Jump to content

спр-лъэмыӏ-хуэлэжьэн

Тхыгъэр къыздрахар Википсалъалъэ

Глагол лъэмыӏэс "хуэлэжьэн"-ым и спряженэр

[зэгъэзэхуэжын]


Инфинитив (масдар)
щыӀэныгъэ:хуэлэжьэн
щымыӀэныгъэ:хуэмылэжьэн
Инфинитив (масдар) щхьэкӀэ зэхъуэкӀасэуэардэфэахэр
щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэнухуэлэжьэнхуэлэжьэндыхуэлэжьэнфыхуэлэжьэнхуэлэжьэн(хэ)
щымыӀэныгъэ:сыхуэмылэжьэнухуэмылэжьэнхуэмылэжьэндыхуэмылэжьэнфыхуэмылэжьэнхуэмылэжьэн(хэ)
унафэ наклоненэуэфэ
щыӀэныгъэ:хуэлажьэ!фыхуэлажьэ!
щымыӀэныгъэ:ухуэмылажьэ!фыхуэмылажьэ!
Ре-кӀэ унафэ наклоненэсэуэардэфэахэр
щыӀэныгъэ:сыхурелажьэухурелажьэхурелажьэдыхурелажьэфыхурелажьэхурелажьэ
щымыӀэныгъэ:сыхуремылажьэухуремылажьэхуремылажьэдыхуремылажьэфыхуремылажьэхуремылажьэ
ЗэраӀуатэ наклоненэсэуэардэфэахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:сыхуолажьэ(р)ухуолажьэ(р)хуолажьэ(р)дыхуолажьэ(р)фыхуолажьэ(р)хуолажьэ(хэ)(р)
ит зэман – щымыӀэныгъэ:сыхуэлажьэркъымухуэлажьэркъымхуэлажьэркъымдыхуэлажьэркъымфыхуэлажьэркъымхуэлажьэ(хэ)ркъым
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:сыхуэлажьэ(р)тухуэлажьэ(р)тхуэлажьэ(р)тдыхуэлажьэ(р)тфыхуэлажьэ(р)тхуэлажьэ(хэ)(р)т
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:сыхуэлажьэ(р)тэкъымухуэлажьэ(р)тэкъымхуэлажьэ(р)тэкъымдыхуэлажьэ(р)тэкъымфыхуэлажьэ(р)тэкъымхуэлажьэ(хэ)(р)тэкъым
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьащухуэлэжьащхуэлэжьащдыхуэлэжьащфыхуэлэжьащхуэлэжьа(хэ)щ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:сыхуэлэжьакъымухуэлэжьакъымхуэлэжьакъымдыхуэлэжьакъымфыхуэлэжьакъымхуэлэжьа(хэ)къым
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьатухуэлэжьатхуэлэжьатдыхуэлэжьатфыхуэлэжьатхуэлэжьа(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:сыхуэлэжьатэкъымухуэлэжьатэкъымхуэлэжьатэкъымдыхуэлэжьатэкъымфыхуэлэжьатэкъымхуэлэжьа(хэ)тэкъым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэгъащухуэлэжьэгъащхуэлэжьэгъащдыхуэлэжьэгъащфыхуэлэжьэгъащхуэлэжьэгъа(хэ)щ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэгъакъымухуэлэжьэгъакъымхуэлэжьэгъакъымдыхуэлэжьэгъакъымфыхуэлэжьэгъакъымхуэлэжьэгъа(хэ)къым
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэгъатухуэлэжьэгъатхуэлэжьэгъатдыхуэлэжьэгъатфыхуэлэжьэгъатхуэлэжьэгъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щымыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэгъатэкъымухуэлэжьэгъатэкъымхуэлэжьэгъатэкъымдыхуэлэжьэгъатэкъымфыхуэлэжьэгъатэкъымхуэлэжьэгъа(хэ)тэкъым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:сыхуэлажьэщухуэлажьэщхуэлажьэщдыхуэлажьэщфыхуэлажьэщхуэлажьэ(хэ)щ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:сыхуэлажьэкъымухуэлажьэкъымхуэлажьэкъымдыхуэлажьэкъымфыхуэлажьэкъымхуэлажьэ(хэ)къым
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:сыхуэлажьэтухуэлажьэтхуэлажьэтдыхуэлажьэтфыхуэлажьэтхуэлажьэ(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:сыхуэлажьэтэкъымухуэлажьэтэкъымхуэлажьэтэкъымдыхуэлажьэтэкъымфыхуэлажьэтэкъымхуэлажьэ(хэ)тэкъым
