къыхэдзэкъыкӏын

АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)

ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС

КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ

• IPA [qʹǝxɐdzɐqʹǝ'tʹʂǝn]

ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ

• къы- + хэ- + [дзэкъ] + -ы + -кӏ + -ы + -н

СПРЯЖЕНЭ

Глагол лъэмыӏэс "къыхэдзэкъыкӏын"-м и спряженэ

Инфинитив (масдар)
щыӀэныгъэ:	къыхэдзэкъыкӏын
щымыӀэныгъэ:	къыхэмыдзэкъыкӏын

Инфинитив (масдар) щхьэкӀэ зэхъуэкӀа	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏын	укъыхэдзэкъыкӏын	къыхэдзэкъыкӏын	дыкъыхэдзэкъыкӏын	фыкъыхэдзэкъыкӏын	къыхэдзэкъыкӏын(хэ)
щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыдзэкъыкӏын	укъыхэмыдзэкъыкӏын	къыхэмыдзэкъыкӏын	дыкъыхэмыдзэкъыкӏын	фыкъыхэмыдзэкъыкӏын	къыхэмыдзэкъыкӏын(хэ)

унафэ наклоненэ	уэ	фэ
щыӀэныгъэ:	къыхэдзэкъыкӏ!	фыкъыхэдзэкъыкӏ!
щымыӀэныгъэ:	укъыхэмыдзэкъыкӏ!	фыкъыхэмыдзэкъыкӏ!

Ре-кӀэ унафэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъыхредзэкъыкӏ	укъыхредзэкъыкӏ	къыхредзэкъыкӏ	дыкъыхредзэкъыкӏ	фыкъыхредзэкъыкӏ	къыхредзэкъыкӏ
щымыӀэныгъэ:	сыкъыхремыдзэкъыкӏ	укъыхремыдзэкъыкӏ	къыхремыдзэкъыкӏ	дыкъыхремыдзэкъыкӏ	фыкъыхремыдзэкъыкӏ	къыхремыдзэкъыкӏ

ЗэраӀуатэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыходзэкъыкӏ(ыр)	укъыходзэкъыкӏ(ыр)	къыходзэкъыкӏ(ыр)	дыкъыходзэкъыкӏ(ыр)	фыкъыходзэкъыкӏ(ыр)	къыходзэкъыкӏ(хэ)(р)
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏыркъым	укъыхэдзэкъыкӏыркъым	къыхэдзэкъыкӏыркъым	дыкъыхэдзэкъыкӏыркъым	фыкъыхэдзэкъыкӏыркъым	къыхэдзэкъыкӏы(хэ)ркъым
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏ(ыр)т	укъыхэдзэкъыкӏ(ыр)т	къыхэдзэкъыкӏ(ыр)т	дыкъыхэдзэкъыкӏ(ыр)т	фыкъыхэдзэкъыкӏ(ыр)т	къыхэдзэкъыкӏ(ыр)т / къыхэдзэкъыкӏхэ(р)т
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏ(ыр)тэкъым	укъыхэдзэкъыкӏ(ыр)тэкъым	къыхэдзэкъыкӏ(ыр)тэкъым	дыкъыхэдзэкъыкӏ(ыр)тэкъым	фыкъыхэдзэкъыкӏ(ыр)тэкъым	къыхэдзэкъыкӏ(ыр)тэкъым / къыхэдзэкъыкӏхэ(р)тэкъым
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏащ	укъыхэдзэкъыкӏащ	къыхэдзэкъыкӏащ	дыкъыхэдзэкъыкӏащ	фыкъыхэдзэкъыкӏащ	къыхэдзэкъыкӏа(хэ)щ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏакъым	укъыхэдзэкъыкӏакъым	къыхэдзэкъыкӏакъым	дыкъыхэдзэкъыкӏакъым	фыкъыхэдзэкъыкӏакъым	къыхэдзэкъыкӏа(хэ)къым
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏат	укъыхэдзэкъыкӏат	къыхэдзэкъыкӏат	дыкъыхэдзэкъыкӏат	фыкъыхэдзэкъыкӏат	къыхэдзэкъыкӏа(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏатэкъым	укъыхэдзэкъыкӏатэкъым	къыхэдзэкъыкӏатэкъым	дыкъыхэдзэкъыкӏатэкъым	фыкъыхэдзэкъыкӏатэкъым	къыхэдзэкъыкӏа(хэ)тэкъым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏыгъащ	укъыхэдзэкъыкӏыгъащ	къыхэдзэкъыкӏыгъащ	дыкъыхэдзэкъыкӏыгъащ	фыкъыхэдзэкъыкӏыгъащ	къыхэдзэкъыкӏыгъа(хэ)щ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏыгъакъым	укъыхэдзэкъыкӏыгъакъым	къыхэдзэкъыкӏыгъакъым	дыкъыхэдзэкъыкӏыгъакъым	фыкъыхэдзэкъыкӏыгъакъым	къыхэдзэкъыкӏыгъа(хэ)къым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏыгъат	укъыхэдзэкъыкӏыгъат	къыхэдзэкъыкӏыгъат	дыкъыхэдзэкъыкӏыгъат	фыкъыхэдзэкъыкӏыгъат	къыхэдзэкъыкӏыгъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏыгъатэкъым	укъыхэдзэкъыкӏыгъатэкъым	къыхэдзэкъыкӏыгъатэкъым	дыкъыхэдзэкъыкӏыгъатэкъым	фыкъыхэдзэкъыкӏыгъатэкъым	къыхэдзэкъыкӏыгъа(хэ)тэкъым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏщ	укъыхэдзэкъыкӏщ	къыхэдзэкъыкӏщ	дыкъыхэдзэкъыкӏщ	фыкъыхэдзэкъыкӏщ	къыхэдзэкъыкӏ(хэ)щ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏкъым	укъыхэдзэкъыкӏкъым	къыхэдзэкъыкӏкъым	дыкъыхэдзэкъыкӏкъым	фыкъыхэдзэкъыкӏкъым	къыхэдзэкъыкӏ(хэ)къым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏт	укъыхэдзэкъыкӏт	къыхэдзэкъыкӏт	дыкъыхэдзэкъыкӏт	фыкъыхэдзэкъыкӏт	къыхэдзэкъыкӏ(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏтэкъым	укъыхэдзэкъыкӏтэкъым	къыхэдзэкъыкӏтэкъым	дыкъыхэдзэкъыкӏтэкъым	фыкъыхэдзэкъыкӏтэкъым	къыхэдзэкъыкӏ(хэ)тэкъым
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏынщ	укъыхэдзэкъыкӏынщ	къыхэдзэкъыкӏынщ	дыкъыхэдзэкъыкӏынщ	фыкъыхэдзэкъыкӏынщ	къыхэдзэкъыкӏын(хэ)щ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏынкъым	укъыхэдзэкъыкӏынкъым	къыхэдзэкъыкӏынкъым	дыкъыхэдзэкъыкӏынкъым	фыкъыхэдзэкъыкӏынкъым	къыхэдзэкъыкӏын(хэ)къым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏынущ	укъыхэдзэкъыкӏынущ	къыхэдзэкъыкӏынущ	дыкъыхэдзэкъыкӏынущ	фыкъыхэдзэкъыкӏынущ	къыхэдзэкъыкӏыну(хэ)щ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏынукъым	укъыхэдзэкъыкӏынукъым	къыхэдзэкъыкӏынукъым	дыкъыхэдзэкъыкӏынукъым	фыкъыхэдзэкъыкӏынукъым	къыхэдзэкъыкӏыну(хэ)къым

ЗэрыупщӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏрэ	укъыхэдзэкъыкӏрэ	къыхэдзэкъыкӏрэ	дыкъыхэдзэкъыкӏрэ	фыкъыхэдзэкъыкӏрэ	къыхэдзэкъыкӏ(хэ)рэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏыркъэ	укъыхэдзэкъыкӏыркъэ	къыхэдзэкъыкӏыркъэ	дыкъыхэдзэкъыкӏыркъэ	фыкъыхэдзэкъыкӏыркъэ	къыхэдзэкъыкӏыркъэ / къыхэдзэкъыкӏхэркъэ
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏ(ыр)т	укъыхэдзэкъыкӏ(ыр)т	къыхэдзэкъыкӏ(ыр)т	дыкъыхэдзэкъыкӏ(ыр)т	фыкъыхэдзэкъыкӏ(ыр)т	къыхэдзэкъыкӏ(ыр)т / къыхэдзэкъыкӏхэ(р)т
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏ(ыр)тэкъэ	укъыхэдзэкъыкӏ(ыр)тэкъэ	къыхэдзэкъыкӏ(ыр)тэкъэ	дыкъыхэдзэкъыкӏ(ыр)тэкъэ	фыкъыхэдзэкъыкӏ(ыр)тэкъэ	къыхэдзэкъыкӏ(ыр)тэкъэ / къыхэдзэкъыкӏхэ(р)тэкъэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏа	укъыхэдзэкъыкӏа	къыхэдзэкъыкӏа	дыкъыхэдзэкъыкӏа	фыкъыхэдзэкъыкӏа	къыхэдзэкъыкӏа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏакъэ	укъыхэдзэкъыкӏакъэ	къыхэдзэкъыкӏакъэ	дыкъыхэдзэкъыкӏакъэ	фыкъыхэдзэкъыкӏакъэ	къыхэдзэкъыкӏа(хэ)къэ
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏат	укъыхэдзэкъыкӏат	къыхэдзэкъыкӏат	дыкъыхэдзэкъыкӏат	фыкъыхэдзэкъыкӏат	къыхэдзэкъыкӏа(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏатэкъэ	укъыхэдзэкъыкӏатэкъэ	къыхэдзэкъыкӏатэкъэ	дыкъыхэдзэкъыкӏатэкъэ	фыкъыхэдзэкъыкӏатэкъэ	къыхэдзэкъыкӏа(хэ)тэкъэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏыгъа	укъыхэдзэкъыкӏыгъа	къыхэдзэкъыкӏыгъа	дыкъыхэдзэкъыкӏыгъа	фыкъыхэдзэкъыкӏыгъа	къыхэдзэкъыкӏыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏыгъакъэ	укъыхэдзэкъыкӏыгъакъэ	къыхэдзэкъыкӏыгъакъэ	дыкъыхэдзэкъыкӏыгъакъэ	фыкъыхэдзэкъыкӏыгъакъэ	къыхэдзэкъыкӏыгъа(хэ)къэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏыгъат	укъыхэдзэкъыкӏыгъат	къыхэдзэкъыкӏыгъат	дыкъыхэдзэкъыкӏыгъат	фыкъыхэдзэкъыкӏыгъат	къыхэдзэкъыкӏыгъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏыгъатэкъэ	укъыхэдзэкъыкӏыгъатэкъэ	къыхэдзэкъыкӏыгъатэкъэ	дыкъыхэдзэкъыкӏыгъатэкъэ	фыкъыхэдзэкъыкӏыгъатэкъэ	къыхэдзэкъыкӏыгъа(хэ)тэкъэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏ	укъыхэдзэкъыкӏ	къыхэдзэкъыкӏ	дыкъыхэдзэкъыкӏ	фыкъыхэдзэкъыкӏ	къыхэдзэкъыкӏ(хэ)
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏкъэ	укъыхэдзэкъыкӏкъэ	къыхэдзэкъыкӏкъэ	дыкъыхэдзэкъыкӏкъэ	фыкъыхэдзэкъыкӏкъэ	къыхэдзэкъыкӏ(хэ)къэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏт	укъыхэдзэкъыкӏт	къыхэдзэкъыкӏт	дыкъыхэдзэкъыкӏт	фыкъыхэдзэкъыкӏт	къыхэдзэкъыкӏ(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏтэкъэ	укъыхэдзэкъыкӏтэкъэ	къыхэдзэкъыкӏтэкъэ	дыкъыхэдзэкъыкӏтэкъэ	фыкъыхэдзэкъыкӏтэкъэ	къыхэдзэкъыкӏ(хэ)тэкъэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏын	укъыхэдзэкъыкӏын	къыхэдзэкъыкӏын	дыкъыхэдзэкъыкӏын	фыкъыхэдзэкъыкӏын	къыхэдзэкъыкӏын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏынкъэ	укъыхэдзэкъыкӏынкъэ	къыхэдзэкъыкӏынкъэ	дыкъыхэдзэкъыкӏынкъэ	фыкъыхэдзэкъыкӏынкъэ	къыхэдзэкъыкӏын(хэ)къэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏыну	укъыхэдзэкъыкӏыну	къыхэдзэкъыкӏыну	дыкъыхэдзэкъыкӏыну	фыкъыхэдзэкъыкӏыну	къыхэдзэкъыкӏыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏынукъэ	укъыхэдзэкъыкӏынукъэ	къыхэдзэкъыкӏынукъэ	дыкъыхэдзэкъыкӏынукъэ	фыкъыхэдзэкъыкӏынукъэ	къыхэдзэкъыкӏыну(хэ)къэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏмэ	укъыхэдзэкъыкӏмэ	къыхэдзэкъыкӏмэ	дыкъыхэдзэкъыкӏмэ	фыкъыхэдзэкъыкӏмэ	къыхэдзэкъыкӏ(хэ)мэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыдзэкъыкӏмэ	укъыхэмыдзэкъыкӏмэ	къыхэмыдзэкъыкӏмэ	дыкъыхэмыдзэкъыкӏмэ	фыкъыхэмыдзэкъыкӏмэ	къыхэмыдзэкъыкӏ(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏамэ	укъыхэдзэкъыкӏамэ	къыхэдзэкъыкӏамэ	дыкъыхэдзэкъыкӏамэ	фыкъыхэдзэкъыкӏамэ	къыхэдзэкъыкӏа(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыдзэкъыкӏамэ	укъыхэмыдзэкъыкӏамэ	къыхэмыдзэкъыкӏамэ	дыкъыхэмыдзэкъыкӏамэ	фыкъыхэмыдзэкъыкӏамэ	къыхэмыдзэкъыкӏа(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏыгъамэ	укъыхэдзэкъыкӏыгъамэ	къыхэдзэкъыкӏыгъамэ	дыкъыхэдзэкъыкӏыгъамэ	фыкъыхэдзэкъыкӏыгъамэ	къыхэдзэкъыкӏыгъа(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыдзэкъыкӏыгъамэ	укъыхэмыдзэкъыкӏыгъамэ	къыхэмыдзэкъыкӏыгъамэ	дыкъыхэмыдзэкъыкӏыгъамэ	фыкъыхэмыдзэкъыкӏыгъамэ	къыхэмыдзэкъыкӏыгъа(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏынмэ	укъыхэдзэкъыкӏынмэ	къыхэдзэкъыкӏынмэ	дыкъыхэдзэкъыкӏынмэ	фыкъыхэдзэкъыкӏынмэ	къыхэдзэкъыкӏын(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыдзэкъыкӏынмэ	укъыхэмыдзэкъыкӏынмэ	къыхэмыдзэкъыкӏынмэ	дыкъыхэмыдзэкъыкӏынмэ	фыкъыхэмыдзэкъыкӏынмэ	къыхэмыдзэкъыкӏын(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏынумэ	укъыхэдзэкъыкӏынумэ	къыхэдзэкъыкӏынумэ	дыкъыхэдзэкъыкӏынумэ	фыкъыхэдзэкъыкӏынумэ	къыхэдзэкъыкӏыну(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыдзэкъыкӏынумэ	укъыхэмыдзэкъыкӏынумэ	къыхэмыдзэкъыкӏынумэ	дыкъыхэмыдзэкъыкӏынумэ	фыкъыхэмыдзэкъыкӏынумэ	къыхэмыдзэкъыкӏыну(хэ)мэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏтэмэ	укъыхэдзэкъыкӏтэмэ	къыхэдзэкъыкӏтэмэ	дыкъыхэдзэкъыкӏтэмэ	фыкъыхэдзэкъыкӏтэмэ	къыхэдзэкъыкӏ(хэ)тэмэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыдзэкъыкӏтэмэ	укъыхэмыдзэкъыкӏтэмэ	къыхэмыдзэкъыкӏтэмэ	дыкъыхэмыдзэкъыкӏтэмэ	фыкъыхэмыдзэкъыкӏтэмэ	къыхэмыдзэкъыкӏ(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏатэмэ	укъыхэдзэкъыкӏатэмэ	къыхэдзэкъыкӏатэмэ	дыкъыхэдзэкъыкӏатэмэ	фыкъыхэдзэкъыкӏатэмэ	къыхэдзэкъыкӏа(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыдзэкъыкӏатэмэ	укъыхэмыдзэкъыкӏатэмэ	къыхэмыдзэкъыкӏатэмэ	дыкъыхэмыдзэкъыкӏатэмэ	фыкъыхэмыдзэкъыкӏатэмэ	къыхэмыдзэкъыкӏа(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏыгъатэмэ	укъыхэдзэкъыкӏыгъатэмэ	къыхэдзэкъыкӏыгъатэмэ	дыкъыхэдзэкъыкӏыгъатэмэ	фыкъыхэдзэкъыкӏыгъатэмэ	къыхэдзэкъыкӏыгъа(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыдзэкъыкӏыгъатэмэ	укъыхэмыдзэкъыкӏыгъатэмэ	къыхэмыдзэкъыкӏыгъатэмэ	дыкъыхэмыдзэкъыкӏыгъатэмэ	фыкъыхэмыдзэкъыкӏыгъатэмэ	къыхэмыдзэкъыкӏыгъа(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏынтэмэ	укъыхэдзэкъыкӏынтэмэ	къыхэдзэкъыкӏынтэмэ	дыкъыхэдзэкъыкӏынтэмэ	фыкъыхэдзэкъыкӏынтэмэ	къыхэдзэкъыкӏын(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыдзэкъыкӏынтэмэ	укъыхэмыдзэкъыкӏынтэмэ	къыхэмыдзэкъыкӏынтэмэ	дыкъыхэмыдзэкъыкӏынтэмэ	фыкъыхэмыдзэкъыкӏынтэмэ	къыхэмыдзэкъыкӏын(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏынутэмэ	укъыхэдзэкъыкӏынутэмэ	къыхэдзэкъыкӏынутэмэ	дыкъыхэдзэкъыкӏынутэмэ	фыкъыхэдзэкъыкӏынутэмэ	къыхэдзэкъыкӏыну(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыдзэкъыкӏынутэмэ	укъыхэмыдзэкъыкӏынутэмэ	къыхэмыдзэкъыкӏынутэмэ	дыкъыхэмыдзэкъыкӏынутэмэ	фыкъыхэмыдзэкъыкӏынутэмэ	къыхэмыдзэкъыкӏыну(хэ)тэмэ

сослагательнэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏынт	укъыхэдзэкъыкӏынт	къыхэдзэкъыкӏынт	дыкъыхэдзэкъыкӏынт	фыкъыхэдзэкъыкӏынт	къыхэдзэкъыкӏын(хэ)т
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏынтэкъым	укъыхэдзэкъыкӏынтэкъым	къыхэдзэкъыкӏынтэкъым	дыкъыхэдзэкъыкӏынтэкъым	фыкъыхэдзэкъыкӏынтэкъым	къыхэдзэкъыкӏын(хэ)тэкъым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏынут	укъыхэдзэкъыкӏынут	къыхэдзэкъыкӏынут	дыкъыхэдзэкъыкӏынут	фыкъыхэдзэкъыкӏынут	къыхэдзэкъыкӏыну(хэ)т
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏынутэкъым	укъыхэдзэкъыкӏынутэкъым	къыхэдзэкъыкӏынутэкъым	дыкъыхэдзэкъыкӏынутэкъым	фыкъыхэдзэкъыкӏынутэкъым	къыхэдзэкъыкӏыну(хэ)тэкъым

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏми	укъыхэдзэкъыкӏми	къыхэдзэкъыкӏми	дыкъыхэдзэкъыкӏми	фыкъыхэдзэкъыкӏми	къыхэдзэкъыкӏ(хэ)ми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыдзэкъыкӏми	укъыхэмыдзэкъыкӏми	къыхэмыдзэкъыкӏми	дыкъыхэмыдзэкъыкӏми	фыкъыхэмыдзэкъыкӏми	къыхэмыдзэкъыкӏ(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏами	укъыхэдзэкъыкӏами	къыхэдзэкъыкӏами	дыкъыхэдзэкъыкӏами	фыкъыхэдзэкъыкӏами	къыхэдзэкъыкӏа(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыдзэкъыкӏами	укъыхэмыдзэкъыкӏами	къыхэмыдзэкъыкӏами	дыкъыхэмыдзэкъыкӏами	фыкъыхэмыдзэкъыкӏами	къыхэмыдзэкъыкӏа(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏыгъами	укъыхэдзэкъыкӏыгъами	къыхэдзэкъыкӏыгъами	дыкъыхэдзэкъыкӏыгъами	фыкъыхэдзэкъыкӏыгъами	къыхэдзэкъыкӏыгъа(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыдзэкъыкӏыгъами	укъыхэмыдзэкъыкӏыгъами	къыхэмыдзэкъыкӏыгъами	дыкъыхэмыдзэкъыкӏыгъами	фыкъыхэмыдзэкъыкӏыгъами	къыхэмыдзэкъыкӏыгъа(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏынми	укъыхэдзэкъыкӏынми	къыхэдзэкъыкӏынми	дыкъыхэдзэкъыкӏынми	фыкъыхэдзэкъыкӏынми	къыхэдзэкъыкӏын(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыдзэкъыкӏынми	укъыхэмыдзэкъыкӏынми	къыхэмыдзэкъыкӏынми	дыкъыхэмыдзэкъыкӏынми	фыкъыхэмыдзэкъыкӏынми	къыхэмыдзэкъыкӏын(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏынуми	укъыхэдзэкъыкӏынуми	къыхэдзэкъыкӏынуми	дыкъыхэдзэкъыкӏынуми	фыкъыхэдзэкъыкӏынуми	къыхэдзэкъыкӏыну(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыдзэкъыкӏынуми	укъыхэмыдзэкъыкӏынуми	къыхэмыдзэкъыкӏынуми	дыкъыхэмыдзэкъыкӏынуми	фыкъыхэмыдзэкъыкӏынуми	къыхэмыдзэкъыкӏыну(хэ)ми

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏтэми	укъыхэдзэкъыкӏтэми	къыхэдзэкъыкӏтэми	дыкъыхэдзэкъыкӏтэми	фыкъыхэдзэкъыкӏтэми	къыхэдзэкъыкӏ(хэ)тэми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыдзэкъыкӏтэми	укъыхэмыдзэкъыкӏтэми	къыхэмыдзэкъыкӏтэми	дыкъыхэмыдзэкъыкӏтэми	фыкъыхэмыдзэкъыкӏтэми	къыхэмыдзэкъыкӏ(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏатэми	укъыхэдзэкъыкӏатэми	къыхэдзэкъыкӏатэми	дыкъыхэдзэкъыкӏатэми	фыкъыхэдзэкъыкӏатэми	къыхэдзэкъыкӏа(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыдзэкъыкӏатэми	укъыхэмыдзэкъыкӏатэми	къыхэмыдзэкъыкӏатэми	дыкъыхэмыдзэкъыкӏатэми	фыкъыхэмыдзэкъыкӏатэми	къыхэмыдзэкъыкӏа(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏыгъатэми	укъыхэдзэкъыкӏыгъатэми	къыхэдзэкъыкӏыгъатэми	дыкъыхэдзэкъыкӏыгъатэми	фыкъыхэдзэкъыкӏыгъатэми	къыхэдзэкъыкӏыгъа(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыдзэкъыкӏыгъатэми	укъыхэмыдзэкъыкӏыгъатэми	къыхэмыдзэкъыкӏыгъатэми	дыкъыхэмыдзэкъыкӏыгъатэми	фыкъыхэмыдзэкъыкӏыгъатэми	къыхэмыдзэкъыкӏыгъа(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏынтэми	укъыхэдзэкъыкӏынтэми	къыхэдзэкъыкӏынтэми	дыкъыхэдзэкъыкӏынтэми	фыкъыхэдзэкъыкӏынтэми	къыхэдзэкъыкӏын(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыдзэкъыкӏынтэми	укъыхэмыдзэкъыкӏынтэми	къыхэмыдзэкъыкӏынтэми	дыкъыхэмыдзэкъыкӏынтэми	фыкъыхэмыдзэкъыкӏынтэми	къыхэмыдзэкъыкӏын(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏынутэми	укъыхэдзэкъыкӏынутэми	къыхэдзэкъыкӏынутэми	дыкъыхэдзэкъыкӏынутэми	фыкъыхэдзэкъыкӏынутэми	къыхэдзэкъыкӏыну(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыдзэкъыкӏынутэми	укъыхэмыдзэкъыкӏынутэми	къыхэмыдзэкъыкӏынутэми	дыкъыхэмыдзэкъыкӏынутэми	фыкъыхэмыдзэкъыкӏынутэми	къыхэмыдзэкъыкӏыну(хэ)тэми

гъэщӀэгъуэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏаи	укъыхэдзэкъыкӏаи	къыхэдзэкъыкӏаи	дыкъыхэдзэкъыкӏаи	фыкъыхэдзэкъыкӏаи	къыхэдзэкъыкӏаи
щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏакъыми	укъыхэдзэкъыкӏакъыми	къыхэдзэкъыкӏакъыми	дыкъыхэдзэкъыкӏакъыми	фыкъыхэдзэкъыкӏакъыми	къыхэдзэкъыкӏакъыми

фӀэфӀыныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏащэрэт	укъыхэдзэкъыкӏащэрэт	къыхэдзэкъыкӏащэрэт	дыкъыхэдзэкъыкӏащэрэт	фыкъыхэдзэкъыкӏащэрэт	къыхэдзэкъыкӏащэрэт
щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэмыдзэкъыкӏащэрэт	укъыхэмыдзэкъыкӏащэрэт	къыхэмыдзэкъыкӏащэрэт	дыкъыхэмыдзэкъыкӏащэрэт	фыкъыхэмыдзэкъыкӏащэрэт	къыхэмыдзэкъыкӏащэрэт

