкъыхремыгъуалъхьэ	укъыхремыгъуалъхьэ	къыхремыгъуалъхьэ	дыкъыхремыгъуалъхьэ	фыкъыхремыгъуалъхьэ	къыхремыгъуалъхьэ

ЗэраӀуатэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхогъуалъхьэ(р)	укъыхогъуалъхьэ(р)	къыхогъуалъхьэ(р)	дыкъыхогъуалъхьэ(р)	фыкъыхогъуалъхьэ(р)	къыхогъуалъхьэ(хэ)(р)
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуалъхьэркъым	укъыхэгъуалъхьэркъым	къыхэгъуалъхьэркъым	дыкъыхэгъуалъхьэркъым	фыкъыхэгъуалъхьэркъым	къыхэгъуалъхьэ(хэ)ркъым
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуалъхьэрт	укъыхэгъуалъхьэрт	къыхэгъуалъхьэрт	дыкъыхэгъуалъхьэрт	фыкъыхэгъуалъхьэрт	къыхэгъуалъхьэ(хэ)рт
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуалъхьэртэкъым	укъыхэгъуалъхьэртэкъым	къыхэгъуалъхьэртэкъым	дыкъыхэгъуалъхьэртэкъым	фыкъыхэгъуалъхьэртэкъым	къыхэгъуалъхьэ(хэ)ртэкъым
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьащ	укъыхэгъуэлъхьащ	къыхэгъуэлъхьащ	дыкъыхэгъуэлъхьащ	фыкъыхэгъуэлъхьащ	къыхэгъуэлъхьа(хэ)щ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьакъым	укъыхэгъуэлъхьакъым	къыхэгъуэлъхьакъым	дыкъыхэгъуэлъхьакъым	фыкъыхэгъуэлъхьакъым	къыхэгъуэлъхьа(хэ)къым
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьат	укъыхэгъуэлъхьат	къыхэгъуэлъхьат	дыкъыхэгъуэлъхьат	фыкъыхэгъуэлъхьат	къыхэгъуэлъхьа(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьатэкъым	укъыхэгъуэлъхьатэкъым	къыхэгъуэлъхьатэкъым	дыкъыхэгъуэлъхьатэкъым	фыкъыхэгъуэлъхьатэкъым	къыхэгъуэлъхьа(хэ)тэкъым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэгъащ	укъыхэгъуэлъхьэгъащ	къыхэгъуэлъхьэгъащ	дыкъыхэгъуэлъхьэгъащ	фыкъыхэгъуэлъхьэгъащ	къыхэгъуэлъхьэгъа(хэ)щ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэгъакъым	укъыхэгъуэлъхьэгъакъым	къыхэгъуэлъхьэгъакъым	дыкъыхэгъуэлъхьэгъакъым	фыкъыхэгъуэлъхьэгъакъым	къыхэгъуэлъхьэгъа(хэ)къым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэгъат	укъыхэгъуэлъхьэгъат	къыхэгъуэлъхьэгъат	дыкъыхэгъуэлъхьэгъат	фыкъыхэгъуэлъхьэгъат	къыхэгъуэлъхьэгъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэгъатэкъым	укъыхэгъуэлъхьэгъатэкъым	къыхэгъуэлъхьэгъатэкъым	дыкъыхэгъуэлъхьэгъатэкъым	фыкъыхэгъуэлъхьэгъатэкъым	къыхэгъуэлъхьэгъа(хэ)тэкъым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуалъхьэщ	укъыхэгъуалъхьэщ	къыхэгъуалъхьэщ	дыкъыхэгъуалъхьэщ	фыкъыхэгъуалъхьэщ	къыхэгъуалъхьэ(хэ)щ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуалъхьэкъым	укъыхэгъуалъхьэкъым	къыхэгъуалъхьэкъым	дыкъыхэгъуалъхьэкъым	фыкъыхэгъуалъхьэкъым	къыхэгъуалъхьэ(хэ)къым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуалъхьэт	укъыхэгъуалъхьэт	къыхэгъуалъхьэт	дыкъыхэгъуалъхьэт	фыкъыхэгъуалъхьэт	къыхэгъуалъхьэ(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуалъхьэтэкъым	укъыхэгъуалъхьэтэкъым	къыхэгъуалъхьэтэкъым	дыкъыхэгъуалъхьэтэкъым	фыкъыхэгъуалъхьэтэкъым	къыхэгъуалъхьэ(хэ)тэкъым
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэнщ	укъыхэгъуэлъхьэнщ	къыхэгъуэлъхьэнщ	дыкъыхэгъуэлъхьэнщ	фыкъыхэгъуэлъхьэнщ	къыхэгъуэлъхьэн(хэ)щ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэнкъым	укъыхэгъуэлъхьэнкъым	къыхэгъуэлъхьэнкъым	дыкъыхэгъуэлъхьэнкъым	фыкъыхэгъуэлъхьэнкъым	къыхэгъуэлъхьэн(хэ)къым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэнущ	укъыхэгъуэлъхьэнущ	къыхэгъуэлъхьэнущ	дыкъыхэгъуэлъхьэнущ	фыкъыхэгъуэлъхьэнущ	къыхэгъуэлъхьэну(хэ)щ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэнукъым	укъыхэгъуэлъхьэнукъым	къыхэгъуэлъхьэнукъым	дыкъыхэгъуэлъхьэнукъым	фыкъыхэгъуэлъхьэнукъым	къыхэгъуэлъхьэну(хэ)къым

ЗэрыупщӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуалъхьэрэ	укъыхэгъуалъхьэрэ	къыхэгъуалъхьэрэ	дыкъыхэгъуалъхьэрэ	фыкъыхэгъуалъхьэрэ	къыхэгъуалъхьэ(хэ)рэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуалъхьэркъэ	укъыхэгъуалъхьэркъэ	къыхэгъуалъхьэркъэ	дыкъыхэгъуалъхьэркъэ	фыкъыхэгъуалъхьэркъэ	къыхэгъуалъхьэ(хэ)ркъэ
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуалъхьэрт	укъыхэгъуалъхьэрт	къыхэгъуалъхьэрт	дыкъыхэгъуалъхьэрт	фыкъыхэгъуалъхьэрт	къыхэгъуалъхьэ(хэ)рт
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуалъхьэртэкъэ	укъыхэгъуалъхьэртэкъэ	къыхэгъуалъхьэртэкъэ	дыкъыхэгъуалъхьэртэкъэ	фыкъыхэгъуалъхьэртэкъэ	къыхэгъуалъхьэ(хэ)ртэкъэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьа	укъыхэгъуэлъхьа	къыхэгъуэлъхьа	дыкъыхэгъуэлъхьа	фыкъыхэгъуэлъхьа	къыхэгъуэлъхьа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьакъэ	укъыхэгъуэлъхьакъэ	къыхэгъуэлъхьакъэ	дыкъыхэгъуэлъхьакъэ	фыкъыхэгъуэлъхьакъэ	къыхэгъуэлъхьа(хэ)къэ
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьат	укъыхэгъуэлъхьат	къыхэгъуэлъхьат	дыкъыхэгъуэлъхьат	фыкъыхэгъуэлъхьат	къыхэгъуэлъхьа(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьатэкъэ	укъыхэгъуэлъхьатэкъэ	къыхэгъуэлъхьатэкъэ	дыкъыхэгъуэлъхьатэкъэ	фыкъыхэгъуэлъхьатэкъэ	къыхэгъуэлъхьа(хэ)тэкъэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэгъа	укъыхэгъуэлъхьэгъа	къыхэгъуэлъхьэгъа	дыкъыхэгъуэлъхьэгъа	фыкъыхэгъуэлъхьэгъа	къыхэгъуэлъхьэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэгъакъэ	укъыхэгъуэлъхьэгъакъэ	къыхэгъуэлъхьэгъакъэ	дыкъыхэгъуэлъхьэгъакъэ	фыкъыхэгъуэлъхьэгъакъэ	къыхэгъуэлъхьэгъа(хэ)къэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэгъат	укъыхэгъуэлъхьэгъат	къыхэгъуэлъхьэгъат	дыкъыхэгъуэлъхьэгъат	фыкъыхэгъуэлъхьэгъат	къыхэгъуэлъхьэгъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэгъатэкъэ	укъыхэгъуэлъхьэгъатэкъэ	къыхэгъуэлъхьэгъатэкъэ	дыкъыхэгъуэлъхьэгъатэкъэ	фыкъыхэгъуэлъхьэгъатэкъэ	къыхэгъуэлъхьэгъа(хэ)тэкъэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуалъхьэ	укъыхэгъуалъхьэ	къыхэгъуалъхьэ	дыкъыхэгъуалъхьэ	фыкъыхэгъуалъхьэ	къыхэгъуалъхьэ(хэ)
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуалъхьэкъэ	укъыхэгъуалъхьэкъэ	къыхэгъуалъхьэкъэ	дыкъыхэгъуалъхьэкъэ	фыкъыхэгъуалъхьэкъэ	къыхэгъуалъхьэ(хэ)къэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуалъхьэт	укъыхэгъуалъхьэт	къыхэгъуалъхьэт	дыкъыхэгъуалъхьэт	фыкъыхэгъуалъхьэт	къыхэгъуалъхьэ(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуалъхьэтэкъэ	укъыхэгъуалъхьэтэкъэ	къыхэгъуалъхьэтэкъэ	дыкъыхэгъуалъхьэтэкъэ	фыкъыхэгъуалъхьэтэкъэ	къыхэгъуалъхьэ(хэ)тэкъэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэн	укъыхэгъуэлъхьэн	къыхэгъуэлъхьэн	дыкъыхэгъуэлъхьэн	фыкъыхэгъуэлъхьэн	къыхэгъуэлъхьэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэнкъэ	укъыхэгъуэлъхьэнкъэ	къыхэгъуэлъхьэнкъэ	дыкъыхэгъуэлъхьэнкъэ	фыкъыхэгъуэлъхьэнкъэ	къыхэгъуэлъхьэн(хэ)къэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэну	укъыхэгъуэлъхьэну	къыхэгъуэлъхьэну	дыкъыхэгъуэлъхьэну	фыкъыхэгъуэлъхьэну	къыхэгъуэлъхьэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэнукъэ	укъыхэгъуэлъхьэнукъэ	къыхэгъуэлъхьэнукъэ	дыкъыхэгъуэлъхьэнукъэ	фыкъыхэгъуэлъхьэнукъэ	къыхэгъуэлъхьэну(хэ)къэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуалъхьэмэ	укъыхэгъуалъхьэмэ	къыхэгъуалъхьэмэ	дыкъыхэгъуалъхьэмэ	фыкъыхэгъуалъхьэмэ	къыхэгъуалъхьэ(хэ)мэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыгъуалъхьэмэ	укъыхэмыгъуалъхьэмэ	къыхэмыгъуалъхьэмэ	дыкъыхэмыгъуалъхьэмэ	фыкъыхэмыгъуалъхьэмэ	къыхэмыгъуалъхьэ(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьамэ	укъыхэгъуэлъхьамэ	къыхэгъуэлъхьамэ	дыкъыхэгъуэлъхьамэ	фыкъыхэгъуэлъхьамэ	къыхэгъуэлъхьа(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыгъуэлъхьамэ	укъыхэмыгъуэлъхьамэ	къыхэмыгъуэлъхьамэ	дыкъыхэмыгъуэлъхьамэ	фыкъыхэмыгъуэлъхьамэ	мыгъуэлъхьа(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэгъамэ	укъыхэгъуэлъхьэгъамэ	къыхэгъуэлъхьэгъамэ	дыкъыхэгъуэлъхьэгъамэ	фыкъыхэгъуэлъхьэгъамэ	къыхэгъуэлъхьэгъа(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыгъуэлъхьэгъамэ	укъыхэмыгъуэлъхьэгъамэ	къыхэмыгъуэлъхьэгъамэ	дыкъыхэмыгъуэлъхьэгъамэ	фыкъыхэмыгъуэлъхьэгъамэ	къыхэмыгъуэлъхьэгъа(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэнмэ	укъыхэгъуэлъхьэнмэ	къыхэгъуэлъхьэнмэ	дыкъыхэгъуэлъхьэнмэ	фыкъыхэгъуэлъхьэнмэ	къыхэгъуэлъхьэн(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыгъуэлъхьэнмэ	укъыхэмыгъуэлъхьэнмэ	къыхэмыгъуэлъхьэнмэ	дыкъыхэмыгъуэлъхьэнмэ	фыкъыхэмыгъуэлъхьэнмэ	къыхэмыгъуэлъхьэн(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэнумэ	укъыхэгъуэлъхьэнумэ	къыхэгъуэлъхьэнумэ	дыкъыхэгъуэлъхьэнумэ	фыкъыхэгъуэлъхьэнумэ	къыхэгъуэлъхьэну(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыгъуэлъхьэнумэ	укъыхэмыгъуэлъхьэнумэ	къыхэмыгъуэлъхьэнумэ	дыкъыхэмыгъуэлъхьэнумэ	фыкъыхэмыгъуэлъхьэнумэ	къыхэмыгъуэлъхьэну(хэ)мэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуалъхьэтэмэ	укъыхэгъуалъхьэтэмэ	къыхэгъуалъхьэтэмэ	дыкъыхэгъуалъхьэтэмэ	фыкъыхэгъуалъхьэтэмэ	къыхэгъуалъхьэ(хэ)тэмэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыгъуалъхьэтэмэ	укъыхэмыгъуалъхьэтэмэ	къыхэмыгъуалъхьэтэмэ	дыкъыхэмыгъуалъхьэтэмэ	фыкъыхэмыгъуалъхьэтэмэ	къыхэмыгъуалъхьэ(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьатэмэ	укъыхэгъуэлъхьатэмэ	къыхэгъуэлъхьатэмэ	дыкъыхэгъуэлъхьатэмэ	фыкъыхэгъуэлъхьатэмэ	къыхэгъуэлъхьа(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыгъуэлъхьатэмэ	укъыхэмыгъуэлъхьатэмэ	къыхэмыгъуэлъхьатэмэ	дыкъыхэмыгъуэлъхьатэмэ	фыкъыхэмыгъуэлъхьатэмэ	къыхэмыгъуэлъхьа(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэгъатэмэ	укъыхэгъуэлъхьэгъатэмэ	къыхэгъуэлъхьэгъатэмэ	дыкъыхэгъуэлъхьэгъатэмэ	фыкъыхэгъуэлъхьэгъатэмэ	къыхэгъуэлъхьэгъа(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыгъуэлъхьэгъатэмэ	укъыхэмыгъуэлъхьэгъатэмэ	къыхэмыгъуэлъхьэгъатэмэ	дыкъыхэмыгъуэлъхьэгъатэмэ	фыкъыхэмыгъуэлъхьэгъатэмэ	къыхэмыгъуэлъхьэгъа(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэнтэмэ	укъыхэгъуэлъхьэнтэмэ	къыхэгъуэлъхьэнтэмэ	дыкъыхэгъуэлъхьэнтэмэ	фыкъыхэгъуэлъхьэнтэмэ	къыхэгъуэлъхьэн(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыгъуэлъхьэнтэмэ	укъыхэмыгъуэлъхьэнтэмэ	къыхэмыгъуэлъхьэнтэмэ	дыкъыхэмыгъуэлъхьэнтэмэ	фыкъыхэмыгъуэлъхьэнтэмэ	къыхэмыгъуэлъхьэн(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэнутэмэ	укъыхэгъуэлъхьэнутэмэ	къыхэгъуэлъхьэнутэмэ	дыкъыхэгъуэлъхьэнутэмэ	фыкъыхэгъуэлъхьэнутэмэ	къыхэгъуэлъхьэну(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыгъуэлъхьэнутэмэ	укъыхэмыгъуэлъхьэнутэмэ	къыхэмыгъуэлъхьэнутэмэ	дыкъыхэмыгъуэлъхьэнутэмэ	фыкъыхэмыгъуэлъхьэнутэмэ	къыхэмыгъуэлъхьэну(хэ)тэмэ

сослагательнэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэнт	укъыхэгъуэлъхьэнт	къыхэгъуэлъхьэнт	дыкъыхэгъуэлъхьэнт	фыкъыхэгъуэлъхьэнт	къыхэгъуэлъхьэн(хэ)т
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэнтэкъым	укъыхэгъуэлъхьэнтэкъым	къыхэгъуэлъхьэнтэкъым	дыкъыхэгъуэлъхьэнтэкъым	фыкъыхэгъуэлъхьэнтэкъым	къыхэгъуэлъхьэн(хэ)тэкъым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэнут	укъыхэгъуэлъхьэнут	къыхэгъуэлъхьэнут	дыкъыхэгъуэлъхьэнут	фыкъыхэгъуэлъхьэнут	къыхэгъуэлъхьэну(хэ)т
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэнутэкъым	укъыхэгъуэлъхьэнутэкъым	къыхэгъуэлъхьэнутэкъым	дыкъыхэгъуэлъхьэнутэкъым	фыкъыхэгъуэлъхьэнутэкъым	къыхэгъуэлъхьэну(хэ)тэкъым

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуалъхьэми	укъыхэгъуалъхьэми	къыхэгъуалъхьэми	дыкъыхэгъуалъхьэми	фыкъыхэгъуалъхьэми	къыхэгъуалъхьэ(хэ)ми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыгъуалъхьэми	укъыхэмыгъуалъхьэми	къыхэмыгъуалъхьэми	дыкъыхэмыгъуалъхьэми	фыкъыхэмыгъуалъхьэми	къыхэмыгъуалъхьэ(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьами	укъыхэгъуэлъхьами	къыхэгъуэлъхьами	дыкъыхэгъуэлъхьами	фыкъыхэгъуэлъхьами	къыхэгъуэлъхьа(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыгъуэлъхьами	укъыхэмыгъуэлъхьами	къыхэмыгъуэлъхьами	дыкъыхэмыгъуэлъхьами	фыкъыхэмыгъуэлъхьами	къыхэмыгъуэлъхьа(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэгъами	укъыхэгъуэлъхьэгъами	къыхэгъуэлъхьэгъами	дыкъыхэгъуэлъхьэгъами	фыкъыхэгъуэлъхьэгъами	къыхэгъуэлъхьэгъа(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыгъуэлъхьэгъами	укъыхэмыгъуэлъхьэгъами	къыхэмыгъуэлъхьэгъами	дыкъыхэмыгъуэлъхьэгъами	фыкъыхэмыгъуэлъхьэгъами	къыхэмыгъуэлъхьэгъа(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэнми	укъыхэгъуэлъхьэнми	къыхэгъуэлъхьэнми	дыкъыхэгъуэлъхьэнми	фыкъыхэгъуэлъхьэнми	къыхэгъуэлъхьэн(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыгъуэлъхьэнми	укъыхэмыгъуэлъхьэнми	къыхэмыгъуэлъхьэнми	дыкъыхэмыгъуэлъхьэнми	фыкъыхэмыгъуэлъхьэнми	къыхэмыгъуэлъхьэн(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэнуми	укъыхэгъуэлъхьэнуми	къыхэгъуэлъхьэнуми	дыкъыхэгъуэлъхьэнуми	фыкъыхэгъуэлъхьэнуми	къыхэгъуэлъхьэну(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыгъуэлъхьэнуми	укъыхэмыгъуэлъхьэнуми	къыхэмыгъуэлъхьэнуми	дыкъыхэмыгъуэлъхьэнуми	фыкъыхэмыгъуэлъхьэнуми	къыхэмыгъуэлъхьэну(хэ)ми

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуалъхьэтэми	укъыхэгъуалъхьэтэми	къыхэгъуалъхьэтэми	дыкъыхэгъуалъхьэтэми	фыкъыхэгъуалъхьэтэми	къыхэгъуалъхьэ(хэ)тэми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыгъуалъхьэтэми	укъыхэмыгъуалъхьэтэми	къыхэмыгъуалъхьэтэми	дыкъыхэмыгъуалъхьэтэми	фыкъыхэмыгъуалъхьэтэми	къыхэмыгъуалъхьэ(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьатэми	укъыхэгъуэлъхьатэми	къыхэгъуэлъхьатэми	дыкъыхэгъуэлъхьатэми	фыкъыхэгъуэлъхьатэми	къыхэгъуэлъхьа(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыгъуэлъхьатэми	укъыхэмыгъуэлъхьатэми	къыхэмыгъуэлъхьатэми	дыкъыхэмыгъуэлъхьатэми	фыкъыхэмыгъуэлъхьатэми	къыхэмыгъуэлъхьа(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэгъатэми	укъыхэгъуэлъхьэгъатэми	къыхэгъуэлъхьэгъатэми	дыкъыхэгъуэлъхьэгъатэми	фыкъыхэгъуэлъхьэгъатэми	къыхэгъуэлъхьэгъа(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыгъуэлъхьэгъатэми	укъыхэмыгъуэлъхьэгъатэми	къыхэмыгъуэлъхьэгъатэми	дыкъыхэмыгъуэлъхьэгъатэми	фыкъыхэмыгъуэлъхьэгъатэми	къыхэмыгъуэлъхьэгъа(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэнтэми	укъыхэгъуэлъхьэнтэми	къыхэгъуэлъхьэнтэми	дыкъыхэгъуэлъхьэнтэми	фыкъыхэгъуэлъхьэнтэми	къыхэгъуэлъхьэн(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыгъуэлъхьэнтэми	укъыхэмыгъуэлъхьэнтэми	къыхэмыгъуэлъхьэнтэми	дыкъыхэмыгъуэлъхьэнтэми	фыкъыхэмыгъуэлъхьэнтэми	къыхэмыгъуэлъхьэн(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьэнутэми	укъыхэгъуэлъхьэнутэми	къыхэгъуэлъхьэнутэми	дыкъыхэгъуэлъхьэнутэми	фыкъыхэгъуэлъхьэнутэми	къыхэгъуэлъхьэну(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыгъуэлъхьэнутэми	укъыхэмыгъуэлъхьэнутэми	къыхэмыгъуэлъхьэнутэми	дыкъыхэмыгъуэлъхьэнутэми	фыкъыхэмыгъуэлъхьэнутэми	къыхэмыгъуэлъхьэну(хэ)тэми

гъэщӀэгъуэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьаи	укъыхэгъуэлъхьаи	къыхэгъуэлъхьаи	дыкъыхэгъуэлъхьаи	фыкъыхэгъуэлъхьаи	къыхэгъуэлъхьаи
щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьакъыми	укъыхэгъуэлъхьакъыми	къыхэгъуэлъхьакъыми	дыкъыхэгъуэлъхьакъыми	фыкъыхэгъуэлъхьакъыми	къыхэгъуэлъхьакъыми

фӀэфӀыныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьащэрэт	укъыхэгъуэлъхьащэрэт	къыхэгъуэлъхьащэрэт	дыкъыхэгъуэлъхьащэрэт	фыкъыхэгъуэлъхьащэрэт	къыхэгъуэлъхьащэрэт
щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыгъуэлъхьащэрэт	укъыхэмыгъуэлъхьащэрэт	къыхэмыгъуэлъхьащэрэт	дыкъыхэмыгъуэлъхьащэрэт	фыкъыхэмыгъуэлъхьащэрэт	къыхэмыгъуэлъхьащэрэт

