пэ
Appearance
АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)
[зэгъэзэхуэжын]- пэ (1)
- пэ (2)
ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ЩЫӀЭЦӀЭ
[зэгъэзэхуэжын]ЭТИМОЛОГИЕ
[зэгъэзэхуэжын]КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ
[зэгъэзэхуэжын]- IPA [pɐ]
ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ
[зэгъэзэхуэжын]- [п] + -э
СКЛОНЕНЭ
[зэгъэзэхуэжын]| Закъуэ бжыгъэ | Куэд бжыгъэ | |||
|---|---|---|---|---|
| Мыбелджылы | Белджылы | Мыбелджылы | Белджылы | |
| Именительнэ: | пэ | пэр | -- | пэхэр |
| Эргативнэ: | пэ | пэм | -- | пэхэм |
| Послеложнэ: | пэкӀэ | пэмкӀэ | пэхэкӀэ | пэхэмкӀэ |
| Обстоятельственнэ: | пэуэ | пэрауэ | пэхэу | пэхэрауэ |
МЫХЬЭНЭ
[зэгъэзэхуэжын]- Ӏэпкълъэпкъым щыщ Ӏыхьэу зэрыпамэу икӀи зэрыбауэу цӀыхум и напэм, нэгъуэщӀ псэущхьэхэми я нэкӀум хэтыр.
- Къуалэбзухэм, джэдкъазхэм я жьэр щиухым пыт къупщхьэхэр.
- Зыгуэрым и къыщӀэдзапӀэ Ӏыхьэ.
- КӀапэ, папцӀапӀэ.
- Зыгуэрыр уи ужьу, уи кӀэ иту.
- КъегъэжьапӀэ, къыщӀэдзапӀэ.
ЩАПХЪЭХЭР
[зэгъэзэхуэжын]- Уащхъуэм еджэу джэдыр кӀийуэ Дыдым хуэдэу и пэр хеӀу. Балъкъэр Фоусэт
- Нил щхьэ фэкъур пэкӀэ ибзуэ Кхъухь ин гуэрым дретхъуей. КӀуащ БетӀал
- БжэӀупэм зы чы къурагъ ин гуэрым и пэм хъуржыныр пипхэри Хъуэжэ хитӀащ, зыдэкӀуэм нэсу къэсыжыху илъагъун хуэдэу. Къэбэрдей ӀуэрыӀуатэ, сборник
- И пэр умыщӀэу и кӀэр пщӀэркъым. Псалъэжьхэр
- Фэ фи хасэм си къыхыхьэ и пэр хъуэхъуу, и кӀэр хъуанэу.. тхьэм имыщӀкӀэ. Нартхэр
Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр
| Адыгэбзэ, Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, | «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984 | нап. 44 |
|---|---|---|
| адыгэбзэ | урысыбзэ/русский | инджылыбзэ/English |
| Абы пэ ин пытщ. | У него большой нос. | It has got a big nose. |
ПСАЛЪЭ ЗЭПХАХЭР
[зэгъэзэхуэжын]- Пэ кӀыхь.
- Къазыпэ.
- Бзуупэ.
- Кхъуафэжьейм и пэ.
- И пэ илъэдэн.
- И пэ иту кӀуэн.
НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР
[зэгъэзэхуэжын]ИНДЖЫЛЫБЗЭ
[зэгъэзэхуэжын]- пэ: 1. nose 2. beak 3. the front, the forward part of sth 4. end, point 5. before, in front of sb or sth 6. beginning, start of sth
- Пэ кӀыхь: a long nose
- Къазыпэ: a goose’s beak
- Бзуупэ: a bird’s beak
- Кхъуафэжьейм и пэ: the bow of a boat
- И пэ илъэдэн: to run out in front
- И пэ иту кӀуэн: to walk out in front
УРЫСЫБЗЭ
[зэгъэзэхуэжын]- пэ: 1. нос 2. клюв 3. передняя, носовая часть чего-л. 4. кончик, остриё 5. впереди кого-чего-л. 6. начало чего-л.
- Пэ кӀыхь: длинный нос
- Къазыпэ: гусиный клюв
- Бзуупэ: клюв
- Кхъуафэжьейм и пэ: нос лодки
- И пэ илъэдэн: бежать впереди
- И пэ иту кӀуэн: идти впереди
псалъафэ зэпыщӀахэр
И пэ лъы ивэжауэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: dunce, booby, goof
Урысыбзэ: балбес.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ПэкӀэ къешэкӀын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: lead sb around by the nose
Урысыбзэ: водить кого-л. за нос.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ПэкӀэ псы ефэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: be a fool (literally: drink water with your nose)
Урысыбзэ: быть глупцом (букв. пить носом воду).
