къыщхьэдэшэхын

АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)

ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС

КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ

• IPA [qʹǝɕħɐdɐʂɐ'xǝn]

ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ

• къы- + щхьэ- + дэ- + [ш] + -э + -х + -ы + -н

СПРЯЖЕНЭ

Глагол лъэӏэс "къыщхьэдэшэхын"-м и спряженэ

Инфинитив (масдар)
щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэшэхын
щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэмышэхын

Инфинитив (масдар) щхьэкӀэ зэхъуэкӀа	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхын	къыщхьэдэпшэхын	къыщхьэдишэхын	къыщхьэдэтшэхын	къыщхьэдэфшэхын	къыщхьэдашэхын
щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэзмышэхын	къыщхьэдумышэхын	къыщхьэдимышэхын	къыщхьэдэдмышэхын	къыщхьэдэвмышэхын	къыщхьэдамышэхын

Унафэ наклоненэ	уэ	фэ
щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэшэх!	къыщхьэдэфшэх!
щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдумышэх!	къыщхьэдэвмышэх!

Ре-кӀэ унафэ наклоненэ	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
щыӀэныгъэ:	сыкъыщхьэдрешэх	укъыщхьэдрешэх	къыщхьэдрешэх	дыкъыщхьэдрешэх	фыкъыщхьэдрешэх	къыщхьэдрешэх
щымыӀэныгъэ:	сыкъыщхьэдремышэх	укъыщхьэдремышэх	къыщхьэдремышэх	дыкъыщхьэдремышэх	фыкъыщхьэдремышэх	къыщхьэдремышэх

ЗэраӀуатэ наклоненэ	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
ит зэман – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдызошэх(ыр)	къыщхьэдыбошэх(ыр)	къыщхьэдешэх(ыр)	къыщхьэдыдошэх(ыр)	къыщхьэдывошэх(ыр)	къыщхьэдашэх(ыр)
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхыркъым	къыщхьэдэпшэхыркъым	къыщхьэдишэхыркъым	къыщхьэдэтшэхыркъым	къыщхьэдэфшэхыркъым	къыщхьэдашэхыркъым
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхырт	къыщхьэдэпшэхырт	къыщхьэдишэхырт	къыщхьэдэтшэхырт	къыщхьэдэфшэхырт	къыщхьэдашэхырт
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхыртэкъым	къыщхьэдэпшэхыртэкъым	къыщхьэдишэхыртэкъым	къыщхьэдэтшэхыртэкъым	къыщхьэдэфшэхыртэкъым	къыщхьэдашэхыртэкъым
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхащ	къыщхьэдэпшэхащ	къыщхьэдишэхащ	къыщхьэдэтшэхащ	къыщхьэдэфшэхащ	къыщхьэдашэхащ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхакъым	къыщхьэдэпшэхакъым	къыщхьэдишэхакъым	къыщхьэдэтшэхакъым	къыщхьэдэфшэхакъым	къыщхьэдашэхакъым
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхат	къыщхьэдэпшэхат	къыщхьэдишэхат	къыщхьэдэтшэхат	къыщхьэдэфшэхат	къыщхьэдашэхат
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхатэкъым	къыщхьэдэпшэхатэкъым	къыщхьэдишэхатэкъым	къыщхьэдэтшэхатэкъым	къыщхьэдэфшэхатэкъым	къыщхьэдашэхатэкъым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхыгъащ	къыщхьэдэпшэхыгъащ	къыщхьэдишэхыгъащ	къыщхьэдэтшэхыгъащ	къыщхьэдэфшэхыгъащ	къыщхьэдашэхыгъащ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхыгъакъым	къыщхьэдэпшэхыгъакъым	къыщхьэдишэхыгъакъым	къыщхьэдэтшэхыгъакъым	къыщхьэдэфшэхыгъакъым	къыщхьэдашэхыгъакъым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхыгъат	къыщхьэдэпшэхыгъат	къыщхьэдишэхыгъат	къыщхьэдэтшэхыгъат	къыщхьэдэфшэхыгъат	къыщхьэдашэхыгъат
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхыгъатэкъым	къыщхьэдэпшэхыгъатэкъым	къыщхьэдишэхыгъатэкъым	къыщхьэдэтшэхыгъатэкъым	къыщхьэдэфшэхыгъатэкъым	къыщхьэдашэхыгъатэкъым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхщ	къыщхьэдэпшэхщ	къыщхьэдишэхщ	къыщхьэдэтшэхщ	къыщхьэдэфшэхщ	къыщхьэдашэхщ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхкъым	къыщхьэдэпшэхкъым	къыщхьэдишэхкъым	къыщхьэдэтшэхкъым	къыщхьэдэфшэхкъым	къыщхьэдашэхкъым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхт	къыщхьэдэпшэхт	къыщхьэдишэхт	къыщхьэдэтшэхт	къыщхьэдэфшэхт	къыщхьэдашэхт
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхтэкъым	къыщхьэдэпшэхтэкъым	къыщхьэдишэхтэкъым	къыщхьэдэтшэхтэкъым	къыщхьэдэфшэхтэкъым	къыщхьэдашэхтэкъым
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхынщ	къыщхьэдэпшэхынщ	къыщхьэдишэхынщ	къыщхьэдэтшэхынщ	къыщхьэдэфшэхынщ	къыщхьэдашэхынщ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхынкъым	къыщхьэдэпшэхынкъым	къыщхьэдишэхынкъым	къыщхьэдэтшэхынкъым	къыщхьэдэфшэхынкъым	къыщхьэдашэхынкъым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхынущ	къыщхьэдэпшэхынущ	къыщхьэдишэхынущ	къыщхьэдэтшэхынущ	къыщхьэдэфшэхынущ	къыщхьэдашэхынущ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхынукъым	къыщхьэдэпшэхынукъым	къыщхьэдишэхынукъым	къыщхьэдэтшэхынукъым	къыщхьэдэфшэхынукъым	къыщхьэдашэхынукъым