шэч къытехьэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏагъэнщ	укъыхэдзэкъыкӏагъэнщ	къыхэдзэкъыкӏагъэнщ	дыкъыхэдзэкъыкӏагъэнщ	фыкъыхэдзэкъыкӏагъэнщ	къыхэдзэкъыкӏагъэнщ
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏагъэнкъым	укъыхэдзэкъыкӏагъэнкъым	къыхэдзэкъыкӏагъэнкъым	дыкъыхэдзэкъыкӏагъэнкъым	фыкъыхэдзэкъыкӏагъэнкъым	къыхэдзэкъыкӏагъэнкъым
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏагъэнт	укъыхэдзэкъыкӏагъэнт	къыхэдзэкъыкӏагъэнт	дыкъыхэдзэкъыкӏагъэнт	фыкъыхэдзэкъыкӏагъэнт	къыхэдзэкъыкӏагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏагъэнтэкъым	укъыхэдзэкъыкӏагъэнтэкъым	къыхэдзэкъыкӏагъэнтэкъым	дыкъыхэдзэкъыкӏагъэнтэкъым	фыкъыхэдзэкъыкӏагъэнтэкъым	къыхэдзэкъыкӏагъэнтэкъым
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏагъэн	укъыхэдзэкъыкӏагъэн	къыхэдзэкъыкӏагъэн	дыкъыхэдзэкъыкӏагъэн	фыкъыхэдзэкъыкӏагъэн	къыхэдзэкъыкӏагъэн
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏагъэнкъэ	укъыхэдзэкъыкӏагъэнкъэ	къыхэдзэкъыкӏагъэнкъэ	дыкъыхэдзэкъыкӏагъэнкъэ	фыкъыхэдзэкъыкӏагъэнкъэ	къыхэдзэкъыкӏагъэнкъэ
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏагъэнт	укъыхэдзэкъыкӏагъэнт	къыхэдзэкъыкӏагъэнт	дыкъыхэдзэкъыкӏагъэнт	фыкъыхэдзэкъыкӏагъэнт	къыхэдзэкъыкӏагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏагъэнтэкъэ	укъыхэдзэкъыкӏагъэнтэкъэ	къыхэдзэкъыкӏагъэнтэкъэ	дыкъыхэдзэкъыкӏагъэнтэкъэ	фыкъыхэдзэкъыкӏагъэнтэкъэ	къыхэдзэкъыкӏагъэнтэкъэ
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏагъэндзэкъыкӏ	укъыхэдзэкъыкӏагъэндзэкъыкӏ	къыхэдзэкъыкӏагъэндзэкъыкӏ	дыкъыхэдзэкъыкӏагъэндзэкъыкӏ	фыкъыхэдзэкъыкӏагъэндзэкъыкӏ	къыхэдзэкъыкӏагъэндзэкъыкӏ
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏагъэнукъым	укъыхэдзэкъыкӏагъэнукъым	къыхэдзэкъыкӏагъэнукъым	дыкъыхэдзэкъыкӏагъэнукъым	фыкъыхэдзэкъыкӏагъэнукъым	къыхэдзэкъыкӏагъэнукъым
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏагъэнут	укъыхэдзэкъыкӏагъэнут	къыхэдзэкъыкӏагъэнут	дыкъыхэдзэкъыкӏагъэнут	фыкъыхэдзэкъыкӏагъэнут	къыхэдзэкъыкӏагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏагъэнутэкъым	укъыхэдзэкъыкӏагъэнутэкъым	къыхэдзэкъыкӏагъэнутэкъым	дыкъыхэдзэкъыкӏагъэнутэкъым	фыкъыхэдзэкъыкӏагъэнутэкъым	къыхэдзэкъыкӏагъэнутэкъым
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏагъэну	укъыхэдзэкъыкӏагъэну	къыхэдзэкъыкӏагъэну	дыкъыхэдзэкъыкӏагъэну	фыкъыхэдзэкъыкӏагъэну	къыхэдзэкъыкӏагъэну
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏагъэнукъэ	укъыхэдзэкъыкӏагъэнукъэ	къыхэдзэкъыкӏагъэнукъэ	дыкъыхэдзэкъыкӏагъэнукъэ	фыкъыхэдзэкъыкӏагъэнукъэ	къыхэдзэкъыкӏагъэнукъэ
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏагъэнут	укъыхэдзэкъыкӏагъэнут	къыхэдзэкъыкӏагъэнут	дыкъыхэдзэкъыкӏагъэнут	фыкъыхэдзэкъыкӏагъэнут	къыхэдзэкъыкӏагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	сыкъыхэдзэкъыкӏагъэнутэкъэ	укъыхэдзэкъыкӏагъэнутэкъэ	къыхэдзэкъыкӏагъэнутэкъэ	дыкъыхэдзэкъыкӏагъэнутэкъэ	фыкъыхэдзэкъыкӏагъэнутэкъэ	къыхэдзэкъыкӏагъэнутэкъэ