шэч къытехьэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьагъэнщ	укъыхэгъуэлъхьагъэнщ	къыхэгъуэлъхьагъэнщ	дыкъыхэгъуэлъхьагъэнщ	фыкъыхэгъуэлъхьагъэнщ	къыхэгъуэлъхьагъэнщ
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьагъэнкъым	укъыхэгъуэлъхьагъэнкъым	къыхэгъуэлъхьагъэнкъым	дыкъыхэгъуэлъхьагъэнкъым	фыкъыхэгъуэлъхьагъэнкъым	къыхэгъуэлъхьагъэнкъым
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьагъэнт	укъыхэгъуэлъхьагъэнт	къыхэгъуэлъхьагъэнт	дыкъыхэгъуэлъхьагъэнт	фыкъыхэгъуэлъхьагъэнт	къыхэгъуэлъхьагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьагъэнтэкъым	укъыхэгъуэлъхьагъэнтэкъым	къыхэгъуэлъхьагъэнтэкъым	дыкъыхэгъуэлъхьагъэнтэкъым	фыкъыхэгъуэлъхьагъэнтэкъым	къыхэгъуэлъхьагъэнтэкъым
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьагъэн	укъыхэгъуэлъхьагъэн	къыхэгъуэлъхьагъэн	дыкъыхэгъуэлъхьагъэн	фыкъыхэгъуэлъхьагъэн	къыхэгъуэлъхьагъэн
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьагъэнкъэ	укъыхэгъуэлъхьагъэнкъэ	къыхэгъуэлъхьагъэнкъэ	дыкъыхэгъуэлъхьагъэнкъэ	фыкъыхэгъуэлъхьагъэнкъэ	къыхэгъуэлъхьагъэнкъэ
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьагъэнт	укъыхэгъуэлъхьагъэнт	къыхэгъуэлъхьагъэнт	дыкъыхэгъуэлъхьагъэнт	фыкъыхэгъуэлъхьагъэнт	къыхэгъуэлъхьагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьагъэнтэкъэ	укъыхэгъуэлъхьагъэнтэкъэ	къыхэгъуэлъхьагъэнтэкъэ	дыкъыхэгъуэлъхьагъэнтэкъэ	фыкъыхэгъуэлъхьагъэнтэкъэ	къыхэгъуэлъхьагъэнтэкъэ
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьагъэнущ	укъыхэгъуэлъхьагъэнущ	къыхэгъуэлъхьагъэнущ	дыкъыхэгъуэлъхьагъэнущ	фыкъыхэгъуэлъхьагъэнущ	къыхэгъуэлъхьагъэнущ
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьагъэнукъым	укъыхэгъуэлъхьагъэнукъым	къыхэгъуэлъхьагъэнукъым	дыкъыхэгъуэлъхьагъэнукъым	фыкъыхэгъуэлъхьагъэнукъым	къыхэгъуэлъхьагъэнукъым
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьагъэнут	укъыхэгъуэлъхьагъэнут	къыхэгъуэлъхьагъэнут	дыкъыхэгъуэлъхьагъэнут	фыкъыхэгъуэлъхьагъэнут	къыхэгъуэлъхьагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьагъэнутэкъым	укъыхэгъуэлъхьагъэнутэкъым	къыхэгъуэлъхьагъэнутэкъым	дыкъыхэгъуэлъхьагъэнутэкъым	фыкъыхэгъуэлъхьагъэнутэкъым	къыхэгъуэлъхьагъэнутэкъым
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьагъэну	укъыхэгъуэлъхьагъэну	къыхэгъуэлъхьагъэну	дыкъыхэгъуэлъхьагъэну	фыкъыхэгъуэлъхьагъэну	къыхэгъуэлъхьагъэну
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьагъэнукъэ	укъыхэгъуэлъхьагъэнукъэ	къыхэгъуэлъхьагъэнукъэ	дыкъыхэгъуэлъхьагъэнукъэ	фыкъыхэгъуэлъхьагъэнукъэ	къыхэгъуэлъхьагъэнукъэ
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьагъэнут	укъыхэгъуэлъхьагъэнут	къыхэгъуэлъхьагъэнут	дыкъыхэгъуэлъхьагъэнут	фыкъыхэгъуэлъхьагъэнут	къыхэгъуэлъхьагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэгъуэлъхьагъэнутэкъэ	укъыхэгъуэлъхьагъэнутэкъэ	къыхэгъуэлъхьагъэнутэкъэ	дыкъыхэгъуэлъхьагъэнутэкъэ	фыкъыхэгъуэлъхьагъэнутэкъэ	къыхэгъуэлъхьагъэнутэкъэ