ЗэрыупщӀэ наклоненэ	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
ит зэман – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхрэ	къыщхьэдэпшэхрэ	къыщхьэдишэхрэ	къыщхьэдэтшэхрэ	къыщхьэдэфшэхрэ	къыщхьэдашэхрэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхыркъэ	къыщхьэдэпшэхыркъэ	къыщхьэдишэхыркъэ	къыщхьэдэтшэхыркъэ	къыщхьэдэфшэхыркъэ	къыщхьэдашэхыркъэ
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхырт	къыщхьэдэпшэхырт	къыщхьэдишэхырт	къыщхьэдэтшэхырт	къыщхьэдэфшэхырт	къыщхьэдашэхырт
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхыртэкъэ	къыщхьэдэпшэхыртэкъэ	къыщхьэдишэхыртэкъэ	къыщхьэдэтшэхыртэкъэ	къыщхьэдэфшэхыртэкъэ	къыщхьэдашэхыртэкъэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэха	къыщхьэдэпшэха	къыщхьэдишэха	къыщхьэдэтшэха	къыщхьэдэфшэха	къыщхьэдашэха
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхакъэ	къыщхьэдэпшэхакъэ	къыщхьэдишэхакъэ	къыщхьэдэтшэхакъэ	къыщхьэдэфшэхакъэ	къыщхьэдашэхакъэ
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхат	къыщхьэдэпшэхат	къыщхьэдишэхат	къыщхьэдэтшэхат	къыщхьэдэфшэхат	къыщхьэдашэхат
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхатэкъэ	къыщхьэдэпшэхатэкъэ	къыщхьэдишэхатэкъэ	къыщхьэдэтшэхатэкъэ	къыщхьэдэфшэхатэкъэ	къыщхьэдашэхатэкъэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхыгъа	къыщхьэдэпшэхыгъа	къыщхьэдишэхыгъа	къыщхьэдэтшэхыгъа	къыщхьэдэфшэхыгъа	къыщхьэдашэхыгъа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀыныгъэ:	къыщхьэдэсшэхыгъакъэ	къыщхьэдэпшэхыгъакъэ	къыщхьэдишэхыгъакъэ	къыщхьэдэтшэхыгъакъэ	къыщхьэдэфшэхыгъакъэ	къыщхьэдашэхыгъакъэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхыгъат	къыщхьэдэпшэхыгъат	къыщхьэдишэхыгъат	къыщхьэдэтшэхыгъат	къыщхьэдэфшэхыгъат	къыщхьэдашэхыгъат
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхыгъатэкъэ	къыщхьэдэпшэхыгъатэкъэ	къыщхьэдишэхыгъатэкъэ	къыщхьэдэтшэхыгъатэкъэ	къыщхьэдэфшэхыгъатэкъэ	къыщхьэдашэхыгъатэкъэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэх	къыщхьэдэпшэх	къыщхьэдишэх	къыщхьэдэтшэх	къыщхьэдэфшэх	къыщхьэдашэх
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхкъэ	къыщхьэдэпшэхкъэ	къыщхьэдишэхкъэ	къыщхьэдэтшэхкъэ	къыщхьэдэфшэхкъэ	къыщхьэдашэхкъэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхт	къыщхьэдэпшэхт	къыщхьэдишэхт	къыщхьэдэтшэхт	къыщхьэдэфшэхт	къыщхьэдашэхт
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхтэкъэ	къыщхьэдэпшэхтэкъэ	къыщхьэдишэхтэкъэ	къыщхьэдэтшэхтэкъэ	къыщхьэдэфшэхтэкъэ	къыщхьэдашэхтэкъэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхын	къыщхьэдэпшэхын	къыщхьэдишэхын	къыщхьэдэтшэхын	къыщхьэдэфшэхын	къыщхьэдашэхын
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхынкъэ	къыщхьэдэпшэхынкъэ	къыщхьэдишэхынкъэ	къыщхьэдэтшэхынкъэ	къыщхьэдэфшэхынкъэ	къыщхьэдашэхынкъэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхыну	къыщхьэдэпшэхыну	къыщхьэдишэхыну	къыщхьэдэтшэхыну	къыщхьэдэфшэхыну	къыщхьэдашэхыну
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхынукъэ	къыщхьэдэпшэхынукъэ	къыщхьэдишэхынукъэ	къыщхьэдэтшэхынукъэ	къыщхьэдэфшэхынукъэ	къыщхьэдашэхынукъэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
ит зэман – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхмэ	къыщхьэдэпшэхмэ	къыщхьэдишэхмэ	къыщхьэдэтшэхмэ	къыщхьэдэфшэхмэ	къыщхьэдашэхмэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэзмышэхмэ	къыщхьэдумышэхмэ	къыщхьэдимышэхмэ	къыщхьэдэдмышэхмэ	къыщхьэдэвмышэхмэ	къыщхьэдамышэхмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхамэ	къыщхьэдэпшэхамэ	къыщхьэдишэхамэ	къыщхьэдэтшэхамэ	къыщхьэдэфшэхамэ	къыщхьэдашэхамэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэзмышэхамэ	къыщхьэдумышэхамэ	къыщхьэдимышэхамэ	къыщхьэдэдмышэхамэ	къыщхьэдэвмышэхамэ	къыщхьэдамышэхамэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхыгъамэ	къыщхьэдэпшэхыгъамэ	къыщхьэдишэхыгъамэ	къыщхьэдэтшэхыгъамэ	къыщхьэдэфшэхыгъамэ	къыщхьэдашэхыгъамэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэзмышэхыгъамэ	къыщхьэдумышэхыгъамэ	къыщхьэдимышэхыгъамэ	къыщхьэдэдмышэхыгъамэ	къыщхьэдэвмышэхыгъамэ	къыщхьэдамышэхыгъамэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхынмэ	къыщхьэдэпшэхынмэ	къыщхьэдишэхынмэ	къыщхьэдэтшэхынмэ	къыщхьэдэфшэхынмэ	къыщхьэдашэхынмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэзмышэхынмэ	къыщхьэдумышэхынмэ	къыщхьэдимышэхынмэ	къыщхьэдэдмышэхынмэ	къыщхьэдэвмышэхынмэ	къыщхьэдамышэхынмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхынумэ	къыщхьэдэпшэхынумэ	къыщхьэдишэхынумэ	къыщхьэдэтшэхынумэ	къыщхьэдэфшэхынумэ	къыщхьэдашэхынумэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэзмышэхынумэ	къыщхьэдумышэхынумэ	къыщхьэдимышэхынумэ	къыщхьэдэдмышэхынумэ	къыщхьэдэвмышэхынумэ	къыщхьэдамышэхынумэ

условнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
ит зэман – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхтэмэ	къыщхьэдэпшэхтэмэ	къыщхьэдишэхтэмэ	къыщхьэдэтшэхтэмэ	къыщхьэдэфшэхтэмэ	къыщхьэдашэхтэмэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэзмышэхтэмэ	къыщхьэдумышэхтэмэ	къыщхьэдимышэхтэмэ	къыщхьэдэдмышэхтэмэ	къыщхьэдэвмышэхтэмэ	къыщхьэдамышэхтэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхатэмэ	къыщхьэдэпшэхатэмэ	къыщхьэдишэхатэмэ	къыщхьэдэтшэхатэмэ	къыщхьэдэфшэхатэмэ	къыщхьэдашэхатэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэзмышэхатэмэ	къыщхьэдумышэхатэмэ	къыщхьэдимышэхатэмэ	къыщхьэдэдмышэхатэмэ	къыщхьэдэвмышэхатэмэ	къыщхьэдамышэхатэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхыгъатэмэ	къыщхьэдэпшэхыгъатэмэ	къыщхьэдишэхыгъатэмэ	къыщхьэдэтшэхыгъатэмэ	къыщхьэдэфшэхыгъатэмэ	къыщхьэдашэхыгъатэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэзмышэхыгъатэмэ	къыщхьэдумышэхыгъатэмэ	къыщхьэдимышэхыгъатэмэ	къыщхьэдэдмышэхыгъатэмэ	къыщхьэдэвмышэхыгъатэмэ	къыщхьэдамышэхыгъатэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхынтэмэ	къыщхьэдэпшэхынтэмэ	къыщхьэдишэхынтэмэ	къыщхьэдэтшэхынтэмэ	къыщхьэдэфшэхынтэмэ	къыщхьэдашэхынтэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэзмышэхынтэмэ	къыщхьэдумышэхынтэмэ	къыщхьэдимышэхынтэмэ	къыщхьэдэдмышэхынтэмэ	къыщхьэдэвмышэхынтэмэ	къыщхьэдамышэхынтэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхынутэмэ	къыщхьэдэпшэхынутэмэ	къыщхьэдишэхынутэмэ	къыщхьэдэтшэхынутэмэ	къыщхьэдэфшэхынутэмэ	къыщхьэдашэхынутэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэзмышэхынутэмэ	къыщхьэдумышэхынутэмэ	къыщхьэдимышэхынутэмэ	къыщхьэдэдмышэхынутэмэ	къыщхьэдэвмышэхынутэмэ	къыщхьэдамышэхынутэмэ

сослагательнэ наклоненэ	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхынт	къыщхьэдэпшэхынт	къыщхьэдишэхынт	къыщхьэдэтшэхынт	къыщхьэдэфшэхынт	къыщхьэдашэхынт
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхынтэкъым	къыщхьэдэпшэхынтэкъым	къыщхьэдишэхынтэкъым	къыщхьэдэтшэхынтэкъым	къыщхьэдэфшэхынтэкъым	къыщхьэдашэхынтэкъым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхынут	къыщхьэдэпшэхынут	къыщхьэдишэхынут	къыщхьэдэтшэхынут	къыщхьэдэфшэхынут	къыщхьэдашэхынут
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхынутэкъым	къыщхьэдэпшэхынутэкъым	къыщхьэдишэхынутэкъым	къыщхьэдэтшэхынутэкъым	къыщхьэдэфшэхынутэкъым	къыщхьэдашэхынутэкъым

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
ит зэман – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхми	къыщхьэдэпшэхми	къыщхьэдишэхми	къыщхьэдэтшэхми	къыщхьэдэфшэхми	къыщхьэдашэхми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэзмышэхми	къыщхьэдумышэхми	къыщхьэдимышэхми	къыщхьэдэдмышэхми	къыщхьэдэвмышэхми	къыщхьэдамышэхми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхами	къыщхьэдэпшэхами	къыщхьэдишэхами	къыщхьэдэтшэхами	къыщхьэдэфшэхами	къыщхьэдашэхами
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэзмышэхами	къыщхьэдумышэхами	къыщхьэдимышэхами	къыщхьэдэдмышэхами	къыщхьэдэвмышэхами	къыщхьэдамышэхами
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхыгъами	къыщхьэдэпшэхыгъами	къыщхьэдишэхыгъами	къыщхьэдэтшэхыгъами	къыщхьэдэфшэхыгъами	къыщхьэдашэхыгъами
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэзмышэхыгъами	къыщхьэдумышэхыгъами	къыщхьэдимышэхыгъами	къыщхьэдэдмышэхыгъами	къыщхьэдэвмышэхыгъами	къыщхьэдамышэхыгъами
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхынми	къыщхьэдэпшэхынми	къыщхьэдишэхынми	къыщхьэдэтшэхынми	къыщхьэдэфшэхынми	къыщхьэдашэхынми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэзмышэхынми	къыщхьэдумышэхынми	къыщхьэдимышэхынми	къыщхьэдэдмышэхынми	къыщхьэдэвмышэхынми	къыщхьэдамышэхынми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхынуми	къыщхьэдэпшэхынуми	къыщхьэдишэхынуми	къыщхьэдэтшэхынуми	къыщхьэдэфшэхынуми	къыщхьэдашэхынуми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэзмышэхынуми	къыщхьэдумышэхынуми	къыщхьэдимышэхынуми	къыщхьэдэдмышэхынуми	къыщхьэдэвмышэхынуми	къыщхьэдамышэхынуми

уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
ит зэман – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхтэми	къыщхьэдэпшэхтэми	къыщхьэдишэхтэми	къыщхьэдэтшэхтэми	къыщхьэдэфшэхтэми	къыщхьэдашэхтэми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэзмышэхтэми	къыщхьэдумышэхтэми	къыщхьэдимышэхтэми	къыщхьэдэдмышэхтэми	къыщхьэдэвмышэхтэми	къыщхьэдамышэхтэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхатэми	къыщхьэдэпшэхатэми	къыщхьэдишэхатэми	къыщхьэдэтшэхатэми	къыщхьэдэфшэхатэми	къыщхьэдашэхатэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэзмышэхатэми	къыщхьэдумышэхатэми	къыщхьэдимышэхатэми	къыщхьэдэдмышэхатэми	къыщхьэдэвмышэхатэми	къыщхьэдамышэхатэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхыгъатэми	къыщхьэдэпшэхыгъатэми	къыщхьэдишэхыгъатэми	къыщхьэдэтшэхыгъатэми	къыщхьэдэфшэхыгъатэми	къыщхьэдашэхыгъатэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэзмышэхыгъатэми	къыщхьэдумышэхыгъатэми	къыщхьэдимышэхыгъатэми	къыщхьэдэдмышэхыгъатэми	къыщхьэдэвмышэхыгъатэми	къыщхьэдамышэхыгъатэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхынтэми	къыщхьэдэпшэхынтэми	къыщхьэдишэхынтэми	къыщхьэдэтшэхынтэми	къыщхьэдэфшэхынтэми	къыщхьэдашэхынтэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэзмышэхынтэми	къыщхьэдумышэхынтэми	къыщхьэдимышэхынтэми	къыщхьэдэдмышэхынтэми	къыщхьэдэвмышэхынтэми	къыщхьэдамышэхынтэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхынутэми	къыщхьэдэпшэхынутэми	къыщхьэдишэхынутэми	къыщхьэдэтшэхынутэми	къыщхьэдэфшэхэнутэми	къыщхьэдашэхэнутэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэзмышэхынутэми	къыщхьэдумышэхынутэми	къыщхьэдимышэхынутэми	къыщхьэдэдмышэхынутэми	къыщхьэдэвмышэхынутэми	къыщхьэдамышэхынутэми

гъэщӀэгъуэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхаи	къыщхьэдэпшэхаи	къыщхьэдишэхаи	къыщхьэдэтшэхаи	къыщхьэдэфшэхаи	къыщхьэдашэхаи
щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхакъыми	къыщхьэдэпшэхакъыми	къыщхьэдишэхакъыми	къыщхьэдэтшэхакъыми	къыщхьэдэфшэхакъыми	къыщхьэдашэхакъыми

фӀэфӀыныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхащэрэт	къыщхьэдэпшэхащэрэт	къыщхьэдишэхащэрэт	къыщхьэдэтшэхащэрэт	къыщхьэдэфшэхащэрэт	къыщхьэдашэхащэрэт
щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэзмышэхащэрэт	къыщхьэдумышэхащэрэт	къыщхьэдимышэхащэрэт	къыщхьэдэдмышэхащэрэт	къыщхьэдэвмышэхащэрэт	къыщхьэдамышэхащэрэт

шэч къытехьэныгъэ наклоненэ	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхагъэнщ	къыщхьэдэпшэхагъэнщ	къыщхьэдишэхагъэнщ	къыщхьэдэтшэхагъэнщ	къыщхьэдэфшэхагъэнщ	къыщхьэдашэхагъэнщ
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхагъэнкъым	къыщхьэдэпшэхагъэнкъым	къыщхьэдишэхагъэнкъым	къыщхьэдэтшэхагъэнкъым	къыщхьэдэфшэхагъэнкъым	къыщхьэдашэхагъэнкъым
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхагъэнт	къыщхьэдэпшэхагъэнт	къыщхьэдишэхагъэнт	къыщхьэдэтшэхагъэнт	къыщхьэдэфшэхагъэнт	къыщхьэдашэхагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхагъэнтэкъым	къыщхьэдэпшэхагъэнтэкъым	къыщхьэдишэхагъэнтэкъым	къыщхьэдэтшэхагъэнтэкъым	къыщхьэдэфшэхагъэнтэкъым	къыщхьэдашэхагъэнтэкъым
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхагъэн	къыщхьэдэпшэхагъэн	къыщхьэдишэхагъэн	къыщхьэдэтшэхагъэн	къыщхьэдэфшэхагъэн	къыщхьэдашэхагъэн
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхагъэнкъэ	къыщхьэдэпшэхагъэнкъэ	къыщхьэдишэхагъэнкъэ	къыщхьэдэтшэхагъэнкъэ	къыщхьэдэфшэхагъэнкъэ	къыщхьэдашэхагъэнкъэ
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхагъэнт	къыщхьэдэпшэхагъэнт	къыщхьэдишэхагъэнт	къыщхьэдэтшэхагъэнт	къыщхьэдэфшэхагъэнт	къыщхьэдашэхагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхагъэнтэкъэ	къыщхьэдэпшэхагъэнтэкъэ	къыщхьэдишэхагъэнтэкъэ	къыщхьэдэтшэхагъэнтэкъэ	къыщхьэдэфшэхагъэнтэкъэ	къыщхьэдашэхагъэнтэкъэ
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхагъэнущ	къыщхьэдэпшэхагъэнущ	къыщхьэдишэхагъэнущ	къыщхьэдэтшэхагъэнущ	къыщхьэдэфшэхагъэнущ	къыщхьэдашэхагъэнущ
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхагъэнукъым	къыщхьэдэпшэхагъэнукъым	къыщхьэдишэхагъэнукъым	къыщхьэдэтшэхагъэнукъым	къыщхьэдэфшэхагъэнукъым	къыщхьэдашэхагъэнукъым
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхагъэнут	къыщхьэдэпшэхагъэнут	къыщхьэдишэхагъэнут	къыщхьэдэтшэхагъэнут	къыщхьэдэфшэхагъэнут	къыщхьэдашэхагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхагъэнутэкъым	къыщхьэдэпшэхагъэнутэкъым	къыщхьэдишэхагъэнутэкъым	къыщхьэдэтшэхагъэнутэкъым	къыщхьэдэфшэхагъэнутэкъым	къыщхьэдашэхагъэнутэкъым
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхагъэну	къыщхьэдэпшэхагъэну	къыщхьэдишэхагъэну	къыщхьэдэтшэхагъэну	къыщхьэдэфшэхагъэну	къыщхьэдашэхагъэну
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхагъэнукъэ	къыщхьэдэпшэхагъэнукъэ	къыщхьэдишэхагъэнукъэ	къыщхьэдэтшэхагъэнукъэ	къыщхьэдэфшэхагъэнукъэ	къыщхьэдашэхагъэнукъэ
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхагъэнут	къыщхьэдэпшэхагъэнут	къыщхьэдишэхагъэнут	къыщхьэдэтшэхагъэнут	къыщхьэдэфшэхагъэнут	къыщхьэдашэхагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:	къыщхьэдэсшэхагъэнутэкъэ	къыщхьэдэпшэхагъэнутэкъэ	къыщхьэдишэхагъэнутэкъэ	къыщхьэдэтшэхагъэнутэкъэ	къыщхьэдэфшэхагъэнутэкъэ	къыщхьэдашэхагъэнутэкъэ

