кӏыхь

АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)

ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ПЛЪЫФЭЦӀЭ

ЭТИМОЛОГИЕ

КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ

IPA [tʹʂǝħ]

ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ

[кӀыхь]

СКЛОНЕНЭ

	Закъуэ бжыгъэ		Куэд бжыгъэ
	Мыбелджылы	Белджылы	Мыбелджылы	Белджылы
Именительнэ:	кӀыхь	кӀыхьыр	--	кӀыхьхэр
Эргативнэ:	кӀыхь	кӀыхьым	--	кӀыхьхэм
Послеложнэ:	кӀыхькӀэ	кӀыхьымкӀэ	кӀыхьхэкӀэ	кӀыхьхэмкӀэ
Обстоятельственнэ:	кӀыхьу	кӀыхьырауэ	кӀыхьхэу	кӀыхьхэрауэ

МЫХЬЭНЭ

МыкӀэщӀ, жыжьэ кӀуэ, нэс, лъагэ.
ЗэманкӀэ укъуэдия, зэман куэд зыхь.

ЩАПХЪЭХЭР

ХьэматӀ нэмыщӀ шыхъуэфын ди къуажэ кӀыхьым дэсыжкъэ иджы? Къашыргъэ ХьэпащӀэ
Гъуэгу кӀыхьым иригъэзэша уэркъыжьым зигъэпсэхуну мурад ещӀ. ӀуэрыӀуатэ, фольклор

Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр

Адыгэбзэ, Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь,	«Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984	нап. 94
адыгэбзэ	урысыбзэ/русский	инджылыбзэ/English
ЩӀымахуэм махуэр кӀэщӀщ, жэщыр кӀыхьщ.	Зимой, день короткий и ночь длинная.	In winter the day is short and the night is long.

ПСАЛЪЭ ЗЭПХАХЭР

ЩӀалэ кӀыхь.
ГъащӀэ кӀыхь.
ПӀалъэ кӀыхь.

НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР

ИНДЖЫЛЫБЗЭ

кӏыхь: 1. long (distance), distant; tall, high 2. long (time)
ЩӀалэ кӀыхь: a tall boy
ГъащӀэ кӀыхь: a long life
ПӀалъэ кӀыхь: a long time, a long while

УРЫСЫБЗЭ

кӏыхь: 1. длинный 2. длительный, продолжительный
ЩӀалэ кӀыхь: мальчик высокого роста
ГъащӀэ кӀыхь: долгая жизнь
ПӀалъэ кӀыхь: длительный срок

псалъафэ зэпыщӀахэр

КӀыхь зегъэщӀын

  Мыхьэнэ: 
  НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
     Инджылыбзэ: stretch sth out, extend, draw out (work, efforts)
     Урысыбзэ: растянуть что-л. (напр. работу).
  Псалъэ зэпхахэр:
  Щапхъэхэр:
     Щхъуэжьым хуэму къригъэжьауэ, кӀыхьи зригъэщӀурэ къугъыр къришырт, гуээвэгъуэшхуэ телъу зыгуэр игъей хуэдэу.  Теунэ Хьэчим

[И] кӀыхь [и] кӀэщӀми

  Мыхьэнэ: 
  НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
     Инджылыбзэ: for the duration, throughout (night, life)
        Абы дунейр и кӀыхь и кӀэщӀми и сэбэп къыуигъэкӀынукъым. Whether his life is long or short, there is never any good from him.
     Урысыбзэ: на протяжении (напр. ночи, жизни и т.п.).
        Абы дунейр и кӀыхь и кӀэщӀми и сэбэп къыуигъэкӀынукъым. Долгая ли, короткая ли его жизнь, от него никогда нет никакой пользы.
  Псалъэ зэпхахэр:
     Абы дунейр и кӀыхь и кӀэщӀми и сэбэп къыуигъэкӀынукъым.
  Щапхъэхэр:

БИБЛИОГРАФИЕ

Библиографием еплъын