лӏы
Appearance
АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)
[зэгъэзэхуэжын]ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ЩЫӀЭЦӀЭ
[зэгъэзэхуэжын]ЭТИМОЛОГИЕ
[зэгъэзэхуэжын]КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ
[зэгъэзэхуэжын]- IPA [ɬʹǝ]
ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ
[зэгъэзэхуэжын]- [лӏ] + -ы
СКЛОНЕНЭ
[зэгъэзэхуэжын]| Закъуэ бжыгъэ | Куэд бжыгъэ | |||
|---|---|---|---|---|
| Мыбелджылы | Белджылы | Мыбелджылы | Белджылы | |
| Именительнэ: | лӀы | лӀыр | -- | лӀыхэр |
| Эргативнэ: | лӀы | лӀым | -- | лӀыхэм |
| Послеложнэ: | лӀыкӀэ | лӀымкӀэ | лӀыхэкӀэ | лӀыхэмкӀэ |
| Обстоятельственнэ: | лӀыуэ | лӀырауэ | лӀыхэу | лӀыхэрауэ |
| еигъэ формэхэр | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| силӀ | уилӀ | илӀ | дилӀ | филӀ | ялӀ |
МЫХЬЭНЭ
[зэгъэзэхуэжын]- ЦӀыхухъу.
- ЦӀыхубзым и щхьэгъусэ.
ЩАПХЪЭХЭР
[зэгъэзэхуэжын]- ЛӀым и лӀыгъэр зауэм къыщацӀыху. Псалъэжьхэр
- ЛӀы и махуэрэ шы и махуэрэ зэхуэдэкъым. Псалъэжьхэр
Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр
| Адыгэбзэ, Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, | «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984 | нап. 110 |
|---|---|---|
| адыгэбзэ | урысыбзэ/русский | инджылыбзэ/English |
| Хэку зауэшхуэм Лъэпщ дадэр лӀы хахуэу хэтащ. | Дедушка Тлепш участвовал в Великой Отечественной войне как смелый мужчина. | Grandfather Tlepsh took part in the Great Patriotic War as a brave man. |
| ЛӀы мышынэу ар бий бзаджэм езэуащ, и Хэкури ихъумэжащ. | Как бесстрашный мужчина, он воевал против лютого врага, свою Родину защитил. | He fought as a fearless man (fearlessly) against the fierce enemy and protected his homeland. |
ПСАЛЪЭ ЗЭПХАХЭР
[зэгъэзэхуэжын]- ЛӀы цӀэрыӀуэ.
- ЛӀы дэпсэун.
- ЛӀыфӀ
НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР
[зэгъэзэхуэжын]ИНДЖЫЛЫБЗЭ
[зэгъэзэхуэжын]- лӏы: 1. man 2. husband, spouse
- ЛӀы цӀэрыӀуэ: a famous man
- ЛӀы дэпсэун: live with one’s husband
- ЛӀыфӀ: a good man
УРЫСЫБЗЭ
[зэгъэзэхуэжын]- лӏы: 1. мужчина 2. муж, супруг
- ЛӀы цӀэрыӀуэ: известный мужчина
- ЛӀы дэпсэун: жить с мужем
- ЛӀыфӀ: хороший человек
псалъафэ зэпыщӀахэр
ЛӀы дэкӀуэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: get married (about a woman)
Урысыбзэ: выйти замуж.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ЛӀы етын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: give away in marriage (a woman)
Урысыбзэ: выдать кого-л. замуж.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Сэ сыщымыӀэу, Аминатыр лӀы иратат. Къуэдзокъуэ Хьэсэн
ЛӀы жагъуэ хуашэ хуэдэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: be in a bad mood (literally: as if you were being given away in marriage to a man you don’t love).
Урысыбзэ: быть в плохом настроении (букв. словно выдают замуж за нелюбимого человека).
