къыхэджэлыжын

АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)

ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС

КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ

• IPA [qʹǝxɐdᶎɐɮǝ'ᶎǝn]

ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ

• къы- + хэ- + [джэл] + -ы + -ж + -ы + -н

СПРЯЖЕНЭ

Глагол лъэмыӏэс "къыхэджэлыжын"-м и спряженэ

Инфинитив (масдар)
щыӀэныгъэ:	къыхэджэлыжын
щымыӀэныгъэ:	къыхэмыджэлыжын

Инфинитив (масдар) щхьэкӀэ зэхъуэкӀа	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжын	укъыхэджэлыжын	къыхэджэлыжын	дыкъыхэджэлыжын	фыкъыхэджэлыжын	къыхэджэлыжын(хэ)
щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыджэлыжын	укъыхэмыджэлыжын	къыхэмыджэлыжын	дыкъыхэмыджэлыжын	фыкъыхэмыджэлыжын	къыхэмыджэлыжын(хэ)

унафэ наклоненэ	уэ	фэ
щыӀэныгъэ:	къыхэджэлыж!	фыкъыхэджэлыж!
щымыӀэныгъэ:	укъыхэмыджэлыж!	фыкъыхэмыджэлыж!

Ре-кӀэ унафэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъыхреджэлыж	укъыхреджэлыж	къыхреджэлыж	дыкъыхреджэлыж	фыкъыхреджэлыж	къыхреджэлыж
щымыӀэныгъэ:	сыкъыхремыджэлыж	укъыхремыджэлыж	къыхремыджэлыж	дыкъыхремыджэлыж	фыкъыхремыджэлыж	къыхремыджэлыж

ЗэраӀуатэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыходжэлыж(ыр)	укъыходжэлыж(ыр)	къыходжэлыж(ыр)	дыкъыходжэлыж(ыр)	фыкъыходжэлыж(ыр)	къыходжэлыж(хэ)(р)
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжыркъым	укъыхэджэлыжыркъым	къыхэджэлыжыркъым	дыкъыхэджэлыжыркъым	фыкъыхэджэлыжыркъым	къыхэджэлыжы(хэ)ркъым
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыж(ыр)т	укъыхэджэлыж(ыр)т	къыхэджэлыж(ыр)т	дыкъыхэджэлыж(ыр)т	фыкъыхэджэлыж(ыр)т	къыхэджэлыж(ыр)т / къыхэджэлыжхэ(р)т
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыж(ыр)тэкъым	укъыхэджэлыж(ыр)тэкъым	къыхэджэлыж(ыр)тэкъым	дыкъыхэджэлыж(ыр)тэкъым	фыкъыхэджэлыж(ыр)тэкъым	къыхэджэлыж(ыр)тэкъым / къыхэджэлыжхэ(р)тэкъым
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжащ	укъыхэджэлыжащ	къыхэджэлыжащ	дыкъыхэджэлыжащ	фыкъыхэджэлыжащ	къыхэджэлыжа(хэ)щ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжакъым	укъыхэджэлыжакъым	къыхэджэлыжакъым	дыкъыхэджэлыжакъым	фыкъыхэджэлыжакъым	къыхэджэлыжа(хэ)къым
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжат	укъыхэджэлыжат	къыхэджэлыжат	дыкъыхэджэлыжат	фыкъыхэджэлыжат	къыхэджэлыжа(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжатэкъым	укъыхэджэлыжатэкъым	къыхэджэлыжатэкъым	дыкъыхэджэлыжатэкъым	фыкъыхэджэлыжатэкъым	къыхэджэлыжа(хэ)тэкъым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжыгъащ	укъыхэджэлыжыгъащ	къыхэджэлыжыгъащ	дыкъыхэджэлыжыгъащ	фыкъыхэджэлыжыгъащ	къыхэджэлыжыгъа(хэ)щ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжыгъакъым	укъыхэджэлыжыгъакъым	къыхэджэлыжыгъакъым	дыкъыхэджэлыжыгъакъым	фыкъыхэджэлыжыгъакъым	къыхэджэлыжыгъа(хэ)къым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжыгъат	укъыхэджэлыжыгъат	къыхэджэлыжыгъат	дыкъыхэджэлыжыгъат	фыкъыхэджэлыжыгъат	къыхэджэлыжыгъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжыгъатэкъым	укъыхэджэлыжыгъатэкъым	къыхэджэлыжыгъатэкъым	дыкъыхэджэлыжыгъатэкъым	фыкъыхэджэлыжыгъатэкъым	къыхэджэлыжыгъа(хэ)тэкъым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжщ	укъыхэджэлыжщ	къыхэджэлыжщ	дыкъыхэджэлыжщ	фыкъыхэджэлыжщ	къыхэджэлыж(хэ)щ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжкъым	укъыхэджэлыжкъым	къыхэджэлыжкъым	дыкъыхэджэлыжкъым	фыкъыхэджэлыжкъым	къыхэджэлыж(хэ)къым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжт	укъыхэджэлыжт	къыхэджэлыжт	дыкъыхэджэлыжт	фыкъыхэджэлыжт	къыхэджэлыж(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжтэкъым	укъыхэджэлыжтэкъым	къыхэджэлыжтэкъым	дыкъыхэджэлыжтэкъым	фыкъыхэджэлыжтэкъым	къыхэджэлыж(хэ)тэкъым
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжынщ	укъыхэджэлыжынщ	къыхэджэлыжынщ	дыкъыхэджэлыжынщ	фыкъыхэджэлыжынщ	къыхэджэлыжын(хэ)щ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжынкъым	укъыхэджэлыжынкъым	къыхэджэлыжынкъым	дыкъыхэджэлыжынкъым	фыкъыхэджэлыжынкъым	къыхэджэлыжын(хэ)къым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжынущ	укъыхэджэлыжынущ	къыхэджэлыжынущ	дыкъыхэджэлыжынущ	фыкъыхэджэлыжынущ	къыхэджэлыжыну(хэ)щ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжынукъым	укъыхэджэлыжынукъым	къыхэджэлыжынукъым	дыкъыхэджэлыжынукъым	фыкъыхэджэлыжынукъым	къыхэджэлыжыну(хэ)къым

ЗэрыупщӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжрэ	укъыхэджэлыжрэ	къыхэджэлыжрэ	дыкъыхэджэлыжрэ	фыкъыхэджэлыжрэ	къыхэджэлыж(хэ)рэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжыркъэ	укъыхэджэлыжыркъэ	къыхэджэлыжыркъэ	дыкъыхэджэлыжыркъэ	фыкъыхэджэлыжыркъэ	къыхэджэлыжыркъэ / къыхэджэлыжхэркъэ
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыж(ыр)т	укъыхэджэлыж(ыр)т	къыхэджэлыж(ыр)т	дыкъыхэджэлыж(ыр)т	фыкъыхэджэлыж(ыр)т	къыхэджэлыж(ыр)т / къыхэджэлыжхэ(р)т
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыж(ыр)тэкъэ	укъыхэджэлыж(ыр)тэкъэ	къыхэджэлыж(ыр)тэкъэ	дыкъыхэджэлыж(ыр)тэкъэ	фыкъыхэджэлыж(ыр)тэкъэ	къыхэджэлыж(ыр)тэкъэ / къыхэджэлыжхэ(р)тэкъэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжа	укъыхэджэлыжа	къыхэджэлыжа	дыкъыхэджэлыжа	фыкъыхэджэлыжа	къыхэджэлыжа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжакъэ	укъыхэджэлыжакъэ	къыхэджэлыжакъэ	дыкъыхэджэлыжакъэ	фыкъыхэджэлыжакъэ	къыхэджэлыжа(хэ)къэ
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжат	укъыхэджэлыжат	къыхэджэлыжат	дыкъыхэджэлыжат	фыкъыхэджэлыжат	къыхэджэлыжа(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжатэкъэ	укъыхэджэлыжатэкъэ	къыхэджэлыжатэкъэ	дыкъыхэджэлыжатэкъэ	фыкъыхэджэлыжатэкъэ	къыхэджэлыжа(хэ)тэкъэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжыгъа	укъыхэджэлыжыгъа	къыхэджэлыжыгъа	дыкъыхэджэлыжыгъа	фыкъыхэджэлыжыгъа	къыхэджэлыжыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжыгъакъэ	укъыхэджэлыжыгъакъэ	къыхэджэлыжыгъакъэ	дыкъыхэджэлыжыгъакъэ	фыкъыхэджэлыжыгъакъэ	къыхэджэлыжыгъа(хэ)къэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжыгъат	укъыхэджэлыжыгъат	къыхэджэлыжыгъат	дыкъыхэджэлыжыгъат	фыкъыхэджэлыжыгъат	къыхэджэлыжыгъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжыгъатэкъэ	укъыхэджэлыжыгъатэкъэ	къыхэджэлыжыгъатэкъэ	дыкъыхэджэлыжыгъатэкъэ	фыкъыхэджэлыжыгъатэкъэ	къыхэджэлыжыгъа(хэ)тэкъэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыж	укъыхэджэлыж	къыхэджэлыж	дыкъыхэджэлыж	фыкъыхэджэлыж	къыхэджэлыж(хэ)
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжкъэ	укъыхэджэлыжкъэ	къыхэджэлыжкъэ	дыкъыхэджэлыжкъэ	фыкъыхэджэлыжкъэ	къыхэджэлыж(хэ)къэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжт	укъыхэджэлыжт	къыхэджэлыжт	дыкъыхэджэлыжт	фыкъыхэджэлыжт	къыхэджэлыж(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжтэкъэ	укъыхэджэлыжтэкъэ	къыхэджэлыжтэкъэ	дыкъыхэджэлыжтэкъэ	фыкъыхэджэлыжтэкъэ	къыхэджэлыж(хэ)тэкъэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжын	укъыхэджэлыжын	къыхэджэлыжын	дыкъыхэджэлыжын	фыкъыхэджэлыжын	къыхэджэлыжын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжынкъэ	укъыхэджэлыжынкъэ	къыхэджэлыжынкъэ	дыкъыхэджэлыжынкъэ	фыкъыхэджэлыжынкъэ	къыхэджэлыжын(хэ)къэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжыну	укъыхэджэлыжыну	къыхэджэлыжыну	дыкъыхэджэлыжыну	фыкъыхэджэлыжыну	къыхэджэлыжыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжынукъэ	укъыхэджэлыжынукъэ	къыхэджэлыжынукъэ	дыкъыхэджэлыжынукъэ	фыкъыхэджэлыжынукъэ	къыхэджэлыжыну(хэ)къэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжмэ	укъыхэджэлыжмэ	къыхэджэлыжмэ	дыкъыхэджэлыжмэ	фыкъыхэджэлыжмэ	къыхэджэлыж(хэ)мэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыджэлыжмэ	укъыхэмыджэлыжмэ	къыхэмыджэлыжмэ	дыкъыхэмыджэлыжмэ	фыкъыхэмыджэлыжмэ	къыхэмыджэлыж(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжамэ	укъыхэджэлыжамэ	къыхэджэлыжамэ	дыкъыхэджэлыжамэ	фыкъыхэджэлыжамэ	къыхэджэлыжа(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыджэлыжамэ	укъыхэмыджэлыжамэ	къыхэмыджэлыжамэ	дыкъыхэмыджэлыжамэ	фыкъыхэмыджэлыжамэ	къыхэмыджэлыжа(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжыгъамэ	укъыхэджэлыжыгъамэ	къыхэджэлыжыгъамэ	дыкъыхэджэлыжыгъамэ	фыкъыхэджэлыжыгъамэ	къыхэджэлыжыгъа(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыджэлыжыгъамэ	укъыхэмыджэлыжыгъамэ	къыхэмыджэлыжыгъамэ	дыкъыхэмыджэлыжыгъамэ	фыкъыхэмыджэлыжыгъамэ	къыхэмыджэлыжыгъа(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжынмэ	укъыхэджэлыжынмэ	къыхэджэлыжынмэ	дыкъыхэджэлыжынмэ	фыкъыхэджэлыжынмэ	къыхэджэлыжын(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыджэлыжынмэ	укъыхэмыджэлыжынмэ	къыхэмыджэлыжынмэ	дыкъыхэмыджэлыжынмэ	фыкъыхэмыджэлыжынмэ	къыхэмыджэлыжын(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжынумэ	укъыхэджэлыжынумэ	къыхэджэлыжынумэ	дыкъыхэджэлыжынумэ	фыкъыхэджэлыжынумэ	къыхэджэлыжыну(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыджэлыжынумэ	укъыхэмыджэлыжынумэ	къыхэмыджэлыжынумэ	дыкъыхэмыджэлыжынумэ	фыкъыхэмыджэлыжынумэ	къыхэмыджэлыжыну(хэ)мэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжтэмэ	укъыхэджэлыжтэмэ	къыхэджэлыжтэмэ	дыкъыхэджэлыжтэмэ	фыкъыхэджэлыжтэмэ	къыхэджэлыж(хэ)тэмэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыджэлыжтэмэ	укъыхэмыджэлыжтэмэ	къыхэмыджэлыжтэмэ	дыкъыхэмыджэлыжтэмэ	фыкъыхэмыджэлыжтэмэ	къыхэмыджэлыж(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжатэмэ	укъыхэджэлыжатэмэ	къыхэджэлыжатэмэ	дыкъыхэджэлыжатэмэ	фыкъыхэджэлыжатэмэ	къыхэджэлыжа(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыджэлыжатэмэ	укъыхэмыджэлыжатэмэ	къыхэмыджэлыжатэмэ	дыкъыхэмыджэлыжатэмэ	фыкъыхэмыджэлыжатэмэ	къыхэмыджэлыжа(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжыгъатэмэ	укъыхэджэлыжыгъатэмэ	къыхэджэлыжыгъатэмэ	дыкъыхэджэлыжыгъатэмэ	фыкъыхэджэлыжыгъатэмэ	къыхэджэлыжыгъа(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыджэлыжыгъатэмэ	укъыхэмыджэлыжыгъатэмэ	къыхэмыджэлыжыгъатэмэ	дыкъыхэмыджэлыжыгъатэмэ	фыкъыхэмыджэлыжыгъатэмэ	къыхэмыджэлыжыгъа(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжынтэмэ	укъыхэджэлыжынтэмэ	къыхэджэлыжынтэмэ	дыкъыхэджэлыжынтэмэ	фыкъыхэджэлыжынтэмэ	къыхэджэлыжын(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыджэлыжынтэмэ	укъыхэмыджэлыжынтэмэ	къыхэмыджэлыжынтэмэ	дыкъыхэмыджэлыжынтэмэ	фыкъыхэмыджэлыжынтэмэ	къыхэмыджэлыжын(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжынутэмэ	укъыхэджэлыжынутэмэ	къыхэджэлыжынутэмэ	дыкъыхэджэлыжынутэмэ	фыкъыхэджэлыжынутэмэ	къыхэджэлыжыну(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыджэлыжынутэмэ	укъыхэмыджэлыжынутэмэ	къыхэмыджэлыжынутэмэ	дыкъыхэмыджэлыжынутэмэ	фыкъыхэмыджэлыжынутэмэ	къыхэмыджэлыжыну(хэ)тэмэ

сослагательнэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжынт	укъыхэджэлыжынт	къыхэджэлыжынт	дыкъыхэджэлыжынт	фыкъыхэджэлыжынт	къыхэджэлыжын(хэ)т
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжынтэкъым	укъыхэджэлыжынтэкъым	къыхэджэлыжынтэкъым	дыкъыхэджэлыжынтэкъым	фыкъыхэджэлыжынтэкъым	къыхэджэлыжын(хэ)тэкъым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжынут	укъыхэджэлыжынут	къыхэджэлыжынут	дыкъыхэджэлыжынут	фыкъыхэджэлыжынут	къыхэджэлыжыну(хэ)т
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжынутэкъым	укъыхэджэлыжынутэкъым	къыхэджэлыжынутэкъым	дыкъыхэджэлыжынутэкъым	фыкъыхэджэлыжынутэкъым	къыхэджэлыжыну(хэ)тэкъым

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжми	укъыхэджэлыжми	къыхэджэлыжми	дыкъыхэджэлыжми	фыкъыхэджэлыжми	къыхэджэлыж(хэ)ми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыджэлыжми	укъыхэмыджэлыжми	къыхэмыджэлыжми	дыкъыхэмыджэлыжми	фыкъыхэмыджэлыжми	къыхэмыджэлыж(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжами	укъыхэджэлыжами	къыхэджэлыжами	дыкъыхэджэлыжами	фыкъыхэджэлыжами	къыхэджэлыжа(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыджэлыжами	укъыхэмыджэлыжами	къыхэмыджэлыжами	дыкъыхэмыджэлыжами	фыкъыхэмыджэлыжами	къыхэмыджэлыжа(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжыгъами	укъыхэджэлыжыгъами	къыхэджэлыжыгъами	дыкъыхэджэлыжыгъами	фыкъыхэджэлыжыгъами	къыхэджэлыжыгъа(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыджэлыжыгъами	укъыхэмыджэлыжыгъами	къыхэмыджэлыжыгъами	дыкъыхэмыджэлыжыгъами	фыкъыхэмыджэлыжыгъами	къыхэмыджэлыжыгъа(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжынми	укъыхэджэлыжынми	къыхэджэлыжынми	дыкъыхэджэлыжынми	фыкъыхэджэлыжынми	къыхэджэлыжын(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыджэлыжынми	укъыхэмыджэлыжынми	къыхэмыджэлыжынми	дыкъыхэмыджэлыжынми	фыкъыхэмыджэлыжынми	къыхэмыджэлыжын(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжынуми	укъыхэджэлыжынуми	къыхэджэлыжынуми	дыкъыхэджэлыжынуми	фыкъыхэджэлыжынуми	къыхэджэлыжыну(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыджэлыжынуми	укъыхэмыджэлыжынуми	къыхэмыджэлыжынуми	дыкъыхэмыджэлыжынуми	фыкъыхэмыджэлыжынуми	къыхэмыджэлыжыну(хэ)ми

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжтэми	укъыхэджэлыжтэми	къыхэджэлыжтэми	дыкъыхэджэлыжтэми	фыкъыхэджэлыжтэми	къыхэджэлыж(хэ)тэми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыджэлыжтэми	укъыхэмыджэлыжтэми	къыхэмыджэлыжтэми	дыкъыхэмыджэлыжтэми	фыкъыхэмыджэлыжтэми	къыхэмыджэлыж(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжатэми	укъыхэджэлыжатэми	къыхэджэлыжатэми	дыкъыхэджэлыжатэми	фыкъыхэджэлыжатэми	къыхэджэлыжа(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыджэлыжатэми	укъыхэмыджэлыжатэми	къыхэмыджэлыжатэми	дыкъыхэмыджэлыжатэми	фыкъыхэмыджэлыжатэми	къыхэмыджэлыжа(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжыгъатэми	укъыхэджэлыжыгъатэми	къыхэджэлыжыгъатэми	дыкъыхэджэлыжыгъатэми	фыкъыхэджэлыжыгъатэми	къыхэджэлыжыгъа(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыджэлыжыгъатэми	укъыхэмыджэлыжыгъатэми	къыхэмыджэлыжыгъатэми	дыкъыхэмыджэлыжыгъатэми	фыкъыхэмыджэлыжыгъатэми	къыхэмыджэлыжыгъа(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжынтэми	укъыхэджэлыжынтэми	къыхэджэлыжынтэми	дыкъыхэджэлыжынтэми	фыкъыхэджэлыжынтэми	къыхэджэлыжын(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыджэлыжынтэми	укъыхэмыджэлыжынтэми	къыхэмыджэлыжынтэми	дыкъыхэмыджэлыжынтэми	фыкъыхэмыджэлыжынтэми	къыхэмыджэлыжын(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжынутэми	укъыхэджэлыжынутэми	къыхэджэлыжынутэми	дыкъыхэджэлыжынутэми	фыкъыхэджэлыжынутэми	къыхэджэлыжыну(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыджэлыжынутэми	укъыхэмыджэлыжынутэми	къыхэмыджэлыжынутэми	дыкъыхэмыджэлыжынутэми	фыкъыхэмыджэлыжынутэми	къыхэмыджэлыжыну(хэ)тэми

гъэщӀэгъуэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжаи	укъыхэджэлыжаи	къыхэджэлыжаи	дыкъыхэджэлыжаи	фыкъыхэджэлыжаи	къыхэджэлыжаи
щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжакъыми	укъыхэджэлыжакъыми	къыхэджэлыжакъыми	дыкъыхэджэлыжакъыми	фыкъыхэджэлыжакъыми	къыхэджэлыжакъыми

фӀэфӀыныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжащэрэт	укъыхэджэлыжащэрэт	къыхэджэлыжащэрэт	дыкъыхэджэлыжащэрэт	фыкъыхэджэлыжащэрэт	къыхэджэлыжащэрэт
щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыджэлыжащэрэт	укъыхэмыджэлыжащэрэт	къыхэмыджэлыжащэрэт	дыкъыхэмыджэлыжащэрэт	фыкъыхэмыджэлыжащэрэт	къыхэмыджэлыжащэрэт

шэч къытехьэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжагъэнщ	укъыхэджэлыжагъэнщ	къыхэджэлыжагъэнщ	дыкъыхэджэлыжагъэнщ	фыкъыхэджэлыжагъэнщ	къыхэджэлыжагъэнщ
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжагъэнкъым	укъыхэджэлыжагъэнкъым	къыхэджэлыжагъэнкъым	дыкъыхэджэлыжагъэнкъым	фыкъыхэджэлыжагъэнкъым	къыхэджэлыжагъэнкъым
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжагъэнт	укъыхэджэлыжагъэнт	къыхэджэлыжагъэнт	дыкъыхэджэлыжагъэнт	фыкъыхэджэлыжагъэнт	къыхэджэлыжагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжагъэнтэкъым	укъыхэджэлыжагъэнтэкъым	къыхэджэлыжагъэнтэкъым	дыкъыхэджэлыжагъэнтэкъым	фыкъыхэджэлыжагъэнтэкъым	къыхэджэлыжагъэнтэкъым
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжагъэн	укъыхэджэлыжагъэн	къыхэджэлыжагъэн	дыкъыхэджэлыжагъэн	фыкъыхэджэлыжагъэн	къыхэджэлыжагъэн
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжагъэнкъэ	укъыхэджэлыжагъэнкъэ	къыхэджэлыжагъэнкъэ	дыкъыхэджэлыжагъэнкъэ	фыкъыхэджэлыжагъэнкъэ	къыхэджэлыжагъэнкъэ
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжагъэнт	укъыхэджэлыжагъэнт	къыхэджэлыжагъэнт	дыкъыхэджэлыжагъэнт	фыкъыхэджэлыжагъэнт	къыхэджэлыжагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжагъэнтэкъэ	укъыхэджэлыжагъэнтэкъэ	къыхэджэлыжагъэнтэкъэ	дыкъыхэджэлыжагъэнтэкъэ	фыкъыхэджэлыжагъэнтэкъэ	къыхэджэлыжагъэнтэкъэ
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжагъэнджэлыж	укъыхэджэлыжагъэнджэлыж	къыхэджэлыжагъэнджэлыж	дыкъыхэджэлыжагъэнджэлыж	фыкъыхэджэлыжагъэнджэлыж	къыхэджэлыжагъэнджэлыж
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжагъэнукъым	укъыхэджэлыжагъэнукъым	къыхэджэлыжагъэнукъым	дыкъыхэджэлыжагъэнукъым	фыкъыхэджэлыжагъэнукъым	къыхэджэлыжагъэнукъым
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжагъэнут	укъыхэджэлыжагъэнут	къыхэджэлыжагъэнут	дыкъыхэджэлыжагъэнут	фыкъыхэджэлыжагъэнут	къыхэджэлыжагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжагъэнутэкъым	укъыхэджэлыжагъэнутэкъым	къыхэджэлыжагъэнутэкъым	дыкъыхэджэлыжагъэнутэкъым	фыкъыхэджэлыжагъэнутэкъым	къыхэджэлыжагъэнутэкъым
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжагъэну	укъыхэджэлыжагъэну	къыхэджэлыжагъэну	дыкъыхэджэлыжагъэну	фыкъыхэджэлыжагъэну	къыхэджэлыжагъэну
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжагъэнукъэ	укъыхэджэлыжагъэнукъэ	къыхэджэлыжагъэнукъэ	дыкъыхэджэлыжагъэнукъэ	фыкъыхэджэлыжагъэнукъэ	къыхэджэлыжагъэнукъэ
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжагъэнут	укъыхэджэлыжагъэнут	къыхэджэлыжагъэнут	дыкъыхэджэлыжагъэнут	фыкъыхэджэлыжагъэнут	къыхэджэлыжагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэджэлыжагъэнутэкъэ	укъыхэджэлыжагъэнутэкъэ	къыхэджэлыжагъэнутэкъэ	дыкъыхэджэлыжагъэнутэкъэ	фыкъыхэджэлыжагъэнутэкъэ	къыхэджэлыжагъэнутэкъэ

