хэку
АДЫГЭБЗЭ (КЪЭБЭРДЕЙ-ШЭРДЖЭСЫБЗЭ)
[зэгъэзэхуэжын]ПСАЛЪЭ ЛЪЭПКЪЫГЪУЭ: ЩЫӀЭЦӀЭ
[зэгъэзэхуэжын]ЭТИМОЛОГИЕ
[зэгъэзэхуэжын]КЪЭПСЭЛЪЫКӀЭ
[зэгъэзэхуэжын]- IPA [xɐkʷ]
ПСАЛЪЭ ЛЪАБЖЬЭ
[зэгъэзэхуэжын]- [хэку]
СКЛОНЕНЭ
[зэгъэзэхуэжын]| Закъуэ бжыгъэ | Куэд бжыгъэ | |||
|---|---|---|---|---|
| Мыбелджылы | Белджылы | Мыбелджылы | Белджылы | |
| Именительнэ: | хэку | хэкур | -- | хэкухэр |
| Эргативнэ: | хэку | хэкум | -- | хэкухэм |
| Послеложнэ: | хэкукӀэ | хэкумкӀэ | хэкухэкӀэ | хэкухэмкӀэ |
| Обстоятельственнэ: | хэкуу | хэкурауэ | хэкухэу | хэкухэрауэ |
МЫХЬЭНЭ
[зэгъэзэхуэжын]- Лъэпкъ, къэралыгъуэ гуэрым ей, егъэщӀылӀа щӀыналъэ, хэгъэгу.
- Ущалъхуа лъахэ, хэгъэгу.
ЩАПХЪЭХЭР
[зэгъэзэхуэжын]- Хэкум емыкӀур къылъысмэ, псэр умылъытэу къыщыж. ПащӀэ Бэчмырзэ
Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр
| Адыгэбзэ, Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, | «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984 | нап. 110 |
|---|---|---|
| адыгэбзэ | урысыбзэ/русский | инджылыбзэ/English |
| Хэку зауэшхуэм Лъэпщ дадэр лӀы хахуэу хэтащ. | Дедушка Тлепш участвовал в Великой Отечественной войне как смелый мужчина. | Grandfather Tlepsh took part in the Great Patriotic War as a brave man. |
| ЛӀы мышынэу ар бий бзаджэм езэуащ, и Хэкури ихъумэжащ. | Как бесстрашный мужчина, он воевал против лютого врага, свою Родину защитил. | He fought as a fearless man (fearlessly) against the fierce enemy and protected his homeland. |
ПСАЛЪЭ ЗЭПХАХЭР
[зэгъэзэхуэжын]- Адыгэ хэку.
НЭГЪУЭЩӀЫБЗЭКӀЭ ЗЭДЗЭКӀАХЭР
[зэгъэзэхуэжын]ИНДЖЫЛЫБЗЭ
[зэгъэзэхуэжын]- хэку: 1. country, state 2. homeland, motherland, fatherland
- Адыгэ хэку: the Adyghe homeland
УРЫСЫБЗЭ
[зэгъэзэхуэжын]- хэку: 1. страна, государство 2. родина, отечество
- Адыгэ хэку:
псалъафэ зэпыщӀахэр
Хэкум икӀыжын
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ:
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: be lost, not find oneself
Урысыбзэ: потеряться, не найтись.
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
- Хэкум икӀыжаи мыр! — жеӀэр зи шыр къэзылъыхъуэж щӀапэм. Къэбэрдей, альманах
хэку шу жьы
[зэгъэзэхуэжын] Мыхьэнэ: Зи ӀуэхущӀафэхэмкӀэ хэку псом цӀэрыӀуэ щыхъуа, бэм фӀыуэ ялъагъу цӀыху.
НэгъуэщӀыбзэкӀэ зэдзэкӀахэр:
Инджылыбзэ: a person famous for his deeds and loved by the people
Урысыбзэ: человек, известный своими делами и любимый в народе
Псалъэ зэпхахэр:
Щапхъэхэр:
Къэзанокъуэ Жэбагъы хэку шууэ ябжырт. Ӏуащхьэмахуэ, журнал (художественный)
БИБЛИОГРАФИЕ