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэнщухуэлэжьэнщхуэлэжьэнщдыхуэлэжьэнщфыхуэлэжьэнщхуэлэжьэн(хэ)щ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэнкъымухуэлэжьэнкъымхуэлэжьэнкъымдыхуэлэжьэнкъымфыхуэлэжьэнкъымхуэлэжьэн(хэ)къым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэнущухуэлэжьэнущхуэлэжьэнущдыхуэлэжьэнущфыхуэлэжьэнущхуэлэжьэну(хэ)щ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэнукъымухуэлэжьэнукъымхуэлэжьэнукъымдыхуэлэжьэнукъымфыхуэлэжьэнукъымхуэлэжьэну(хэ)къым
ЗэрыупщӀэ наклоненэсэуэардэфэахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:сыхуэлажьэрэухуэлажьэрэхуэлажьэрэдыхуэлажьэрэфыхуэлажьэрэхуэлажьэ(хэ)рэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:сыхуэлажьэркъэухуэлажьэркъэхуэлажьэркъэдыхуэлажьэркъэфыхуэлажьэркъэхуэлажьэ(хэ)ркъэ
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ:сыхуэлажьэ(р)тухуэлажьэ(р)тхуэлажьэ(р)тдыхуэлажьэ(р)тфыхуэлажьэ(р)тхуэлажьэ(хэ)(р)т
блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ:сыхуэлажьэ(р)тэкъэухуэлажьэ(р)тэкъэхуэлажьэ(р)тэкъэдыхуэлажьэ(р)тэкъэфыхуэлажьэ(р)тэкъэхуэлажьэ(хэ)(р)тэкъэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьаухуэлэжьахуэлэжьадыхуэлэжьафыхуэлэжьахуэлэжьа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:сыхуэлэжьакъэухуэлэжьакъэхуэлэжьакъэдыхуэлэжьакъэфыхуэлэжьакъэхуэлэжьа(хэ)къэ
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьатухуэлэжьатхуэлэжьатдыхуэлэжьатфыхуэлэжьатхуэлэжьа(хэ)т
блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:сыхуэлэжьатэкъэухуэлэжьатэкъэхуэлэжьатэкъэдыхуэлэжьатэкъэфыхуэлэжьатэкъэхуэлэжьа(хэ)тэкъэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэгъаухуэлэжьэгъахуэлэжьэгъадыхуэлэжьэгъафыхуэлэжьэгъахуэлэжьэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэгъакъэухуэлэжьэгъакъэхуэлэжьэгъакъэдыхуэлэжьэгъакъэфыхуэлэжьэгъакъэхуэлэжьэгъа(хэ)къэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэгъатухуэлэжьэгъатхуэлэжьэгъатдыхуэлэжьэгъатфыхуэлэжьэгъатхуэлэжьэгъа(хэ)т
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэгъатэкъэухуэлэжьэгъатэкъэхуэлэжьэгъатэкъэдыхуэлэжьэгъатэкъэфыхуэлэжьэгъатэкъэхуэлэжьэгъа(хэ)тэкъэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ:сыхуэлажьэухуэлажьэхуэлажьэдыхуэлажьэфыхуэлажьэхуэлажьэ(хэ)
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ:сыхуэлажьэкъэухуэлажьэкъэхуэлажьэкъэдыхуэлажьэкъэфыхуэлажьэкъэхуэлажьэ(хэ)къэ
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ:сыхуэлажьэтухуэлажьэтхуэлажьэтдыхуэлажьэтфыхуэлажьэтхуэлажьэ(хэ)т
блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ:сыхуэлажьэтэкъэухуэлажьэтэкъэхуэлажьэтэкъэдыхуэлажьэтэкъэфыхуэлажьэтэкъэхуэлажьэ(хэ)тэкъэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэнухуэлэжьэнхуэлэжьэндыхуэлэжьэнфыхуэлэжьэнхуэлэжьэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэнкъэухуэлэжьэнкъэхуэлэжьэнкъэдыхуэлэжьэнкъэфыхуэлэжьэнкъэхуэлэжьэн(хэ)къэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэнуухуэлэжьэнухуэлэжьэнудыхуэлэжьэнуфыхуэлэжьэнухуэлэжьэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэнукъэухуэлэжьэнукъэхуэлэжьэнукъэдыхуэлэжьэнукъэфыхуэлэжьэнукъэхуэлэжьэну(хэ)къэ
условнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэсэуэардэфэахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:сыхуэлажьэмэухуэлажьэмэхуэлажьэмэдыхуэлажьэмэфыхуэлажьэмэхуэлажьэ(хэ)мэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:сыхуэмылажьэмэухуэмылажьэмэхуэмылажьэмэдыхуэмылажьэмэфыхуэмылажьэмэхуэмылажьэ(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьамэухуэлэжьамэхуэлэжьамэдыхуэлэжьамэфыхуэлэжьамэхуэлэжьа(хэ)мэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:сыхуэмылэжьамэухуэмылэжьамэхуэмылэжьамэдыхуэмылэжьамэфыхуэмылэжьамэмылэжьа(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэгъамэухуэлэжьэгъамэхуэлэжьэгъамэдыхуэлэжьэгъамэфыхуэлэжьэгъамэхуэлэжьэгъа(хэ)мэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:сыхуэмылэжьэгъамэухуэмылэжьэгъамэхуэмылэжьэгъамэдыхуэмылэжьэгъамэфыхуэмылэжьэгъамэхуэмылэжьэгъа(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэнмэухуэлэжьэнмэхуэлэжьэнмэдыхуэлэжьэнмэфыхуэлэжьэнмэхуэлэжьэн(хэ)мэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:сыхуэмылэжьэнмэухуэмылэжьэнмэхуэмылэжьэнмэдыхуэмылэжьэнмэфыхуэмылэжьэнмэхуэмылэжьэн(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэнумэухуэлэжьэнумэхуэлэжьэнумэдыхуэлэжьэнумэфыхуэлэжьэнумэхуэлэжьэну(хэ)мэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:сыхуэмылэжьэнумэухуэмылэжьэнумэхуэмылэжьэнумэдыхуэмылэжьэнумэфыхуэмылэжьэнумэхуэмылэжьэну(хэ)мэ
условнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэсэуэардэфэахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:сыхуэлажьэтэмэухуэлажьэтэмэхуэлажьэтэмэдыхуэлажьэтэмэфыхуэлажьэтэмэхуэлажьэ(хэ)тэмэ
ит зэман – щымыӀэныгъэ:сыхуэмылажьэтэмэухуэмылажьэтэмэхуэмылажьэтэмэдыхуэмылажьэтэмэфыхуэмылажьэтэмэхуэмылажьэ(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьатэмэухуэлэжьатэмэхуэлэжьатэмэдыхуэлэжьатэмэфыхуэлэжьатэмэхуэлэжьа(хэ)тэмэ
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:сыхуэмылэжьатэмэухуэмылэжьатэмэхуэмылэжьатэмэдыхуэмылэжьатэмэфыхуэмылэжьатэмэхуэмылэжьа(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэгъатэмэухуэлэжьэгъатэмэхуэлэжьэгъатэмэдыхуэлэжьэгъатэмэфыхуэлэжьэгъатэмэхуэлэжьэгъа(хэ)тэмэ
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:сыхуэмылэжьэгъатэмэухуэмылэжьэгъатэмэхуэмылэжьэгъатэмэдыхуэмылэжьэгъатэмэфыхуэмылэжьэгъатэмэхуэмылэжьэгъа(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэнтэмэухуэлэжьэнтэмэхуэлэжьэнтэмэдыхуэлэжьэнтэмэфыхуэлэжьэнтэмэхуэлэжьэн(хэ)тэмэ
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:сыхуэмылэжьэнтэмэухуэмылэжьэнтэмэхуэмылэжьэнтэмэдыхуэмылэжьэнтэмэфыхуэмылэжьэнтэмэхуэмылэжьэн(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэнутэмэухуэлэжьэнутэмэхуэлэжьэнутэмэдыхуэлэжьэнутэмэфыхуэлэжьэнутэмэхуэлэжьэну(хэ)тэмэ
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:сыхуэмылэжьэнутэмэухуэмылэжьэнутэмэхуэмылэжьэнутэмэдыхуэмылэжьэнутэмэфыхуэмылэжьэнутэмэхуэмылэжьэну(хэ)тэмэ
сослагательнэ наклоненэсэуэардэфэахэр
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэнтухуэлэжьэнтхуэлэжьэнтдыхуэлэжьэнтфыхуэлэжьэнтхуэлэжьэн(хэ)т
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэнтэкъымухуэлэжьэнтэкъымхуэлэжьэнтэкъымдыхуэлэжьэнтэкъымфыхуэлэжьэнтэкъымхуэлэжьэн(хэ)тэкъым