Причастиехэр	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
Зылэжь (субъектнэ) причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыхэджэлыж	укъыхэджэлыж	къыхэджэлыж	дыкъыхэджэлыж	фыкъыхэджэлыж	къыхэджэлыж(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыджэлыж	укъыхэмыджэлыж	къыхэмыджэлыж	дыкъыхэмыджэлыж	фыкъыхэмыджэлыж	къыхэмыджэлыж(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыхэджэлыжа	укъыхэджэлыжа	къыхэджэлыжа	дыкъыхэджэлыжа	фыкъыхэджэлыжа	къыхэджэлыжа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыджэлыжа	укъыхэмыджэлыжа	къыхэмыджэлыжа	дыкъыхэмыджэлыжа	фыкъыхэмыджэлыжа	къыхэмыджэлыжа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыхэджэлыжыгъа	укъыхэджэлыжыгъа	къыхэджэлыжыгъа	дыкъыхэджэлыжыгъа	фыкъыхэджэлыжыгъа	къыхэджэлыжыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыджэлыжыгъа	укъыхэмыджэлыжыгъа	къыхэмыджэлыжыгъа	дыкъыхэмыджэлыжыгъа	фыкъыхэмыджэлыжыгъа	къыхэмыджэлыжыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыхэджэлыжын	укъыхэджэлыжын	къыхэджэлыжын	дыкъыхэджэлыжын	фыкъыхэджэлыжын	къыхэджэлыжын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыджэлыжын	укъыхэмыджэлыжын	къыхэмыджэлыжын	дыкъыхэмыджэлыжын	фыкъыхэмыджэлыжын	къыхэмыджэлыжын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыхэджэлыжыну	укъыхэджэлыжыну	къыхэджэлыжыну	дыкъыхэджэлыжыну	фыкъыхэджэлыжыну	къыхэджэлыжыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыджэлыжыну	укъыхэмыджэлыжыну	къыхэмыджэлыжыну	дыкъыхэмыджэлыжыну	фыкъыхэмыджэлыжыну	къыхэмыджэлыжыну(хэ)
Лэжьыгъэм и къэхъукӀэр зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэджэлыж	укъызэрыхэджэлыж	къызэрыхэджэлыж	дыкъызэрыхэджэлыж	фыкъызэрыхэджэлыж	къызэрыхэджэлыж(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэмыджэлыж	укъызэрыхэмыджэлыж	къызэрыхэмыджэлыж	дыкъызэрыхэмыджэлыж	фыкъызэрыхэмыджэлыж	къызэрыхэмыджэлыж(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэджэлыжа	укъызэрыхэджэлыжа	къызэрыхэджэлыжа	дыкъызэрыхэджэлыжа	фыкъызэрыхэджэлыжа	къызэрыхэджэлыжа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэмыджэлыжа	укъызэрыхэмыджэлыжа	къызэрыхэмыджэлыжа	дыкъызэрыхэмыджэлыжа	фыкъызэрыхэмыджэлыжа	къызэрыхэмыджэлыжа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэджэлыжыгъа	укъызэрыхэджэлыжыгъа	къызэрыхэджэлыжыгъа	дыкъызэрыхэджэлыжыгъа	фыкъызэрыхэджэлыжыгъа	къызэрыхэджэлыжыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэмыджэлыжыгъа	укъызэрыхэмыджэлыжыгъа	къызэрыхэмыджэлыжыгъа	дыкъызэрыхэмыджэлыжыгъа	фыкъызэрыхэмыджэлыжыгъа	къызэрыхэмыджэлыжыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэджэлыжын	укъызэрыхэджэлыжын	къызэрыхэджэлыжын	дыкъызэрыхэджэлыжын	фыкъызэрыхэджэлыжын	къызэрыхэджэлыжын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэмыджэлыжын	укъызэрыхэмыджэлыжын	къызэрыхэмыджэлыжын	дыкъызэрыхэмыджэлыжын	фыкъызэрыхэмыджэлыжын	къызэрыхэмыджэлыжын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэджэлыжыну	укъызэрыхэджэлыжыну	къызэрыхэджэлыжыну	дыкъызэрыхэджэлыжыну	фыкъызэрыхэджэлыжыну	къызэрыхэджэлыжыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэмыджэлыжыну	укъызэрыхэмыджэлыжыну	къызэрыхэмыджэлыжыну	дыкъызэрыхэмыджэлыжыну	фыкъызэрыхэмыджэлыжыну	къызэрыхэмыджэлыжыну(хэ)
Зэман/щӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыщыкъыхэджэлыж	ущыкъыхэджэлыж	щыкъыхэджэлыж	дыщыкъыхэджэлыж	фыщыкъыхэджэлыж	щыкъыхэджэлыж(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыщыкъыхэмыджэлыж	ущыкъыхэмыджэлыж	щыкъыхэмыджэлыж	дыщыкъыхэмыджэлыж	фыщыкъыхэмыджэлыж	щыкъыхэмыджэлыж(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыщыкъыхэджэлыжа	ущыкъыхэджэлыжа	щыкъыхэджэлыжа	дыщыкъыхэджэлыжа	фыщыкъыхэджэлыжа	щыкъыхэджэлыжа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыщыкъыхэмыджэлыжа	укъыщыхэмыджэлыжа	щыкъыхэмыджэлыжа	дыщыкъыхэмыджэлыжа	фыщыкъыхэмыджэлыжа	щыкъыхэмыджэлыжа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыщыкъыхэджэлыжыгъа	ущыкъыхэджэлыжыгъа	щыкъыхэджэлыжыгъа	дыщыкъыхэджэлыжыгъа	фыщыкъыхэджэлыжыгъа	щыкъыхэджэлыжыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыщыкъыхэмыджэлыжыгъа	ущыкъыхэмыджэлыжыгъа	щыкъыхэмыджэлыжыгъа	дыщыкъыхэмыджэлыжыгъа	фыщыкъыхэмыджэлыжыгъа	щыкъыхэмыджэлыжыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыщыкъыхэджэлыжын	ущыкъыхэджэлыжын	щыкъыхэджэлыжын	дыщыкъыхэджэлыжын	фыщыкъыхэджэлыжын	щыкъыхэджэлыжын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыщыкъыхэмыджэлыжын	ущыкъыхэджэлыжын	щыкъыхэмыджэлыжын	дыщыкъыхэмыджэлыжын	фыщыкъыхэмыджэлыжын	щыкъыхэмыджэлыжын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыщыкъыхэджэлыжыну	ущыкъыхэджэлыжыну	щыкъыхэджэлыжыну	дыщыкъыхэджэлыжыну	фыщыкъыхэджэлыжыну	щыкъыхэджэлыжыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыщыкъыхэмыджэлыжыну	ущыкъыхэмыджэлыжыну	щыкъыхэмыджэлыжыну	дыщыкъыхэмыджэлыжыну	фыщыкъыхэмыджэлыжыну	щыкъыхэмыджэлыжыну(хэ)
ЩӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздыхэджэлыж	укъыздыхэджэлыж	къыздыхэджэлыж	дыкъыздыхэджэлыж	фыкъыздыхэджэлыж	къыздыхэджэлыж(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздыхэмыджэлыж	укъыздыхэмыджэлыж	къыздыхэмыджэлыж	дыкъыздыхэмыджэлыж	фыкъыздыхэмыджэлыж	къыздыхэмыджэлыж(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздыхэджэлыжа	укъыздыхэджэлыжа	къыздыхэджэлыжа	дыкъыздыхэджэлыжа	фыкъыздыхэджэлыжа	къыздыхэджэлыжа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздыхэмыджэлыжа	укъыздыхэмыджэлыжа	къыздыхэмыджэлыжа	дыкъыздыхэмыджэлыжа	фыкъыздыхэмыджэлыжа	къыздыхэмыджэлыжа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздыхэджэлыжыгъа	укъыздыхэджэлыжыгъа	къыздыхэджэлыжыгъа	дыкъыздыхэджэлыжыгъа	фыкъыздыхэджэлыжыгъа	къыздыхэджэлыжыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздыхэмыджэлыжыгъа	укъыздыхэмыджэлыжыгъа	къыздыхэмыджэлыжыгъа	дыкъыздыхэмыджэлыжыгъа	фыкъыздыхэмыджэлыжыгъа	къыздыхэмыджэлыжыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздыхэджэлыжын	укъыздыхэджэлыжын	къыздыхэджэлыжын	дыкъыздыхэджэлыжын	фыкъыздыхэджэлыжын	къыздыхэджэлыжын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздыхэмыджэлыжын	укъыздыхэмыджэлыжын	къыздыхэмыджэлыжын	дыкъыздыхэмыджэлыжын	фыкъыздыхэмыджэлыжын	къыздыхэмыджэлыжын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздыхэджэлыжыну	укъыздыхэджэлыжыну	къыздыхэджэлыжыну	дыкъыздыхэджэлыжыну	фыкъыздыхэджэлыжыну	къыздыхэджэлыжыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздыхэмыджэлыжыну	укъыздыхэмыджэлыжыну	къыздыхэмыджэлыжыну	дыкъыздыхэмыджэлыжыну	фыкъыздыхэмыджэлыжыну	къыздыхэмыджэлыжыну(хэ)
Щхьэусыгъуэ, мурад зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэджэлыж	укъыщӀыхэджэлыж	къыщӀыхэджэлыж	дыкъыщӀыхэджэлыж	фыкъыщӀыхэджэлыж	къыщӀыхэджэлыж(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэмыджэлыж	укъыщӀыхэмыджэлыж	къыщӀыхэмыджэлыж	дыкъыщӀыхэмыджэлыж	фыкъыщӀыхэмыджэлыж	къыщӀыхэмыджэлыж(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэджэлыжа	укъыщӀыхэджэлыжӀэджэлыжа	къыщӀыхэджэлыжа	дыкъыщӀыхэджэлыжа	фыкъыщӀыхэджэлыжа	къыщӀыхэджэлыжа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэмыджэлыжа	укъыщӀыхэмыджэлыжа	къыщӀыхэмыджэлыжа	дыкъыщӀыхэмыджэлыжа	фыкъыщӀыхэмыджэлыжа	къыщӀыхэмыджэлыжа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэджэлыжыгъа	укъыщӀыхэджэлыжыгъа	къыщӀыхэджэлыжыгъа	дыкъыщӀыхэджэлыжыгъа	фыкъыщӀыхэджэлыжыгъа	къыщӀыхэджэлыжыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэмыджэлыжыгъа	укъыщӀыхэмыджэлыжыгъа	къыщӀыхэмыджэлыжыгъа	дыкъыщӀыхэмыджэлыжыгъа	фыкъыщӀыхэмыджэлыжыгъа	къыщӀыхэмыджэлыжыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэджэлыжын	укъыщӀыхэджэлыжын	къыщӀыхэджэлыжын	дыкъыщӀыхэджэлыжын	фыкъыщӀыхэджэлыжын	къыщӀыхэджэлыжын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэмыджэлыжын	укъыщӀыхэмыджэлыжын	къыщӀыхэмыджэлыжын	дыкъыщӀыхэмыджэлыжын	фыкъыщӀыхэмыджэлыжын	къыщӀыхэмыджэлыжын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэджэлыжыну	укъыщӀыхэджэлыжыну	къыщӀыхэджэлыжыну	дыкъыщӀыхэджэлыжыну	фыкъыщӀыхэджэлыжыну	къыщӀыхэджэлыжыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэмыджэлыжыну	укъыщӀыхэмыджэлыжыну	къыщӀыхэмыджэлыжыну	дыкъыщӀыхэмыджэлыжыну	фыкъыщӀыхэмыджэлыжыну	къыщӀыхэмыджэлыжыну(хэ)