Причастиехэр	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
Зылэжь (субъектнэ) причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыхэдзэкъыкӏ	укъыхэдзэкъыкӏ	къыхэдзэкъыкӏ	дыкъыхэдзэкъыкӏ	фыкъыхэдзэкъыкӏ	къыхэдзэкъыкӏ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыдзэкъыкӏ	укъыхэмыдзэкъыкӏ	къыхэмыдзэкъыкӏ	дыкъыхэмыдзэкъыкӏ	фыкъыхэмыдзэкъыкӏ	къыхэмыдзэкъыкӏ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыхэдзэкъыкӏа	укъыхэдзэкъыкӏа	къыхэдзэкъыкӏа	дыкъыхэдзэкъыкӏа	фыкъыхэдзэкъыкӏа	къыхэдзэкъыкӏа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыдзэкъыкӏа	укъыхэмыдзэкъыкӏа	къыхэмыдзэкъыкӏа	дыкъыхэмыдзэкъыкӏа	фыкъыхэмыдзэкъыкӏа	къыхэмыдзэкъыкӏа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыхэдзэкъыкӏыгъа	укъыхэдзэкъыкӏыгъа	къыхэдзэкъыкӏыгъа	дыкъыхэдзэкъыкӏыгъа	фыкъыхэдзэкъыкӏыгъа	къыхэдзэкъыкӏыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыдзэкъыкӏыгъа	укъыхэмыдзэкъыкӏыгъа	къыхэмыдзэкъыкӏыгъа	дыкъыхэмыдзэкъыкӏыгъа	фыкъыхэмыдзэкъыкӏыгъа	къыхэмыдзэкъыкӏыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыхэдзэкъыкӏын	укъыхэдзэкъыкӏын	къыхэдзэкъыкӏын	дыкъыхэдзэкъыкӏын	фыкъыхэдзэкъыкӏын	къыхэдзэкъыкӏын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыдзэкъыкӏын	укъыхэмыдзэкъыкӏын	къыхэмыдзэкъыкӏын	дыкъыхэмыдзэкъыкӏын	фыкъыхэмыдзэкъыкӏын	къыхэмыдзэкъыкӏын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыхэдзэкъыкӏыну	укъыхэдзэкъыкӏыну	къыхэдзэкъыкӏыну	дыкъыхэдзэкъыкӏыну	фыкъыхэдзэкъыкӏыну	къыхэдзэкъыкӏыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыдзэкъыкӏыну	укъыхэмыдзэкъыкӏыну	къыхэмыдзэкъыкӏыну	дыкъыхэмыдзэкъыкӏыну	фыкъыхэмыдзэкъыкӏыну	къыхэмыдзэкъыкӏыну(хэ)
Лэжьыгъэм и къэхъукӀэр зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэдзэкъыкӏ	укъызэрыхэдзэкъыкӏ	къызэрыхэдзэкъыкӏ	дыкъызэрыхэдзэкъыкӏ	фыкъызэрыхэдзэкъыкӏ	къызэрыхэдзэкъыкӏ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэмыдзэкъыкӏ	укъызэрыхэмыдзэкъыкӏ	къызэрыхэмыдзэкъыкӏ	дыкъызэрыхэмыдзэкъыкӏ	фыкъызэрыхэмыдзэкъыкӏ	къызэрыхэмыдзэкъыкӏ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэдзэкъыкӏа	укъызэрыхэдзэкъыкӏа	къызэрыхэдзэкъыкӏа	дыкъызэрыхэдзэкъыкӏа	фыкъызэрыхэдзэкъыкӏа	къызэрыхэдзэкъыкӏа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэмыдзэкъыкӏа	укъызэрыхэмыдзэкъыкӏа	къызэрыхэмыдзэкъыкӏа	дыкъызэрыхэмыдзэкъыкӏа	фыкъызэрыхэмыдзэкъыкӏа	къызэрыхэмыдзэкъыкӏа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэдзэкъыкӏыгъа	укъызэрыхэдзэкъыкӏыгъа	къызэрыхэдзэкъыкӏыгъа	дыкъызэрыхэдзэкъыкӏыгъа	фыкъызэрыхэдзэкъыкӏыгъа	къызэрыхэдзэкъыкӏыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэмыдзэкъыкӏыгъа	укъызэрыхэмыдзэкъыкӏыгъа	къызэрыхэмыдзэкъыкӏыгъа	дыкъызэрыхэмыдзэкъыкӏыгъа	фыкъызэрыхэмыдзэкъыкӏыгъа	къызэрыхэмыдзэкъыкӏыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэдзэкъыкӏын	укъызэрыхэдзэкъыкӏын	къызэрыхэдзэкъыкӏын	дыкъызэрыхэдзэкъыкӏын	фыкъызэрыхэдзэкъыкӏын	къызэрыхэдзэкъыкӏын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэмыдзэкъыкӏын	укъызэрыхэмыдзэкъыкӏын	къызэрыхэмыдзэкъыкӏын	дыкъызэрыхэмыдзэкъыкӏын	фыкъызэрыхэмыдзэкъыкӏын	къызэрыхэмыдзэкъыкӏын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэдзэкъыкӏыну	укъызэрыхэдзэкъыкӏыну	къызэрыхэдзэкъыкӏыну	дыкъызэрыхэдзэкъыкӏыну	фыкъызэрыхэдзэкъыкӏыну	къызэрыхэдзэкъыкӏыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъызэрыхэмыдзэкъыкӏыну	укъызэрыхэмыдзэкъыкӏыну	къызэрыхэмыдзэкъыкӏыну	дыкъызэрыхэмыдзэкъыкӏыну	фыкъызэрыхэмыдзэкъыкӏыну	къызэрыхэмыдзэкъыкӏыну(хэ)
Зэман/щӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыщыкъыхэдзэкъыкӏ	ущыкъыхэдзэкъыкӏ	щыкъыхэдзэкъыкӏ	дыщыкъыхэдзэкъыкӏ	фыщыкъыхэдзэкъыкӏ	щыкъыхэдзэкъыкӏ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыщыкъыхэмыдзэкъыкӏ	ущыкъыхэмыдзэкъыкӏ	щыкъыхэмыдзэкъыкӏ	дыщыкъыхэмыдзэкъыкӏ	фыщыкъыхэмыдзэкъыкӏ	щыкъыхэмыдзэкъыкӏ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыщыкъыхэдзэкъыкӏа	ущыкъыхэдзэкъыкӏа	щыкъыхэдзэкъыкӏа	дыщыкъыхэдзэкъыкӏа	фыщыкъыхэдзэкъыкӏа	щыкъыхэдзэкъыкӏа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыщыкъыхэмыдзэкъыкӏа	укъыщыхэмыдзэкъыкӏа	щыкъыхэмыдзэкъыкӏа	дыщыкъыхэмыдзэкъыкӏа	фыщыкъыхэмыдзэкъыкӏа	щыкъыхэмыдзэкъыкӏа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыщыкъыхэдзэкъыкӏыгъа	ущыкъыхэдзэкъыкӏыгъа	щыкъыхэдзэкъыкӏыгъа	дыщыкъыхэдзэкъыкӏыгъа	фыщыкъыхэдзэкъыкӏыгъа	щыкъыхэдзэкъыкӏыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыщыкъыхэмыдзэкъыкӏыгъа	