Зылэжь (субъектнэ) причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	къыщхьэдэзышэх
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къыщхьэдэзымышэх
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыщхьэдэзышэха
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыщхьэдэзымышэха
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыщхьэдэзышэхыгъа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыщхьэдэзымышэхыгъа
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къыщхьэдэзышэхын
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къыщхьэдэзымышэхын
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къыщхьэдэзышэхыну
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къыщхьэдэзымышэхыну

Зэлэжь (объектнэ) причастие (щхьэм иту)	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
ит зэман - щыӀэныгъэ	къыщхьэдэсшэх	къыщхьэдэпшэх	къыщхьэдишэх	къыщхьэдэтшэх	къыщхьэдэфшэх	къыщхьэдашэх
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къыщхьэдэзмышэх	къыщхьэдумышэх	къыщхьэдимышэх	къыщхьэдэдмышэх	къыщхьэдэвмышэх	къыщхьэдамышэх
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыщхьэдэсшэха	къыщхьэдэпшэха	къыщхьэдишэха	къыщхьэдэтшэха	къыщхьэдэфшэха	къыщхьэдашэха
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыщхьэдэзмышэха	къыщхьэдумышэха	къыщхьэдимышэха	къыщхьэдэдмышэха	къыщхьэдэвмышэха	къыщхьэдамышэха
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыщхьэдэсшэхыгъа	къыщхьэдэпшэхыгъа	къыщхьэдишэхыгъа	къыщхьэдэтшэхыгъа	къыщхьэдэфшэхыгъа	къыщхьэдашэхыгъа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыщхьэдэзмышэхыгъа	къыщхьэдумышэхыгъа	къыщхьэдимышэхыгъа	къыщхьэдэдмышэхыгъа	къыщхьэдэвмышэхыгъа	къыщхьэдамышэхыгъа
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къыщхьэдэсшэхын	къыщхьэдэпшэхын	къыщхьэдишэхын	къыщхьэдэтшэхын	къыщхьэдэфшэхын	къыщхьэдашэхын
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къыщхьэдэзмышэхын	къыщхьэдумышэхын	къыщхьэдимышэхын	къыщхьэдэдмышэхын	къыщхьэдэвмышэхын	къыщхьэдамышэхын
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къыщхьэдэсшэхыну	къыщхьэдэпшэхыну	къыщхьэдишэхыну	къыщхьэдэтшэхыну	къыщхьэдэфшэхыну	къыщхьэдашэхыну
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къыщхьэдэзмышэхыну	къыщхьэдумышэхыну	къыщхьэдимышэхыну	къыщхьэдэдмышэхыну	къыщхьэдэвмышэхыну	къыщхьэдамышэхыну

Зэлэжь (объектнэ) причастие (щхьэншэ)
ит зэман - щыӀэныгъэ	къыщхьэдэшэх
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къыщхьэдэмышэх
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыщхьэдэшэха
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыщхьэдэмышэха
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыщхьэдэшэхыгъа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыщхьэдэмышэхыгъа
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къыщхьэдэшэхын
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къыщхьэдэмышэхын
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къыщхьэдэшэхыну
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къыщхьэдэмышэхыну