Деепричастиехэр	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыхэджэлыжу	укъыхэджэлыжу	къыхэджэлыжу	дыкъыхэджэлыжу	фыкъыхэджэлыжу	къыхэджэлыж(хэ)у
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыджэлыжу	укъыхэмыджэлыжу	къыхэмыджэлыжу	дыкъыхэмыджэлыжу	фыкъыхэмыджэлыжу	къыхэмыджэлыж(хэ)у
блэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыхэджэлыжауэ	укъыхэджэлыжауэ	къыхэджэлыжауэ	дыкъыхэджэлыжауэ	фыкъыхэджэлыжауэ	къыхэджэлыжауэ / къыхэджэлыжахэу
блэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыджэлыжауэ	укъыхэмыджэлыжауэ	къыхэмыджэлыжауэ	дыкъыхэмыджэлыжауэ	фыкъыхэмыджэлыжауэ	къыхэмыджэлыжауэ / къыхэмыджэлыжахэу
-урэ-кӀэ деепричастие - щыӀэныгъэ	сыкъыхэджэлыжурэ	укъыхэджэлыжурэ	къыхэджэлыжурэ	дыкъыхэджэлыжурэ	фыкъыхэджэлыжурэ	къыхэджэлыж(хэ)урэ
-урэ-кӀэ деепричастие - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыджэлыжурэ	укъыхэмыджэлыжурэ	къыхэмыджэлыжурэ	дыкъыхэмыджэлыжурэ	фыкъыхэмыджэлыжурэ	къыхэмыджэлыж(хэ)урэ

Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ -- ит зэман щыӀэныгъэ фащэ			Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ
	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
Подлежащэ
сэ	--	сыкъыпходжэлыж	сыкъыходжэлыж	--	сыкъыфходжэлыж	сыкъаходжэлыж
уэ	укъысходжэлыж	--	укъыходжэлыж	укъытходжэлыж	--	укъаходжэлыж
ар	къысходжэлыж	къыпходжэлыж	къыходжэлыж	къытходжэлыж	къыфходжэлыж	къаходжэлыж
дэ	--	дыкъыпходжэлыж	дыкъыходжэлыж	--	дыкъыфходжэлыж	дыкъаходжэлыж
фэ	фыкъысходжэлыж	--	фыкъыходжэлыж	фыкъытходжэлыж	--	фыкъаходжэлыж
ахэр	къысходжэлыж(хэ)	къыпходжэлыж(хэ)	къыходжэлыж(хэ)	къытходжэлыж(хэ)	къыфходжэлыж(хэ)	къаходжэлыж(хэ)

		-ы-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[джэлыж]	[джэлыж]ыр	--	[джэлыж]хэр
Эргативнэ:	[джэлыж]	[джэлыж]ым	--	[джэлыж]хэм
Послеложнэ:	[джэлыж]кӀэ	[джэлыж]ымкӀэ	[джэлыж]хэкӀэ	[джэлыж]хэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[джэлыж]у	[джэлыж]ырауэ	[джэлыж]хэу	[джэлыж]хэрауэ

		-а-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[джэлыж]а	[джэлыж]ар	--	[джэлыж]ахэр
Эргативнэ:	[джэлыж]а	[джэлыж]ам	--	[джэлыж]ахэм
Послеложнэ:	[джэлыж]акӀэ	[джэлыж]амкӀэ	[джэлыж]ахэкӀэ	[джэлыж]ахэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[джэлыж]ауэ	[джэлыж]арауэ	[джэлыж]ахэу	[джэлыж]ахэрауэ

		-ын-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[джэлыж]ын	[джэлыж]ыныр	--	[джэлыж]ынхэр
Эргативнэ:	[джэлыж]ын	[джэлыж]ыным	--	[джэлыж]ынхэм
Послеложнэ:	[джэлыж]ынкӀэ	[джэлыж]ынымкӀэ	[джэлыж]ынхэкӀэ	[джэлыж]ынхэмкӀэ
'Обстоятельственнэ:	[джэлыж]ыну	[джэлыж]ынырауэ	[джэлыж]ынхэу	[джэлыж]ынхэрауэ

		-ыну-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[джэлыж]ыну	[джэлыж]ынур	--	[джэлыж]ынухэр
Эргативнэ:	[джэлыж]ыну	[джэлыж]ынум	--	[джэлыж]ынухэм
Послеложнэ:	[джэлыж]ынукӀэ	[джэлыж]ынумкӀэ	[джэлыж]ынухэкӀэ	[джэлыж]ынухэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[джэлыж]ынууэ	[джэлыж]ынурауэ	[джэлыж]ынухэу	[джэлыж]ынухэрауэ

МЫХЬЭНЭ

1. Джалэу зыгуэрым хэхун, хэджэлын.

НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР

ИНДЖЫЛЫБЗЭ

• къыхэджэлыжын: fall out of swh (from some surroundings or mass)

УРЫСЫБЗЭ

• къыхэджэлыжын: вывалиться из чего-л. (из какой-л. массы)

БИБЛИОГРАФИЕ

Библиографием еплъын