ущыкъыхэмыдзэкъыкӏыгъа	щыкъыхэмыдзэкъыкӏыгъа	дыщыкъыхэмыдзэкъыкӏыгъа	фыщыкъыхэмыдзэкъыкӏыгъа	щыкъыхэмыдзэкъыкӏыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыщыкъыхэдзэкъыкӏын	ущыкъыхэдзэкъыкӏын	щыкъыхэдзэкъыкӏын	дыщыкъыхэдзэкъыкӏын	фыщыкъыхэдзэкъыкӏын	щыкъыхэдзэкъыкӏын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыщыкъыхэмыдзэкъыкӏын	ущыкъыхэдзэкъыкӏын	щыкъыхэмыдзэкъыкӏын	дыщыкъыхэмыдзэкъыкӏын	фыщыкъыхэмыдзэкъыкӏын	щыкъыхэмыдзэкъыкӏын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыщыкъыхэдзэкъыкӏыну	ущыкъыхэдзэкъыкӏыну	щыкъыхэдзэкъыкӏыну	дыщыкъыхэдзэкъыкӏыну	фыщыкъыхэдзэкъыкӏыну	щыкъыхэдзэкъыкӏыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыщыкъыхэмыдзэкъыкӏыну	ущыкъыхэмыдзэкъыкӏыну	щыкъыхэмыдзэкъыкӏыну	дыщыкъыхэмыдзэкъыкӏыну	фыщыкъыхэмыдзэкъыкӏыну	щыкъыхэмыдзэкъыкӏыну(хэ)
ЩӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздыхэдзэкъыкӏ	укъыздыхэдзэкъыкӏ	къыздыхэдзэкъыкӏ	дыкъыздыхэдзэкъыкӏ	фыкъыздыхэдзэкъыкӏ	къыздыхэдзэкъыкӏ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздыхэмыдзэкъыкӏ	укъыздыхэмыдзэкъыкӏ	къыздыхэмыдзэкъыкӏ	дыкъыздыхэмыдзэкъыкӏ	фыкъыздыхэмыдзэкъыкӏ	къыздыхэмыдзэкъыкӏ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздыхэдзэкъыкӏа	укъыздыхэдзэкъыкӏа	къыздыхэдзэкъыкӏа	дыкъыздыхэдзэкъыкӏа	фыкъыздыхэдзэкъыкӏа	къыздыхэдзэкъыкӏа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздыхэмыдзэкъыкӏа	укъыздыхэмыдзэкъыкӏа	къыздыхэмыдзэкъыкӏа	дыкъыздыхэмыдзэкъыкӏа	фыкъыздыхэмыдзэкъыкӏа	къыздыхэмыдзэкъыкӏа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздыхэдзэкъыкӏыгъа	укъыздыхэдзэкъыкӏыгъа	къыздыхэдзэкъыкӏыгъа	дыкъыздыхэдзэкъыкӏыгъа	фыкъыздыхэдзэкъыкӏыгъа	къыздыхэдзэкъыкӏыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздыхэмыдзэкъыкӏыгъа	укъыздыхэмыдзэкъыкӏыгъа	къыздыхэмыдзэкъыкӏыгъа	дыкъыздыхэмыдзэкъыкӏыгъа	фыкъыздыхэмыдзэкъыкӏыгъа	къыздыхэмыдзэкъыкӏыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздыхэдзэкъыкӏын	укъыздыхэдзэкъыкӏын	къыздыхэдзэкъыкӏын	дыкъыздыхэдзэкъыкӏын	фыкъыздыхэдзэкъыкӏын	къыздыхэдзэкъыкӏын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздыхэмыдзэкъыкӏын	укъыздыхэмыдзэкъыкӏын	къыздыхэмыдзэкъыкӏын	дыкъыздыхэмыдзэкъыкӏын	фыкъыздыхэмыдзэкъыкӏын	къыздыхэмыдзэкъыкӏын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыздыхэдзэкъыкӏыну	укъыздыхэдзэкъыкӏыну	къыздыхэдзэкъыкӏыну	дыкъыздыхэдзэкъыкӏыну	фыкъыздыхэдзэкъыкӏыну	къыздыхэдзэкъыкӏыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыздыхэмыдзэкъыкӏыну	укъыздыхэмыдзэкъыкӏыну	къыздыхэмыдзэкъыкӏыну	дыкъыздыхэмыдзэкъыкӏыну	фыкъыздыхэмыдзэкъыкӏыну	къыздыхэмыдзэкъыкӏыну(хэ)
Щхьэусыгъуэ, мурад зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэдзэкъыкӏ	укъыщӀыхэдзэкъыкӏ	къыщӀыхэдзэкъыкӏ	дыкъыщӀыхэдзэкъыкӏ	фыкъыщӀыхэдзэкъыкӏ	къыщӀыхэдзэкъыкӏ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэмыдзэкъыкӏ	укъыщӀыхэмыдзэкъыкӏ	къыщӀыхэмыдзэкъыкӏ	дыкъыщӀыхэмыдзэкъыкӏ	фыкъыщӀыхэмыдзэкъыкӏ	къыщӀыхэмыдзэкъыкӏ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэдзэкъыкӏа	укъыщӀыхэдзэкъыкӏӀэдзэкъыкӏа	къыщӀыхэдзэкъыкӏа	дыкъыщӀыхэдзэкъыкӏа	фыкъыщӀыхэдзэкъыкӏа	къыщӀыхэдзэкъыкӏа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэмыдзэкъыкӏа	укъыщӀыхэмыдзэкъыкӏа	къыщӀыхэмыдзэкъыкӏа	дыкъыщӀыхэмыдзэкъыкӏа	фыкъыщӀыхэмыдзэкъыкӏа	къыщӀыхэмыдзэкъыкӏа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэдзэкъыкӏыгъа	укъыщӀыхэдзэкъыкӏыгъа	къыщӀыхэдзэкъыкӏыгъа	дыкъыщӀыхэдзэкъыкӏыгъа	фыкъыщӀыхэдзэкъыкӏыгъа	къыщӀыхэдзэкъыкӏыгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэмыдзэкъыкӏыгъа	укъыщӀыхэмыдзэкъыкӏыгъа	къыщӀыхэмыдзэкъыкӏыгъа	дыкъыщӀыхэмыдзэкъыкӏыгъа	фыкъыщӀыхэмыдзэкъыкӏыгъа	къыщӀыхэмыдзэкъыкӏыгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэдзэкъыкӏын	укъыщӀыхэдзэкъыкӏын	къыщӀыхэдзэкъыкӏын	дыкъыщӀыхэдзэкъыкӏын	фыкъыщӀыхэдзэкъыкӏын	къыщӀыхэдзэкъыкӏын(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэмыдзэкъыкӏын	укъыщӀыхэмыдзэкъыкӏын	къыщӀыхэмыдзэкъыкӏын	дыкъыщӀыхэмыдзэкъыкӏын	фыкъыщӀыхэмыдзэкъыкӏын	къыщӀыхэмыдзэкъыкӏын(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэдзэкъыкӏыну	укъыщӀыхэдзэкъыкӏыну	къыщӀыхэдзэкъыкӏыну	дыкъыщӀыхэдзэкъыкӏыну	фыкъыщӀыхэдзэкъыкӏыну	къыщӀыхэдзэкъыкӏыну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыщӀыхэмыдзэкъыкӏыну	укъыщӀыхэмыдзэкъыкӏыну	къыщӀыхэмыдзэкъыкӏыну	дыкъыщӀыхэмыдзэкъыкӏыну	фыкъыщӀыхэмыдзэкъыкӏыну	къыщӀыхэмыдзэкъыкӏыну(хэ)

