къэсын

АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)

ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС

ЭТИМОЛОГИЕ

КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ

IPA [qʹɐ'sǝn]

ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ

къэ- + [с] + -ы + -н

СПРЯЖЕНЭ

Глагол лъэмыӏэс "къэсын"-ым и спряженэр

МЫХЬЭНЭ

КъэкӀуэн, къэхутэн.
Къэблэгъэн, къэунэхун, къэкӀуэн (зэман, пӀалъэ сыт хуэдэхэр).
ЛъэӀэсын, щӀэуэн, нэблэгъэн.

ЩАПХЪЭХЭР

Ар [Мурат] ятӀэ куум щыхэувэм зэуэ къэуӀэбжьащ: ятӀэр и лъэкӀэным къэсырт. Къэбэрдей, альманах

Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр

Адыгэбзэ, Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь,	«Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984	нап. 83
адыгэбзэ	урысыбзэ/русский	инджылыбзэ/English
Гъэмахуэр къос.	Лето начинается.	Summer is arriving.
		нап. 104
Гъатхэр къосри, удзхэр къокӀ.	Наступает весна, травы растут.	Spring arrives, the plants are growing.

ПСАЛЪЭ ЗЭПХАХЭР

Шухэр Бахъсэн къэсащ.
Гъатхэр къэсын.
Гъуэлъыжыгъуэр къэсын.

НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР

ИНДЖЫЛЫБЗЭ

къэсын: 1. come, arrive (here) 2. approach, arrive (time) 3. get to, reach a level or place
Шухэр Бахъсэн къэсащ: the horsemen reached Baksan.
Гъатхэр къэсын: arrive, come (spring)
Гъуэлъыжыгъуэр къэсын: arrive, come (bedtime)

УРЫСЫБЗЭ

къэсын: 1. прибывать (сюда) 2. приближаться, наступать (о времени) 3. доходить, достигать до какого-л. уровня, места
Шухэр Бахъсэн къэсащ: всадники добрались до Баксана
Гъатхэр къэсын: наступить (весна)
Гъуэлъыжыгъуэр къэсын: прийти (время спать)

псалъафэ зэпыщӀахэр

Къемэтыр къэсыху(н)кӀэ

  Мыхьэнэ: 
  НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
     Инджылыбзэ: until the Second Coming, till doomsday
     Урысыбзэ: до второго пришествия
  Псалъэ зэпхахэр:
  Щапхъэхэр:

Къурмакъейм къэсын

  Мыхьэнэ: 
  НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
     Инджылыбзэ: be up to your neck (in work)
     Урысыбзэ: по горло иметь (например, работу)
  Псалъэ зэпхахэр:
  Щапхъэхэр:

ПӀалъэр къэсын

  Мыхьэнэ: 
  НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
     Инджылыбзэ: to expire, to reach, come to term (a deadline or end date)
     Урысыбзэ: настать – о сроке
  Псалъэ зэпхахэр:
  Щапхъэхэр:

[И] уахътыр къэсын

  Мыхьэнэ: 
  НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
     Инджылыбзэ: arrive (about one’s death), the hour of  my death has come
     Урысыбзэ: прийти – о смерти
  Псалъэ зэпхахэр:
  Щапхъэхэр:

Ӏупэм къэсын

  Мыхьэнэ: 
  НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
     Инджылыбзэ: escape one’s lips, slip out
     Урысыбзэ: быть готовым сорваться с языка
  Псалъэ зэпхахэр:
  Щапхъэхэр:

БИБЛИОГРАФИЕ

Библиографием еплъын