Причастиехэр	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
Зылэжь (субъектнэ) причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыхэгъуалъхьэ	укъыхэгъуалъхьэ	къыхэгъуалъхьэ	дыкъыхэгъуалъхьэ	фыкъыхэгъуалъхьэ	къыхэгъуалъхьэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыгъуалъхьэ	укъыхэмыгъуалъхьэ	къыхэмыгъуалъхьэ	дыкъыхэмыгъуалъхьэ	фыкъыхэмыгъуалъхьэ	къыхэмыгъуалъхьэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыхэгъуэлъхьа	укъыхэгъуэлъхьа	къыхэгъуэлъхьа	дыкъыхэгъуэлъхьа	фыкъыхэгъуэлъхьа	къыхэгъуэлъхьа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыгъуэлъхьа	укъыхэмыгъуэлъхьа	къыхэмыгъуэлъхьа	дыкъыхэмыгъуэлъхьа	фыкъыхэмыгъуэлъхьа	къыхэмыгъуэлъхьа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыхэгъуэлъхьэгъа	укъыхэгъуэлъхьэгъа	къыхэгъуэлъхьэгъа	дыкъыхэгъуэлъхьэгъа	фыкъыхэгъуэлъхьэгъа	къыхэгъуэлъхьэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыгъуэлъхьэгъа	укъыхэмыгъуэлъхьэгъа	къыхэмыгъуэлъхьэгъа	дыкъыхэмыгъуэлъхьэгъа	фыкъыхэмыгъуэлъхьэгъа	къыхэмыгъуэлъхьэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыхэгъуэлъхьэн	укъыхэгъуэлъхьэн	къыхэгъуэлъхьэн	дыкъыхэгъуэлъхьэн	фыкъыхэгъуэлъхьэн	къыхэгъуэлъхьэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыгъуэлъхьэн	укъыхэмыгъуэлъхьэн	къыхэмыгъуэлъхьэн	дыкъыхэмыгъуэлъхьэн	фыкъыхэмыгъуэлъхьэн	къыхэмыгъуэлъхьэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыхэгъуэлъхьэну	укъыхэгъуэлъхьэну	къыхэгъуэлъхьэну	дыкъыхэгъуэлъхьэну	фыкъыхэгъуэлъхьэну	къыхэгъуэлъхьэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыгъуэлъхьэну	укъыхэмыгъуэлъхьэну	къыхэмыгъуэлъхьэну	дыкъыхэмыгъуэлъхьэну	фыкъыхэмыгъуэлъхьэну	къыхэмыгъуэлъхьэну(хэ)
Лэжьыгъэм и къэхъукӀэр зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэгъуалъхьэ	укъызэрыхэгъуалъхьэ	къызэрыхэгъуалъхьэ	дыкъызэрыхэгъуалъхьэ	фыкъызэрыхэгъуалъхьэ	къызэрыхэгъуалъхьэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэмыгъуалъхьэ	укъызэрыхэмыгъуалъхьэ	къызэрыхэмыгъуалъхьэ	дыкъызэрыхэмыгъуалъхьэ	фыкъызэрыхэмыгъуалъхьэ	къызэрыхэмыгъуалъхьэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэгъуэлъхьа	укъызэрыхэгъуэлъхьа	къызэрыхэгъуэлъхьа	дыкъызэрыхэгъуэлъхьа	фыкъызэрыхэгъуэлъхьа	къызэрыхэгъуэлъхьа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэмыгъуэлъхьа	укъызэрыхэмыгъуэлъхьа	къызэрыхэмыгъуэлъхьа	дыкъызэрыхэмыгъуэлъхьа	фыкъызэрыхэмыгъуэлъхьа	къызэрыхэмыгъуэлъхьа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэгъуэлъхьэгъа	укъызэрыхэгъуэлъхьэгъа	къызэрыхэгъуэлъхьэгъа	дыкъызэрыхэгъуэлъхьэгъа	фыкъызэрыхэгъуэлъхьэгъа	къызэрыхэгъуэлъхьэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэмыгъуэлъхьэгъа	укъызэрыхэмыгъуэлъхьэгъа	къызэрыхэмыгъуэлъхьэгъа	дыкъызэрыхэмыгъуэлъхьэгъа	фыкъызэрыхэмыгъуэлъхьэгъа	къызэрыхэмыгъуэлъхьэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэгъуэлъхьэн	укъызэрыхэгъуэлъхьэн	къызэрыхэгъуэлъхьэн	дыкъызэрыхэгъуэлъхьэн	фыкъызэрыхэгъуэлъхьэн	къызэрыхэгъуэлъхьэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэмыгъуэлъхьэн	укъызэрыхэмыгъуэлъхьэн	къызэрыхэмыгъуэлъхьэн	дыкъызэрыхэмыгъуэлъхьэн	фыкъызэрыхэмыгъуэлъхьэн	къызэрыхэмыгъуэлъхьэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэгъуэлъхьэну	укъызэрыхэгъуэлъхьэну	къызэрыхэгъуэлъхьэну	дыкъызэрыхэгъуэлъхьэну	фыкъызэрыхэгъуэлъхьэну	къызэрыхэгъуэлъхьэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэмыгъуэлъхьэну	укъызэрыхэмыгъуэлъхьэну	къызэрыхэмыгъуэлъхьэну	дыкъызэрыхэмыгъуэлъхьэну	фыкъызэрыхэмыгъуэлъхьэну	къызэрыхэмыгъуэлъхьэну(хэ)
Зэман/щӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщыхэгъуалъхьэ	укъыщыхэгъуалъхьэ	къыщыхэгъуалъхьэ	дыкъыщыхэгъуалъхьэ	фыкъыщыхэгъуалъхьэ	къыщыхэгъуалъхьэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщыхэмыгъуалъхьэ	укъыщыхэмыгъуалъхьэ	къыщыхэмыгъуалъхьэ	дыкъыщыхэмыгъуалъхьэ	фыкъыщыхэмыгъуалъхьэ	къыщыхэмыгъуалъхьэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщыхэгъуэлъхьа	укъыщыхэгъуэлъхьа	къыщыхэгъуэлъхьа	дыкъыщыхэгъуэлъхьа	фыкъыщыхэгъуэлъхьа	къыщыхэгъуэлъхьа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщыхэмыгъуэлъхьа	укъыщыхэмыгъуэлъхьа	къыщыхэмыгъуэлъхьа	дыкъыщыхэмыгъуэлъхьа	фыкъыщыхэмыгъуэлъхьа	къыщыхэмыгъуэлъхьа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщыхэгъуэлъхьэгъа	укъыщыхэгъуэлъхьэгъа	къыщыхэгъуэлъхьэгъа	дыкъыщыхэгъуэлъхьэгъа	фыкъыщыхэгъуэлъхьэгъа	къыщыхэгъуэлъхьэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщыхэмыгъуэлъхьэгъа	укъыщыхэмыгъуэлъхьэгъа	къыщыхэмыгъуэлъхьэгъа	дыкъыщыхэмыгъуэлъхьэгъа	фыкъыщыхэмыгъуэлъхьэгъа	къыщыхэмыгъуэлъхьэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщыхэгъуэлъхьэн	укъыщыхэгъуэлъхьэн	къыщыхэгъуэлъхьэн	дыкъыщыхэгъуэлъхьэн	фыкъыщыхэгъуэлъхьэн	къыщыхэгъуэлъхьэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщыхэмыгъуэлъхьэн	укъыщыхэмыгъуэлъхьэн	къыщыхэмыгъуэлъхьэн	дыкъыщыхэмыгъуэлъхьэн	фыкъыщыхэмыгъуэлъхьэн	къыщыхэмыгъуэлъхьэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщыхэгъуэлъхьэну	укъыщыхэгъуэлъхьэну	къыщыхэгъуэлъхьэну	дыкъыщыхэгъуэлъхьэну	фыкъыщыхэгъуэлъхьэну	къыщыхэгъуэлъхьэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщыхэмыгъуэлъхьэну	укъыщыхэмыгъуэлъхьэну	къыщыхэмыгъуэлъхьэну	дыкъыщыхэмыгъуэлъхьэну	фыкъыщыхэмыгъуэлъхьэну	къыщыхэмыгъуэлъхьэну(хэ)
ЩӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздыхэгъуалъхьэ	укъыздыхэгъуалъхьэ	къыздыхэгъуалъхьэ	дыкъыздыхэгъуалъхьэ	фыкъыздыхэгъуалъхьэ	къыздыхэгъуалъхьэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздыхэмыгъуалъхьэ	укъыздыхэмыгъуалъхьэ	къыздыхэмыгъуалъхьэ	дыкъыздыхэмыгъуалъхьэ	фыкъыздыхэмыгъуалъхьэ	къыздыхэмыгъуалъхьэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздыхэгъуэлъхьа	укъыздыхэгъуэлъхьа	къыздыхэгъуэлъхьа	дыкъыздыхэгъуэлъхьа	фыкъыздыхэгъуэлъхьа	къыздыхэгъуэлъхьа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздыхэмыгъуэлъхьа	укъыздыхэмыгъуэлъхьа	къыздыхэмыгъуэлъхьа	дыкъыздыхэмыгъуэлъхьа	фыкъыздыхэмыгъуэлъхьа	къыздыхэмыгъуэлъхьа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздыхэгъуэлъхьэгъа	укъыздыхэгъуэлъхьэгъа	къыздыхэгъуэлъхьэгъа	дыкъыздыхэгъуэлъхьэгъа	фыкъыздыхэгъуэлъхьэгъа	къыздыхэгъуэлъхьэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздыхэмыгъуэлъхьэгъа	укъыздыхэмыгъуэлъхьэгъа	къыздыхэмыгъуэлъхьэгъа	дыкъыздыхэмыгъуэлъхьэгъа	фыкъыздыхэмыгъуэлъхьэгъа	къыздыхэмыгъуэлъхьэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздыхэгъуэлъхьэн	укъыздыхэгъуэлъхьэн	къыздыхэгъуэлъхьэн	дыкъыздыхэгъуэлъхьэн	фыкъыздыхэгъуэлъхьэн	къыздыхэгъуэлъхьэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздыхэмыгъуэлъхьэн	укъыздыхэмыгъуэлъхьэн	къыздыхэмыгъуэлъхьэн	дыкъыздыхэмыгъуэлъхьэн	фыкъыздыхэмыгъуэлъхьэн	къыздыхэмыгъуэлъхьэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздыхэгъуэлъхьэну	укъыздыхэгъуэлъхьэну	къыздыхэгъуэлъхьэну	дыкъыздыхэгъуэлъхьэну	фыкъыздыхэгъуэлъхьэну	къыздыхэгъуэлъхьэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздыхэмыгъуэлъхьэну	укъыздыхэмыгъуэлъхьэну	къыздыхэмыгъуэлъхьэну	дыкъыздыхэмыгъуэлъхьэну	фыкъыздыхэмыгъуэлъхьэну	къыздыхэмыгъуэлъхьэну(хэ)
Щхьэусыгъуэ, мурад зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэгъуалъхьэ	укъыщӀыхэгъуалъхьэ	къыщӀыхэгъуалъхьэ	дыкъыщӀыхэгъуалъхьэ	фыкъыщӀыхэгъуалъхьэ	къыщӀыхэгъуалъхьэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэмыгъуалъхьэ	укъыщӀыхэмыгъуалъхьэ	къыщӀыхэмыгъуалъхьэ	дыкъыщӀыхэмыгъуалъхьэ	фыкъыщӀыхэмыгъуалъхьэ	къыщӀыхэмыгъуалъхьэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэгъуэлъхьа	укъыщӀыхэгъуэлъхьа	къыщӀыхэгъуэлъхьа	дыкъыщӀыхэгъуэлъхьа	фыкъыщӀыхэгъуэлъхьа	къыщӀыхэгъуэлъхьа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэмыгъуэлъхьа	укъыщӀыхэмыгъуэлъхьа	къыщӀыхэмыгъуэлъхьа	дыкъыщӀыхэмыгъуэлъхьа	фыкъыщӀыхэмыгъуэлъхьа	къыщӀыхэмыгъуэлъхьа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэгъуэлъхьэгъа	укъыщӀыхэгъуэлъхьэгъа	къыщӀыхэгъуэлъхьэгъа	дыкъыщӀыхэгъуэлъхьэгъа	фыкъыщӀыхэгъуэлъхьэгъа	къыщӀыхэгъуэлъхьэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэмыгъуэлъхьэгъа	укъыщӀыхэмыгъуэлъхьэгъа	къыщӀыхэмыгъуэлъхьэгъа	дыкъыщӀыхэмыгъуэлъхьэгъа	фыкъыщӀыхэмыгъуэлъхьэгъа	къыщӀыхэмыгъуэлъхьэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэгъуэлъхьэн	укъыщӀыхэгъуэлъхьэн	къыщӀыхэгъуэлъхьэн	дыкъыщӀыхэгъуэлъхьэн	фыкъыщӀыхэгъуэлъхьэн	къыщӀыхэгъуэлъхьэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэмыгъуэлъхьэн	укъыщӀыхэмыгъуэлъхьэн	къыщӀыхэмыгъуэлъхьэн	дыкъыщӀыхэмыгъуэлъхьэн	фыкъыщӀыхэмыгъуэлъхьэн	къыщӀыхэмыгъуэлъхьэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэгъуэлъхьэну	укъыщӀыхэгъуэлъхьэну	къыщӀыхэгъуэлъхьэну	дыкъыщӀыхэгъуэлъхьэну	фыкъыщӀыхэгъуэлъхьэну	къыщӀыхэгъуэлъхьэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэмыгъуэлъхьэну	укъыщӀыхэмыгъуэлъхьэну	къыщӀыхэмыгъуэлъхьэну	дыкъыщӀыхэмыгъуэлъхьэну	фыкъыщӀыхэмыгъуэлъхьэну	къыщӀыхэмыгъуэлъхьэну(хэ)