Обстоятельственнэ причастиехэр	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
Лэжьыгъэм и къэхъукӀэр зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	къызэрыщхьэдэсшэх	къызэрыщхьэдэпшэх	къызэрыщхьэдишэх	къызэрыщхьэдэтшэх	къызэрыщхьэдэфшэх	къызэрыщхьэдашэх
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къызэрыщхьэдэзмышэх	къызэрыщхьэдумышэх	къызэрыщхьэдимышэх	къызэрыщхьэдэдмышэх	къызэрыщхьэдэвмышэх	къызэрыщхьэдамышэх
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къызэрыщхьэдэсшэха	къызэрыщхьэдэпшэха	къызэрыщхьэдишэха	къызэрыщхьэдэтшэха	къызэрыщхьэдэфшэха	къызэрыщхьэдашэха
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къызэрыщхьэдэзмышэха	къызэрыщхьэдумышэха	къызэрыщхьэдимышэха	къызэрыщхьэдэдмышэха	къызэрыщхьэдэвмышэха	къызэрыщхьэдамышэха
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къызэрыщхьэдэсшэхыгъа	къызэрыщхьэдэпшэхыгъа	къызэрыщхьэдишэхыгъа	къызэрыщхьэдэтшэхыгъа	къызэрыщхьэдэфшэхыгъа	къызэрыщхьэдашэхыгъа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къызэрыщхьэдэзмышэхыгъа	къызэрыщхьэдумышэхыгъа	къызэрыщхьэдимышэхыгъа	къызэрыщхьэдэдмышэхыгъа	къызэрыщхьэдэвмышэхыгъа	къызэрыщхьэдамышэхыгъа
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къызэрыщхьэдэсшэхын	къызэрыщхьэдэпшэхын	къызэрыщхьэдишэхын	къызэрыщхьэдэтшэхын	къызэрыщхьэдэфшэхын	къызэрыщхьэдашэхын
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къызэрыщхьэдэзмышэхын	къызэрыщхьэдумышэхын	къызэрыщхьэдимышэхын	къызэрыщхьэдэдмышэхын	къызэрыщхьэдэвмышэхын	къызэрыщхьэдамышэхын
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ	къызэрыщхьэдэсшэхыну	къызэрыщхьэдэпшэхыну	къызэрыщхьэдишэхыну	къызэрыщхьэдэтшэхыну	къызэрыщхьэдэфшэхыну	къызэрыщхьэдашэхыну
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ	къызэрыщхьэдэзмышэхыну	къызэрыщхьэдумышэхыну	къызэрыщхьэдимышэхыну	къызэрыщхьэдэдмышэхыну	къызэрыщхьэдэвмышэхыну	къызэрыщхьэдамышэхыну
Зэман/щӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	къыщыщхьэдэсшэх	къыщыщхьэдэпшэх	къыщыщхьэдишэх	къыщыщхьэдэтшэх	къыщыщхьэдэфшэх	къыщыщхьэдашэх
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къыщыщхьэдэзмышэх	къыщыщхьэдумышэх	къыщыщхьэдимышэх	къыщыщхьэдэдмышэх	къыщыщхьэдэвмышэх	къыщыщхьэдамышэх
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыщыщхьэдэсшэха	къыщыщхьэдэпшэха	къыщыщхьэдишэха	къыщыщхьэдэтшэха	къыщыщхьэдэфшэха	къыщыщхьэдашэха
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыщыщхьэдэзмышэха	къыщыщхьэдумышэха	къыщыщхьэдимышэха	къыщыщхьэдэдмышэха	къыщыщхьэдэвмышэха	къыщыщхьэдамышэха
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыщыщхьэдэсшэхыгъа	къыщыщхьэдэпшэхыгъа	къыщыщхьэдишэхыгъа	къыщыщхьэдэтшэхыгъа	къыщыщхьэдэфшэхыгъа	къыщыщхьэдашэхыгъа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыщыщхьэдэзмышэхыгъа	къыщыщхьэдумышэхыгъа	къыщыщхьэдимышэхыгъа	къыщыщхьэдэдмышэхыгъа	къыщыщхьэдэвмышэхыгъа	къыщыщхьэдамышэхыгъа
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	къыщыщхьэдэсшэхын	къыщыщхьэдэпшэхын	къыщыщхьэдишэхын	къыщыщхьэдэтшэхын	къыщыщхьэдэфшэхын	къыщыщхьэдашэхын
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	къыщыщхьэдэзмышэхын	къыщыщхьэдумышэхын	къыщыщхьэдимышэхын	къыщыщхьэдэдмышэхын	къыщыщхьэдэвмышэхын	къыщыщхьэдамышэхын
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	къыщыщхьэдэсшэхыну	къыщыщхьэдэпшэхыну	къыщыщхьэдишэхыну	къыщыщхьэдэтшэхыну	къыщыщхьэдэфшэхыну	къыщыщхьэдашэхыну
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	къыщыщхьэдэзмышэхыну	къыщыщхьэдумышэхыну	къыщыщхьэдимышэхыну	къыщыщхьэдэдмышэхыну	къыщыщхьэдэвмышэхыну	къыщыщхьэдамышэхыну
ЩӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	къыздыщхьэдэсшэх	къыздыщхьэдэпшэх	къыздыщхьэдишэх	къыздыщхьэдэтшэх	къыздыщхьэдэфшэх	къыздыщхьэдашэх
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къыздыщхьэдэзмышэх	къыздыщхьэдумышэх	къыздыщхьэдимышэх	къыздыщхьэдэдмышэх	къыздыщхьэдэвмышэх	къыздыщхьэдамышэх
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыздыщхьэдэсшэха	къыздыщхьэдэпшэха	къыздыщхьэдишэха	къыздыщхьэдэтшэха	къыздыщхьэдэфшэха	къыздыщхьэдашэха
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыздыщхьэдэзмышэха	къыздыщхьэдумышэха	къыздыщхьэдимышэха	къыздыщхьэдэдмышэха	къыздыщхьэдэвмышэха	къыздыщхьэдамышэха
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыздыщхьэдэсшэхыгъа	къыздыщхьэдэпшэхыгъа	къыздыщхьэдишэхыгъа	къыздыщхьэдэтшэхыгъа	къыздыщхьэдэфшэхыгъа	къыздыщхьэдашэхыгъа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыздыщхьэдэзмышэхыгъа	къыздыщхьэдумышэхыгъа	къыздыщхьэдимышэхыгъа	къыздыщхьэдэдмышэхыгъа	къыздыщхьэдэвмышэхыгъа	къыздыщхьэдамышэхыгъа
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	къыздыщхьэдэсшэхын	къыздыщхьэдэпшэхын	къыздыщхьэдишэхын	къыздыщхьэдэтшэхын	къыздыщхьэдэфшэхын	къыздыщхьэдашэхын
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	къыздыщхьэдэзмышэхын	къыздыщхьэдумышэхын	къыздыщхьэдимышэхын	къыздыщхьэдэдмышэхын	къыздыщхьэдэвмышэхын	къыздыщхьэдамышэхын
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	къыздыщхьэдэсшэхыну	къыздыщхьэдэпшэхыну	къыздыщхьэдишэхыну	къыздыщхьэдэтшэхыну	къыздыщхьэдэфшэхыну	къыздыщхьэдашэхыну
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	къыздыщхьэдэзмышэхыну	къыздыщхьэдумышэхыну	къыздыщхьэдимышэхыну	къыздыщхьэдэдмышэхыну	къыздыщхьэдэвмышэхыну	къыздыщхьэдамышэхыну
Щхьэусыгъуэ, мурад зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэ	къыщӀыщхьэдэсшэх	къыщӀыщхьэдэпшэх	къыщӀыщхьэдишэх	къыщӀыщхьэдэтшэх	къыщӀыщхьэдэфшэх	къыщӀыщхьэдашэх
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къыщӀыщхьэдэзмышэх	къыщӀыщхьэдумышэх	къыщӀыщхьэдимышэх	къыщӀыщхьэдэдмышэх	къыщӀыщхьэдэвмышэх	къыщӀыщхьэдамышэх
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыщӀыщхьэдэсшэха	къыщӀыщхьэдэпшэха	къыщӀыщхьэдишэха	къыщӀыщхьэдэтшэха	къыщӀыщхьэдэфшэха	къыщӀыщхьэдашэха
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыщӀыщхьэдэзмышэха	къыщӀыщхьэдумышэха	къыщӀыщхьэдимышэха	къыщӀыщхьэдэдмышэха	къыщӀыщхьэдэвмышэха	къыщӀыщхьэдамышэха
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыщӀыщхьэдэсшэхыгъа	къыщӀыщхьэдэпшэхыгъа	къыщӀыщхьэдишэхыгъа	къыщӀыщхьэдэтшэхыгъа	къыщӀыщхьэдэфшэхыгъа	къыщӀыщхьэдашэхыгъа
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыщӀыщхьэдэзмышэхыгъа	къыщӀыщхьэдумышэхыгъа	къыщӀыщхьэдимышэхыгъа	къыщӀыщхьэдэдмышэхыгъа	къыщӀыщхьэдэвмышэхыгъа	къыщӀыщхьэдамышэхыгъа
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	къыщӀыщхьэдэсшэхын	къыщӀыщхьэдэпшэхын	къыщӀыщхьэдишэхын	къыщӀыщхьэдэтшэхын	къыщӀыщхьэдэфшэхын	къыщӀыщхьэдашэхын
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	къыщӀыщхьэдэзмышэхын	къыщӀыщхьэдумышэхын	къыщӀыщхьэдимышэхын	къыщӀыщхьэдэдмышэхын	къыщӀыщхьэдэвмышэхын	къыщӀыщхьэдамышэхын
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ	къыщӀыщхьэдэсшэхыну	къыщӀыщхьэдэпшэхыну	къыщӀыщхьэдишэхыну	къыщӀыщхьэдэтшэхыну	къыщӀыщхьэдэфшэхыну	къыщӀыщхьэдашэхыну
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ	къыщӀыщхьэдэзмышэхыну	къыщӀыщхьэдумышэхыну	къыщӀыщхьэдимышэхыну	къыщӀыщхьэдэдмышэхыну	къыщӀыщхьэдэвмышэхыну	къыщӀыщхьэдамышэхыну