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ПэкӀэ [пэнцӀывкӀэ] щӀегъэвэн (щӀегъэсэн, щӀегъэхуэн)
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: make sb plough with their nose
Урысыбзэ: заставить кого-л. пропахать землю носом.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
ПэкӀэ щӀыр егъэвэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: make sb plough with their nose
Урысыбзэ: заставить кого-л. пропахать землю носом.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
И пэм изэрыхьын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: accidentally find yourself in front of sb (about a human or animal)
Урысыбзэ: случайно оказаться перед кем-л. (о животных, о человеке).
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Пэм ипкуэным хуэдэу щабэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: unusually soft
Урысыбзэ: необычно мягкий.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
И пэм кърихун
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: be the source of (for example, a rumour)
Урысыбзэ: исходить от кого-л. (напр. о слухе).
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
[И] пэм (и пащхьэм) къизэрыхьын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: accidentally find yourself in front of sb (about a human or animal)
Урысыбзэ: случайно оказаться перед кем-л. (о животных, о человеке).
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
[И] пэм лъы къихун
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: to smash sb’s nose until it bleeds
Урысыбзэ: разбить кому-л. нос до крови.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Пэм мафӀэ бзий кърихун
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: spark, shoot sparks
Урысыбзэ: метать искры.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Пэр дэгъэзеин
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: turn up one’s nose
Урысыбзэ: задирать нос.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Пэр дэкъеин
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: turn up one’s nose
Урысыбзэ: задирать нос.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Пэр дэлъэфеин
[зэгъэзэхуэжын]1.
Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: sniffle
Урысыбзэ: шмыгать носом
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
2.
Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: make yourself look pathetic
Урысыбзэ: напускать на себя жалкий вид.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Пэр зэкӀуэцӀынэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: be congested, all clogged up (about the nose)
Урысыбзэ: заложить - о носе.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
И пэр иджыри хуэлъэщӀыжыркъым
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: fresh from the nursery, wet behind the ears, green
Урысыбзэ: нос не дорос.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Пэр икъэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: turn up one’s nose
Урысыбзэ: задирать нос.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
И пэр имылъагъужыху (ефэн)
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: drink oneself under the table, drink oneself unconscious
Урысыбзэ: напиться до положения риз.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Пэр кудэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: strike the nose (about an acrid, unpleasant smell)
Урысыбзэ: ударять в нос (о резком, неприятном запахе).
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Пэр къижын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: run – about snot
Урысыбзэ: течь - о соплях.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Пэр къилъэфын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: blow your nose
Урысыбзэ: сморкаться.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
И пэр къыпыхун
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: be depressed, with sunken spirits
Урысыбзэ: повесить нос.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Си пэр позгъэупщӀынщ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: I swear! (literally: I’ll let you cut off my nose)
Урысыбзэ: клянусь! (букв. дам свой нос отрезать, если..).
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Пэр хэӀун
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: stick your nose in sth
Урысыбзэ: совать (свой) нос куда-л.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
И пэр хуэлъэщӀын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: wipe sb’s nose, get the best of sb
Урысыбзэ: утереть нос кому-л.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
И пэр щӀивэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: to trip up, fail, flop
Урысыбзэ: споткнуться; потерпеть неудачу.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Пэр щӀым хущыхуэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: I’ll show you a thing or two, give sb hell (literally: wipe sb’s nose on the ground)
Урысыбзэ: показать, где раки зимуют (букв. тереть нос о землю).
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
[И] пэр щӀым щыхъуэн
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: I’ll show you a thing or two, give sb hell (literally: wipe sb’s nose on the ground)
Урысыбзэ: показать, где раки зимуют (букв. тереть нос о землю).
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
пэ вей
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Пэшын Ӏув, пэшын гъуа.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: dried snot
Урысыбзэ: засохшие сопли
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
пэ гъуанэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Пэм иӀэ гъуанэ щыбауэкӀэ жьы зэрыкӀуэр.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: nostrils
Урысыбзэ: ноздри
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
пэ кӀуэцӀ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Пэм и кум щыӀэхэр, и кӀуэцӀым итхэр.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: the inside of the nose, the nasal cavity
Урысыбзэ: внутренность, полость носа
Пэ кӀуэцӀыр къихун.
Псалъэ зэпхахэр:
Пэ кӀуэцӀыр къихун.
Щапхъэхэр:
пэ тӀей
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: И щхьэмкӀэ худэкъея пэ, пэтӀинэ.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: snub-nosed
Урысыбзэ: курносый
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
пэ Ӏушэ
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Зи пэр мызахуэ, лъэныкъуэкӀэ ешэкӀа.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: crooked-nosed
Урысыбзэ: кривоносый
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
БИБЛИОГРАФИЕ