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэнутухуэлэжьэнутхуэлэжьэнутдыхуэлэжьэнутфыхуэлэжьэнутхуэлэжьэну(хэ)т
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэнутэкъымухуэлэжьэнутэкъымхуэлэжьэнутэкъымдыхуэлэжьэнутэкъымфыхуэлэжьэнутэкъымхуэлэжьэну(хэ)тэкъым
уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэсэуэардэфэахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:сыхуэлажьэмиухуэлажьэмихуэлажьэмидыхуэлажьэмифыхуэлажьэмихуэлажьэ(хэ)ми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:сыхуэмылажьэмиухуэмылажьэмихуэмылажьэмидыхуэмылажьэмифыхуэмылажьэмихуэмылажьэ(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьамиухуэлэжьамихуэлэжьамидыхуэлэжьамифыхуэлэжьамихуэлэжьа(хэ)ми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:сыхуэмылэжьамиухуэмылэжьамихуэмылэжьамидыхуэмылэжьамифыхуэмылэжьамихуэмылэжьа(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэгъамиухуэлэжьэгъамихуэлэжьэгъамидыхуэлэжьэгъамифыхуэлэжьэгъамихуэлэжьэгъа(хэ)ми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:сыхуэмылэжьэгъамиухуэмылэжьэгъамихуэмылэжьэгъамидыхуэмылэжьэгъамифыхуэмылэжьэгъамихуэмылэжьэгъа(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэнмиухуэлэжьэнмихуэлэжьэнмидыхуэлэжьэнмифыхуэлэжьэнмихуэлэжьэн(хэ)ми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:сыхуэмылэжьэнмиухуэмылэжьэнмихуэмылэжьэнмидыхуэмылэжьэнмифыхуэмылэжьэнмихуэмылэжьэн(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэнумиухуэлэжьэнумихуэлэжьэнумидыхуэлэжьэнумифыхуэлэжьэнумихуэлэжьэну(хэ)ми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:сыхуэмылэжьэнумиухуэмылэжьэнумихуэмылэжьэнумидыхуэмылэжьэнумифыхуэмылэжьэнумихуэмылэжьэну(хэ)ми
уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэсэуэардэфэахэр
ит зэман – щыӀэныгъэ:сыхуэлажьэтэмиухуэлажьэтэмихуэлажьэтэмидыхуэлажьэтэмифыхуэлажьэтэмихуэлажьэ(хэ)тэми
ит зэман – щымыӀэныгъэ:сыхуэмылажьэтэмиухуэмылажьэтэмихуэмылажьэтэмидыхуэмылажьэтэмифыхуэмылажьэтэмихуэмылажьэ(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьатэмиухуэлэжьатэмихуэлэжьатэмидыхуэлэжьатэмифыхуэлэжьатэмихуэлэжьа(хэ)тэми
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ:сыхуэмылэжьатэмиухуэмылэжьатэмихуэмылэжьатэмидыхуэмылэжьатэмифыхуэмылэжьатэмихуэмылэжьа(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэгъатэмиухуэлэжьэгъатэмихуэлэжьэгъатэмидыхуэлэжьэгъатэмифыхуэлэжьэгъатэмихуэлэжьэгъа(хэ)тэми
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ:сыхуэмылэжьэгъатэмиухуэмылэжьэгъатэмихуэмылэжьэгъатэмидыхуэмылэжьэгъатэмифыхуэмылэжьэгъатэмихуэмылэжьэгъа(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэнтэмиухуэлэжьэнтэмихуэлэжьэнтэмидыхуэлэжьэнтэмифыхуэлэжьэнтэмихуэлэжьэн(хэ)тэми
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:сыхуэмылэжьэнтэмиухуэмылэжьэнтэмихуэмылэжьэнтэмидыхуэмылэжьэнтэмифыхуэмылэжьэнтэмихуэмылэжьэн(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьэнутэмиухуэлэжьэнутэмихуэлэжьэнутэмидыхуэлэжьэнутэмифыхуэлэжьэнутэмихуэлэжьэну(хэ)тэми
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ:сыхуэмылэжьэнутэмиухуэмылэжьэнутэмихуэмылэжьэнутэмидыхуэмылэжьэнутэмифыхуэмылэжьэнутэмихуэмылэжьэну(хэ)тэми