Деепричастиехэр	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
ит зэман - щыӀэныгъэ	къыщхьэдэсшэхыу	къыщхьэдэпшэхыу	къыщхьэдишэхыу	къыщхьэдэтшэхыу	къыщхьэдэфшэхыу	къыщхьэдашэхыу
ит зэман - щымыӀэныгъэ	къыщхьэдэзмышэхыу	къыщхьэдумышэхыу	къыщхьэдимышэхыу	къыщхьэдэдмышэхыу	къыщхьэдэвмышэхыу	къыщхьэдамышэхыу
блэкӀа зэман - щыӀэныгъэ	къыщхьэдэсшэхауэ	къыщхьэдэпшэхауэ	къыщхьэдишэхауэ	къыщхьэдэтшэхауэ	къыщхьэдэфшэхауэ	къыщхьэдашэхауэ
блэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ	къыщхьэдэзмышэхауэ	къыщхьэдумышэхауэ	къыщхьэдимышэхауэ	къыщхьэдэдмышэхауэ	къыщхьэдэвмышэхауэ	къыщхьэдамышэхауэ
урэ-кӀэ деепричастие - щыӀэныгъэ	къыщхьэдэсшэхыурэ	къыщхьэдэпшэхыурэ	къыщхьэдишэхыурэ	къыщхьэдэтшэхыурэ	къыщхьэдэфшэхыурэ	къыщхьэдашэхыурэ
урэ-кӀэ деепричастие - щымыӀэныгъэ	къыщхьэдэзмышэхыурэ	къыщхьэдумышэхыурэ	къыщхьэдимышэхыурэ	къыщхьэдэдмышэхыурэ	къыщхьэдэвмышэхыурэ	къыщхьэдамышэхыурэ