Деепричастиехэр	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыхэгъуалъхьэу	укъыхэгъуалъхьэу	къыхэгъуалъхьэу	дыкъыхэгъуалъхьэу	фыкъыхэгъуалъхьэу	къыхэгъуалъхьэ(хэ)у
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыгъуалъхьэу	укъыхэмыгъуалъхьэу	къыхэмыгъуалъхьэу	дыкъыхэмыгъуалъхьэу	фыкъыхэмыгъуалъхьэу	къыхэмыгъуалъхьэ(хэ)у
блэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыхэгъуэлъхьауэ	укъыхэгъуэлъхьауэ	къыхэгъуэлъхьауэ	дыкъыхэгъуэлъхьауэ	фыкъыхэгъуэлъхьауэ	къыхэгъуэлъхьауэ / къыхэгъуэлъхьа(хэ)у
блэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыгъуэлъхьауэ	укъыхэмыгъуэлъхьауэ	къыхэмыгъуэлъхьауэ	дыкъыхэмыгъуэлъхьауэ	фыкъыхэмыгъуэлъхьауэ	къыхэмыгъуэлъхьауэ(хэ) / къыхэмыгъуэлъхьа(хэ)у
жрэ-кӀэ деепричастие - щыӀэныгъэ	сыкъыхэгъуалъхьэурэ	укъыхэгъуалъхьэурэ	къыхэгъуалъхьэурэ	дыкъыхэгъуалъхьэурэ	фыкъыхэгъуалъхьэурэ	къыхэгъуалъхьэ(хэ)урэ
жрэ-кӀэ деепричастие - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыгъуалъхьэурэ	укъыхэмыгъуалъхьэурэ	къыхэмыгъуалъхьэурэ	дыкъыхэмыгъуалъхьэурэ	фыкъыхэмыгъуалъхьэурэ	къыхэмыгъуалъхьэ(хэ)урэ

Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ -- ит зэман щыӀэныгъэ фащэ			Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ
	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
Подлежащэ
сэ	--	сыкъыпхогъуалъхьэ	сыкъыхогъуалъхьэ	--	сыкъыфхогъуалъхьэ	скъахогъуалъхьэ
уэ	укъысхогъуалъхьэ	--	укъыхогъуалъхьэ	укъытхогъуалъхьэ	--	укъахогъуалъхьэ
ар	къысхогъуалъхьэ	къыпхогъуалъхьэ	къыхогъуалъхьэ	къытхогъуалъхьэ	къыфхогъуалъхьэ	къахогъуалъхьэ
дэ	--	дыкъыпхогъуалъхьэ	дыкъыхогъуалъхьэ	--	дыкъыфхогъуалъхьэ	дыкъахогъуалъхьэ
фэ	фыкъысхогъуалъхьэ	--	фыкъыхогъуалъхьэ	фыкъытхогъуалъхьэ	--	фыкъахогъуалъхьэ
ахэр	къысхогъуалъхьэ(хэ)	къыпхогъуалъхьэ(хэ)	къыхогъуалъхьэ(хэ)	къытхогъуалъхьэ(хэ)	къыфхогъуалъхьэ(хэ)	къахогъуалъхьэ(хэ)

		-э-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[гъуалъхь]э	[гъуалъхь]эр	--	[гъуалъхь]эхэр
Эргативнэ:	[гъуалъхь]э	[гъуалъхь]эм	--	[гъуалъхь]эхэм
Послеложнэ:	[гъуалъхь]экӀэ	[гъуалъхь]эмкӀэ	[гъуалъхь]эхэкӀэ	[гъуалъхь]эхэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[гъуалъхь]эуэ	[гъуалъхь]эрауэ	[гъуалъхь]эхэу	[гъуалъхь]эхэрауэ

		-а-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[гъуэлъхь]а	[гъуэлъхь]ар	--	[гъуэлъхь]ахэр
Эргативнэ:	[гъуэлъхь]а	[гъуэлъхь]ам	--	[гъуэлъхь]ахэм
Послеложнэ:	[гъуэлъхь]акӀэ	[гъуэлъхь]амкӀэ	[гъуэлъхь]ахэкӀэ	[гъуэлъхь]ахэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[гъуэлъхь]ауэ	[гъуэлъхь]арауэ	[гъуэлъхь]ахэу	[гъуэлъхь]ахэрауэ

		-эн-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[гъуэлъхь]эн	[гъуэлъхь]эныр	--	[гъуэлъхь]энхэр
Эргативнэ:	[гъуэлъхь]эн	[гъуэлъхь]эным	--	[гъуэлъхь]энхэм
Послеложнэ:	[гъуэлъхь]энкӀэ	[гъуэлъхь]энымкӀэ	[гъуэлъхь]энхэкӀэ	[гъуэлъхь]энхэмкӀэ
'Обстоятельственнэ:	[гъуэлъхь]эну	[гъуэлъхь]энырауэ	[гъуэлъхь]энхэу	[гъуэлъхь]энхэрауэ

		-эну-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[гъуэлъхь]эну	[гъуэлъхь]энур	--	[гъуэлъхь]энухэр
Эргативнэ:	[гъуэлъхь]эну	[гъуэлъхь]энум	--	[гъуэлъхь]энухэм
Послеложнэ:	[гъуэлъхь]энукӀэ	[гъуэлъхь]энумкӀэ	[гъуэлъхь]энухэкӀэ	[гъуэлъхь]энухэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[гъуэлъхь]энууэ	[гъуэлъхь]энурауэ	[гъуэлъхь]энухэу	[гъуэлъхь]энухэрауэ

МЫХЬЭНЭ

1. Щылъу зыгуэрым зыхэгъэзэгъэн, хэгъуэлъхьэн.

НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР

ИНДЖЫЛЫБЗЭ

• къыхэгъуэлъхьэн: lie down swh

УРЫСЫБЗЭ

• къыхэгъуэлъхьэн: лечь куда-л.

БИБЛИОГРАФИЕ

Библиографием еплъын