гъэщӀэгълэжьэныгъэ наклоненэсэуэардэфэахэр
щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьаиухуэлэжьаихуэлэжьаидыхуэлэжьаифыхуэлэжьаихуэлэжьаи
щымыӀэныгъэ:сыхуэмылэжьаиухуэмылэжьаихуэмылэжьаидыхуэмылэжьаифыхуэмылэжьаихуэмылэжьаи
фӀэфӀыныгъэ наклоненэсэуэардэфэахэр
щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьащэрэтухуэлэжьащэрэтхуэлэжьащэрэтдыхуэлэжьащэрэтфыхуэлэжьащэрэтхуэлэжьащэрэт
щымыӀэныгъэ:сыхуэмылэжьащэрэтухуэмылэжьащэрэтхуэмылэжьащэрэтдыхуэмылэжьащэрэтфыхуэмылэжьащэрэтхуэмылэжьащэрэт
шэч къытехьэныгъэ наклоненэсэуэардэфэахэр
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьагъэнщухуэлэжьагъэнщхуэлэжьагъэнщдыхуэлэжьагъэнщфыхуэлэжьагъэнщхуэлэжьагъэнщ
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:сыхуэлэжьагъэнкъымухуэлэжьагъэнкъымхуэлэжьагъэнкъымдыхуэлэжьагъэнкъымфыхуэлэжьагъэнкъымхуэлэжьагъэнкъым
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьагъэнтухуэлэжьагъэнтхуэлэжьагъэнтдыхуэлэжьагъэнтфыхуэлэжьагъэнтхуэлэжьагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:сыхуэлэжьагъэнтэкъымухуэлэжьагъэнтэкъымхуэлэжьагъэнтэкъымдыхуэлэжьагъэнтэкъымфыхуэлэжьагъэнтэкъымхуэлэжьагъэнтэкъым
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьагъэнухуэлэжьагъэнхуэлэжьагъэндыхуэлэжьагъэнфыхуэлэжьагъэнхуэлэжьагъэн
гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:сыхуэлэжьагъэнкъэухуэлэжьагъэнкъэхуэлэжьагъэнкъэдыхуэлэжьагъэнкъэфыхуэлэжьагъэнкъэхуэлэжьагъэнкъэ
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьагъэнтухуэлэжьагъэнтхуэлэжьагъэнтдыхуэлэжьагъэнтфыхуэлэжьагъэнтхуэлэжьагъэнт
гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:сыхуэлэжьагъэнтэкъэухуэлэжьагъэнтэкъэхуэлэжьагъэнтэкъэдыхуэлэжьагъэнтэкъэфыхуэлэжьагъэнтэкъэхуэлэжьагъэнтэкъэ
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьагъэнущухуэлэжьагъэнущхуэлэжьагъэнущдыхуэлэжьагъэнущфыхуэлэжьагъэнущхуэлэжьагъэнущ
гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:сыхуэлэжьагъэнукъымухуэлэжьагъэнукъымхуэлэжьагъэнукъымдыхуэлэжьагъэнукъымфыхуэлэжьагъэнукъымхуэлэжьагъэнукъым
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьагъэнутухуэлэжьагъэнутхуэлэжьагъэнутдыхуэлэжьагъэнутфыхуэлэжьагъэнутхуэлэжьагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ:сыхуэлэжьагъэнутэкъымухуэлэжьагъэнутэкъымхуэлэжьагъэнутэкъымдыхуэлэжьагъэнутэкъымфыхуэлэжьагъэнутэкъымхуэлэжьагъэнутэкъым
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьагъэнуухуэлэжьагъэнухуэлэжьагъэнудыхуэлэжьагъэнуфыхуэлэжьагъэнухуэлэжьагъэну
гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:сыхуэлэжьагъэнукъэухуэлэжьагъэнукъэхуэлэжьагъэнукъэдыхуэлэжьагъэнукъэфыхуэлэжьагъэнукъэхуэлэжьагъэнукъэ
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ:сыхуэлэжьагъэнутухуэлэжьагъэнутхуэлэжьагъэнутдыхуэлэжьагъэнутфыхуэлэжьагъэнутхуэлэжьагъэнут
гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ:сыхуэлэжьагъэнутэкъэухуэлэжьагъэнутэкъэхуэлэжьагъэнутэкъэдыхуэлэжьагъэнутэкъэфыхуэлэжьагъэнутэкъэхуэлэжьагъэнутэкъэ
Причастиехэрсэуэардэфэахэр
Зылэжь (субъектнэ) причастие