Деепричастиехэр	сэ	уэ	ар	дэ	фэ	ахэр
ит зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыхэдзэкъыкӏыу	укъыхэдзэкъыкӏыу	къыхэдзэкъыкӏыу	дыкъыхэдзэкъыкӏыу	фыкъыхэдзэкъыкӏыу	къыхэдзэкъыкӏ(хэ)у
ит зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыдзэкъыкӏыу	укъыхэмыдзэкъыкӏыу	къыхэмыдзэкъыкӏыу	дыкъыхэмыдзэкъыкӏыу	фыкъыхэмыдзэкъыкӏыу	къыхэмыдзэкъыкӏ(хэ)у
блэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	сыкъыхэдзэкъыкӏауэ	укъыхэдзэкъыкӏауэ	къыхэдзэкъыкӏауэ	дыкъыхэдзэкъыкӏауэ	фыкъыхэдзэкъыкӏауэ	къыхэдзэкъыкӏауэ / къыхэдзэкъыкӏахэу
блэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыдзэкъыкӏауэ	укъыхэмыдзэкъыкӏауэ	къыхэмыдзэкъыкӏауэ	дыкъыхэмыдзэкъыкӏауэ	фыкъыхэмыдзэкъыкӏауэ	къыхэмыдзэкъыкӏауэ / къыхэмыдзэкъыкӏахэу
-урэ-кӀэ деепричастие - щыӀэныгъэ	сыкъыхэдзэкъыкӏыурэ	укъыхэдзэкъыкӏыурэ	къыхэдзэкъыкӏыурэ	дыкъыхэдзэкъыкӏыурэ	фыкъыхэдзэкъыкӏыурэ	къыхэдзэкъыкӏ(хэ)урэ
-урэ-кӀэ деепричастие - щымыӀэныгъэ	сыкъыхэмыдзэкъыкӏыурэ	укъыхэмыдзэкъыкӏыурэ	къыхэмыдзэкъыкӏыурэ	дыкъыхэмыдзэкъыкӏыурэ	фыкъыхэмыдзэкъыкӏыурэ	къыхэмыдзэкъыкӏ(хэ)урэ

Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ -- ит зэман щыӀэныгъэ фащэ			Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ
	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
Подлежащэ
сэ	--	сыкъыпходзэкъыкӏ	сыкъыходзэкъыкӏ	--	сыкъыфходзэкъыкӏ	сыкъаходзэкъыкӏ
уэ	укъысходзэкъыкӏ	--	укъыходзэкъыкӏ	укъытходзэкъыкӏ	--	укъаходзэкъыкӏ
ар	къысходзэкъыкӏ	къыпходзэкъыкӏ	къыходзэкъыкӏ	къытходзэкъыкӏ	къыфходзэкъыкӏ	къаходзэкъыкӏ
дэ	--	дыкъыпходзэкъыкӏ	дыкъыходзэкъыкӏ	--	дыкъыфходзэкъыкӏ	дыкъаходзэкъыкӏ
фэ	фыкъысходзэкъыкӏ	--	фыкъыходзэкъыкӏ	фыкъытходзэкъыкӏ	--	фыкъаходзэкъыкӏ
ахэр	къысходзэкъыкӏ(хэ)	къыпходзэкъыкӏ(хэ)	къыходзэкъыкӏ(хэ)	къытходзэкъыкӏ(хэ)	къыфходзэкъыкӏ(хэ)	къаходзэкъыкӏ(хэ)

		-ы-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[дзэкъыкӏ]	[дзэкъыкӏ]ыр	--	[дзэкъыкӏ]хэр
Эргативнэ:	[дзэкъыкӏ]	[дзэкъыкӏ]ым	--	[дзэкъыкӏ]хэм
Послеложнэ:	[дзэкъыкӏ]кӀэ	[дзэкъыкӏ]ымкӀэ	[дзэкъыкӏ]хэкӀэ	[дзэкъыкӏ]хэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[дзэкъыкӏ]ыу	[дзэкъыкӏ]ырауэ	[дзэкъыкӏ]хэу	[дзэкъыкӏ]хэрауэ

		-а-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[дзэкъыкӏ]а	[дзэкъыкӏ]ар	--	[дзэкъыкӏ]ахэр
Эргативнэ:	[дзэкъыкӏ]а	[дзэкъыкӏ]ам	--	[дзэкъыкӏ]ахэм
Послеложнэ:	[дзэкъыкӏ]акӀэ	[дзэкъыкӏ]амкӀэ	[дзэкъыкӏ]ахэкӀэ	[дзэкъыкӏ]ахэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[дзэкъыкӏ]ауэ	[дзэкъыкӏ]арауэ	[дзэкъыкӏ]ахэу	[дзэкъыкӏ]ахэрауэ

		-ын-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[дзэкъыкӏ]ын	[дзэкъыкӏ]ыныр	--	[дзэкъыкӏ]ынхэр
Эргативнэ:	[дзэкъыкӏ]ын	[дзэкъыкӏ]ыным	--	[дзэкъыкӏ]ынхэм
Послеложнэ:	[дзэкъыкӏ]ынкӀэ	[дзэкъыкӏ]ынымкӀэ	[дзэкъыкӏ]ынхэкӀэ	[дзэкъыкӏ]ынхэмкӀэ
'Обстоятельственнэ:	[дзэкъыкӏ]ыну	[дзэкъыкӏ]ынырауэ	[дзэкъыкӏ]ынхэу	[дзэкъыкӏ]ынхэрауэ

		-ыну-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[дзэкъыкӏ]ыну	[дзэкъыкӏ]ынур	--	[дзэкъыкӏ]ынухэр
Эргативнэ:	[дзэкъыкӏ]ыну	[дзэкъыкӏ]ынум	--	[дзэкъыкӏ]ынухэм
Послеложнэ:	[дзэкъыкӏ]ынукӀэ	[дзэкъыкӏ]ынумкӀэ	[дзэкъыкӏ]ынухэкӀэ	[дзэкъыкӏ]ынухэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[дзэкъыкӏ]ынууэ	[дзэкъыкӏ]ынурауэ	[дзэкъыкӏ]ынухэу	[дзэкъыкӏ]ынухэрауэ

МЫХЬЭНЭ

1. КъедзэкъаӀам хуэдэу къыхэузыкӀыурэ узын.

ПСАЛЪЭ ЗЭПХАХЭР

• Гур къыходзэкъыкӀ.

НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР

ИНДЖЫЛЫБЗЭ

• къыхэдзэкъыкӏын: feel sharp, acute pain
• Гур къыходзэкъыкӀ: feel an acute pain in the heart

УРЫСЫБЗЭ

• къыхэдзэкъыкӏын: почувствовать резкую боль
• Гур къыходзэкъыкӀ: почувствовать резкую боль в сердце

БИБЛИОГРАФИЕ

Библиографием еплъын