ит зэман щыӀэныгъэ фащэ: подлежащэ + прямой дополненэ + Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ
			подлежащэ СЭ
Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
прямой дополненэ
сэ
уэ			укъыщхьэдызошэх			укъащхьэдызошэх
ар		къыпщхьэдызошэх	къыщхьэдызошэх		къыфщхьэдызошэх	къащхьэдызошэх
дэ
фэ			фыкъыщхьэдызошэх			фыкъащхьэдызошэх
ахэр		къыпщхьэдызошэх(хэ)	къыщхьэдызошэх(хэ)		къыфщхьэдызошэх(хэ	къащхьэдызошэх(хэ)
			подлежащэ УЭ
Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
прямой дополненэ
сэ			сыкъыщхьэдыбошэх			сыкъащхьэдыбошэх
уэ
ар	къысщхьэдыбошэх		къыщхьэдыбошэх	къытщхьэдыбошэх		къащхьэдыбошэх
дэ			дыкъыщхьэдыбошэх			дыкъащхьэдыбошэх
фэ
ахэр	къысщхьэдыбошэх(хэ)		къыщхьэдыбошэх(хэ)	къытщхьэдыбошэх(хэ)		къащхьэдыбошэх(хэ)
			подлежащэ АБЫ
Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
прямой дополненэ
сэ		сыкъыпщхьэдешэх	сыкъыщхьэдешэх		сыкъыфщхьэдешэх	сыкъащхьэдешэх
уэ	укъысщхьэдешэх		укъыщхьэдешэх	укъытщхьэдешэх		укъащхьэдешэх
ар	къысщхьэдешэх	къыпщхьэдешэх	къыщхьэдешэх	къытщхьэдешэх	къыфщхьэдешэх	къащхьэдешэх
дэ		дыкъыпщхьэдешэх	дыкъыщхьэдешэх		дыкъыфщхьэдешэх	дыкъащхьэдешэх
фэ	фыкъысщхьэдешэх		фыкъыщхьэдешэх	фыкъытщхьэдешэх		фыкъащхьэдешэх
ахэр	къысщхьэдешэх(хэ)	къыпщхьэдешэх(хэ)	къыщхьэдешэх(хэ)	къытщхьэдешэх(хэ)	къыфщхьэдешэх(хэ)	къащхьэдешэх(хэ)
			подлежащэ ДЭ
Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
прямой дополненэ
сэ
уэ			укъыщхьэдыдошэх			укъащхьэдыдошэх
ар		къыпщхьэдыдошэх	къыщхьэдыдошэх		къыфщхьэдыдошэх	къащхьэдыдошэх
дэ
фэ			фыкъыщхьэдыдошэх			фыкъащхьэдыдошэх
ахэр		къыпщхьэдыдошэх(хэ)	къыщхьэдыдошэх(хэ)		къыфщхьэдыдошэх(хэ)	къащхьэдыдошэх(хэ)
			подлежащэ ФЭ
Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
прямой дополненэ
сэ			сыкъыщхьэдывошэх			сыкъащхьэдывошэх
уэ
ар	къысщхьэдывошэх		къыщхьэдывошэх	къытщхьэдывошэх		къащхьэдывошэх
дэ			дыкъыщхьэдывошэх			дыкъащхьэдывошэх
фэ
ахэр	къысщхьэдывошэх(хэ)		къыщхьэдывошэх(хэ)	къытщхьэдывошэх(хэ)		къащхьэдывошэх(хэ)
			подлежащэ АБЫХЭМ
Щӏыпӏэ префиксым и дополненэ	сэ	уэ	абы	дэ	фэ	абыхэм
прямой дополненэ
сэ		сыкъыпщхьэдашэх	сыкъыщхьэдашэх		сыкъыфщхьэдашэх	сыкъащхьэдашэх
уэ	укъысщхьэдашэх		укъыщхьэдашэх	укъытщхьэдашэх		укъащхьэдашэх
ар	къысщхьэдашэх	къыпщхьэдашэх	къыщхьэдашэх	къытщхьэдашэх	къыфщхьэдашэх	къащхьэдашэх
дэ		дыкъыпщхьэдашэх	дыкъыщхьэдашэх		дыкъыфщхьэдашэх	дыкъащхьэдашэх
фэ	фыкъысщхьэдашэх		фыкъыщхьэдашэх	фыкъытщхьэдашэх		фыкъащхьэдашэх
ахэр	къысщхьэдашэх(хэ)	къыпщхьэдашэх(хэ)	къыщхьэдашэх(хэ)	къытщхьэдашэх(хэ)	къыфщхьэдашэх(хэ)	къащхьэдашэх(хэ)

		-ы-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[шэх]	[шэх]ыр	--	[шэх]хэр
Эргативнэ:	[шэх]	[шэх]ым	--	[шэх]хэм
Послеложнэ:	[шэх]кӀэ	[шэх]ымкӀэ	[шэх]хэкӀэ	[шэх]хэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[шэх]ыу	[шэх]ырауэ	[шэх]хэу	[шэх]хэрауэ

		-а-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[шэх]а	[шэх]ар	--	[шэх]ахэр
Эргативнэ:	[шэх]а	[шэх]ам	--	[шэх]ахэм
Послеложнэ:	[шэх]акӀэ	[шэх]амкӀэ	[шэх]ахэкӀэ	[шэх]ахэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[шэх]ауэ	[шэх]арауэ	[шэх]ахэу	[шэх]ахэрауэ

		-ын-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[шэх]ын	[шэх]ыныр	--	[шэх]ынхэр
Эргативнэ:	[шэх]ын	[шэх]ыным	--	[шэх]ынхэм
Послеложнэ:	[шэх]ынкӀэ	[шэх]ынымкӀэ	[шэх]ынхэкӀэ	[шэх]ынхэмкӀэ
'Обстоятельственнэ:	[шэх]ыну	[шэх]ынырауэ	[шэх]ынхэу	[шэх]ынхэрауэ

		-ыну-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
	Закъуэ бжьыгъэ		Куэд бжьыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	[шэх]ыну	[шэх]ынур	--	[шэх]ынухэр
Эргативнэ:	[шэх]ыну	[шэх]ынум	--	[шэх]ынухэм
Послеложнэ:	[шэх]ынукӀэ	[шэх]ынумкӀэ	[шэх]ынухэкӀэ	[шэх]ынухэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	[шэх]ынууэ	[шэх]ынурауэ	[шэх]ынухэу	[шэх]ынухэрауэ

МЫХЬЭНЭ

1. Зыгуэрым къыщхьэпрыпщу зыгуэр къэшэн.

ПСАЛЪЭ ЗЭПХАХЭР

• Бгым къыщхьэдэшэхын.

НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР

ИНДЖЫЛЫБЗЭ

• къыщхьэдэшэхын: lead, carry or transport across or over sth (for example, over a mountain)
• Бгым къыщхьэдэшэхын: lead or carry over a mountain.

УРЫСЫБЗЭ

• къыщхьэдэшэхын: перевести, перевезти через что-л. (напр. через гору)
• Бгым къыщхьэдэшэхын: перевести или перевезти через гору.

БИБЛИОГРАФИЕ

Библиографием еплъын