ит зэман - щыӀэныгъэсыхуэлажьэухуэлажьэхуэлажьэдыхуэлажьэфыхуэлажьэхуэлажьэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэсыхуэмылажьэухуэмылажьэхуэмылажьэдыхуэмылажьэфыхуэмылажьэхуэмылажьэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэсыхуэлэжьаухуэлэжьахуэлэжьадыхуэлэжьафыхуэлэжьахуэлэжьа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэсыхуэмылэжьаухуэмылэжьахуэмылэжьадыхуэмылэжьафыхуэмылэжьахуэмылэжьа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэсыхуэлэжьэгъаухуэлэжьэгъахуэлэжьэгъадыхуэлэжьэгъафыхуэлэжьэгъахуэлэжьэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэсыхуэмылэжьэгъаухуэмылэжьэгъахуэмылэжьэгъадыхуэмылэжьэгъафыхуэмылэжьэгъахуэмылэжьэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэсыхуэлэжьэнухуэлэжьэнхуэлэжьэндыхуэлэжьэнфыхуэлэжьэнхуэлэжьэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэсыхуэмылэжьэнухуэмылэжьэнхуэмылэжьэндыхуэмылэжьэнфыхуэмылэжьэнхуэмылэжьэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэсыхуэлэжьэнуухуэлэжьэнухуэлэжьэнудыхуэлэжьэнуфыхуэлэжьэнухуэлэжьэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэсыхуэмылэжьэнуухуэмылэжьэнухуэмылэжьэнудыхуэмылэжьэнуфыхуэмылэжьэнухуэмылэжьэну(хэ)
Лэжьыгъэм и къэхъукӀэр зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэсызэрыхуэлажьэузэрыхуэлажьэзэрыхуэлажьэдызэрыхуэлажьэфызэрыхуэлажьэзэрыхуэлажьэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэсызэрыхуэмылажьэузэрыхуэмылажьэзэрыхуэмылажьэдызэрыхуэмылажьэфызэрыхуэмылажьэзэрыхуэмылажьэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэсызэрыхуэлэжьаузэрыхуэлэжьазэрыхуэлэжьадызэрыхуэлэжьафызэрыхуэлэжьазэрыхуэлэжьа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэсызэрыхуэмылэжьаузэрыхуэмылэжьазэрыхуэмылэжьадызэрыхуэмылэжьафызэрыхуэмылэжьазэрыхуэмылэжьа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэсызэрыхуэлэжьэгъаузэрыхуэлэжьэгъазэрыхуэлэжьэгъадызэрыхуэлэжьэгъафызэрыхуэлэжьэгъазэрыхуэлэжьэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэсызэрыхуэмылэжьэгъаузэрыхуэмылэжьэгъазэрыхуэмылэжьэгъадызэрыхуэмылэжьэгъафызэрыхуэмылэжьэгъазэрыхуэмылэжьэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэсызэрыхуэлэжьэнузэрыхуэлэжьэнзэрыхуэлэжьэндызэрыхуэлэжьэнфызэрыхуэлэжьэнзэрыхуэлэжьэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэсызэрыхуэмылэжьэнузэрыхуэмылэжьэнзэрыхуэмылэжьэндызэрыхуэмылэжьэнфызэрыхуэмылэжьэнзэрыхуэмылэжьэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэсызэрыхуэлэжьэнуузэрыхуэлэжьэнузэрыхуэлэжьэнудызэрыхуэлэжьэнуфызэрыхуэлэжьэнузэрыхуэлэжьэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэсызэрыхуэмылэжьэнуузэрыхуэмылэжьэнузэрыхуэмылэжьэнудызэрыхуэмылэжьэнуфызэрыхуэмылэжьэнузэрыхуэмылэжьэну(хэ)