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ЛӀы и жэщ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: a dark, cloudy night
Урысыбзэ: тёмная, пасмурная ночь.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ЛӀы икъугъэ (икъущ)
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: a real man
Урысыбзэ: настоящий мужчина.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Хьэхьей, Нартхэ ди Бэдынокъуэ! Нартхэ ди лӀы икъугъэ, Бэлэрыгъ зекӀуэкӀэ, Уи шыфэлӀыфэр сфӀэдахэщ. Нартхэр
ЛӀы и лӀыж
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: bravest of the brave
Урысыбзэ: храбрейший из храбрых
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ГуфӀэгъуэ мыухыжыр зыгъуэта нартхэм лъэӀукӀэ ирагъэблэгъащ лӀы и лӀыж Батрэзыр. Нартхэр
ЛӀы фӀыцӀэ гъущӀынэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: a brave man
Урысыбзэ: храбрый мужчина.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Сосрыкъуэу си напщӀэ, лӀы фӀыцӀэ гъущӀынэ. Нартхэр
ЛӀы хъун
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: become mature, come of age (about a man)
Урысыбзэ: достичь зрелости (о мужчине)
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ЛӀы цӀыкӀу къамэшхуэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: a man with ambition
Урысыбзэ: мужчина с амбициями.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ЛӀы щӀын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: bring up sb as a man, make a man out of sb
Урысыбзэ: сделать, воспитать кого-л. мужчиной.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ЛӀмм я лей
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: bravest of the brave
Урысыбзэ: храбрейший из храбрых.
Псалъэ зэпхахэр:
ЛӀым я лейуэ щхьэ хъыжьэ, зауэ хъумэ, лӀы хахуэ. Адыгэ ӀуэрыӀуатэхэр, сборник
Щапхъэхэр:
ЛӀыуэ анэм къилъхуа
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: a real man
Урысыбзэ: настоящий мужчина.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ЛӀыуэ пащӀэ тетын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: be a real man
Урысыбзэ: быть настоящим мужчиной.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
УлӀу пащӀэ птетмэ си пащхьэм къиувэ. Щомахуэ Амырхъан
ЛӀыфӀ натӀэ ухъу
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: I wish you a good husband (wish to a girl)
Урысыбзэ: хорошего мужа тебе (пожелание девушке).
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Пщащэм, гушыӀэ хуэдэу: — НасыпыфӀэ, лӀыфӀ натӀэ ухъу! — жраӀэ. Адыгэ ӀуэрыӀуатэхэр, сборник
лӀы дакъэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: ЛӀы быдэ, Ӏэчлъэч.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: a strong, stocky man
Урысыбзэ: крепкий, сбитый мужчина
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
лӀы дэкӀуэгъуэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: of marriageable age, time to get married (about a girl)
Урысыбзэ: брачный возраст девушки, пора замужества
Псалъэ зэпхахэр:
/ Бзылъхугъэм и балигъыпӀэ, ар унагъуэ щихьэ хъуну ныбжь.
Пщащэм и лӀы дэкӀуэгъуэ хъуащ.
Щапхъэхэр:
лӀы закъуэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Щхьэгъусэ, унагъуэ зимыӀэ (зимыӀэж) цӀыхухъу.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: solitary, lonely man; an old bachelor
Урысыбзэ: бобыль
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
лӀы закъуэ унэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Къуэш, къуэ зимыӀэ цӀыхухъум и унагъуэ.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: the family of a man without brothers or sons
Урысыбзэ: семья мужчины без братьев и сыновей
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
лӀы къуапцӀэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: ЦӀыхухъу уардэ.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: a slim, tall man
Урысыбзэ: стройный высокий мужчина
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Сосрыкъуэу лӀы къуапцӀэ, сэркӀэ укъэмыпцӀэ. Нартхэр
лӀы пцӀанэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Ӏэщэ зымыӀыгъ цӀыхухъу.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: an unarmed man
Урысыбзэ: безоружный мужчина
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Атаманым Бадым и псалъэр и фӀэщ хъуащ, лӀы пцӀанэм сыт ищӀэн, Ӏэрыубыд хъуащ жыхуиӀэ хьисэпкӀэ къепсыхащ. Ӏуащхьэмахуэ, журнал (художественный)
БИБЛИОГРАФИЕ