Зэман/щӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэсыщыхуэлажьэущыхуэлажьэщыхуэлажьэдыщыхуэлажьэфыщыхуэлажьэщыхуэлажьэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэсыщыхуэмылажьэущыхуэмылажьэщыхуэмылажьэдыщыхуэмылажьэфыщыхуэмылажьэщыхуэмылажьэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэсыщыхуэлэжьаущыхуэлэжьащыхуэлэжьадыщыхуэлэжьафыщыхуэлэжьащыхуэлэжьа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэсыщыхуэмылэжьаущыхуэмылэжьащыхуэмылэжьадыщыхуэмылэжьафыщыхуэмылэжьащыхуэмылэжьа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэсыщыхуэлэжьэгъаущыхуэлэжьэгъащыхуэлэжьэгъадыщыхуэлэжьэгъафыщыхуэлэжьэгъащыхуэлэжьэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэсыщыхуэмылэжьэгъаущыхуэмылэжьэгъащыхуэмылэжьэгъадыщыхуэмылэжьэгъафыщыхуэмылэжьэгъащыхуэмылэжьэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэсыщыхуэлэжьэнущыхуэлэжьэнщыхуэлэжьэндыщыхуэлэжьэнфыщыхуэлэжьэнщыхуэлэжьэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэсыщыхуэмылэжьэнущыхуэмылэжьэнщыхуэмылэжьэндыщыхуэмылэжьэнфыщыхуэмылэжьэнщыхуэмылэжьэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэсыщыхуэлэжьэнуущыхуэлэжьэнущыхуэлэжьэнудыщыхуэлэжьэнуфыщыхуэлэжьэнущыхуэлэжьэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэсыщыхуэмылэжьэнуущыхуэмылэжьэнущыхуэмылэжьэнудыщыхуэмылэжьэнуфыщыхуэмылэжьэнущыхуэмылэжьэну(хэ)
ЩӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэсыдзэхуэлажьэудзэхуэлажьэдзэхуэлажьэдыдзэхуэлажьэфыдзэхуэлажьэдзэхуэлажьэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэсыдзэхуэмылажьэудзэхуэмылажьэдзэхуэмылажьэдыдзэхуэмылажьэфыдзэхуэмылажьэдзэхуэмылажьэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэсыдзэхуэлэжьаудзэхуэлэжьадзэхуэлэжьадыдзэхуэлэжьафыдзэхуэлэжьадзэхуэлэжьа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэсыдзэхуэмылэжьаудзэхуэмылэжьадзэхуэмылэжьадыдзэхуэмылэжьафыдзэхуэмылэжьадзэхуэмылэжьа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэсыдзэхуэлэжьэгъаудзэхуэлэжьэгъадзэхуэлэжьэгъадыдзэхуэлэжьэгъафыдзэхуэлэжьэгъадзэхуэлэжьэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэсыдзэхуэмылэжьэгъаудзэхуэмылэжьэгъадзэхуэмылэжьэгъадыдзэхуэмылэжьэгъафыдзэхуэмылэжьэгъадзэхуэмылэжьэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэсыдзэхуэлэжьэнудзэхуэлэжьэндзэхуэлэжьэндыдзэхуэлэжьэнфыдзэхуэлэжьэндзэхуэлэжьэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэсыдзэхуэмылэжьэнудзэхуэмылэжьэндзэхуэмылэжьэндыдзэхуэмылэжьэнфыдзэхуэмылэжьэндзэхуэмылэжьэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэсыдзэхуэлэжьэнуудзэхуэлэжьэнудзэхуэлэжьэнудыдзэхуэлэжьэнуфыдзэхуэлэжьэнудзэхуэлэжьэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэсыдзэхуэмылэжьэнуудзэхуэмылэжьэнудзэхуэмылэжьэнудыдзэхуэмылэжьэнуфыдзэхуэмылэжьэнудзэхуэмылэжьэну(хэ)
Щхьэусыгъуэ, мурад зыгъэбелджылы причастие
ит зэман - щыӀэныгъэсыщӀэхуэлажьэущӀэхуэлажьэщӀэхуэлажьэдыщӀэхуэлажьэфыщӀэхуэлажьэщӀэхуэлажьэ(хэ)
ит зэман - щымыӀэныгъэсыщӀэхуэмылажьэущӀэхуэмылажьэщӀэхуэмылажьэдыщӀэхуэмылажьэфыщӀэхуэмылажьэщӀэхуэмылажьэ(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэсыщӀэхуэлэжьаущӀэхуэлэжьащӀэхуэлэжьадыщӀэхуэлэжьафыщӀэхуэлэжьащӀэхуэлэжьа(хэ)
блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэсыщӀэхуэмылэжьаущӀэхуэмылэжьащӀэхуэмылэжьадыщӀэхуэмылэжьафыщӀэхуэмылэжьащӀэхуэмылэжьа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэсыщӀэхуэлэжьэгъаущӀэхуэлэжьэгъащӀэхуэлэжьэгъадыщӀэхуэлэжьэгъафыщӀэхуэлэжьэгъащӀэхуэлэжьэгъа(хэ)
блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэсыщӀэхуэмылэжьэгъаущӀэхуэмылэжьэгъащӀэхуэмылэжьэгъадыщӀэхуэмылэжьэгъафыщӀэхуэмылэжьэгъащӀэхуэмылэжьэгъа(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэсыщӀэхуэлэжьэнущӀэхуэлэжьэнщӀэхуэлэжьэндыщӀэхуэлэжьэнфыщӀэхуэлэжьэнщӀэхуэлэжьэн(хэ)
къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэсыщӀэхуэмылэжьэнущӀэхуэмылэжьэнщӀэхуэмылэжьэндыщӀэхуэмылэжьэнфыщӀэхуэмылэжьэнщӀэхуэмылэжьэн(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэсыщӀэхуэлэжьэнуущӀэхуэлэжьэнущӀэхуэлэжьэнудыщӀэхуэлэжьэнуфыщӀэхуэлэжьэнущӀэхуэлэжьэну(хэ)
къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэсыщӀэхуэмылэжьэнуущӀэхуэмылэжьэнущӀэхуэмылэжьэнудыщӀэхуэмылэжьэнуфыщӀэхуэмылэжьэнущӀэхуэмылэжьэну(хэ)
Деепричастиехэрсэуэардэфэахэр
ит зэман - щыӀэныгъэсыхуэлажьэуухуэлажьэухуэлажьэудыхуэлажьэуфыхуэлажьэухуэлажьэ(хэ)у
ит зэман - щымыӀэныгъэсыхуэмылажьэуухуэмылажьэухуэмылажьэудыхуэмылажьэуфыхуэмылажьэухуэмылажьэ(хэ)у
блэкӀа зэман - щыӀэныгъэсыхуэлэжьауэухуэлэжьауэхуэлэжьауэдыхуэлэжьауэфыхуэлэжьауэхуэлэжьауэ / хуэлэжьа(хэ)у
блэкӀа зэман - щымыӀэныгъэсыхуэмылэжьауэухуэмылэжьауэхуэмылэжьауэдыхуэмылэжьауэфыхуэмылэжьауэхуэмылэжьауэ(хэ) / хуэмылэжьа(хэ)у
жрэ-кӀэ деепричастие - щыӀэныгъэсыхуэлажьэурэухуэлажьэурэхуэлажьэурэдыхуэлажьэурэфыхуэлажьэурэхуэлажьэ(хэ)урэ
жрэ-кӀэ деепричастие - щымыӀэныгъэсыхуэмылажьэурэухуэмылажьэурэхуэмылажьэурэдыхуэмылажьэурэфыхуэмылажьэурэхуэмылажьэ(хэ)урэ

Префиксым и дополненэ -- ит зэман щыӀэныгъэ фащэ

Префиксым и дополненэ

сэуэабыдэфэабыхэм
Подлежащэ
сэ--сыпхуолажьэсыхуолажьэ--сыфхуолажьэсахуолажьэ
уэусхуолажьэ--ухуолажьэутхуолажьэ--уахуолажьэ
арсхуолажьэпхуолажьэхуолажьэтхуолажьэфхуолажьэяхуолажьэ
дэ--дыпхуолажьэдыхуолажьэ--дыфхуолажьэдахуолажьэ
фэфысхуолажьэ--фыхуолажьэфытхуолажьэ--фахуолажьэ
ахэрсхуолажьэ(хэ)пхуолажьэ(хэ)хуолажьэ(хэ)тхуолажьэ(хэ)фхуолажьэ(хэ)яхуолажьэ(хэ)
-э-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
Закъуэ бжьыгъэКуэд бжьыгъэ
МыбелджылыБелджылыМыбелджылыБелджылы
Именительнэ:[лажь]э[лажь]эр--[лажь]эхэр
Эргативнэ:[лажь]э[лажь]эм--[лажь]эхэм
Послеложнэ:[лажь]экӀэ[лажь]эмкӀэ[лажь]эхэкӀэ[лажь]эхэмкӀэ
Обстоятельственнэ:[лажь]эуэ[лажь]эрауэ[лажь]эхэу[лажь]эхэрауэ
-а-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
Закъуэ бжьыгъэКуэд бжьыгъэ
МыбелджылыБелджылыМыбелджылыБелджылы
Именительнэ:[лэжь]а[лэжь]ар--[лэжь]ахэр
Эргативнэ:[лэжь]а[лэжь]ам--[лэжь]ахэм
Послеложнэ:[лэжь]акӀэ[лэжь]амкӀэ[лэжь]ахэкӀэ[лэжь]ахэмкӀэ
Обстоятельственнэ:[лэжь]ауэ[лэжь]арауэ[лэжь]ахэу[лэжь]ахэрауэ
-эн-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
Закъуэ бжьыгъэКуэд бжьыгъэ
МыбелджылыБелджылыМыбелджылыБелджылы
Именительнэ:[лэжь]эн[лэжь]эныр--[лэжь]энхэр
Эргативнэ:[лэжь]эн[лэжь]эным--[лэжь]энхэм
Послеложнэ:[лэжь]энкӀэ[лэжь]энымкӀэ[лэжь]энхэкӀэ[лэжь]энхэмкӀэ
'Обстоятельственнэ:[лэжь]эну[лэжь]энырауэ[лэжь]энхэу[лэжь]энхэрауэ
-эну-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр
Закъуэ бжьыгъэКуэд бжьыгъэ
МыбелджылыБелджылыМыбелджылыБелджылы
Именительнэ:[лэжь]эну[лэжь]энур--[лэжь]энухэр
Эргативнэ:[лэжь]эну[лэжь]энум--[лэжь]энухэм
Послеложнэ:[лэжь]энукӀэ[лэжь]энумкӀэ[лэжь]энухэкӀэ[лэжь]энухэмкӀэ
Обстоятельственнэ:[лэжь]энууэ[лэжь]энурауэ[лэжь]энухэу[лэжь]энухэрауэ